વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.62.1
तथोक्ते तानृषीन्रामः प्रत्युवाच कृताञ्जलिः ।
किमाहारः किमाचारो लवणः क्व च वर्तते ॥ ७.६२.१ ॥
ઋષિઓએ આમ કહ્યા પછી રામે હાથ જોડીને તેમને ઉત્તર આપ્યો: "લવણનો આહાર શો છે, તેનો આચાર કેવો છે, અને તે ક્યાં રહે છે?"
7.62.2
राघवस्य वचः श्रुत्वा ऋषयः सर्व एव ते ।
ततो निवेदयामासुर्लवणो ववृधे यथा ॥ ७.६२.२ ॥
રાઘવના વચન સાંભળીને તે સર્વ ઋષિઓએ ત્યારે જણાવ્યું કે લવણ કેવી રીતે વધ્યો.
7.62.3
आहारः सर्वसत्त्वानि विशेषेण च तापसाः ।
आचारो रौद्रता नित्यं वासो मधुवने तथा ॥ ७.६२.३ ॥
હે તપસ્વીઓ, તેનો આહાર સર્વ જીવો છે, ખાસ કરીને; તેનો આચાર સદા ક્રૂર છે; અને તે મધુવનમાં વસે છે.
7.62.4
हत्वा बहुसहस्राणि सिंहव्याघ्रमृगद्विपान् ।
मानुषांश्चैव कुरुते नित्यमाहारमाह्निकम् ॥ ७.६२.४ ॥
તે દરરોજ હજારો સિંહ, વાઘ, હરણ અને હાથીઓને મારીને, તથા માણસોને પણ મારીને, પોતાનો દૈનિક આહાર બનાવે છે.
7.62.5
ततो ऽन्तराणि सत्त्वानि खादते स महाबलः ।
संहारे समनुप्राप्ते व्यादितास्य इवान्तकः ॥ ७.६२.५ ॥
પછી તે મહાબળવાન વનની અંદરના પ્રાણીઓને ખાઈ જાય છે; સંહારકાળ આવતાં મોં ફાડેલા યમ જેવો.
7.62.6
तच्छ्रुत्वा राघवो वाक्यमुवाच स महामुनीन् ।
घातयिष्यामि तद्रक्षो ह्यपगच्छतु वो भयम् ॥ ७.६२.६ ॥
આ સાંભળીને રાઘવે તે મહામુનિઓને કહ્યું: "હું તે રાક્ષસને મારી નાખીશ; તમારો ભય દૂર થાઓ."
7.62.7
प्रतिज्ञाय तथा तेषां मुनीनामुग्रतेजसाम् ।
स भ्रातऽन्सहितान्सर्वानुवाच रघुनन्दनः ॥ ७.६२.७ ॥
તે ઉગ્રતેજસ્વી મુનિઓને એ રીતે વચન આપીને રઘુનંદને પોતાના સર્વ ભાઈઓને કહ્યું.
7.62.8
को हन्ता लवणं वीरः कस्यांशः स विधीयताम् ।
भरतस्य महाबाहोः शत्रुघ्नस्य च धीमतः ॥ ७.६२.८ ॥
લવણનો વધ કોણ વીર કરશે? એ કાર્ય કોના ભાગમાં આવશે? મહાબાહુ ભરતનું કે બુદ્ધિમાન શત્રુઘ્નનું?
7.62.9
राघवेणैवमुक्तस्तु भरतो वाक्यमब्रवीत् ।
अहमेनं वधिष्यामि ममांशः स विधीयताम् ॥ ७.६२.९ ॥
રાઘવે એમ કહ્યા પછી ભરતે કહ્યું: હું જ એનો વધ કરીશ; એ કાર્ય મારા ભાગે નક્કી થાય.
7.62.10
भरतस्य वचः श्रुत्वा धैर्यशौर्यसमन्वितम् ।
लक्ष्मणावरजस्तस्थौ हित्वा सौवर्णमासनम् ॥ ७.६२.१० ॥
ભરતના ધૈર્ય અને શૌર્યથી ભરેલા વચન સાંભળી લક્ષ્મણનો નાનો ભાઈ સુવર્ણાસન છોડીને ઊભો થયો.
7.62.11
शत्रुघ्नस्त्वब्रवीद्वाक्यं प्रणिपत्य नराधिपम् ।
कृतकर्मा महाबाहुर्मध्यमो रघुनन्दनः ॥ ७.६२.११ ॥
ત્યારે મહાબાહુ, કર્મકુશળ, મધ્યમ ભાઈ રઘુનંદન શત્રુઘ્ને રાજાને પ્રણામ કરીને આ વચન કહ્યું.
7.62.12
आर्येण हि पुरा शून्या त्वयोध्या परिपालिता ।
सन्तापं हृदये कृत्वा आर्यस्यागमनं प्रति ॥ ७.६२.१२ ॥
પહેલાં આર્ય દ્વારા જ શૂન્ય અયોધ્યાનું પાલન થયું હતું; આર્યના પાછા ફરવાની રાહ જોતાં હૃદયમાં સંતાપ રાખીને.
7.62.13
दुःखानि च बहूनीह ह्यनुभूतानि पार्थिव ।
शयानो दुःखशय्यासु नन्दिग्रामे ऽवसत्पुरा ॥ ७.६२.१३ ॥
હે રાજન! અહીં મેં પૂર્વે ઘણાં દુઃખો અનુભવ્યાં છે. પૂર્વે નંદિગ્રામમાં દુઃખની શય્યાઓ પર સૂઈને હું રહેતો હતો.
7.62.14
फलमूलाशनो भूत्वा जटी चीरधरस्तथा ।
अनुभूयेदृशं दुःखमेष राघवनन्दनः ।
प्रेष्ये मयि स्थिते राजन्न भूयः क्लेशमाप्नुयात् ॥ ७.६२.१४ ॥
ફળ-મૂળ ખાઈને, જટા અને વલ્કલ ધારણ કરીને, આવું દુઃખ અનુભવીને, આ રઘુનંદન (ભરત) હું હોઉં ત્યારે, હે રાજન, ફરી ક્લેશ ન પામે.
7.62.15
तथा ब्रुवति शत्रुघ्ने राघवः पुनरब्रवीत् ।
एवं भवतु काकुत्स्थ क्रियतां मम शासनम् ॥ ७.६२.१५ ॥
શત્રુઘ્ન એમ કહેતાં રાઘવે ફરી કહ્યું: 'એમ જ થાઓ, હે કાકુત્સ્થ! મારી આજ્ઞાનું પાલન કરો.'
7.62.16
राज्ये त्वामभिषेक्ष्यामि मधोस्तु नगरे शुभे ।
निवेशय महाबाहो भरतं यद्यवेक्षसे ॥ ७.६२.१६ ॥
હે મહાબાહો! મધુના શુભ નગરના રાજ્ય પર હું તને અભિષેક કરીશ. જો તને યોગ્ય લાગે તો ભરતને ત્યાં સ્થાપિત કર.
7.62.17
शूरस्त्वं कृतविद्यश्च समर्थश्च निवेशने ॥ ७.६२.१७ ॥
તું શૂરવીર છે, વિદ્યામાં નિપુણ છે અને નગર-શાસનમાં સમર્થ છે.
7.62.18
यो हि शत्रुं समुत्पाट्य पार्थिवस्य पुनः क्षये ।
न विधत्ते नृपं तत्र नरकं स हि गच्छति ॥ ७.६२.१८ ॥
શત્રુને ઉખેડી નાખ્યા પછી, રાજાના નાશ પછી ત્યાં ફરી રાજા નિમાતો નથી, તે જરૂર નરકમાં જાય છે.
7.62.19
स त्वं हत्वा मधुसुतं लवणं पापनिश्चयम् ।
राज्यं प्रशाधि धर्मेण वाक्यं मे यद्यवेक्षसे ॥ ७.६२.१९ ॥
મધુનો પુત્ર લવણ, જેનો નિશ્ચય પાપમય હતો, તેને હણીને ધર્મપૂર્વક રાજ્ય ચલાવ; જો તું મારું વચન ગણે છે તો.
7.62.20
उत्तरं च न वक्तव्यं शूर वाक्यान्तरे मम ।
बालेन पूर्वजस्याज्ञा कर्तव्या नात्र संशयः ॥ ७.६२.२० ॥
હે શૂર, મારી વાતની વચ્ચે ઉત્તર આપવો નહીં. નાનાએ મોટાની આજ્ઞા પાળવી જોઈએ; એમાં શંકા નથી.
7.62.21
अभिषेकं च काकुत्स्थ प्रतीच्छस्व मयोद्यतम् ।
वसिष्ठप्रमुखैर्विप्रैर्विधिमन्त्रपुरस्कृतम् ॥ ७.६२.२१ ॥
હે કાકુત્સ્થ, વસિષ્ઠ પ્રમુખ બ્રાહ્મણો વિધિ અને મંત્રો સાથે કરાવનાર, મેં તૈયાર કરેલો આ અભિષેક સ્વીકાર.