વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.54.1
रामस्य भाषितं श्रुत्वा लक्ष्मणः परमार्थवित् ।
उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं राघवं दीप्ततेजसम् ॥ ७.५४.१ ॥
રામનું વચન સાંભળીને પરમાર્થ જાણનારા લક્ષ્મણે હાથ જોડીને દીપ્ત તેજવાળા રાઘવને આ વચન કહ્યું.
7.54.2
अल्पापराधे काकुत्स्थ द्विजाभ्यां शाप ईदृशः ।
महान्नृगस्य राजर्षेर्यमदण्ड इवापरः ॥ ७.५४.२ ॥
હે કાકુત્સ્થ, નાના અપરાધ માટે બે દ્વિજોએ આવો મોટો શાપ આપ્યો; રાજર્ષિ નૃગ માટે તે યમદંડ જેવો બન્યો.
7.54.3
श्रुत्वा तु पापसंयुक्तमात्मानं पुरषर्षभ ।
किमुवाच नृगो राजा द्विजौ क्रोधसमन्वितौ ॥ ७.५४.३ ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, પોતાને પાપયુક્ત સાંભળીને રાજા નૃગે ક્રોધિત બે દ્વિજોને શું કહ્યું?
7.54.4
लक्ष्मणेनैवमुक्तस्तु राघवः पुनरब्रवीत् ।
शृणु सौम्य यथा पूर्वं स राजा शापविक्षतः ॥ ७.५४.४ ॥
લક્ષ્મણે આમ કહ્યા પછી રાઘવે ફરી કહ્યું: હે સૌમ્ય, સાંભળ, પૂર્વે તે રાજા શાપથી કેવી રીતે ઘવાયો હતો તે.
7.54.5
अथाध्वनि गतौ विप्रौ विज्ञाय स नृगस्तदा ।
आहूय मन्त्रिणः सर्वान्नैगमान्सपुरोधसः ॥ ७.५४.५ ॥
પછી તે બે દ્વિજો માર્ગમાં ચાલ્યા ગયા છે એમ જાણીને નૃગે બધા મંત્રીઓ, નગરના વેપારીઓ અને પુરોહિતોને બોલાવ્યા.
7.54.6
तानुवाच नृगो राजा सर्वाश्च प्रकृतीस्तथा ।
दुःखेन सुसमाविष्टः श्रूयतां मे समाहितैः ॥ ७.५४.६ ॥
દુઃખથી અત્યંત વ્યાકુળ થયેલા રાજા નૃગે તેમને અને બધી પ્રજાને કહ્યું: મારું વચન એકાગ્રતાથી સાંભળો.
7.54.7
नारदः पर्वतश्चैव मम दत्त्वा महद्भयम् ।
गतौ त्रिभुवनं भद्रौ वायुभूतावनिन्दितौ ॥ ७.५४.७ ॥
નારદ અને પર્વત મને મહાન ભય આપીને, વાયુરૂપ થઈને ત્રિભુવનમાં ચાલ્યા ગયા; એ બંને નિર્દોષ અને કલ્યાણકારી હતા.
7.54.8
कुमारो ऽयं वसुर्नाम स देवो ऽद्याभिषिच्यताम् ।
श्वभ्रं च यत्सुखस्पर्शं क्रियतां शिल्पिभिर्मम ।
यत्राहं सङ्क्षयिष्यामि शापं ब्राह्मणनिःसृतम् ॥ ७.५४.८ ॥
આ કુમાર વસુ નામે દેવ છે; આજે એનો રાજ્યાભિષેક થાઓ. બ્રાહ્મણના શાપને કારણે હું જ્યાં રહીશ, એવો સુખસ્પર્શવાળો ખાડો શિલ્પીઓ મારા માટે બનાવે.
7.54.9
वर्षघ्नमेकं श्वभ्रं तु हिमघ्नमपरं तथा ।
ग्रीष्मघ्नं तु सुखस्पर्शमेकं कुर्वन्तु शिल्पिनः ॥ ७.५४.९ ॥
એક ખાડો વરસાદથી બચાવનારો હો, બીજો ઠંડીથી બચાવનારો હો, અને એક ગરમીથી બચાવનારો તથા સુખસ્પર્શવાળો હો; શિલ્પીઓ એ બનાવે.
7.54.10
फलवन्तश्च ये वृक्षाः पुष्पवत्यश्च या लताः ।
विरोप्यन्तां बहुविधाश्छायावन्तश्च गुल्मिनः ॥ ७.५४.१० ॥
જે ફળ આપતાં વૃક્ષો છે અને જે ફૂલ આપતી વેલો છે, તથા છાંયડો આપનારા અનેક પ્રકારના ઝાડી-છોડ પણ વાવવામાં આવે.
7.54.11
क्रियतां रमणीयं च श्वभ्राणां सर्वतोदिशम् ।
सुखमत्र वसिष्यामि यावत्कालस्य पर्ययः ॥ ७.५४.११ ॥
ખાડાઓની ચારે બાજુની દિશાઓ રમણીય બનાવવામાં આવે; જ્યાં સુધી સમય વીતશે ત્યાં સુધી હું અહીં સુખપૂર્વક રહીશ.
7.54.12
पुष्पाणि च सुगन्धीनि क्रियतां तेषु नित्यशः ।
परिवार्य यथा मे स्युरध्यर्धं योजनं तथा ॥ ७.५४.१२ ॥
તેમાં સદા સુગંધી ફૂલો રાખવામાં આવે, જેથી તે મારી ચારે બાજુ દોઢ યોજન સુધી રહે.
7.54.13
एवं कृत्वा विधानं स सन्दिदेश वसं तदा ।
धर्मनित्यः प्रजाः पुत्र क्षत्रधर्मेण पालय ॥ ७.५४.१३ ॥
આ રીતે વ્યવસ્થા કરીને ત્યારે તેમણે નિવાસ વિશે આજ્ઞા આપી. હે પુત્ર, સદા ધર્મમાં સ્થિર રહી ક્ષત્રિયધર્મ અનુસાર પ્રજાનું પાલન કર.
7.54.14
प्रत्यक्षं ते यथा शापो द्विजाभ्यां मयि पातितः ।
नरश्रेष्ठ सरोषाभ्यामपराधे ऽपि तादृशे ॥ ७.५४.१४ ॥
તેં પ્રત્યક્ષ જોયું છે, બે બ્રાહ્મણોએ ક્રોધથી મારા પર શાપ નાખ્યો — હે નરશ્રેષ્ઠ, એવો અપરાધ મારાથી ન થયો હોવા છતાં.
7.54.15
मा कृथास्तनुसन्तापं मत्कृते ऽपि नरर्षभ ।
कृतान्तः कुशलः पुत्र येनास्मि व्यसनीकृतः ॥ ७.५४.१५ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, મારા કારણે થોડો પણ સંતાપ ન કર. હે પુત્ર, કૃતાંત (કાળ) અત્યંત કુશળ છે; તેણે જ મને સંકટમાં નાખ્યો છે.
7.54.16
प्राप्तव्यान्येव प्राप्नोति गन्तव्यान्येव गच्छति ।
लब्धव्यान्येव लभते दुःखानि च सुखानि च ॥ ७.५४.१६ ॥
જે પ્રાપ્ત થવાનું છે તે જ માણસ પામે છે; જ્યાં જવાનું છે ત્યાં જ જાય છે; જે મળવાનું છે તે જ મળે છે — દુઃખ અને સુખ પણ.
7.54.17
पूर्वे जात्यन्तरे वत्स मा विषादं कुरुष्व ह ॥ ७.५४.१७ ॥
પ્રિય વત્સ, પૂર્વજન્મના કર્મફળથી આ થયું છે; તેથી વિષાદ ન કર.
7.54.18
एवमुक्त्वा नृपस्तत्र सुतं राजा महायशाः ।
श्वभ्रं जगाम सुकृतं वासाय पुरुषर्षभ ॥ ७.५४.१८ ॥
આમ કહીને, ત્યાં તે મહાયશસ્વી રાજા પોતાના પુત્રને — હે પુરુષશ્રેષ્ઠ — પુણ્યકર્મીઓના નિવાસ માટે ખાડા તરફ ગયા.
7.54.19
एवं प्रविश्यैव नृपस्तदानीं श्वभ्रं महारत्नविभूषितं तत् ।
सम्पादयामास तदा महात्मा शापं द्विजाभ्यां हि रुषा विमुक्तम् ॥ ७.५४.१९ ॥
આ રીતે તે રાજાએ ત્યારે મહારત્નોથી શોભિત તે ગુફામાં પ્રવેશ કરીને, તે મહાત્માએ બે બ્રાહ્મણો દ્વારા ક્રોધથી છોડાયેલ શાપ પૂર્ણ કર્યો.