వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 7.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.48.1
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा दारुणं जनकात्मजा ।
परं विषादमागम्य वैदेही निपपात ह ॥ ७.४८.१ ॥
లక్ష్మణుని ఆ కఠిన వచనాలు విని జనకుని కుమార్తె వైదేహి అత్యంత విషాదంలో మునిగి కింద పడిపోయింది.
7.48.2
सा मुहूर्तमिवासञ्ज्ञा बाष्पपर्याकुलेक्षणा ।
लक्ष्मणं दीनया वाचा उवाच जनकात्मजा ॥ ७.४८.२ ॥
ఆమె క్షణకాలం స్పృహ తప్పినట్లయింది; కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో జనకుని కుమార్తె దీనమైన స్వరంతో లక్ష్మణునితో మాట్లాడింది.
7.48.3
मामिकेयं तनुर्नूनं सृष्टा दुःखाय लक्ष्मण ।
धात्रा यस्यास्तथा मे ऽद्य दुःखमूर्तिः प्रदृश्यते ॥ ७.४८.३ ॥
లక్ష్మణా, ఈ నా శరీరం నిశ్చయంగా దుఃఖం కోసమే సృష్టించబడింది; నేడు నా ఈ శరీరం దుఃఖ రూపంగా కనిపిస్తోంది.
7.48.4
किं नु पापं कृतं पूर्वं को वा दारैर्वियोजितः ।
या ऽहं शुद्धसमाचारा त्यक्ता नृपतिना सती ॥ ७.४८.४ ॥
పూర్వజన్మలో నేను ఏ పాపం చేశానో, లేక ఎవరు నన్ను భర్త నుండి వేరు చేశారో? శుద్ధ ప్రవర్తన గల నేను సతిని అయినా రాజు నన్ను త్యజించాడు.
7.48.5
पुरा ऽहमाश्रमे वासं रामपादानुवर्तिनी ।
अनुरुध्यापि सौमित्रे दुःखे च परिवर्तिनी ॥ ७.४८.५ ॥
పూర్వం నేను ఆశ్రమంలో నివసిస్తూ రాముని పాదాలను అనుసరించేదాన్ని; సౌమిత్రీ, ఇప్పుడు ఈ దుఃఖంలోనే నేను జీవిస్తున్నాను.
7.48.6
सा कथं ह्याश्रमे सौम्य वत्स्यामि विजनीकृता ।
आख्यास्यामि च कस्याहं दुःखं दुःखपरायणा ॥ ७.४८.६ ॥
సౌమ్యా, ఒంటరిగా విడువబడిన నేను ఆశ్రమంలో ఎలా నివసించగలను? దుఃఖంలో మునిగిన నేను నా దుఃఖాన్ని ఎవరికి చెప్పుకోను?
7.48.7
किं नु वक्ष्यामि मुनिषु कर्म वा सत्कृतं च किम् ।
कस्मिंश्चित् कारणे त्यक्ता राघवेण महात्मना ॥ ७.४८.७ ॥
మునులకు నేను ఏమని చెప్పగలను? నేను ఏ సత్కార్యం చేశాను, లేదా ఏ కారణంచేత మహాత్ముడైన రాఘవుడు నన్ను విడిచిపెట్టాడు?
7.48.8
न खल्वद्यैव सौमित्रे जीवितं जाह्नवीजले ।
त्यजेयं राजवंशस्तु भर्तुर्मे परिहास्यते ॥ ७.४८.८ ॥
సౌమిత్రీ, నేను ఈ రోజే గంగా జలంలో నా ప్రాణాన్ని విడిచిపెట్టను; అలా చేస్తే నా భర్త రాజవంశం విడిచిపెట్టబడుతుంది.
7.48.9
यथाज्ञं कुरु सोमित्रे त्यज मां दुःखभागिनीम् ।
निदेशे स्थीयतां राज्ञः शृणु चेदं वचो मम ॥ ७.४८.९ ॥
సౌమిత్రీ, ఆజ్ఞ ప్రకారం చేయి; దుఃఖాన్ని పంచుకుంటున్న నన్ను విడిచిపెట్టు. రాజు ఆజ్ఞ నెరవేరాలి; నా ఈ మాటను కూడా వినుము.
7.48.10
श्वश्रूणामविशेषेण प्राञ्जलिप्रग्रहेण च ।
शिरसा ऽ ऽवन्द्य चरणौ कुशलं ब्रूहि पार्थिवम् ॥ ७.४८.१० ॥
అత్తలందరి పాదాలకు భేదం లేకుండా అంజలి ఘటించి, శిరసు వంచి నమస్కరించు; రాజు క్షేమాన్ని అడుగు.
7.48.11
शिरसा ऽभिनतो ब्रूयाः सर्वासामेव लक्ष्मण ।
वक्तव्यश्चापि नृपतिर्धर्मेषु सुसमाहितः ॥ ७.४८.११ ॥
లక్ష్మణా, తల వంచి అందరితో ఇది చెప్పు; ధర్మంలో సుస్థిరంగా ఉన్న రాజుకు కూడా చెప్పాలి.
7.48.12
जानासि च यथा शुद्धा सीता तत्त्वेन राघव ।
भक्त्या च परया युक्ता हिता च तव नित्यशः ॥ ७.४८.१२ ॥
రాఘవా, సీత నిజంగా పవిత్రురాలని నీకు తెలుసు; ఆమె పరమ భక్తితో కూడినది, ఎల్లప్పుడూ నీ హితాన్ని కోరేది.
7.48.13
अहं त्यक्ता त्वया वीर अयशोभीरुणा जने ।
यच्च ते वचनीयं स्यादपवादसमुत्थितम् ।
मया च परिहर्तव्यं त्वं हि मे परमा गतिः ॥ ७.४८.१३ ॥
ఓ వీరా, అపకీర్తికి భయపడి నువ్వు ప్రజల మధ్య నన్ను విడిచిపెట్టావు. అపవాదం వల్ల నీకు నిందగా మారేది నేను తొలగించాలి; ఎందుకంటే నువ్వే నా పరమ గతి.
7.48.14
वक्तव्यश्चेति नृपतिर्धमेण सुसमाहितः ।
यथा भ्रातृषु वर्तेथास्तथा पौरेषु नित्यदा ॥ ७.४८.१४ ॥
రాజు ధర్మంలో బాగా నిలకడగా ఉండి ఇలా చెప్పబడాలి: నువ్వు సోదరులతో ఎలా ప్రవర్తిస్తావో, అలాగే ఎల్లప్పుడూ పౌరులతోనూ ప్రవర్తించాలి.
7.48.15
परमो ह्येष धर्मस्ते तस्मात्कीर्तिरनुत्तमा ॥ ७.४८.१५ ॥
ఇదే నీ పరమ ధర్మం; అందువల్ల నీ కీర్తి అసమానమవుతుంది.
7.48.16
यत्तु पौरजनो राजन्धर्मेण समवाप्नुयात् ।
अहं तु नानुशोचामि स्वशरीरं नरर्षभ ॥ ७.४८.१६ ॥
ఓ రాజా, పౌరులు ధర్మం ద్వారా ఏది పొందాలో అది వారికి లభించుగాక. కానీ ఓ నరశ్రేష్ఠా, నేను నా శరీరం గురించి దుఃఖించను.
7.48.17
यथापवादं पौराणां तथैव रघुनन्दन ।
पतिर्हि देवता नार्याः पतिर्बन्धुः पतिर्गुरुः ॥ ७.४८.१७ ॥
పౌరుల అపవాదం ఎలాగో, అలాగే ఓ రఘునందనా, భర్తే స్త్రీకి దైవం; భర్తే బంధువు; భర్తే గురువు.
7.48.18
प्राणैरपि प्रियं तस्माद्भर्तुः कार्यं विशेषतः ।
निरीक्ष्य मा ऽद्य गच्छ त्वमृतुकालातिवर्तिनीम् ॥ ७.४८.१८ ॥
అందువల్ల భర్తకు ప్రియమైన పని, ప్రాణాల కంటే ఎక్కువగా, ముఖ్యంగా చేయాలి. కాబట్టి ఇవాళ ఋతుకాలం దాటిపోయిన నన్ను చూసి నువ్వు వెళ్ళు.
7.48.19
एवं ब्रुवन्त्यां सीतायां लक्ष्मणो दीनचेतनः ।
शिरसा ऽ ऽवन्द्य धरणीं व्याहर्तुं न शशाक ह ॥ ७.४८.१९ ॥
సీత ఇలా పలుకుతుండగా, దుఃఖిత హృదయుడైన లక్ష్మణుడు తల వంచి భూమికి నమస్కరించాడు; అతడు మాట్లాడలేకపోయాడు.
7.48.20
प्रदक्षिणं च तां कृत्वा रुदन्नेव महास्वनः ।
ध्यात्वा मुहूर्तं तामाह किं मां वक्ष्यसि शोभने ॥ ७.४८.२० ॥
ఆమెకు ప్రదక్షిణ చేసి, బిగ్గరగా ఏడుస్తూ, క్షణకాలం ఆలోచించి, "ఓ శోభనా, నాతో ఏమి చెప్పబోతున్నావు?" అన్నాడు.
7.48.21
दृष्टपूर्वं न ते रूपं पादौ दृष्टौ तवानघे ।
कथमत्र हि पश्यामि रामेण रहितां वने ॥ ७.४८.२१ ॥
"ఓ నిర్దోషీ, నీ ఈ రూపాన్ని ఇంతకు ముందు చూడలేదు; నీ పాదాలను మాత్రమే చూశాను. రాముడికి దూరమైన నిన్ను ఇక్కడ అడవిలో ఎలా చూస్తున్నాను?"
7.48.22
इत्युक्त्वा तां नमस्कृत्य पुनर्नावमुपारुहत् ।
आरुह्य च पुनर्नावं नाविकं चाभ्यचोदयत् ॥ ७.४८.२२ ॥
ఇలా చెప్పి ఆమెకు నమస్కరించి, లక్ష్మణుడు మళ్ళీ పడవ ఎక్కాడు; ఎక్కి పడవవానిని ముందుకు నడపమని ప్రేరేపించాడు.
7.48.23
स गत्वा चोत्तरं तीरं शोकभारसमन्वितः ।
सम्मूढ इव दुःखेन रथमध्यारुहद्द्रुतम् ॥ ७.४८.२३ ॥
శోకభారంతో కృంగిన అతడు ఉత్తర తీరాన్ని చేరాడు; దుఃఖంతో మైమరచినట్లు వెంటనే రథం ఎక్కాడు.
7.48.24
मुहुर्मुहुः परावृत्य दृष्ट्वा सीतामनाथवत् ।
चेष्टन्तीं परतीरस्थां लक्ष्मणः प्रययावथ ॥ ७.४८.२४ ॥
పదే పదే వెనక్కి తిరిగి, రక్షకుడు లేనిదానిలా అవతలి తీరంలో నిలబడి తపిస్తున్న సీతను చూసి, తరువాత లక్ష్మణుడు ముందుకు సాగాడు.
7.48.25
दूरस्थं रथमालोक्य लक्ष्मणं च मुहूर्मुहुः ।
निरीक्षमाणां तूद्विग्नां सीतां शोकः समाविशत् ॥ ७.४८.२५ ॥
దూరంగా ఉన్న రథాన్ని, లక్ష్మణుడిని మళ్ళీ మళ్ళీ చూస్తూ ఉద్విగ్నురాలైన సీతను శోకం ఆవరించింది.
7.48.26
सा दुःखभारावनता यशस्विनी यशोधना नाथमपश्यती सती ।
रुरोद सा बर्हिणनादिते वने महास्वनं दुःखपरायणा सती ॥ ७.४८.२६ ॥
దుఃఖభారంతో వంగిపోయిన, యశస్విని, యశమే ధనంగా కలిగిన ఆ సాధ్వి, తన నాథుడిని చూడలేక, నెమళ్ల అరుపులతో మారుమోగే అడవిలో బిగ్గరగా ఏడ్చింది; దుఃఖంలో మునిగిన ఆ సాధ్వి.