વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.61.1
एवं ब्रुवद्भिर्ऋषिभिः काकुत्स्थो वाक्यमब्रवीत् ।
किं कार्यं ब्रूत मुनयो भयं तावदपैतु वः ॥ ७.६१.१ ॥
ઋષિઓ આ પ્રમાણે બોલતા હતા ત્યારે કાકુત્સ્થ (રામે) કહ્યું, 'હે મુનિઓ, શું કાર્ય છે તે કહો. તમારો ભય પહેલાં દૂર થાઓ.'
7.61.2
तथा ब्रुवति काकुत्स्थे भार्गवो वाक्यमब्रवीत् ।
भयानां शृणु यन्मूलं देशस्य च नरेश्वर ॥ ७.६१.२ ॥
કાકુત્સ્થ આ પ્રમાણે બોલતા હતા ત્યારે ભાર્ગવે કહ્યું, 'હે નરેશ્વર, આ દેશના ભયનું મૂળ શું છે તે સાંભળો.'
7.61.3
पूर्वं कृतयुगे राजन्दैतेयः सुमहाबलः ।
लोलापुत्रो ऽभवज्ज्येष्ठो मधुर्नाम महासुरः ॥ ७.६१.३ ॥
હે રાજન, પૂર્વે કૃતયુગમાં મધુ નામનો મહાસુર હતો. તે દૈત્ય, અતિ બળવાન અને લોલાનો જ્યેષ્ઠ પુત્ર હતો.
7.61.4
ब्रह्मण्यश्च शरण्यश्च बुद्ध्या च परिनिष्ठितः ।
सुरैश्च परमोदारैः प्रीतिस्तस्यातुला ऽभवत् ॥ ७.६१.४ ॥
તે બ્રાહ્મણભક્ત, શરણ આપનાર અને બુદ્ધિમાં દૃઢ હતો. અતિ ઉદાર દેવતાઓનો તેના પર અતુલ્ય સ્નેહ હતો.
7.61.5
स मधुर्वीर्यसम्पन्नो धर्मे च सुसमाहितः ।
बहुवर्षसहस्राणि रुद्रप्रीत्या ऽकरोत्तपः ॥ ७.६१.५ ॥
વીર્યસંપન્ન તે મધુ, ધર્મમાં સુદૃઢ રહીને, રુદ્રને પ્રસન્ન કરવા ઘણાં હજાર વર્ષ તપ કર્યું.
7.61.6
रुद्रः प्रीतो ऽभवत्तस्मै वरं दातुं ययौ च सः ।
बहुमानाच्च रुद्रेण दत्तस्तस्याद्भुतो वरः ॥ ७.६१.६ ॥
રુદ્ર તેના પર પ્રસન્ન થયા અને વર આપવા તેની પાસે ગયા. અતિ આદરથી રુદ્રે તેને એક અદ્ભુત વર આપ્યો.
7.61.7
शूलं शूलाद्विनिष्कृष्य महावीर्यं महाप्रभम् ।
ददौ महात्मा सुप्रीतो वाक्यं चैतदुवाच ह ॥ ७.६१.७ ॥
મહાત્મા શિવ અત્યંત પ્રસન્ન થઈને પોતાના ત્રિશૂળમાંથી એક ત્રિશૂળ કાઢીને, જે મહાપરાક્રમી અને મહાતેજસ્વી હતું, તે આપ્યું અને આ વચનો કહ્યાં.
7.61.8
त्वयायमतुलो धर्मो मत्प्रसादकरः कृतः ।
प्रीत्या परमया युक्तो ददाम्यायुधमुत्तमम् ॥ ७.६१.८ ॥
તેં કરેલો આ અતુલ્ય ધર્મ મારી કૃપા લાવનાર બન્યો છે. અત્યંત પ્રેમથી હું તને ઉત્તમ આયુધ આપું છું.
7.61.9
यावत्सुरैश्च विप्रैश्च न विरुध्येर्महासुर ।
तावच्छूलं तवेदं स्यादन्यथा नाशमेप्यति ॥ ७.६१.९ ॥
હે મહાસુર, જ્યાં સુધી તું દેવો અને બ્રાહ્મણો સાથે વિરોધ નહીં કરે ત્યાં સુધી જ આ ત્રિશૂળ તારું રહેશે; નહીંતર તે નાશ પામશે.
7.61.10
यश्च त्वामभियुञ्जीत युद्धाय विगतज्वरः ।
तं शूलो भस्मसात्कृत्वा पुनरेष्यति ते करम् ॥ ७.६१.१० ॥
જે યુદ્ધ માટે તારા પર હુમલો કરશે, તેને આ ત્રિશૂળ ભસ્મ કરીને ફરી તારા હાથમાં આવશે.
7.61.11
एवं रुद्राद्वरं लब्ध्वा भूय एव महासुरः ।
प्रणिपत्य महादेवं वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.६१.११ ॥
આ રીતે રુદ્ર પાસેથી વરદાન મેળવીને તે મહાસુરે ફરી મહાદેવને પ્રણામ કરીને આ વચનો કહ્યાં.
7.61.12
भगवन्मम वंशस्य शूलमेतदनुत्तमम् ।
भवेत्तु सततं देव सुराणामीश्वरो ह्यसि ॥ ७.६१.१२ ॥
હે ભગવાન, મારા વંશ માટે આ અનુત્તમ ત્રિશૂળ સદા રહે. હે દેવ, તું જ દેવોનો ઈશ્વર છે.
7.61.13
तं ब्रुवाणं मधुं देवः सर्वभूतपतिः शिवः ।
प्रत्युवाच महातेजा नैतदेवं भविष्यति ॥ ७.६१.१३ ॥
બોલતા મધુને સર્વભૂતોના સ્વામી, મહાતેજસ્વી દેવ શિવે ઉત્તર આપ્યો, "આવું નહીં થાય."
7.61.14
मा भूत्ते विफला वाणी मत्प्रसादकृता शुभा ।
भवतः पुत्रमेकं तु शूलमेतद्भजिष्यते ॥ ७.६१.१४ ॥
"મારી કૃપાથી થયેલી તારી શુભ વાણી નિષ્ફળ ન જાઓ. તારો એક જ પુત્ર આ ત્રિશૂળ ધારણ કરશે."
7.61.15
यावत्करस्थः शूलो ऽयं भविष्यति सुतस्य ते ।
अवध्यः सर्वभूतानां शूलहस्तो भविष्यति ॥ ७.६१.१५ ॥
"આ ત્રિશૂળ જ્યાં સુધી તારા પુત્રના હાથમાં રહેશે, ત્યાં સુધી હાથમાં ત્રિશૂળ ધરાવતો તે સર્વ પ્રાણીઓથી અવધ્ય રહેશે."
7.61.16
एवं मधुर्वरं लब्ध्वा देवात्सुमहदद्भुतम् ।
भवनं सो ऽसुरश्रेष्ठः कारयामास सुप्रभम् ॥ ७.६१.१६ ॥
આ રીતે દેવ પાસેથી અતિ મહાન અને અદ્ભુત વર મેળવીને તે અસુરશ્રેષ્ઠ મધુએ અતિ તેજસ્વી ભવન બંધાવ્યું.
7.61.17
तस्य पत्नी महाभागा प्रिया कुम्भीनसीति या ।
विश्वावसोरपत्यं सा ह्यनलायां महाप्रभा ॥ ७.६१.१७ ॥
તેની મહાભાગ્યવતી પ્રિય પત્ની કુંભીનસી નામની હતી; તે વિશ્વાવસુની સંતાન હતી અને મહાપ્રભા અનલાથી જન્મી હતી.
7.61.18
तस्याः पुत्रो महावीर्यो लवणो नाम दारुणः ।
बाल्यात्प्रभृति दुष्टात्मा पापान्येव समाचरत् ॥ ७.६१.१८ ॥
તેનો પુત્ર મહાપરાક્રમી, ક્રૂર લવણ નામનો હતો; બાળપણથી જ દુષ્ટાત્મા થઈને તે માત્ર પાપકર્મો જ કરતો.
7.61.19
तं पुत्रं दुर्विनीतं तु दृष्ट्वा क्रोधसमन्वितः ।
मधुः स शोकमापेदे न चैनं किञ्चिदब्रवीत् ॥ ७.६१.१९ ॥
તે દુર્વિનીત પુત્રને જોઈને ક્રોધથી ભરેલો મધુ શોકમાં ડૂબી ગયો; તેને કંઈ કહ્યું નહિ.
7.61.20
स विहाय त्विमं लोकं प्रविष्टो वरुणालयम् ।
शूलं निवेश्य लवणे वरं तस्मै न्यवेदयत् ॥ ७.६१.२० ॥
તે આ લોક છોડીને વરુણના નિવાસમાં પ્રવેશ્યો; લવણમાં ત્રિશૂળ મૂકીને તેને વર જાહેર કર્યો.
7.61.21
स प्रभावेण शूलस्य दौरात्म्येनात्मनस्तथा ।
सन्तापयति लोकांस्त्रीन्विशेषेण च तापसान् ॥ ७.६१.२१ ॥
તે ત્રિશૂળના પ્રભાવથી અને પોતાની દુષ્ટતાથી ત્રણે લોકને પીડે છે, ખાસ કરીને તપસ્વીઓને.
7.61.22
एवंप्रभावो लवणः शूलं चैव तथाविधम् ।
श्रुत्वा प्रमाणं काकुत्स्थ त्वं हि नः परमा गतिः ॥ ७.६१.२२ ॥
લવણ આવા પ્રભાવવાળો છે અને તેનું ત્રિશૂળ પણ એવું જ છે; આ સાંભળીને, હે કાકુત્સ્થ, તમે જ અમારા પ્રમાણ છો; તમે જ અમારી પરમ ગતિ છો.
7.61.23
बहवः पार्थिवा राम भयार्तैर्ऋषिभिः पुरा ।
अभयं याचिता वीर त्रातारं न च विद्महे ॥ ७.६१.२३ ॥
હે રામ, પહેલાં ભયથી પીડાયેલા ઋષિઓએ ઘણા રાજાઓ પાસે અભય માગ્યું હતું; હે વીર, અમે કોઈ રક્ષક જાણતા નથી.
7.61.24
ते वयं रावणं श्रुत्वा हतं सबलवाहनम् ।
त्रातारं विद्महे तात नान्यं भुवि नराधिपम् ।
तत्परित्रातुमिच्छामो लवणाद्भयपीडितान् ॥ ७.६१.२४ ॥
રાવણ સેના અને વાહનો સાથે મરાયો છે એ સાંભળીને, હે તાત, પૃથ્વી પર બીજા કોઈ રાજાને અમે રક્ષક તરીકે જાણતા નથી; તેથી લવણથી ભયપીડિત અમને બચાવવા અમે ઇચ્છીએ છીએ.
7.61.25
विनिवारयितुं भवान्क्षमः कुरु तं काममहीनविक्रम ॥ ७.६१.२५ ॥
તેને અટકાવવામાં આપ સમર્થ છો; હે અખંડ પરાક્રમી, આપની ઇચ્છાથી તેને રોકો.