వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 7.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.69.1
तच्छ्रुत्वा भाषितं तस्य शत्रुघ्नस्य महात्मनः ।
क्रोधामाहारयत्तीव्रं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ७.६९.१ ॥
మహాత్ముడైన శత్రుఘ్నుని ఆ మాటలు విని, అతడు తీవ్రమైన కోపాన్ని పొంది, "ఆగు, ఆగు!" అని అన్నాడు.
7.69.2
पाणौ पाणिं विनिष्पिष्य दन्तान्कटकटाय्य च ।
लवणो रघुशार्दूलमाह्वयामास चासकृत् ॥ ७.६९.२ ॥
లవణుడు చేతితో చేతిని నలిపి, పళ్లు కటకటలాడిస్తూ, రఘువంశ సింహాన్ని పదే పదే సవాలు చేశాడు.
7.69.3
तं ब्रुवाणं तथा वाक्यं लवणं घोरदर्शनम् ।
शत्रुघ्नो देवशत्रुघ्न इदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.६९.३ ॥
అలా మాట్లాడుతున్న భయంకరమైన రూపం గల లవణునితో, దేవశత్రువులను సంహరించే శత్రుఘ్నుడు ఈ మాట అన్నాడు.
7.69.4
न शत्रुघ्नस्तथा जातो यथा ऽन्ये निर्जितास्त्वया ।
तदद्य बाणाभिहतो व्रज त्वं यमसादनम् ॥ ७.६९.४ ॥
శత్రుఘ్నుడు ఇతరులు నీ చేత ఓడిపోయినట్లు ఓడిపోయే వాడు కాదు. కాబట్టి ఈ రోజు బాణాలతో కొట్టబడి నీవు యమసదనానికి వెళ్ళు.
7.69.5
ऋषयो ऽप्यद्य पापात्मन्मया त्वां निहतं रणे ।
पश्यन्तु विप्रा विद्वांसस्त्रिदशा इव रावणम् ॥ ७.६९.५ ॥
ఓ పాపాత్ముడా! ఈ రోజు యుద్ధంలో నా చేత నీవు చంపబడటాన్ని ఋషులు, విప్రులు, పండితులు చూడనివ్వు—దేవతలు రావణుడిని చూసినట్లుగా.
7.69.6
त्वयि मद्बाणनिर्दग्धे पतिते ऽद्य निशाचर ।
पुरे जनपदे चापि क्षेममेव भविष्यति ॥ ७.६९.६ ॥
ఓ రాక్షసా! ఈ రోజు నా బాణాలతో కాలిపోయి నీవు పడిపోతే, పురంలోనూ జనపదంలోనూ క్షేమమే కలుగుతుంది.
7.69.7
अद्य मद्बाहुनिष्क्रान्तः शरो वज्रनिभाननः ।
प्रवेक्ष्यते ते हृदयं पद्ममंशुरिवार्कजः ॥ ७.६९.७ ॥
ఈరోజు నా బాహువు నుండి వెలువడిన వజ్రసదృశ ముఖం గల బాణం నీ హృదయంలో ప్రవేశిస్తుంది, సూర్యకిరణం పద్మంలో ప్రవేశించినట్లు.
7.69.8
एवमुक्तो महावृक्षं लवणः क्रोधमूर्च्छितः ।
शत्रुघ्नोरसि चिक्षेप स च तं शतधाच्छिनत् ॥ ७.६९.८ ॥
ఇలా అనగా, క్రోధంతో మూర్ఛితుడైన లవణుడు ఒక మహావృక్షాన్ని శత్రుఘ్నుని రొమ్ముపై విసిరాడు; అతడు దానిని వంద ముక్కలుగా ఛేదించాడు.
7.69.9
तद्दृष्ट्वा विफलं कर्म राक्षसः पुनरेव तु ।
पादपान्सुबहून्गृह्य शत्रुघ्नायासृजद्बली ॥ ७.६९.९ ॥
అది నిష్ఫలమైందని చూసి, ఆ బలవంతుడైన రాక్షసుడు మళ్లీ అనేక వృక్షాలను తీసుకుని శత్రుఘ్నునిపై విసిరాడు.
7.69.10
शत्रुघ्नश्चापि तेजस्वी वृक्षानापततो बहून् ।
त्रिभिश्चतुर्भिरेकैकं चिच्छेद नतपर्वभिः ॥ ७.६९.१० ॥
తేజస్వి అయిన శత్రుఘ్నుడు దూసుకువచ్చిన అనేక వృక్షాలలో ప్రతిదాన్ని మూడు నాలుగు వంగిన కీళ్ల బాణాలతో ఛేదించాడు.
7.69.11
ततो बाणमयं वर्षं व्यसृजद्राक्षसोरसि ।
शत्रुघ्नो वीर्यसम्पन्नो विव्यथे न स राक्षसः ॥ ७.६९.११ ॥
అప్పుడు వీర్యసంపన్నుడైన శత్రుఘ్నుడు రాక్షసుని రొమ్ముపై బాణవర్షాన్ని కురిపించాడు; కానీ ఆ రాక్షసుడు బాధపడలేదు.
7.69.12
ततः प्रहस्य लवणो वृक्षमुद्यम्य वीर्यवान् ।
शिरस्यभ्यहनच्छूरं स्रस्ताङ्गः स मुमोह वै ॥ ७.६९.१२ ॥
అప్పుడు నవ్వుతూ బలవంతుడైన లవణుడు ఒక వృక్షాన్ని ఎత్తి వీరుడైన శత్రుఘ్నుని తలపై కొట్టాడు; అతడు అవయవాలు సడలి మూర్ఛపోయాడు.
7.69.13
तस्मिन्निपतिते वीरे हाहाकारो महानभूत् ।
ऋषीणां देवसङ्घानां गन्धर्वाप्सरसां तथा ॥ ७.६९.१३ ॥
ఆ వీరుడు నేలకూలగానే మహా హాహాకారం చెలరేగింది; ఋషులలో, దేవగణాలలో, గంధర్వులలో, అప్సరసలలో కూడా.
7.69.14
तमवज्ञाय तु हतं शत्रुघ्नं भुवि पातितम् ।
रक्षो लब्धान्तरमपि न विवेश स्वमालयम् ॥ ७.६९.१४ ॥
కానీ శత్రుఘ్నుడు మరణించి నేలపై పడ్డాడని భావించి, అవకాశం దొరికినా ఆ రాక్షసుడు తన నివాసంలోకి ప్రవేశించలేదు.
7.69.15
नापि शूलं प्रजग्राह तं दृष्ट्वा भुवि पातितम् ।
ततो हत इति ज्ञात्वा तान्भक्षान्समुदावहत् ॥ ७.६९.१५ ॥
అతడు నేలపై పడి ఉండటం చూసి అతడు శూలాన్ని కూడా ఎత్తలేదు. తరువాత అతడు మరణించాడని తెలుసుకుని, ఆ ఆహార పదార్థాలను తీసుకువెళ్ళాడు.
7.69.16
मुहूर्ताल्लब्धसञ्ज्ञस्तु पुनस्तस्थौ धृतायुधः ।
शत्रुघ्नो वै पुरद्वारि ऋषिभिः सम्प्रपूजितः ॥ ७.६९.१६ ॥
క్షణంలో స్పృహ తిరిగి వచ్చిన శత్రుఘ్నుడు ఆయుధాలు ధరించి మళ్ళీ నగర ద్వారం వద్ద నిలిచాడు; ఋషులచే చక్కగా పూజింపబడ్డాడు.
7.69.17
ततो दिव्यममोघं तं जग्राह शरमुत्तमम् ।
ज्वलन्तं तेजसा घोरं पूरयन्तं दिशो दश ॥ ७.६९.१७ ॥
అప్పుడు అతడు ఆ దివ్యమైన, అమోఘమైన, ఉత్తమమైన బాణాన్ని తీసుకున్నాడు; అది తన తేజస్సుతో మండుతూ, భయంకరంగా, పది దిక్కులను నింపుతూ ఉంది.
7.69.18
वज्राननं वज्रवेगं मेरुमन्दरसन्निभम् ।
नतं पर्वसु सर्वेषु संयुगेष्वपराजितम् ॥ ७.६९.१८ ॥
వజ్ర ముఖం కలది, వజ్ర వేగం కలది, మేరు-మందర పర్వతాల వంటిది; అన్ని కీళ్ళలోనూ వంగనిది, యుద్ధాలలో ఓడింపబడనిది.
7.69.19
असृक्चन्दनदिग्धाङ्गं चारुपत्रं पतत्रिणम् ।
दानवेन्द्राचलेन्द्राणामसुराणां च दारणम् ॥ ७.६९.१९ ॥
రక్తమనే చందనం పూసిన దేహం, అందమైన రెక్కలు కలిగిన ఆ పక్షి, దానవులను, పర్వతాల వంటి అసురులను చీల్చివేసేది.
7.69.20
तं दीप्तमिव कालाग्निं युगान्ते समुपस्थिते ।
दृष्ट्वा सर्वाणि भूतानि परित्रासमुपागमन् ॥ ७.६९.२० ॥
యుగాంతంలో ప్రజ్వలించే కాలాగ్నిలా అతడిని చూసి, సమస్త ప్రాణులు మహాభయాన్ని పొందాయి.
7.69.21
सदेवासुरगन्धर्वं मुनिभिः साप्सरोगणम् ।
जगद्धि सर्वमस्वस्थं पितामहमुपस्थितम् ॥ ७.६९.२१ ॥
దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులు, మునులు, అప్సరసల సమూహాలతో సహా సమస్త జగత్తు కలత చెంది పితామహుని వద్దకు చేరింది.
7.69.22
उवाच देवदेवेशं वरदं प्रपितामहम् ।
देवानां भयसंमोहो लोकानां सङ्क्षयं प्रति ॥ ७.६९.२२ ॥
దేవదేవుడు, వరప్రదాత అయిన ప్రపితామహునితో ఇలా పలికారు: దేవతల భయము, మోహము, లోకాల వినాశనం వైపు సూచిస్తున్నాయి.
7.69.23
नेदृशं दृष्टपूर्वं च न श्रुतं प्रपितामह ।
देवानां भयसम्मोहो लोकानां सङ्क्षयं प्रति ॥ ७.६९.२३ ॥
ఓ ప్రపితామహా, ఇటువంటిది ఇంతకు ముందు చూడలేదు, వినలేదు. దేవతల భయము, మోహము లోకాల వినాశనం వైపు సూచిస్తున్నాయి.
7.69.24
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा लोकपितामहः ।
भयकारणमाचष्ट लोकानामभयङ्करः ।
उवाच मधुरां वाणीं शृणुध्वं सर्वदेवताः ॥ ७.६९.२४ ॥
వారి మాటలు విని, లోకాల పితామహుడు, లోకాలకు అభయమిచ్చే బ్రహ్మ భయకారణాన్ని తెలిపి మధురంగా ఇలా పలికాడు: ఓ సమస్త దేవతలారా, వినండి.
7.69.25
वधाय लवणस्याजौ शरः शत्रुघ्नधारितः ।
तेजसा तस्य सम्मूढाः सर्वे स्मः सुरसत्तमाः ॥ ७.६९.२५ ॥
లవణుని వధ కోసం యుద్ధంలో శత్రుఘ్నుడు ధరించిన బాణం ఇది. దాని తేజస్సుతో మనమంతా, దేవోత్తములారా, మోహితులమయ్యాము.
7.69.26
एष पूर्वस्य देवस्य लोककर्तुः सनातनः ।
शरस्तेजोमयो वत्सा येन वै भयमागतम् ॥ ७.६९.२६ ॥
ఇది లోకాలను సృష్టించిన పూర్వదేవుని, శాశ్వతునిదైన తేజోమయ బాణం. వత్సులారా, దీని వల్లనే భయం కలిగింది.
7.69.27
एष वै कैटभस्यार्थे मधुनश्च महाशरः ।
सृष्टो महात्मना तेन वधार्थे दैत्ययोस्तयोः ॥ ७.६९.२७ ॥
ఈ మహాబాణాన్ని కైటభుని కోసం, మధువు కోసం ఆ మహాత్ముడు సృష్టించాడు; ఆ ఇద్దరు దైత్యులను వధించడానికే అది సృష్టించబడింది.
7.69.28
एक एव प्रजानाति विष्णुस्तेजोमयं शरम् ।
एषा एव तनुः पूर्वा विष्णोस्तस्य महात्मनः ॥ ७.६९.२८ ॥
ఈ తేజోమయ బాణాన్ని ఒక్క విష్ణువు మాత్రమే ఎరుగును. ఇదే ఆ మహాత్ముడైన విష్ణువు ఆదిమ రూపం.
7.69.29
इतो गच्छत पश्यध्वं वध्यमानं महात्मना ।
रामानुजेन वीरेण लवणं राक्षसोत्तमम् ॥ ७.६९.२९ ॥
ఇక్కడి నుండి వెళ్ళి చూడండి: మహాత్ముడు, రాముని వీర అనుజుడు రాక్షసోత్తముడైన లవణుని వధిస్తున్నాడు.
7.69.30
तस्य ते देवदेवस्य निशम्य वचनं सुराः ।
आजग्मुर्यत्र युध्येते शत्रुघ्नलवणावुभौ ॥ ७.६९.३० ॥
దేవదేవుని ఆ మాటలు విని దేవతలు శత్రుఘ్నుడు, లవణుడు ఇద్దరూ యుద్ధం చేస్తున్న చోటికి వచ్చారు.
7.69.31
तं शरं दिव्यसङ्काशं शत्रुघ्नकरधारितम् ।
ददृशुः सर्वभूतानि युगान्ताग्निमिवोत्थितम् ॥ ७.६९.३१ ॥
శత్రుఘ్నుడి చేతిలో ఉన్న ఆ దివ్యమైన బాణాన్ని, యుగాంత అగ్నిలా లేచినదిగా సర్వప్రాణులు చూశాయి.
7.69.32
अकाशमावृतं दृष्ट्वा देवैर्हि रघुनन्दनः ।
सिंहनादं भृशं कृत्वा ददर्श लक्षणं पुनः ॥ ७.६९.३२ ॥
దేవతలచే ఆకాశం కప్పబడి ఉండటం చూసి, రఘునందనుడు గొప్ప సింహనాదం చేసి మళ్ళీ లక్ష్మణుని చూశాడు.
7.69.33
आहूतश्च पुनस्तेन शत्रुघ्नेन महात्मना ।
लवणः क्रोधसंयुक्तो युद्धाय समुपस्थितः ॥ ७.६९.३३ ॥
మహాత్ముడైన శత్రుఘ్నుని చేత మళ్ళీ సవాలు చేయబడిన లవణుడు, కోపంతో నిండి యుద్ధం కోసం ముందుకు వచ్చాడు.
7.69.34
आकर्णात्स विकृष्याथ तद्धनुर्धन्विनां वरः ।
तं मुमोच महाबाणं लवणस्य महोरसि ॥ ७.६९.३४ ॥
అప్పుడు విలుకాండ్రలో శ్రేష్ఠుడు ఆ ధనస్సును చెవి వరకు లాగి, లవణుని విశాల వక్షస్థలంపై ఆ మహాబాణాన్ని విడిచాడు.
7.69.35
उरस्तस्य विदार्याशु प्रविवेश रसातलम् ॥ ७.६९.३५ ॥
అతని వక్షస్థలాన్ని వేగంగా చీల్చి అది రసాతలంలోకి ప్రవేశించింది.
7.69.36
गत्वा रसातलं दिव्यः शरो विबुधपूजितः ।
पुनरेवागमत्तूर्णमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम् ॥ ७.६९.३६ ॥
రసాతలానికి వెళ్లిన ఆ దివ్యబాణం, దేవతలచే పూజింపబడినది, వేగంగా మళ్ళీ ఇక్ష్వాకు కుల ఆనందుని వద్దకు వచ్చింది.
7.69.37
शत्रुघ्नशरनिर्भिन्नो लवणः स निशाचरः ।
पपात सहसा भूमौ वज्राहत इवाचलः ॥ ७.६९.३७ ॥
శత్రుఘ్నుని బాణంతో గాయపడిన ఆ రాక్షసుడు లవణుడు అకస్మాత్తుగా నేలపై పడ్డాడు, వజ్రంతో కొట్టబడిన పర్వతంలా.
7.69.38
तच्च शूलं महत्तेन हते लवणराक्षसे ।
पश्यतां सर्वदेवानां रुद्रस्य वशमन्वगात् ॥ ७.६९.३८ ॥
లవణ రాక్షసుడు చంపబడగానే, ఆ మహా శూలం దేవతలందరూ చూస్తుండగా రుద్రుని వశానికి తిరిగి వెళ్లింది.
7.69.39
एकेषुपातेन भृशं निपात्य लोकत्रयस्यापि रघुप्रवीरः ।
विनिर्बभावुत्तमचापबाणस्तमः प्रणुद्येव सहस्ररश्मिः ॥ ७.६९.३९ ॥
ఒకే బాణ ప్రయోగంతో ముల్లోకాలకూ భయంకరుడైన అతడిని పడగొట్టి, రఘువీరుడు ఉత్తమ ధనుర్బాణాలతో చీకటిని తొలగించే సహస్రరశ్మి సూర్యునిలా ప్రకాశించాడు.
7.69.40
ततो हि देवा ऋषिपन्नगाश्च प्रपूजिरे ह्यप्सरसश्च सर्वाः ।
दिष्ट्या जयो दाशरथेरवाप्तस्त्यक्त्वा भयं सर्प इव प्रशान्तः ॥ ७.६९.४० ॥
అప్పుడు దేవతలు, ఋషులు, నాగులు, అప్సరసలందరూ ఆయనను పూజించారు. అదృష్టవశాత్తు దశరథుని కుమారునికి విజయం లభించింది; భయాన్ని విడిచి పాములా ప్రశాంతంగా నిలిచాడు.