వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 7.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.52.1
तत्र तां रजनीमुष्य केशिन्यां रघुनन्दनः ।
प्रभाते पुनरुत्थाय लक्ष्मणः प्रययौ तदा ॥ ७.५२.१ ॥
అక్కడ కేశినీ తీరంలో ఆ రాత్రి గడిపి, రఘువంశానందుడైన లక్ష్మణుడు తెల్లవారగానే మళ్లీ లేచి అప్పుడు ప్రయాణం సాగించాడు.
7.52.2
ततो ऽर्धदिवसे प्राप्ते प्रविवेश महारथः ।
अयोध्यां रत्नसम्पूर्णां हृष्टपुष्टजनावृताम् ॥ ७.५२.२ ॥
తరువాత మధ్యాహ్నం వేళ ఆ మహారథుడు రత్నాలతో నిండి, సంతోషంగా ఉన్న సుసంపన్న ప్రజలతో చుట్టబడిన అయోధ్యలో ప్రవేశించాడు.
7.52.3
सौमित्रिस्तु परं दैन्यं जगाम सुमहामतिः ।
रामपादौ समासाद्य वक्ष्यामि किमहं गतः ॥ ७.५२.३ ॥
కానీ సుమిత్ర కుమారుడైన లక్ష్మణుడు, మహా బుద్ధిమంతుడైనప్పటికీ, ఎంతో దుఃఖాన్ని పొందాడు. రాముని పాదాలను చేరి, "నేను ఏమి చెప్పగలను, నేను వచ్చి ఏమి చేశాను?" అని అనుకున్నాడు.
7.52.4
तस्यैवं चिन्तयानस्य भवनं शशिसन्निभम् ।
रामस्य परमोदारं पुरस्तान्समदृश्यत ॥ ७.५२.४ ॥
ఇలా అతడు ఆలోచిస్తుండగా, చంద్రునిలా ప్రకాశించే రాముని అత్యంత ఉదారమైన భవనం అతని ఎదుట కనిపించింది.
7.52.5
राज्ञस्तु भवनद्वारि सो ऽवतीर्य रथोत्तमात् ।
अवाङ्मुखो दीनमनाः प्रविवेशानिवारितः ॥ ७.५२.५ ॥
రాజభవన ద్వారం వద్ద అతడు ఉత్తమ రథం నుండి దిగి, ముఖం క్రిందికి వాల్చి, దుఃఖిత మనస్సుతో, ఎవరూ అడ్డగించకుండా లోపలికి ప్రవేశించాడు.
7.52.6
स दृष्ट्वा राघवं दीनमासीनं परमासने ।
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां ददर्शाग्रजमग्रतः ॥ ७.५२.६ ॥
ఉన్నతాసనంపై దుఃఖంతో కూర్చుని ఉన్న రాఘవుడిని అతడు చూశాడు. కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో తన అన్నను ఎదురుగా చూశాడు.
7.52.7
जग्राह चरणौ तस्य लक्ष्मणो दीनचेतनः ।
उवाच दीनया वाचा प्राञ्जलिः सुसमाहितः ॥ ७.५२.७ ॥
దుఃఖితమైన మనసుతో లక్ష్మణుడు ఆయన పాదాలను పట్టుకున్నాడు; చేతులు జోడించి, పూర్తి ఏకాగ్రతతో, దీనమైన స్వరంతో మాట్లాడాడు.
7.52.8
आर्यस्याज्ञां पुरस्कृत्य विसृज्य जनकात्मजाम् ।
गङ्गातीरे यथोद्दिष्टे वाल्मीकेराश्रमे शुचौ ॥ ७.५२.८ ॥
ఆర్యుని ఆజ్ఞను శిరసావహించి, జనకుని కుమార్తెను గంగాతీరంలో, వాల్మీకి పవిత్ర ఆశ్రమంలో, చెప్పినట్లుగానే విడిచిపెట్టాను.
7.52.9
तत्र तां च शुभाचारामाश्रमान्ते यशस्विनीम् ।
पुनरप्यागतो वीर पादमूलमुपासितुम् ॥ ७.५२.९ ॥
అక్కడ, ఆశ్రమ అంచున, శుభాచారిణి, యశస్వినియైన ఆమెను విడిచి, వీరుడా, మళ్ళీ మీ పాదాలను సేవించడానికి తిరిగి వచ్చాను.
7.52.10
मा शुचः पुरुषव्याघ्र कालस्य गतिरीदृशी ।
त्वद्विधा न हि शोचन्ति बुद्धिमन्तो मनस्विनः ॥ ७.५२.१० ॥
పురుషవ్యాఘ్రా, శోకించకు; కాలగతి ఇలాంటిదే. నీలాంటి బుద్ధిమంతులు, మనస్వులు శోకించరు.
7.52.11
सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः ।
संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं च जीवितम् ॥ ७.५२.११ ॥
సమస్త సంచయాలు క్షయంతో ముగుస్తాయి; సమస్త ఉన్నతులు పతనంతో ముగుస్తాయి; సమస్త సంయోగాలు వియోగంతో ముగుస్తాయి; జీవితం మరణంతో ముగుస్తుంది.
7.52.12
तस्मात्पुत्रेषु दारेषु मित्रेषु च धनेषु च ।
नातिप्रसङ्गः कर्तव्यो विप्रयोगो हि तैर्ध्रुवम् ॥ ७.५२.१२ ॥
కాబట్టి పుత్రులు, భార్యలు, మిత్రులు, ధనములపై అతి-ఆసక్తి చూపకూడదు; వారినుండి వియోగం నిశ్చయం.
7.52.13
शक्तस्त्वमात्मना ऽ ऽत्मानं विनेतुं मनसैव हि ।
लोकान्सर्वांश्च काकुत्स्थ किं पुनः शोकमात्मनः ॥ ७.५२.१३ ॥
ఓ కాకుత్స్థా, నీవు నీ మనసుతోనే నిన్నూ సమస్త లోకాలనూ నియంత్రించగలవు; మరి నీ స్వంత శోకాన్ని అణచడం ఎంత సులభం?
7.52.14
नेदृशेषु विमुह्यन्ति त्वद्विधाः पुरुषर्षभाः ।
अपवादः स किल ते पुनरेष्यति राघव ॥ ७.५२.१४ ॥
ఓ రాఘవా, నీ వంటి పురుషోత్తములు ఇలాంటి విషయాలలో మోహితులు కారు; అయితే ఆ అపవాదం నీకు మళ్లీ వస్తుంది.
7.52.15
यदर्थं मैथिली त्यक्ता अपवादभयान्नृप ।
सो ऽपवादः पुरे राजन्भविष्यति न संशयः ॥ ७.५२.१५ ॥
ఓ రాజా, ఏ కారణంగా అపవాద భయంతో మైథిలిని విడిచిపెట్టబడిందో, ఆ అపవాదమే నగరంలో కలుగుతుంది; ఇందులో సందేహం లేదు.
7.52.16
स त्वं पुरुषशार्दूल धैर्येण सुसमाहितः ।
त्यजैनां दुर्बलां बुद्धिं सन्तापं मा कुरुष्व ह ॥ ७.५२.१६ ॥
ఓ పురుషశార్దూలా, నీవు ధైర్యంతో సమాధానంగా నిలిచి, ఈ బలహీనమైన బుద్ధిని విడిచిపెట్టు; సంతాపం పొందకు.
7.52.17
एवमुक्तः स काकुत्स्थो लक्ष्मणेन महात्मना ।
उवाच परया प्रीत्या सौमित्रिं मित्रवत्सलः ॥ ७.५२.१७ ॥
మహాత్ముడైన లక్ష్మణుడు ఇలా చెప్పగా, మిత్రవత్సలుడైన కాకుత్స్థుడు అత్యంత ప్రీతితో సౌమిత్రితో ఇలా అన్నాడు.
7.52.18
एवमेतन्नरश्रेष्ठ यथा वदसि लक्ष्मण ।
परितोषश्च मे वीर मम कार्यानुशासने ॥ ७.५२.१८ ॥
ఓ నరశ్రేష్ఠా లక్ష్మణా, నీవు చెప్పినట్టే ఇది; వీరా, నా కర్తవ్యాన్ని నీవు గుర్తుచేసినందుకు నాకు సంతోషం కలిగింది.
7.52.19
निवृत्तिश्चागता सौम्य सन्तापश्च निराकृतः ।
भवद्वाक्यैः सुरुचिरैरनुनीतो ऽस्मि लक्ष्मण ॥ ७.५२.१९ ॥
సౌమ్యుడా లక్ష్మణా, నీ అతి మనోహరమైన మాటలవల్ల నాకు ఊరట కలిగింది, నా సంతాపం తొలగిపోయింది; నేను శాంతించాను.