ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.57.1
तां श्रुत्वा दिव्यसङ्काशां कथामद्भुतदर्शनाम् ।
लक्ष्मणः परमप्रीतो राघवं वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.५७.१ ॥
ਦਿਵ੍ਯ ਵਰਗੀ, ਅਦਭੁਤ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
7.57.2
निक्षिप्तदेहौ काकुत्स्थ कथं तौ द्विजपार्थिवौ ।
पुनर्देहेन संयोगं जग्मुर्देवसम्मतौ ॥ ७.५७.२ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਚੁੱਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ — ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਰਾਜਾ — ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਫਿਰ ਦੇਹ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜੇ?
7.57.3
तस्य तद्भाषितं श्रुत्वा रामः सत्यपराक्रमः ।
तां कथां कथयामास वसिष्ठस्य महात्मनः ॥ ७.५७.३ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵਸਿਸ਼ਟ ਦੀ ਉਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।
7.57.4
यस्तु कुम्भो रघुश्रेष्ठ तेजःपूर्णो महात्मनोः ।
तस्मिंस्तेजोमयौ विप्रौ सम्भूतावृषिसत्तमौ ॥ ७.५७.४ ॥
ਹੇ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਜਿਸ ਕੁੰਭ ਵਿੱਚ ਤੇਜੋਮਈ ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
7.57.5
पूर्वं समभवत्तत्र ह्यगस्त्यो भगवानृषिः ।
नाहं सुतस्तवेत्युक्त्वा मित्रं तस्मादपाक्रमत् ॥ ७.५७.५ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਯ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ' ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਮਿੱਤਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ।
7.57.6
तद्धि तेजस्तु मित्रस्य उर्वस्याः पूर्वमाहितम् ।
तस्मिन्समभवत्कुम्भे तत्तेजो यत्र वारुणम् ॥ ७.५७.६ ॥
ਉਹ ਤੇਜ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਊਰਵਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਕੁੰਭ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਵਰੁਣ ਦਾ ਤੇਜ ਸੀ, ਉਹ ਤੇਜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
7.57.7
कस्यचित्त्वथ कालस्य मित्रावरुणसम्भवः ।
वसिष्ठस्तेजसा युक्तो जज्ञे इक्ष्वाकुदैवतम् ॥ ७.५७.७ ॥
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਜਨਮੇ।
7.57.8
तमिक्ष्वाकुर्महातेजा जातमात्रमनिन्दितम् ।
वव्रे पुरोधसं सौम्य वंशस्यास्य भवाय नः ॥ ७.५७.८ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸ਼ੀ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਨੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਸੌਮਯ, ਸਾਡੇ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪੁਰੋਹਿਤ ਚੁਣਿਆ।
7.57.9
एवं त्वपूर्वदेहस्य वसिष्ठस्य महात्मनः ।
कथितो निर्गमः सौम्य निमेः शृणु यथा ऽभवत् ॥ ७.५७.९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪੂਰਵ ਦੇਹ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦਾ ਜਨਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਹੇ ਸੌਮਯ, ਨਿਮੀ ਬਾਰੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਸੁਣ।
7.57.10
दृष्ट्वा विदेहं राजानमृषयः सर्व एव ते ।
तं च ते योजयामासुर्यागदीक्षां मनीषिणः ॥ ७.५७.१० ॥
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਿਦੇਹ (ਦੇਹਹੀਣ) ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਨੀਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੱਗ-ਦੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ।
7.57.11
तं च देहं नरेन्द्रस्य रक्षन्ति स्म द्विजोत्तमाः ।
गन्धैर्माल्यैश्च वस्त्रैश्च पौरभृत्यसमन्विताः ॥ ७.५७.११ ॥
ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੇਹ ਦੀ ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੇ, ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
7.57.12
ततो यज्ञे समाप्ते तु भृगुस्तत्रेदमब्रवीत् ।
आनयिष्यामि ते चेतस्तुष्टो ऽस्मि तव पार्थिव ॥ ७.५७.१२ ॥
ਫਿਰ ਯੱਗ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਇਹ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਚਿੱਤ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।"
7.57.13
सुप्रीताश्च सुराः सर्वे निमेश्चेतस्तथाब्रुवन् ।
वरं वरय राजर्षे क्व ते चेतो निरूप्यताम् ॥ ७.५७.१३ ॥
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਨਿਮੀ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਵਰ ਮੰਗੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਕਿੱਥੇ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੱਸੋ।
7.57.14
एवमुक्तः सुरैः सर्वैर्निमेश्चेतस्तदाब्रवीत् ।
नेत्रेषु सर्वभूतानां वसेयं सुरसत्तमाः ॥ ७.५७.१४ ॥
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਨਿਮੀ ਬੋਲਿਆ: ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਮੈਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਾਂ।
7.57.15
बाढमित्येव विबुधा निमेश्चेतस्तदा ऽब्रुवन् ।
नेत्रेषु सर्वभूतानां वायुभूतश्चरिष्यसि ॥ ७.५७.१५ ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਨਿਮੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਠੀਕ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਰੇਂਗਾ।
7.57.16
त्वत्कृते च निमिष्यन्ति चक्षूंषि पृथिवीपते ।
वायुभूतेन चरता विश्रमार्थं मुहुर्मुहुः ॥ ७.५७.१६ ॥
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਅੱਖਾਂ ਝਪਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਵਾਯੂ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਰਦਾ ਤੂੰ ਆਰਾਮ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ (ਝਪਕਦਾ ਹੈਂ)।
7.57.17
एवमुक्त्वा तु विबुधाः सर्वे जग्मुर्यथागतम् ।
ऋषयो ऽपि महात्मानो निमेर्देहं समाहरन् ॥ ७.५७.१७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਜਿਸ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ ਉਸੇ ਰਸਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਮਹਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਨਿਮੀ ਦੀ ਦੇਹ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ।
7.57.18
अरणिं तत्र निक्षिप्य मथनं चक्रुरोजसा ।
मन्त्रहोमैर्महात्मानः पुत्रहेतोर्निमेस्तदा ॥ ७.५७.१८ ॥
ਉੱਥੇ ਅਰਣੀ ਰੱਖ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮੰਥਨ ਕੀਤਾ। ਮੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਮ ਨਾਲ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਿਮੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ (ਇਹ ਕੀਤਾ)।
7.57.19
अरण्यां मथ्यामानायां प्रादुर्भूतो महातपाः ।
मथनान्मिथिरित्याहुर्जननाज्जनको ऽभवत् ।
यस्माद्विदेहात्सम्भूतो वैदेहस्तु ततः स्मृतः ॥ ७.५७.१९ ॥
ਅਰਣੀ ਮਥੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਮਹਾਤਪਸਵੀ (ਮਿਥਿ) ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਮੰਥਨ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਮਿਥਿ' ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਉਹ 'ਜਨਕ' ਬਣੇ। ਵਿਦੇਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ 'ਵੈਦੇਹ' ਕਹਾਏ।
7.57.20
एवं विदेहराजश्च जनकः पूर्वको ऽभवत् ।
मिथिर्नाम महातेजास्तेनायं मैथिलो ऽभवत् ॥ ७.५७.२० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦੇਹ ਦਾ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਪੂਰਵਜ ਹੋਇਆ। ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਮਿਥਿ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ; ਉਸੇ ਕਾਰਨ ਇਹ 'ਮੈਥਿਲ' ਹੋਇਆ।