ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.58.1
एवं ब्रुवति रामे तु लक्ष्मणः परवीरहा ।
प्रत्युवाच महात्मानं ज्वलन्तमिव तेजसा ॥ ७.५८.१ ॥
ਰਾਮ ਜਦੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੇ, ਤਾਂ ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਮਕਦੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
7.58.2
महदद्भुतमाश्चर्यं विदेहस्य पुरातनम् ।
निर्वृत्तं राजशार्दूल वसिष्ठस्य निमेस्सह ॥ ७.५८.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਵਿਦੇਹ (ਨਿਮੀ) ਅਤੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਵਿਚਕਾਰ ਪੁਰਾਤਨ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ ਸੀ।
7.58.3
निमिस्तु क्षत्रियः शूरो विशेषेण च दीक्षितः ।
न क्षमां कृतवान्राजा वसिष्ठस्य महात्मनः ॥ ७.५८.३ ॥
ਨਿਮੀ ਕਸ਼ੱਤਰੀ, ਸੂਰਮਾ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਸੀ; ਪਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਪ੍ਰਤੀ ਖਿਮਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
7.58.4
एवमुक्तस्तु तेनायं श्रीमान् क्षत्रियपुङ्गवः ।
उवाच लक्ष्मणं वाक्यं सर्वशास्त्रविशारदम् ॥ ७.५८.४ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਨੇ ਸਰਬਸ਼ਾਸਤਰ-ਵਿਸ਼ਾਰਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
7.58.5
रामो रमयतां श्रेष्ठो भ्रातरं दीप्ततेजसम् ।
न सर्वत्र क्षमा वीर पुरुषेषु प्रदृश्यते ॥ ७.५८.५ ॥
ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਨੇ ਤੇਜਸਵੀ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵੀਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿਮਾ ਹਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ।
7.58.6
सौमित्रे दुःसहो रोषो यथा क्षान्तो ययातिना ।
सत्त्वानुगं पुरस्कृत्य तन्निबोध समाहितः ॥ ७.५८.६ ॥
ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਅਸਹਿ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਸਹਾਰਿਆ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸੱਤ੍ਵ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁਣ।
7.58.7
नहुषस्य सुतो राजा ययातिः पौरवर्धनः ।
तस्य भार्याद्वयं सौम्य रूपेणाप्रतिमं भुवि ॥ ७.५८.७ ॥
ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ, ਜੋ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਹੇ ਸੌਮਿਆ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਨ।
7.58.8
एका तु तस्य राजर्षेर्नाहुषस्य पुरस्कृता ।
शर्मिष्ठा नाम दैतेयी दुहिता वृषपर्वणः ॥ ७.५८.८ ॥
ਉਸ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨਹੁਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਾ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨਾਮਕ ਦੈਤੇਯੀ।
7.58.9
अन्या तूशनसः पत्नी ययातेः पुरुषर्षभ ।
न तु सा दयिता राज्ञो देवयानी सुमध्यमा ॥ ७.५८.९ ॥
ਦੂਜੀ ਉਸ਼ਨਸ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ਰਸ਼ਭ; ਪਰ ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਉਹ ਸੀ।
7.58.10
तयोः पुत्रौ तु सम्भूतौ रूपवन्तौ समाहितौ ।
शर्मिष्ठा ऽजनयत्पूरुं देवयानी यदुं तदा ॥ ७.५८.१० ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪਵਾਨ ਅਤੇ ਸੰਜਮੀ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ—ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਉਦੋਂ ਪੂਰੂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਯਦੂ ਨੂੰ।
7.58.11
पूरुस्तु दयितो राज्ञो गुणैर्मातृकृतेन च ।
ततो दुःखसमाविष्टो यदुर्मातरमब्रवीत् ॥ ७.५८.११ ॥
ਪੂਰੂ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਤਦ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਯਦੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
7.58.12
भार्गवस्य कुले जाता देवस्याक्लिष्टकर्मणः ।
सहसे हृद्गतं दुःखमवमानं च दुःसहम् ॥ ७.५८.१२ ॥
ਭ੍ਰਿਗੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਅਥੱਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵ (ਸ਼ੁਕ੍ਰ) ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਮਾਤਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਅਸਹਿ ਅਪਮਾਨ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
7.58.13
आवां च सहितौ देवि प्रविशाव हुताशनम् ।
राजा तु रमतां सार्धं दैत्यपुत्र्या बहुक्षपाः ॥ ७.५८.१३ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੀਏ; ਰਾਜਾ ਤਾਂ ਦੈਂਤ-ਧੀ ਨਾਲ ਕਈ ਰਾਤਾਂ ਮਾਣੇ।
7.58.14
यदि वा सहनीयं ते मामनुज्ञातुमर्हसि ।
क्षम त्वं न क्षमिष्ये ऽहं मरिष्यामि न संशयः ॥ ७.५८.१४ ॥
ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਹਿਣਯੋਗ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ; ਤੁਸੀਂ ਸਹੋ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਹਾਂਗੀ, ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ।
7.58.15
पुत्रस्य भाषितं श्रुत्वा परमार्तस्य रोदतः ।
देवयानी तु सङ्क्रुद्धा सस्मार पितरं तदा ॥ ७.५८.१५ ॥
ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਤਦ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
7.58.16
इङ्गितं तदभिज्ञाय दुहितुर्भार्गवस्तदा ।
आगतस्त्वरितं तत्र देवयानी तु यत्र सा ॥ ७.५८.१६ ॥
ਧੀ ਦੇ ਉਸ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਭਾਰਗਵ (ਸ਼ੁਕਰ) ਉਦੋਂ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆਏ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਸੀ।
7.58.17
दृष्ट्वा चाप्रकृतिस्थां तामप्रहृष्टामचेतनाम् ।
पिता दुहितरं वाक्यं किमेतदिति चाब्रवीत् ॥ ७.५८.१७ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਆਮ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਬੇਸੁਧ ਵੇਖ ਕੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਧੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ?"
7.58.18
पृच्छन्तमसकृत्तं वै भार्गवं दीप्ततेजसम् ।
देवयानी तु सङ्क्रुद्धा पितरं वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.५८.१८ ॥
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਤੇਜ-ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਭਾਰਗਵ (ਸ਼ੁਕਰ) ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
7.58.19
अहमग्निं विषं तीक्ष्णमपो वा मुनिसत्तम ।
भक्षयिष्ये प्रवेक्ष्यामि न तु शक्ष्यामि जीवितुम् ॥ ७.५८.१९ ॥
ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਅੱਗ, ਤਿੱਖਾ ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਖਾ ਲਵਾਂਗੀ, ਜਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਾਂਗੀ; ਪਰ ਜੀਉਂਦੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਾਂਗੀ।
7.58.20
न मां त्वमवजानीषे दुःखितामवमानिताम् ।
वृक्षस्यावज्ञया ब्रह्मंश्छिद्यन्ते वृक्षजीविनः ॥ ७.५८.२० ॥
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨਿਤ ਮੈਨੂੰ ਤੁੱਛ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਅਵਗਿਆ ਨਾਲ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਜੀਣ ਵਾਲੇ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
7.58.21
अवज्ञया च राजर्षिः परिभूय च भार्गव ।
मय्यवज्ञां प्रयुङ्क्ते हि न च मां बहु मन्यते ॥ ७.५८.२१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਅਪਮਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਤਿਰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਨਾਦਰ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
7.58.22
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा कोपेनाभिपरिप्लुतः ।
व्याहर्तुमुपचक्राम भार्गवो नहुषात्मजम् ॥ ७.५८.२२ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਭਾਰਗਵ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
7.58.23
यस्मान्मामवजानीषे नाहुष त्वं दुरात्मवान् ।
जरया परया जीर्णः शैथिल्यमुपयास्यसि ॥ ७.५८.२३ ॥
ਹੇ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ-ਮਨ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਜਰਜਰ ਹੋ ਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਂਗਾ।
7.58.24
एवमुक्त्वा दुहितरं समाश्वास्य च भार्गवः ।
पुनर्जगाम ब्रह्मर्षिर्भवनं स्वं महायशाः ॥ ७.५८.२४ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਧੀ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇ ਕੇ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਭਾਰਗਵ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ।
7.58.25
स एवमुक्त्वा द्विजपुङ्गवाग्र्यः सुतां समाश्वास्य च देवयानीम् ।
पुनर्ययौ सूर्यसमानतेजा दत्त्वा च शापं नहुषात्मजाय ॥ ७.५८.२५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦੇ ਅਗ੍ਰਣੀ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ; ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਉਹ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦੇ ਕੇ ਫਿਰ ਚਲੇ ਗਏ।