वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.62.1
तथोक्ते तानृषीन्रामः प्रत्युवाच कृताञ्जलिः ।
किमाहारः किमाचारो लवणः क्व च वर्तते ॥ ७.६२.१ ॥
ऋषींनी असे सांगितल्यावर राम हात जोडून त्यांना म्हणाला, "लवणाचा आहार काय आहे, त्याचे आचरण कसे आहे आणि तो कुठे राहतो?"
7.62.2
राघवस्य वचः श्रुत्वा ऋषयः सर्व एव ते ।
ततो निवेदयामासुर्लवणो ववृधे यथा ॥ ७.६२.२ ॥
राघवाचे वचन ऐकून ते सर्व ऋषी तेव्हा सांगू लागले की लवण कसा वाढला.
7.62.3
आहारः सर्वसत्त्वानि विशेषेण च तापसाः ।
आचारो रौद्रता नित्यं वासो मधुवने तथा ॥ ७.६२.३ ॥
हे तपस्वी, त्याचा आहार सर्व प्राणी, विशेषतः; त्याचे आचरण नेहमी क्रूर असते; आणि तो मधुवनात राहतो.
7.62.4
हत्वा बहुसहस्राणि सिंहव्याघ्रमृगद्विपान् ।
मानुषांश्चैव कुरुते नित्यमाहारमाह्निकम् ॥ ७.६२.४ ॥
तो रोज हजारो सिंह, वाघ, हरणे आणि हत्ती मारून, तसेच माणसांनाही मारून, आपला दैनंदिन आहार बनवतो.
7.62.5
ततो ऽन्तराणि सत्त्वानि खादते स महाबलः ।
संहारे समनुप्राप्ते व्यादितास्य इवान्तकः ॥ ७.६२.५ ॥
मग तो महाबलवान रानातील प्राण्यांना खाऊन टाकतो; संहारकाळ आल्यावर मुख उघडलेल्या यमाप्रमाणे.
7.62.6
तच्छ्रुत्वा राघवो वाक्यमुवाच स महामुनीन् ।
घातयिष्यामि तद्रक्षो ह्यपगच्छतु वो भयम् ॥ ७.६२.६ ॥
हे ऐकून राघव त्या महामुनींना म्हणाला, "मी त्या राक्षसाला मारीन; तुमचे भय दूर होवो."
7.62.7
प्रतिज्ञाय तथा तेषां मुनीनामुग्रतेजसाम् ।
स भ्रातऽन्सहितान्सर्वानुवाच रघुनन्दनः ॥ ७.६२.७ ॥
त्या उग्रतेजस्वी मुनींना असे वचन देऊन रघुनंदन आपल्या सर्व बंधूंना म्हणाले.
7.62.8
को हन्ता लवणं वीरः कस्यांशः स विधीयताम् ।
भरतस्य महाबाहोः शत्रुघ्नस्य च धीमतः ॥ ७.६२.८ ॥
लवणाचा वध कोण वीर करेल? हे कार्य कोणाच्या वाट्याला येईल? महाबाहू भरताचे की बुद्धिमान शत्रुघ्नाचे?
7.62.9
राघवेणैवमुक्तस्तु भरतो वाक्यमब्रवीत् ।
अहमेनं वधिष्यामि ममांशः स विधीयताम् ॥ ७.६२.९ ॥
राघवाने असे म्हटल्यावर भरत म्हणाला: मीच त्याचा वध करीन; हे कार्य माझ्या वाट्याला नेमले जावे.
7.62.10
भरतस्य वचः श्रुत्वा धैर्यशौर्यसमन्वितम् ।
लक्ष्मणावरजस्तस्थौ हित्वा सौवर्णमासनम् ॥ ७.६२.१० ॥
भरताचे धैर्य व शौर्याने भरलेले बोल ऐकून लक्ष्मणाचा धाकटा बंधू सुवर्णासन सोडून उभा राहिला.
7.62.11
शत्रुघ्नस्त्वब्रवीद्वाक्यं प्रणिपत्य नराधिपम् ।
कृतकर्मा महाबाहुर्मध्यमो रघुनन्दनः ॥ ७.६२.११ ॥
तेव्हा महाबाहू, कर्तृत्ववान, मधला बंधू रघुनंदन शत्रुघ्न राजाला नमस्कार करून म्हणाला.
7.62.12
आर्येण हि पुरा शून्या त्वयोध्या परिपालिता ।
सन्तापं हृदये कृत्वा आर्यस्यागमनं प्रति ॥ ७.६२.१२ ॥
पूर्वी आर्यांनीच ओसाड अयोध्येचे रक्षण केले; आर्यांच्या परतण्याची वाट पाहत मनात दुःख धरून.
7.62.13
दुःखानि च बहूनीह ह्यनुभूतानि पार्थिव ।
शयानो दुःखशय्यासु नन्दिग्रामे ऽवसत्पुरा ॥ ७.६२.१३ ॥
हे राजा! येथे मी पूर्वी अनेक दुःखे अनुभवली आहेत. पूर्वी नंदिग्रामात दुःखाच्या शय्यांवर पडून मी राहिलो होतो.
7.62.14
फलमूलाशनो भूत्वा जटी चीरधरस्तथा ।
अनुभूयेदृशं दुःखमेष राघवनन्दनः ।
प्रेष्ये मयि स्थिते राजन्न भूयः क्लेशमाप्नुयात् ॥ ७.६२.१४ ॥
फळे-मुळे खाऊन, जटा व वल्कले धारण करून, असे दुःख अनुभवून, हा रघुनंदन (भरत) मी असताना, हे राजा, पुन्हा क्लेश भोगू नये.
7.62.15
तथा ब्रुवति शत्रुघ्ने राघवः पुनरब्रवीत् ।
एवं भवतु काकुत्स्थ क्रियतां मम शासनम् ॥ ७.६२.१५ ॥
शत्रुघ्न असे बोलल्यावर राघव पुन्हा म्हणाला, 'तसेच होवो, हे काकुत्स्था! माझी आज्ञा पाळ.'
7.62.16
राज्ये त्वामभिषेक्ष्यामि मधोस्तु नगरे शुभे ।
निवेशय महाबाहो भरतं यद्यवेक्षसे ॥ ७.६२.१६ ॥
हे महाबाहो! मधूच्या शुभ नगराच्या राज्यावर मी तुला अभिषेक करीन. तुला योग्य वाटत असेल तर भरताची तेथे स्थापना कर.
7.62.17
शूरस्त्वं कृतविद्यश्च समर्थश्च निवेशने ॥ ७.६२.१७ ॥
तू शूर आहेस, विद्येत निपुण आहेस आणि नगराच्या शासनात समर्थ आहेस.
7.62.18
यो हि शत्रुं समुत्पाट्य पार्थिवस्य पुनः क्षये ।
न विधत्ते नृपं तत्र नरकं स हि गच्छति ॥ ७.६२.१८ ॥
शत्रूला उखडून टाकल्यानंतर, राजाच्या नाशानंतर तेथे पुन्हा राजा नेमला नाही, तो निश्चितच नरकात जातो.
7.62.19
स त्वं हत्वा मधुसुतं लवणं पापनिश्चयम् ।
राज्यं प्रशाधि धर्मेण वाक्यं मे यद्यवेक्षसे ॥ ७.६२.१९ ॥
मधूचा पुत्र लवण, ज्याचा निश्चय पापमय होता, त्याला मारून धर्माने राज्य शासन कर; माझे वचन तू मानत असशील तर.
7.62.20
उत्तरं च न वक्तव्यं शूर वाक्यान्तरे मम ।
बालेन पूर्वजस्याज्ञा कर्तव्या नात्र संशयः ॥ ७.६२.२० ॥
हे वीरा, माझ्या बोलण्याच्या मध्ये उत्तर देऊ नये. धाकट्याने मोठ्याची आज्ञा पाळावी; यात संशय नाही.
7.62.21
अभिषेकं च काकुत्स्थ प्रतीच्छस्व मयोद्यतम् ।
वसिष्ठप्रमुखैर्विप्रैर्विधिमन्त्रपुरस्कृतम् ॥ ७.६२.२१ ॥
हे काकुत्स्था, वसिष्ठ प्रमुख ब्राह्मणांनी विधी व मंत्रांसह केलेला, माझ्याकडून सज्ज केलेला हा अभिषेक स्वीकार.