વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.55.1
एष ते नृगशापस्य विस्तरो ऽभिहितो मया ।
यद्यस्ति श्रवणे श्रद्धा शृणुष्वेहापरां कथाम् ॥ ७.५५.१ ॥
નૃગના શાપનું સંપૂર્ણ વર્ણન મેં તને કહ્યું. સાંભળવાની તારી શ્રદ્ધા હોય તો હવે બીજી કથા સાંભળ.
7.55.2
एवमुक्तस्तु रामेण सौमित्रिः पुनरब्रवीत् ।
तृप्तिराश्चर्यभूतानां कथानां नास्ति मे नृप ॥ ७.५५.२ ॥
રામે આમ કહ્યું ત્યારે સૌમિત્રિ લક્ષ્મણે ફરી કહ્યું: હે રાજા, અદ્ભુત કથાઓથી મને ક્યારેય તૃપ્તિ થતી નથી.
7.55.3
लक्ष्मणेनैवमुक्तस्तु राम इक्ष्वाकुनन्दनः ।
कथां परमधर्मिष्ठां व्याहर्तुमुपचक्रमे ॥ ७.५५.३ ॥
લક્ષ્મણે આમ કહ્યું ત્યારે ઇક્ષ્વાકુવંશના આનંદરૂપ રામે પરમ ધર્મનિષ્ઠ એક કથા કહેવાનું શરૂ કર્યું.
7.55.4
आसीद्राजा निमिर्नाम इक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ।
पुत्रो द्वादशमो वीर्ये धर्मे च परिनिष्ठितः ॥ ७.५५.४ ॥
ઇક્ષ્વાકુના મહાત્માઓમાં નિમિ નામે એક રાજા હતો; તે બારમો પુત્ર હતો, વીર્ય અને ધર્મમાં સુસ્થિત.
7.55.5
स राजा वीर्यसम्पन्नः पुरं देवपुरोपमम् ।
निवेशयामास तदा अभ्याशे गौतमस्य तु ॥ ७.५५.५ ॥
વીર્યસંપન્ન એ રાજાએ ત્યારે ગૌતમની સમીપ દેવનગર જેવું એક નગર વસાવ્યું.
7.55.6
पुरस्य सुकृतं नाम वैजयन्तमिति श्रुतम् ।
निवेशं यत्र राजर्षिर्निमिश्चक्रे महायशाः ॥ ७.५५.६ ॥
એ નગરનું સુકૃત નામ વૈજયંત તરીકે પ્રસિદ્ધ છે; ત્યાં મહાયશસ્વી રાજર્ષિ નિમિએ નિવાસ બનાવ્યો.
7.55.7
तस्य बुद्धिः समुत्पन्ना निवेश्य सुमहापुरम् ।
यजेयं दीर्घसत्रेण पितुः प्रह्लादयन्मनः ॥ ७.५५.७ ॥
તેણે એક મહાન નગર વસાવીને સંકલ્પ કર્યો, "દીર્ઘ સત્ર વડે હું યજ્ઞ કરીશ, જેથી પિતાનું મન પ્રસન્ન થાય."
7.55.8
ततः पितरमामन्त्र्य इक्ष्वाकुं हि मनोः सुतम् ।
वसिष्ठं वरयामास पूर्वं ब्रह्मर्षिसत्तमम् ॥ ७.५५.८ ॥
પછી તેણે પિતા, મનુપુત્ર ઇક્ષ્વાકુની અનુમતિ લઈ, બ્રહ્મર્ષિઓમાં શ્રેષ્ઠ વસિષ્ઠને પ્રથમ પુરોહિત તરીકે વર્યા.
7.55.9
अनन्तरं स राजर्षिर्निमिरिक्ष्वाकुनन्दनः ।
अत्रिमङ्गिरसं चैव भृगुं चैव तपोधनम् ॥ ७.५५.९ ॥
પછી તે રાજર્ષિ નિમિ, ઇક્ષ્વાકુવંશના આનંદરૂપ, અત્રિ, અંગિરસ અને તપોધન ભૃગુને પણ વર્યા.
7.55.10
तमुवाच वसिष्ठस्तु निमिं राजर्षिसत्तमम् ।
वृतो ऽहं पूर्वमिन्द्रेण अन्तरं प्रतिपालय ॥ ७.५५.१० ॥
ત્યારે વસિષ્ઠે રાજર્ષિઓમાં શ્રેષ્ઠ નિમિને કહ્યું, "મને પહેલેથી ઇન્દ્રે વર્યો છે; થોડી રાહ જો."
7.55.11
अनन्तरं महाविप्रो गौतमः प्रत्यपूरयत् ।
वसिष्ठो ऽपि महातेजा इन्द्रयज्ञमथाकरोत् ॥ ७.५५.११ ॥
પછી મહાવિપ્ર ગૌતમે તે પૂર્ણ કર્યું; મહાતેજસ્વી વસિષ્ઠે પણ ઇન્દ્રયજ્ઞ કર્યો.
7.55.12
निमिस्तु राजा विप्रांस्तान्समानीय नराधिपः ।
अयजद्धिमवत्पार्श्वे स्वपुरस्य समीपतः ।
पञ्चवर्षसहस्राणि राजा दीक्षामुपागमत् ॥ ७.५५.१२ ॥
પરંતુ નરાધિપ નિમિએ તે બ્રાહ્મણોને એકઠા કરીને, પોતાના નગરની નજીક હિમાલયના ઢોળાવે યજ્ઞ કર્યો; રાજાએ પાંચ હજાર વર્ષ દીક્ષા લીધી.
7.55.13
इन्द्रयज्ञावसाने तु वसिष्ठो भगवनृषिः ।
सकाशमागतो राज्ञो हौत्रं कर्तुमनिन्दितः ॥ ७.५५.१३ ॥
ઇન્દ્રયજ્ઞ પૂર્ણ થતાં, નિર્દોષ ભગવાન ઋષિ વસિષ્ઠ રાજા પાસે હૌત્ર કર્મ કરવા આવ્યા.
7.55.14
तदन्तरमथापश्यद्गौतमेनाभिपूरितम् ।
कोपेन महताविष्टो वसिष्ठो ब्रह्मणः सुतः ॥ ७.५५.१४ ॥
ત્યારે તેમણે જોયું કે ગૌતમથી તે ભરાયેલું છે. મહાન ક્રોધથી ઘેરાયેલા બ્રહ્માના પુત્ર વસિષ્ઠે (આ જોયું).
7.55.15
स राज्ञो दर्शनाकाङ्क्षी मुहूर्तं समुपाविशत् ।
तस्मिन्नहनि राजर्षिर्निद्रया ऽपहृतो भृशम् ॥ ७.५५.१५ ॥
તે રાજાને જોવાની ઇચ્છાથી ક્ષણભર બેઠા. તે દિવસે રાજર્ષિ નિદ્રાથી અતિશય ઘેરાઈ ગયા.
7.55.16
ततो मन्युर्वसिष्ठस्य प्रादुरासीन्महात्मनः ।
अदर्शनेन राजर्षेर्व्याहर्तुमुपचक्रमे ॥ ७.५५.१६ ॥
ત્યારે મહાત્મા વસિષ્ઠમાં ક્રોધ જાગ્યો. રાજર્ષિ ન દેખાતા તેઓ બોલવા લાગ્યા.
7.55.17
यस्मात्त्वमन्यं वृतवान्मामवज्ञाय पार्थिव ।
चेतनेन विनाभूतो देहस्तव भविष्यति ॥ ७.५५.१७ ॥
તેં મારી અવગણના કરીને બીજાને પસંદ કર્યો, તેથી હે રાજા, તારો દેહ ચેતના વિના થઈ જશે.
7.55.18
ततः प्रबुद्धो राजर्षिः श्रुत्वा शापमुदाहृतम् ।
ब्रह्मयोनिमथोवाच संरम्भात् क्रोधमूर्च्छितः ॥ ७.५५.१८ ॥
ત્યારે જાગૃત થયેલા રાજર્ષિએ ઉચ્ચારાયેલો શાપ સાંભળીને, ઉશ્કેરાટથી, ક્રોધથી મૂર્છિત થઈને બ્રહ્મયોનિ (વસિષ્ઠ)ને કહ્યું.
7.55.19
अजानतः शयानस्य क्रोधेन कलुषीकृतः ।
मुक्तवान्मयि शापाग्निं यमदण्डमिवापरम् ॥ ७.५५.१९ ॥
અજાણ્યે સૂતેલા મારા પર ક્રોધથી કલુષિત થઈ તેં યમદંડ સમાન બીજો શાપાગ્નિ છોડ્યો છે.
7.55.20
तस्मात्तवापि ब्रह्मर्षे चेतनेन विना कृतः ।
देहः सुरुचिरप्रख्यो भविष्यति न संशयः ॥ ७.५५.२० ॥
તેથી હે બ્રહ્મર્ષિ, તારું શરીર પણ ચેતનાવિહીન થશે; છતાં તે દેવો જેવું સુંદર હશે, એમાં શંકા નથી.
7.55.21
सहसैव बभूवतुर्विदेहौ तत्तुल्याधिगतप्रभाववन्तौ ॥ ७.५५.२१ ॥
તરત જ બંને દેહરહિત થઈ ગયા અને તેના જેવો પ્રભાવ પામ્યા.