വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 7.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.48.1
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा दारुणं जनकात्मजा ।
परं विषादमागम्य वैदेही निपपात ह ॥ ७.४८.१ ॥
ലക്ഷ്മണന്റെ ആ കഠിനവാക്കുകൾ കേട്ട് ജനകപുത്രിയായ വൈദേഹി അതീവ വിഷാദത്തിലായി നിലത്തു വീണു.
7.48.2
सा मुहूर्तमिवासञ्ज्ञा बाष्पपर्याकुलेक्षणा ।
लक्ष्मणं दीनया वाचा उवाच जनकात्मजा ॥ ७.४८.२ ॥
അവൾ ഒരു നിമിഷം ബോധരഹിതയായതുപോലെയായി; കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ജനകപുത്രി ദീനമായ സ്വരത്തിൽ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
7.48.3
मामिकेयं तनुर्नूनं सृष्टा दुःखाय लक्ष्मण ।
धात्रा यस्यास्तथा मे ऽद्य दुःखमूर्तिः प्रदृश्यते ॥ ७.४८.३ ॥
ലക്ഷ്മണാ, എന്റെ ഈ ശരീരം തീർച്ചയായും ദുഃഖത്തിനായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതാണ്; ഇന്ന് എന്റെ ഈ ശരീരം ദുഃഖത്തിന്റെ രൂപമായി കാണപ്പെടുന്നു.
7.48.4
किं नु पापं कृतं पूर्वं को वा दारैर्वियोजितः ।
या ऽहं शुद्धसमाचारा त्यक्ता नृपतिना सती ॥ ७.४८.४ ॥
മുൻജന്മത്തിൽ ഞാൻ എന്തു പാപം ചെയ്തു, അല്ലെങ്കിൽ ആരാണ് എന്നെ ഭർത്താവിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തിയത്? ശുദ്ധമായ നടപ്പുള്ള സതിയായ ഞാൻ രാജാവിനാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടുവല്ലോ.
7.48.5
पुरा ऽहमाश्रमे वासं रामपादानुवर्तिनी ।
अनुरुध्यापि सौमित्रे दुःखे च परिवर्तिनी ॥ ७.४८.५ ॥
മുൻപ് ഞാൻ ആശ്രമത്തിൽ വസിച്ച് രാമന്റെ പാദങ്ങളെ അനുസരിച്ചിരുന്നു; സൗമിത്രീ, ഇപ്പോൾ ഈ ദുഃഖത്തിൽ തന്നെയാണ് ഞാൻ കഴിയുന്നത്.
7.48.6
सा कथं ह्याश्रमे सौम्य वत्स्यामि विजनीकृता ।
आख्यास्यामि च कस्याहं दुःखं दुःखपरायणा ॥ ७.४८.६ ॥
സൗമ്യാ, ഏകാകിയാക്കപ്പെട്ട ഞാൻ ആശ്രമത്തിൽ എങ്ങനെ വസിക്കും? ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയ ഞാൻ എന്റെ ദുഃഖം ആരോട് പറയും?
7.48.7
किं नु वक्ष्यामि मुनिषु कर्म वा सत्कृतं च किम् ।
कस्मिंश्चित् कारणे त्यक्ता राघवेण महात्मना ॥ ७.४८.७ ॥
മുനിമാരോട് ഞാൻ എന്ത് പറയും? ഞാൻ എന്ത് സത്കർമ്മം ചെയ്തു, അല്ലെങ്കിൽ ഏത് കാരണത്താൽ മഹാത്മാവായ രാഘവൻ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു?
7.48.8
न खल्वद्यैव सौमित्रे जीवितं जाह्नवीजले ।
त्यजेयं राजवंशस्तु भर्तुर्मे परिहास्यते ॥ ७.४८.८ ॥
സൗമിത്രേ, ഞാൻ ഇന്നുതന്നെ ഗംഗാജലത്തിൽ ജീവൻ ത്യജിക്കില്ല; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ എന്റെ ഭർത്താവിന്റെ രാജവംശം ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടും.
7.48.9
यथाज्ञं कुरु सोमित्रे त्यज मां दुःखभागिनीम् ।
निदेशे स्थीयतां राज्ञः शृणु चेदं वचो मम ॥ ७.४८.९ ॥
സൗമിത്രേ, കല്പനപോലെ ചെയ്യുക; ദുഃഖം പങ്കിടുന്ന എന്നെ ഉപേക്ഷിക്കുക. രാജാവിന്റെ നിർദ്ദേശം നിലനിൽക്കട്ടെ; എന്റെ ഈ വാക്കും കേൾക്കുക.
7.48.10
श्वश्रूणामविशेषेण प्राञ्जलिप्रग्रहेण च ।
शिरसा ऽ ऽवन्द्य चरणौ कुशलं ब्रूहि पार्थिवम् ॥ ७.४८.१० ॥
ശ്വശ്രൂമാരുടെ പാദങ്ങളിൽ വ്യത്യാസമില്ലാതെ കൈകൂപ്പി ശിരസ്സു നമിച്ചു വണങ്ങുക; രാജാവിന്റെ ക്ഷേമം അന്വേഷിക്കുക.
7.48.11
शिरसा ऽभिनतो ब्रूयाः सर्वासामेव लक्ष्मण ।
वक्तव्यश्चापि नृपतिर्धर्मेषु सुसमाहितः ॥ ७.४८.११ ॥
ലക്ഷ്മണാ, ശിരസ്സു നമിച്ച് എല്ലാവരോടും ഇത് പറയുക; ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന രാജാവിനോടും പറയണം.
7.48.12
जानासि च यथा शुद्धा सीता तत्त्वेन राघव ।
भक्त्या च परया युक्ता हिता च तव नित्यशः ॥ ७.४८.१२ ॥
രാഘവാ, സീത യഥാർത്ഥത്തിൽ പരിശുദ്ധയാണെന്ന് നിനക്കറിയാം; അവൾ പരമഭക്തിയുള്ളവളും എപ്പോഴും നിന്റെ ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്നവളുമാണ്.
7.48.13
अहं त्यक्ता त्वया वीर अयशोभीरुणा जने ।
यच्च ते वचनीयं स्यादपवादसमुत्थितम् ।
मया च परिहर्तव्यं त्वं हि मे परमा गतिः ॥ ७.४८.१३ ॥
വീരനേ, അപകീർത്തിയെ ഭയന്ന് നീ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു. അപവാദത്തിൽനിന്നുണ്ടാകുന്ന നിന്ദ നിനക്ക് വരാതെ ഞാൻ അകറ്റണം; നീയാണ് എന്റെ പരമ ഗതി.
7.48.14
वक्तव्यश्चेति नृपतिर्धमेण सुसमाहितः ।
यथा भ्रातृषु वर्तेथास्तथा पौरेषु नित्यदा ॥ ७.४८.१४ ॥
ധർമ്മത്തിൽ നന്നായി ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറയണം: നീ സഹോദരന്മാരോട് പെരുമാറുന്നതുപോലെ എപ്പോഴും പൗരന്മാരോടും പെരുമാറണം.
7.48.15
परमो ह्येष धर्मस्ते तस्मात्कीर्तिरनुत्तमा ॥ ७.४८.१५ ॥
ഇതാണ് നിന്റെ പരമധർമ്മം; അതിനാൽ നിന്റെ കീർത്തി അതുല്യമായിരിക്കും.
7.48.16
यत्तु पौरजनो राजन्धर्मेण समवाप्नुयात् ।
अहं तु नानुशोचामि स्वशरीरं नरर्षभ ॥ ७.४८.१६ ॥
രാജാവേ, നഗരവാസികൾ ധർമ്മത്താൽ എന്തു നേടണമോ അതു അവർ നേടട്ടെ. എന്നാൽ നരശ്രേഷ്ഠാ, എന്റെ ശരീരത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല.
7.48.17
यथापवादं पौराणां तथैव रघुनन्दन ।
पतिर्हि देवता नार्याः पतिर्बन्धुः पतिर्गुरुः ॥ ७.४८.१७ ॥
നഗരവാസികളുടെ അപവാദം എങ്ങനെയോ, അങ്ങനെ തന്നെ, രഘുനന്ദനാ, ഭർത്താവാണ് സ്ത്രീയുടെ ദൈവം; ഭർത്താവാണ് ബന്ധു; ഭർത്താവാണ് ഗുരു.
7.48.18
प्राणैरपि प्रियं तस्माद्भर्तुः कार्यं विशेषतः ।
निरीक्ष्य मा ऽद्य गच्छ त्वमृतुकालातिवर्तिनीम् ॥ ७.४८.१८ ॥
അതിനാൽ ഭർത്താവിന് പ്രിയമായ കാര്യം, ജീവനെക്കാളും, പ്രത്യേകിച്ചും ചെയ്യണം. അതിനാൽ ഇന്ന് ഋതുകാലം കഴിഞ്ഞ എന്നെ നോക്കി നീ പോകൂ.
7.48.19
एवं ब्रुवन्त्यां सीतायां लक्ष्मणो दीनचेतनः ।
शिरसा ऽ ऽवन्द्य धरणीं व्याहर्तुं न शशाक ह ॥ ७.४८.१९ ॥
സീത ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ ദുഃഖിതമനസ്കനായ ലക്ഷ്മണൻ തല കുനിച്ച് ഭൂമിയെ വന്ദിച്ചു; അവന് സംസാരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
7.48.20
प्रदक्षिणं च तां कृत्वा रुदन्नेव महास्वनः ।
ध्यात्वा मुहूर्तं तामाह किं मां वक्ष्यसि शोभने ॥ ७.४८.२० ॥
അവളെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, ഉറക്കെ കരഞ്ഞുകൊണ്ട്, ഒരു നിമിഷം ചിന്തിച്ച് അവൻ പറഞ്ഞു: "ശോഭനേ, നീ എന്നോട് എന്ത് പറയും?"
7.48.21
दृष्टपूर्वं न ते रूपं पादौ दृष्टौ तवानघे ।
कथमत्र हि पश्यामि रामेण रहितां वने ॥ ७.४८.२१ ॥
"നിർമ്മലേ, നിന്റെ ഈ രൂപം മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ല; നിന്റെ പാദങ്ങൾ മാത്രമേ കണ്ടിട്ടുള്ളൂ. രാമനിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞ നിന്നെ ഈ കാട്ടിൽ എങ്ങനെ കാണുന്നു?"
7.48.22
इत्युक्त्वा तां नमस्कृत्य पुनर्नावमुपारुहत् ।
आरुह्य च पुनर्नावं नाविकं चाभ्यचोदयत् ॥ ७.४८.२२ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവളെ നമസ്കരിച്ച ശേഷം ലക്ഷ്മണൻ വീണ്ടും തോണിയിൽ കയറി; കയറിയശേഷം തോണിക്കാരനെ മുന്നോട്ട് നീക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു.
7.48.23
स गत्वा चोत्तरं तीरं शोकभारसमन्वितः ।
सम्मूढ इव दुःखेन रथमध्यारुहद्द्रुतम् ॥ ७.४८.२३ ॥
ദുഃഖഭാരം പേറിയ അവൻ വടക്കേ തീരത്തെത്തി; ദുഃഖത്താൽ മോഹിതനെന്നപോലെ ഉടൻ രഥത്തിൽ കയറി.
7.48.24
मुहुर्मुहुः परावृत्य दृष्ट्वा सीतामनाथवत् ।
चेष्टन्तीं परतीरस्थां लक्ष्मणः प्रययावथ ॥ ७.४८.२४ ॥
വീണ്ടുംവീണ്ടും തിരിഞ്ഞുനോക്കി, അനാഥയെപ്പോലെ മറുകരയിൽ നിന്ന് പിടയുന്ന സീതയെ കണ്ട ശേഷം ലക്ഷ്മണൻ മുന്നോട്ടുപോയി.
7.48.25
दूरस्थं रथमालोक्य लक्ष्मणं च मुहूर्मुहुः ।
निरीक्षमाणां तूद्विग्नां सीतां शोकः समाविशत् ॥ ७.४८.२५ ॥
ദൂരെയുള്ള രഥത്തെയും ലക്ഷ്മണനെയും വീണ്ടും വീണ്ടും നോക്കിക്കൊണ്ടിരുന്ന വ്യാകുലയായ സീതയെ ശോകം ബാധിച്ചു.
7.48.26
सा दुःखभारावनता यशस्विनी यशोधना नाथमपश्यती सती ।
रुरोद सा बर्हिणनादिते वने महास्वनं दुःखपरायणा सती ॥ ७.४८.२६ ॥
ദുഃഖഭാരത്താൽ കുനിഞ്ഞ, യശസ്വിനിയായ, യശസ്സു തന്നെ ധനമായുള്ള ആ സാധ്വി, തന്റെ നാഥനെ കാണാതെ, മയിലുകളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന കാട്ടിൽ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു; ദുഃഖത്തിൽ മുഴുകിയ ആ സാധ്വി.