ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 7.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.72.1
तं शयानं नरव्याघ्रं निद्रा नाभ्यागमत्तदा ।
चिन्तयन्तमनेकार्थं रामगीतमनुत्तमम् ॥ ७.७२.१ ॥
ସେହି ନରବ୍ୟାଘ୍ର ଶୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ ନିଦ୍ରା ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲା ନାହିଁ; ସେ ରାମଙ୍କ ଅନୁପମ ଗୀତର ଅନେକ ଅର୍ଥ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
7.72.2
तस्य शब्दं सुमधुरं तन्त्रीलयसमन्वितम् ।
श्रुत्वा रात्रिर्जगामाशु शत्रुघ्नस्य महात्मनः ॥ ७.७२.२ ॥
ତନ୍ତ୍ରୀ ଲୟରେ ଯୁକ୍ତ ତାଙ୍କ ଅତି ମଧୁର ସ୍ୱର ଶୁଣି ମହାତ୍ମା ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ରାତି ଶୀଘ୍ର ବିତିଗଲା।
7.72.3
तस्यां निशायां व्युष्टायां कृत्वा पौर्वाह्णिकं क्रमम् ।
उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं शत्रुघ्नो मुनिपुङ्गवम् ॥ ७.७२.३ ॥
ସେହି ରାତି ପାହିବା ପରେ ପୂର୍ବାହ୍ଣ କର୍ମ ସାରି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଯୋଡ଼ହାତରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
7.72.4
भगवन्द्रष्टुमिच्छामि राघवं रघुनन्दनम् ।
त्वया ऽनुज्ञातुमिच्छामि सहैभिः संशितव्रतैः ॥ ७.७२.४ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ରଘୁନନ୍ଦନ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ଏହି କଠୋରବ୍ରତୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଯିବାକୁ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତି ଚାହେଁ।
7.72.5
इत्येवंवादिनं तं तु शत्रुघ्नं शत्रुतापनम् ।
वाल्मीकिः सम्परिष्वज्य विससर्ज च राघवम् ॥ ७.७२.५ ॥
ଏହିପରି କହୁଥିବା ଶତ୍ରୁତାପନ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ବାଲ୍ମୀକି ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ରାଘବଙ୍କ ପାଖକୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ।
7.72.6
सो ऽभिवाद्य मुनिश्रेष्ठं रथमारुह्य सुप्रभम् ।
अयोध्यामगमत्तूर्णं राघवोत्सुकदर्शनः ॥ ७.७२.६ ॥
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ସେ ଶୀଘ୍ର ଅଯୋଧ୍ୟା ଗଲେ।
7.72.7
स प्रविष्टः पुरीं रम्यां श्रीमानिक्ष्वाकुनन्दनः ।
प्रविवेश महाबाहुर्यत्र रामो महाद्युतिः ॥ ७.७२.७ ॥
ଇକ୍ଷ୍ବାକୁ ବଂଶର ଆନନ୍ଦ ସେହି ଶ୍ରୀମାନ, ମହାବାହୁ, ସେହି ରମଣୀୟ ନଗରୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାଦ୍ୟୁତି ରାମ ଥିଲେ।
7.72.8
स रामं मन्त्रिमध्यस्थं पूर्णचन्द्रनिभाननम् ।
पश्यन्नमरमध्यस्थं सहस्रनयनं यथा ॥ ७.७२.८ ॥
ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ମୁଖ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ସହସ୍ରନୟନ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ।
7.72.9
सो ऽभिवाद्य महात्मानं ज्वलन्तमिव तेजसा ।
उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं रामं सत्यपराक्रमम् ॥ ७.७२.९ ॥
ତେଜରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, କରଯୋଡ଼ି, ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ରାମଙ୍କୁ ସେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
7.72.10
यदाज्ञप्तं महाराज सर्वं तत्कृतवानहम् ।
हतः स लवणः पापः पुरी चास्य निवेशिता ॥ ७.७२.१० ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଯାହା ଆଜ୍ଞା ଦିଆଯାଇଥିଲା ତାହା ସବୁ ମୁଁ କରିଛି। ପାପୀ ଲବଣ ନିହତ ହୋଇଛି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ନଗରୀ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି।
7.72.11
द्वादशैते गता वर्षास्त्वां विना रघुनन्दन ।
नोत्सहेयमहं वस्तुं त्वया विरहितो नृप ॥ ७.७२.११ ॥
ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ତୁମ ବିନା ଏହି ବାର ବର୍ଷ ବିତିଗଲା। ହେ ନୃପ, ତୁମଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବାକୁ ସାହସ କରିପାରିବି ନାହିଁ।
7.72.12
स मे प्रसादं काकुत्स्थ कुरुष्वामितविक्रम ।
मातृहीनो यथा वत्सो न चिरं प्रवसाम्यहम् ॥ ७.७२.१२ ॥
ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ଅମିତ ପରାକ୍ରମୀ, ମୋ ଉପରେ କୃପା କର। ମାତୃହୀନ ବାଛୁରୀ ଯେପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୂରରେ ରହେ ନାହିଁ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୂରରେ ରହିବି ନାହିଁ।
7.72.13
एवं ब्रुवाणं शत्रुघ्नं परिष्वज्येदमब्रवीत् ।
मा विषादं कृथाः शूर नैतत्क्षत्रियचेष्टितम् ॥ ७.७२.१३ ॥
ଏପରି କହୁଥିବା ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସେ କହିଲେ: ହେ ଶୂର, ବିଷାଦ କର ନାହିଁ; ଏହା କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଆଚରଣ ନୁହେଁ।
7.72.14
नावसीदन्ति राजानो विप्रवासेषु राघव ।
प्रजा नः परिपाल्या हि क्षत्रधर्मेण राघव ॥ ७.७२.१४ ॥
ହେ ରାଘବ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ବନବାସରେ ରାଜାମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ହେ ରାଘବ, କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଆମ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍।
7.72.15
काले काले तु मां वीर अयोध्यामवलोकितुम् ।
आगच्छ त्वं नरश्रेष्ठ गन्तासि च पुरं तव ॥ ७.७२.१५ ॥
ହେ ବୀର, ସମୟେ ସମୟେ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଆସିବ; ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ନଗରକୁ ଯିବ।
7.72.16
ममापि त्वं सुदयितः प्राणैरपि न संशयः ।
अवश्यं करणीयं च राज्यस्य परिपालनम् ॥ ७.७२.१६ ॥
ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ମୋର ଅତି ପ୍ରିୟ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ରାଜ୍ୟ ପାଳନ ନିଶ୍ଚୟ କରିବାକୁ ହେବ।
7.72.17
तस्मात्त्वं वस काकुत्स्थ सप्तरात्रमिहावस ।
ऊर्ध्वं गन्तासि मधुरां सभृत्यबलवाहनः ॥ ७.७२.१७ ॥
ତେଣୁ ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ତୁମେ ଏଠାରେ ସାତ ରାତ୍ରି ରୁହ; ତା'ପରେ ଭୃତ୍ୟ, ସେନା ଓ ବାହନ ସହ ମଧୁରା ଯିବ।
7.72.18
रामस्यैतद्वचः श्रुत्वा धर्मयुक्तं मनोगतम् ।
शत्रुघ्नो दीनया वाचा बाढमित्येव चाब्रवीत् ॥ ७.७२.१८ ॥
ରାମଙ୍କର ଏହି ଧର୍ମଯୁକ୍ତ, ମନର ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଦୀନ ସ୍ୱରରେ 'ଠିକ୍' ବୋଲି କହିଲେ।
7.72.19
सप्तरात्रं च काकुत्स्थो राघवस्य यथाज्ञया ।
उष्य तत्र महेष्वासो गमनायोपचक्रमे ॥ ७.७२.१९ ॥
ରାଘବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ମହାଧନୁର୍ଧର କାକୁତ୍ସ୍ଥ ସେଠାରେ ସାତ ରାତ୍ରି ରହି ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟୋଗ କଲେ।
7.72.20
आमन्त्र्य तु महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम् ।
भरतं लक्ष्मणं चैव महारथमुपारुहत् ॥ ७.७२.२० ॥
ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ମହାତ୍ମା ରାମ, ଭରତ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ସେ ମହାରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ।
7.72.21
दूरमाभ्यामनुगतो लक्ष्मणेन महात्मना ।
भरतेन च शत्रुघ्नो जगामाशु पुरं ततः ॥ ७.७२.२१ ॥
ମହାତ୍ମା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଭରତ ବହୁ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ସହିତ ଗଲେ; ତା'ପରେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଶୀଘ୍ର ସେଠାରୁ ନଗର ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।