ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.54.1
रामस्य भाषितं श्रुत्वा लक्ष्मणः परमार्थवित् ।
उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं राघवं दीप्ततेजसम् ॥ ७.५४.१ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪਰਮਾਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਦੀਪਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
7.54.2
अल्पापराधे काकुत्स्थ द्विजाभ्यां शाप ईदृशः ।
महान्नृगस्य राजर्षेर्यमदण्ड इवापरः ॥ ७.५४.२ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਛੋਟੇ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਦੋ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਵੱਡਾ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ; ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਨ੍ਰਿਗ ਲਈ ਉਹ ਯਮਦੰਡ ਵਰਗਾ ਹੋਇਆ।
7.54.3
श्रुत्वा तु पापसंयुक्तमात्मानं पुरषर्षभ ।
किमुवाच नृगो राजा द्विजौ क्रोधसमन्वितौ ॥ ७.५४.३ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਪ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨ੍ਰਿਗ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਦੋਹਾਂ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ?
7.54.4
लक्ष्मणेनैवमुक्तस्तु राघवः पुनरब्रवीत् ।
शृणु सौम्य यथा पूर्वं स राजा शापविक्षतः ॥ ७.५४.४ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੌਮਯ, ਸੁਣ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਸਰਾਪ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ ਸੀ।
7.54.5
अथाध्वनि गतौ विप्रौ विज्ञाय स नृगस्तदा ।
आहूय मन्त्रिणः सर्वान्नैगमान्सपुरोधसः ॥ ७.५४.५ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦ੍ਵਿਜ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਜਾਣ ਕੇ ਨ੍ਰਿਗ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਨਗਰ ਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
7.54.6
तानुवाच नृगो राजा सर्वाश्च प्रकृतीस्तथा ।
दुःखेन सुसमाविष्टः श्रूयतां मे समाहितैः ॥ ७.५४.६ ॥
ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਰਾਜਾ ਨ੍ਰਿਗ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
7.54.7
नारदः पर्वतश्चैव मम दत्त्वा महद्भयम् ।
गतौ त्रिभुवनं भद्रौ वायुभूतावनिन्दितौ ॥ ७.५४.७ ॥
ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਪਰਵਤ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਡਰ ਦੇ ਕੇ, ਹਵਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਲੇ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸਨ।
7.54.8
कुमारो ऽयं वसुर्नाम स देवो ऽद्याभिषिच्यताम् ।
श्वभ्रं च यत्सुखस्पर्शं क्रियतां शिल्पिभिर्मम ।
यत्राहं सङ्क्षयिष्यामि शापं ब्राह्मणनिःसृतम् ॥ ७.५४.८ ॥
ਇਹ ਕੁਮਾਰ ਵਸੂ ਨਾਮਕ ਦੇਵਤਾ ਹੈ; ਅੱਜ ਇਸ ਦਾ ਰਾਜ-ਤਿਲਕ ਹੋਵੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸਰਾਪ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਜਿੱਥੇ ਰਹਾਂਗਾ, ਉਹ ਸੁਖਦਾਈ ਛੋਹ ਵਾਲਾ ਟੋਆ ਕਾਰੀਗਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਣਾਉਣ।
7.54.9
वर्षघ्नमेकं श्वभ्रं तु हिमघ्नमपरं तथा ।
ग्रीष्मघ्नं तु सुखस्पर्शमेकं कुर्वन्तु शिल्पिनः ॥ ७.५४.९ ॥
ਇੱਕ ਟੋਆ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਦੂਜਾ ਠੰਡ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਛੋਹ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ; ਕਾਰੀਗਰ ਇਹ ਬਣਾਉਣ।
7.54.10
फलवन्तश्च ये वृक्षाः पुष्पवत्यश्च या लताः ।
विरोप्यन्तां बहुविधाश्छायावन्तश्च गुल्मिनः ॥ ७.५४.१० ॥
ਜੋ ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਛਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਵੀ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਣ।
7.54.11
क्रियतां रमणीयं च श्वभ्राणां सर्वतोदिशम् ।
सुखमत्र वसिष्यामि यावत्कालस्य पर्ययः ॥ ७.५४.११ ॥
ਟੋਇਆਂ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਰਮਣੀਕ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣ; ਜਦ ਤੱਕ ਸਮਾਂ ਬੀਤੇਗਾ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਾਂਗਾ।
7.54.12
पुष्पाणि च सुगन्धीनि क्रियतां तेषु नित्यशः ।
परिवार्य यथा मे स्युरध्यर्धं योजनं तथा ॥ ७.५४.१२ ॥
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲ ਲਗਾਏ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮੇਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਡੇਢ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਰਹਿਣ।
7.54.13
एवं कृत्वा विधानं स सन्दिदेश वसं तदा ।
धर्मनित्यः प्रजाः पुत्र क्षत्रधर्मेण पालय ॥ ७.५४.१३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਵਾਸ ਬਾਰੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਖੱਤਰੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
7.54.14
प्रत्यक्षं ते यथा शापो द्विजाभ्यां मयि पातितः ।
नरश्रेष्ठ सरोषाभ्यामपराधे ऽपि तादृशे ॥ ७.५४.१४ ॥
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵੇਖਿਆ, ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸਰਾਪ ਪਾਇਆ — ਹੇ ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਜਿਹਾ ਅਪਰਾਧ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ।
7.54.15
मा कृथास्तनुसन्तापं मत्कृते ऽपि नरर्षभ ।
कृतान्तः कुशलः पुत्र येनास्मि व्यसनीकृतः ॥ ७.५४.१५ ॥
ਹੇ ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਸੰਤਾਪ ਨਾ ਕਰ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ (ਕਾਲ) ਬੜਾ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ; ਉਸੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਹੈ।
7.54.16
प्राप्तव्यान्येव प्राप्नोति गन्तव्यान्येव गच्छति ।
लब्धव्यान्येव लभते दुःखानि च सुखानि च ॥ ७.५४.१६ ॥
ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਾ ਹੈ ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਜਾਣਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਿਲਣਾ ਹੈ ਉਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ — ਦੁੱਖ ਵੀ ਅਤੇ ਸੁੱਖ ਵੀ।
7.54.17
पूर्वे जात्यन्तरे वत्स मा विषादं कुरुष्व ह ॥ ७.५४.१७ ॥
ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੂਰਬਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਦ ਨਾ ਕਰ।
7.54.18
एवमुक्त्वा नृपस्तत्र सुतं राजा महायशाः ।
श्वभ्रं जगाम सुकृतं वासाय पुरुषर्षभ ॥ ७.५४.१८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ — ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ — ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਲਈ ਟੋਏ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ।
7.54.19
एवं प्रविश्यैव नृपस्तदानीं श्वभ्रं महारत्नविभूषितं तत् ।
सम्पादयामास तदा महात्मा शापं द्विजाभ्यां हि रुषा विमुक्तम् ॥ ७.५४.१९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਦੋਂ ਮਹਾਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਉਸ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਛੱਡੇ ਗਏ ਸਰਾਪ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।