ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 7.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.52.1
तत्र तां रजनीमुष्य केशिन्यां रघुनन्दनः ।
प्रभाते पुनरुत्थाय लक्ष्मणः प्रययौ तदा ॥ ७.५२.१ ॥
ସେଠାରେ କେଶିନୀ ତୀରରେ ସେ ରାତି କଟାଇ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦଦାତା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରଭାତରେ ପୁଣି ଉଠି ସେତେବେଳେ ଯାତ୍ରା କଲେ।
7.52.2
ततो ऽर्धदिवसे प्राप्ते प्रविवेश महारथः ।
अयोध्यां रत्नसम्पूर्णां हृष्टपुष्टजनावृताम् ॥ ७.५२.२ ॥
ତା'ପରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରେ ସେ ମହାରଥୀ ରତ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣ, ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
7.52.3
सौमित्रिस्तु परं दैन्यं जगाम सुमहामतिः ।
रामपादौ समासाद्य वक्ष्यामि किमहं गतः ॥ ७.५२.३ ॥
କିନ୍ତୁ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବହୁତ ବିଷାଦରେ ପଡ଼ିଲେ। ରାମଙ୍କ ପାଦ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ସେ ଭାବିଲେ, "ମୁଁ କ'ଣ କହିବି, ଆସି ମୁଁ କ'ଣ କଲି?"
7.52.4
तस्यैवं चिन्तयानस्य भवनं शशिसन्निभम् ।
रामस्य परमोदारं पुरस्तान्समदृश्यत ॥ ७.५२.४ ॥
ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଚନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ ରାମଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦାର ଭବନ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲା।
7.52.5
राज्ञस्तु भवनद्वारि सो ऽवतीर्य रथोत्तमात् ।
अवाङ्मुखो दीनमनाः प्रविवेशानिवारितः ॥ ७.५२.५ ॥
ରାଜଭବନର ଦ୍ୱାରରେ ସେ ଉତ୍ତମ ରଥରୁ ଓହ୍ଲାଇ, ମୁଣ୍ଡ ନଇଁ, ଦୁଃଖିତ ମନରେ, କାହାରିଦ୍ୱାରା ଅଟକାଯାଇ ନ ହୋଇ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
7.52.6
स दृष्ट्वा राघवं दीनमासीनं परमासने ।
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां ददर्शाग्रजमग्रतः ॥ ७.५२.६ ॥
ଉଚ୍ଚ ଆସନରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ବସିଥିବା ରାଘବଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ। ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଖିରେ ସେ ସମ୍ମୁଖରେ ନିଜ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
7.52.7
जग्राह चरणौ तस्य लक्ष्मणो दीनचेतनः ।
उवाच दीनया वाचा प्राञ्जलिः सुसमाहितः ॥ ७.५२.७ ॥
ଦୁଃଖିତ ମନରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଚରଣ ଧରିଲେ; ହାତ ଯୋଡ଼ି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୋଯୋଗରେ, ଦୀନ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ।
7.52.8
आर्यस्याज्ञां पुरस्कृत्य विसृज्य जनकात्मजाम् ।
गङ्गातीरे यथोद्दिष्टे वाल्मीकेराश्रमे शुचौ ॥ ७.५२.८ ॥
ଆର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମସ୍ତକରେ ଧରି, ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗାକୂଳରେ, ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ, କହିଥିବା ପରି ଛାଡ଼ି ଆସିଲି।
7.52.9
तत्र तां च शुभाचारामाश्रमान्ते यशस्विनीम् ।
पुनरप्यागतो वीर पादमूलमुपासितुम् ॥ ७.५२.९ ॥
ସେଠାରେ, ଆଶ୍ରମର ପ୍ରାନ୍ତରେ, ସେହି ଶୁଭାଚାରିଣୀ ଓ ଯଶସ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ହେ ବୀର, ପୁଣି ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ସେବା ପାଇଁ ଫେରି ଆସିଛି।
7.52.10
मा शुचः पुरुषव्याघ्र कालस्य गतिरीदृशी ।
त्वद्विधा न हि शोचन्ति बुद्धिमन्तो मनस्विनः ॥ ७.५२.१० ॥
ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ଶୋକ କରନାହିଁ; କାଳର ଗତି ଏହିପରି। ତୁମ ପରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ମନସ୍ବୀମାନେ ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
7.52.11
सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः ।
संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं च जीवितम् ॥ ७.५२.११ ॥
ସମସ୍ତ ସଞ୍ଚୟ କ୍ଷୟରେ ଶେଷ ହୁଏ; ସମସ୍ତ ଉଚ୍ଚତା ପତନରେ ଶେଷ ହୁଏ; ସମସ୍ତ ସଂଯୋଗ ବିୟୋଗରେ ଶେଷ ହୁଏ; ଓ ଜୀବନ ମୃତ୍ୟୁରେ ଶେଷ ହୁଏ।
7.52.12
तस्मात्पुत्रेषु दारेषु मित्रेषु च धनेषु च ।
नातिप्रसङ्गः कर्तव्यो विप्रयोगो हि तैर्ध्रुवम् ॥ ७.५२.१२ ॥
ତେଣୁ ପୁତ୍ର, ପତ୍ନୀ, ମିତ୍ର ଓ ଧନରେ ଅତି-ଆସକ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ବିୟୋଗ ନିଶ୍ଚିତ।
7.52.13
शक्तस्त्वमात्मना ऽ ऽत्मानं विनेतुं मनसैव हि ।
लोकान्सर्वांश्च काकुत्स्थ किं पुनः शोकमात्मनः ॥ ७.५२.१३ ॥
ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ତୁମେ ନିଜ ମନ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ; ତେବେ ନିଜ ଶୋକକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା କେତେ ବଡ଼ କଥା?
7.52.14
नेदृशेषु विमुह्यन्ति त्वद्विधाः पुरुषर्षभाः ।
अपवादः स किल ते पुनरेष्यति राघव ॥ ७.५२.१४ ॥
ହେ ରାଘବ, ତୁମ ପରି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଏପରି ବିଷୟରେ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ସେହି ଅପବାଦ ପୁଣି ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିବ।
7.52.15
यदर्थं मैथिली त्यक्ता अपवादभयान्नृप ।
सो ऽपवादः पुरे राजन्भविष्यति न संशयः ॥ ७.५२.१५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯେଉଁ କାରଣରୁ ଅପବାଦ-ଭୟରେ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଇଥିଲା, ସେହି ଅପବାଦ ନଗରରେ ହେବ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
7.52.16
स त्वं पुरुषशार्दूल धैर्येण सुसमाहितः ।
त्यजैनां दुर्बलां बुद्धिं सन्तापं मा कुरुष्व ह ॥ ७.५२.१६ ॥
ହେ ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଳ, ତୁମେ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ଭଲ ଭାବେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ଏହି ଦୁର୍ବଳ ବୁଦ୍ଧି ତ୍ୟାଗ କର; ସନ୍ତାପ କରନା।
7.52.17
एवमुक्तः स काकुत्स्थो लक्ष्मणेन महात्मना ।
उवाच परया प्रीत्या सौमित्रिं मित्रवत्सलः ॥ ७.५२.१७ ॥
ମହାତ୍ମା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହିପରି କହିବାରୁ, ମିତ୍ରବତ୍ସଳ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହରେ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ କହିଲେ।
7.52.18
एवमेतन्नरश्रेष्ठ यथा वदसि लक्ष्मण ।
परितोषश्च मे वीर मम कार्यानुशासने ॥ ७.५२.१८ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ ତାହା ଏହିପରି; ହେ ବୀର, ମୋ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଉପଦେଶରେ ମୋର ସନ୍ତୋଷ ହୁଏ।
7.52.19
निवृत्तिश्चागता सौम्य सन्तापश्च निराकृतः ।
भवद्वाक्यैः सुरुचिरैरनुनीतो ऽस्मि लक्ष्मण ॥ ७.५२.१९ ॥
ହେ ସୌମ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମର ଅତି ମନୋରମ ବାକ୍ୟରେ ମୋତେ ଶାନ୍ତି ମିଳିଲା, ମୋର ସନ୍ତାପ ଦୂର ହେଲା; ମୁଁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଇଲି।