వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 7.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.58.1
एवं ब्रुवति रामे तु लक्ष्मणः परवीरहा ।
प्रत्युवाच महात्मानं ज्वलन्तमिव तेजसा ॥ ७.५८.१ ॥
రాముడు ఇలా పలికినప్పుడు, శత్రువీరులను సంహరించే లక్ష్మణుడు తేజస్సుతో ప్రకాశించే ఆ మహాత్ముడికి ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చాడు.
7.58.2
महदद्भुतमाश्चर्यं विदेहस्य पुरातनम् ।
निर्वृत्तं राजशार्दूल वसिष्ठस्य निमेस्सह ॥ ७.५८.२ ॥
రాజశ్రేష్ఠా, విదేహుడు (నిమి)ని గురించిన పురాతనమైన, గొప్పదైన, అద్భుతమైన విషయం వసిష్ఠునితో నిమికి జరిగింది.
7.58.3
निमिस्तु क्षत्रियः शूरो विशेषेण च दीक्षितः ।
न क्षमां कृतवान्राजा वसिष्ठस्य महात्मनः ॥ ७.५८.३ ॥
నిమి క్షత్రియుడు, శూరుడు, ముఖ్యంగా దీక్షితుడు; అయినా ఆ రాజు మహాత్ముడైన వసిష్ఠుని పట్ల ఓర్పు చూపలేదు.
7.58.4
एवमुक्तस्तु तेनायं श्रीमान् क्षत्रियपुङ्गवः ।
उवाच लक्ष्मणं वाक्यं सर्वशास्त्रविशारदम् ॥ ७.५८.४ ॥
లక్ష్మణుడు ఇలా చెప్పగా, శ్రీమంతుడైన క్షత్రియశ్రేష్ఠుడు రాముడు సర్వశాస్త్రవిశారదుడైన లక్ష్మణునితో ఈ మాట అన్నాడు.
7.58.5
रामो रमयतां श्रेष्ठो भ्रातरं दीप्ततेजसम् ।
न सर्वत्र क्षमा वीर पुरुषेषु प्रदृश्यते ॥ ७.५८.५ ॥
ఆనందింపజేసేవారిలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు తేజోవంతుడైన తమ్ముడితో అన్నాడు: వీరుడా, మనుషులలో ఓర్పు అన్నిచోట్లా కనిపించదు.
7.58.6
सौमित्रे दुःसहो रोषो यथा क्षान्तो ययातिना ।
सत्त्वानुगं पुरस्कृत्य तन्निबोध समाहितः ॥ ७.५८.६ ॥
సౌమిత్రీ, దుర్భరమైన కోపాన్ని యయాతి ఓర్చుకున్నట్లు, తన సత్త్వ స్వభావాన్ని ముందుంచుకుని ఆ విషయాన్ని ఏకాగ్రతతో వినుము.
7.58.7
नहुषस्य सुतो राजा ययातिः पौरवर्धनः ।
तस्य भार्याद्वयं सौम्य रूपेणाप्रतिमं भुवि ॥ ७.५८.७ ॥
నహుషుని కుమారుడు రాజు యయాతి, పౌరవ వంశాన్ని వృద్ధి చేసినవాడు. అతనికి ఇద్దరు భార్యలు ఉన్నారు, ఓ సౌమ్యా, వారు భూమిపై రూపంలో సాటిలేనివారు.
7.58.8
एका तु तस्य राजर्षेर्नाहुषस्य पुरस्कृता ।
शर्मिष्ठा नाम दैतेयी दुहिता वृषपर्वणः ॥ ७.५८.८ ॥
ఆ రాజర్షి నహుషుని కుమారునికి ఒక భార్య, ప్రధానంగా గౌరవింపబడినది, వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠ అనే దైతేయి.
7.58.9
अन्या तूशनसः पत्नी ययातेः पुरुषर्षभ ।
न तु सा दयिता राज्ञो देवयानी सुमध्यमा ॥ ७.५८.९ ॥
మరొకరు ఉశనసుని భార్య, ఓ పురుషర్షభా; కానీ ఆమె రాజుకు ప్రియురాలు కాదు—సన్నని నడుము గల దేవయాని ఆమె.
7.58.10
तयोः पुत्रौ तु सम्भूतौ रूपवन्तौ समाहितौ ।
शर्मिष्ठा ऽजनयत्पूरुं देवयानी यदुं तदा ॥ ७.५८.१० ॥
వారిద్దరికి రూపవంతులు, సమాహితులైన కుమారులు జన్మించారు—శర్మిష్ఠ అప్పుడు పూరుని కనగా, దేవయాని యదుని కనింది.
7.58.11
पूरुस्तु दयितो राज्ञो गुणैर्मातृकृतेन च ।
ततो दुःखसमाविष्टो यदुर्मातरमब्रवीत् ॥ ७.५८.११ ॥
పూరుడు తన గుణాల వలన, తల్లి కారణంగా రాజుకు ప్రియుడయ్యాడు. అప్పుడు దుఃఖంతో నిండిన యదుడు తన తల్లితో ఇలా అన్నాడు.
7.58.12
भार्गवस्य कुले जाता देवस्याक्लिष्टकर्मणः ।
सहसे हृद्गतं दुःखमवमानं च दुःसहम् ॥ ७.५८.१२ ॥
భృగు వంశంలో, అలసట లేని కర్మలు చేసే దేవుని (శుక్రుని) కులంలో జన్మించినదానా, నా హృదయంలో ఉన్న దుఃఖాన్ని, భరించలేని అవమానాన్ని నేను సహిస్తున్నాను.
7.58.13
आवां च सहितौ देवि प्रविशाव हुताशनम् ।
राजा तु रमतां सार्धं दैत्यपुत्र्या बहुक्षपाः ॥ ७.५८.१३ ॥
దేవీ, మనిద్దరం కలిసి అగ్నిలో ప్రవేశిద్దాం; రాజు మాత్రం దైత్యపుత్రితో అనేక రాత్రులు ఆనందించనీ.
7.58.14
यदि वा सहनीयं ते मामनुज्ञातुमर्हसि ।
क्षम त्वं न क्षमिष्ये ऽहं मरिष्यामि न संशयः ॥ ७.५८.१४ ॥
మీకు సహించదగినదైతే నన్ను అనుమతించండి; మీరు సహించండి, నేను సహించను, నిస్సందేహంగా చనిపోతాను.
7.58.15
पुत्रस्य भाषितं श्रुत्वा परमार्तस्य रोदतः ।
देवयानी तु सङ्क्रुद्धा सस्मार पितरं तदा ॥ ७.५८.१५ ॥
అత్యంత దుఃఖితుడై ఏడుస్తున్నవాని మాటలు విని, కోపించిన దేవయాని అప్పుడు తన తండ్రిని స్మరించింది.
7.58.16
इङ्गितं तदभिज्ञाय दुहितुर्भार्गवस्तदा ।
आगतस्त्वरितं तत्र देवयानी तु यत्र सा ॥ ७.५८.१६ ॥
కూతురి ఆ సంకేతాన్ని గ్రహించి భార్గవుడు (శుక్రుడు) అప్పుడు త్వరగా ఆమె ఉన్న చోటికి వచ్చాడు.
7.58.17
दृष्ट्वा चाप्रकृतिस्थां तामप्रहृष्टामचेतनाम् ।
पिता दुहितरं वाक्यं किमेतदिति चाब्रवीत् ॥ ७.५८.१७ ॥
ఆమె సాధారణ స్థితిలో లేక, సంతోషం లేకుండా, స్పృహ లేనట్లు ఉండటం చూసి, తండ్రి కూతురితో "ఇదేమిటి?" అని అన్నాడు.
7.58.18
पृच्छन्तमसकृत्तं वै भार्गवं दीप्ततेजसम् ।
देवयानी तु सङ्क्रुद्धा पितरं वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.५८.१८ ॥
పదేపదే అడుగుతున్న ప్రకాశవంతమైన తేజస్సుగల భార్గవునితో, కోపించిన దేవయాని తన తండ్రితో ఈ మాట చెప్పింది.
7.58.19
अहमग्निं विषं तीक्ष्णमपो वा मुनिसत्तम ।
भक्षयिष्ये प्रवेक्ष्यामि न तु शक्ष्यामि जीवितुम् ॥ ७.५८.१९ ॥
ముని శ్రేష్ఠా, నేను అగ్నిని, తీక్ష్ణ విషాన్ని లేదా నీటిని తింటాను, లేదా వాటిలో ప్రవేశిస్తాను; కానీ జీవించి ఉండలేను.
7.58.20
न मां त्वमवजानीषे दुःखितामवमानिताम् ।
वृक्षस्यावज्ञया ब्रह्मंश्छिद्यन्ते वृक्षजीविनः ॥ ७.५८.२० ॥
దుఃఖితురాలిని, అవమానితురాలిని అయిన నన్ను మీరు అవమానిస్తున్నారా? బ్రాహ్మణుడా, వృక్షాన్ని అవమానిస్తే, వృక్షంపై జీవించేవారు నరకబడతారు.
7.58.21
अवज्ञया च राजर्षिः परिभूय च भार्गव ।
मय्यवज्ञां प्रयुङ्क्ते हि न च मां बहु मन्यते ॥ ७.५८.२१ ॥
భార్గవా, ఆ రాజర్షి అవమానించి, తిరస్కరించి నా పట్ల అనాదరం చూపుతున్నాడు; నన్ను ఏమాత్రం గౌరవించడం లేదు.
7.58.22
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा कोपेनाभिपरिप्लुतः ।
व्याहर्तुमुपचक्राम भार्गवो नहुषात्मजम् ॥ ७.५८.२२ ॥
ఆమె ఆ మాటలు విని, కోపంతో నిండిన భార్గవుడు నహుషుని కుమారునితో మాట్లాడటం మొదలుపెట్టాడు.
7.58.23
यस्मान्मामवजानीषे नाहुष त्वं दुरात्मवान् ।
जरया परया जीर्णः शैथिल्यमुपयास्यसि ॥ ७.५८.२३ ॥
నహుషుని కుమారా, నువ్వు నన్ను అవమానించావు కాబట్టి, దుర్బుద్ధీ, అత్యధిక వృద్ధాప్యంతో క్షీణించి బలహీనత పొందుతావు.
7.58.24
एवमुक्त्वा दुहितरं समाश्वास्य च भार्गवः ।
पुनर्जगाम ब्रह्मर्षिर्भवनं स्वं महायशाः ॥ ७.५८.२४ ॥
ఇలా చెప్పి, కుమార్తెను ఓదార్చి, మహాయశస్వి అయిన బ్రహ్మర్షి భార్గవుడు తన నివాసానికి తిరిగి వెళ్లాడు.
7.58.25
स एवमुक्त्वा द्विजपुङ्गवाग्र्यः सुतां समाश्वास्य च देवयानीम् ।
पुनर्ययौ सूर्यसमानतेजा दत्त्वा च शापं नहुषात्मजाय ॥ ७.५८.२५ ॥
ఇలా పలికి, ద్విజులలో శ్రేష్ఠులకు అగ్రగణ్యుడైన ఆ మహర్షి తన కుమార్తె దేవయానిని ఓదార్చాడు; సూర్యతేజస్సుతో సమానుడైన ఆయన నహుషుని కుమారునికి శాపమిచ్చి మళ్ళీ వెళ్ళిపోయాడు.