ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 7.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.74.1
तथा तु करुणं तस्य द्विजस्य परिदेवनम् ।
शुश्राव राघवः सर्वं दुःखशोकसमन्वितम् ॥ ७.७४.१ ॥
ଏହିପରି ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଣ ବିଳାପ ସମସ୍ତ ରାଘବ ଶୁଣିଲେ।
7.74.2
स दुःखेन च सन्तप्तो मन्त्रिणस्तानुपाह्वयत् ।
वसिष्ठं वामदेवं च भ्रातरौ सह नैगमान् ॥ ७.७४.२ ॥
ଦୁଃଖରେ ସନ୍ତପ୍ତ ସେ ସେହି ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ — ବଶିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ, ଦୁଇ ଭାଇ ଓ ନାଗରିକମାନଙ୍କ ସହିତ।
7.74.3
ततो द्विजा वसिष्ठेन सार्धमष्टौ प्रवेशिताः ।
राजानं देवसङ्काशं वर्धस्वेति ततो ऽब्रुवन् ॥ ७.७४.३ ॥
ତା'ପରେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ସହିତ ଆଠ ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭିତରକୁ ଆଣାଗଲା; ଦେବତୁଲ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ସେମାନେ କହିଲେ, "ଆପଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତୁ।"
7.74.4
मार्कण्डेयो ऽथ मौद्गल्यो वामदेवश्च काश्यपः ।
कात्यायनो ऽथ जाबालिर्गौतमो नारदस्तथा ।
एते द्विजर्षभाः सर्वे आसनेषूपवेशिताः ॥ ७.७४.४ ॥
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟ, ବାମଦେବ, କାଶ୍ୟପ, କାତ୍ୟାୟନ, ଜାବାଲି, ଗୌତମ ଓ ନାରଦ — ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଆସନରେ ବସାଗଲେ।
7.74.5
महर्षीन्समनुप्राप्तानभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
मन्त्रिणो नैगमांश्चैव यथार्हमनुकूलतः ॥ ७.७४.५ ॥
ଆସିଥିବା ମହର୍ଷିମାନଙ୍କୁ କରଯୋଡ଼ି ପ୍ରଣାମ କରି; ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯଥୋଚିତ ଓ ଅନୁକୂଳ ଭାବରେ।
7.74.6
तेषां समुपविष्टानां सर्वेषां दीप्ततेजसाम् ।
राघवः सर्वमाचष्टे द्विजो ऽयमुपरोधते ॥ ७.७४.६ ॥
ସେହି ଦୀପ୍ତତେଜା ସମସ୍ତେ ବସିଲା ପରେ ରାଘବ ସବୁ କହିଲେ — "ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ (ମୋ ଯୋଗୁଁ) ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି।"
7.74.7
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राज्ञो दीनस्य नारदः ।
प्रत्युवाच शुभं वाक्यमृषीणां सन्निधौ नृपम् ॥ ७.७४.७ ॥
ଦୁଃଖିତ ରାଜାଙ୍କର ସେହି କଥା ଶୁଣି ନାରଦ ଋଷିମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
7.74.8
शृणु राजन्यथाकाले प्राप्तो बालस्य सङ्क्षयः ।
श्रुत्वा कर्तव्यतां राजन्कुरुष्वरघुनन्दन ॥ ७.७४.८ ॥
ହେ ରାଜନ, ଶୁଣ: ଯଥାକାଳେ ବାଳକର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି। ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଶୁଣି ତାହା କର।
7.74.9
पुरा कृतयुगे राजन्ब्राह्मणा वै तपस्विनः ।
अब्राह्मणस्तदा राजन्न तपस्वी कथञ्चन ॥ ७.७४.९ ॥
ପୂର୍ବେ, ହେ ରାଜନ, କୃତଯୁଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହିଁ ତପସ୍ଵୀ ଥିଲେ। ହେ ରାଜନ, ସେତେବେଳେ କୌଣସି ଅବ୍ରାହ୍ମଣ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ତପସ୍ଵୀ ନ ଥିଲା।
7.74.10
तस्मिन्युगे प्रज्वलिते ब्रह्मभूते त्वनावृते ।
अमृत्यवस्तदा सर्वे जज्ञिरे दीर्घदर्शिनः ॥ ७.७४.१० ॥
ସେ ଯୁଗ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମମୟ ଓ ଆବରଣହୀନ ଥିଲାବେଳେ, ସେତେବେଳେ ଦୂରଦର୍ଶୀ ସମସ୍ତେ ଅମୃତ୍ୟୁ ହୋଇ ଜନ୍ମିଲେ।
7.74.11
ततस्त्रेतायुगं नाम मानवानां वपुष्मताम् ।
क्षत्रियास्तत्र जायन्ते पूर्णेन तपसा ऽन्विताः ॥ ७.७४.११ ॥
ତା'ପରେ ଦେହଧାରୀ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ତ୍ରେତାଯୁଗ ନାମକ ଯୁଗ ଆସେ; ସେଥିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତପସ୍ୟାରେ ଯୁକ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଜନ୍ମନ୍ତି।
7.74.12
वीर्येण तपसा चैव ते ऽधिकाः पूर्वजन्मनि ।
मानवा ये महात्मानस्त्वत्र त्रेतायुगे युगे ॥ ७.७४.१२ ॥
ସେମାନେ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଅଧିକ ଥିଲେ; ଏବଂ ଏହି ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଥିବା ମହାତ୍ମା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେପରି।
7.74.13
ब्रह्मक्षत्रं च तत्सर्वं यत्पूर्वमपरं च यत् ।
युगयोरुभयोरासीत्समवीर्यसमन्वितम् ॥ ७.७४.१३ ॥
ପୂର୍ବ ଓ ପର ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦୁଇ ଯୁଗରେ ସମାନ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।
7.74.14
अपश्यंस्तु न ते सर्वे विशेषमधिकं ततः ।
स्थापनं चक्रिरे तत्र चातुर्वर्ण्यस्य सम्मतम् ॥ ७.७४.१४ ॥
କିନ୍ତୁ ସେମାନେ କେହି କୌଣସି ବିଶେଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଦେଖି ନ ପାରି ସେଠାରେ ଚାତୁର୍ବର୍ଣ୍ୟ ସ୍ଥାପନକୁ ସମ୍ମତି ଦେଲେ।
7.74.15
तस्मिन्युगे प्रज्वलिते धर्मभूते ह्यनावृते ।
अधर्मः पादमेकं तु पातयत्पृथिवीतले ॥ ७.७४.१५ ॥
ସେହି ଧର୍ମମୟ, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଓ ଅନାବୃତ ଯୁଗରେ ଅଧର୍ମ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଗୋଟିଏ ପାଦ ପକାଇଲା।
7.74.16
अधर्मेण हि संयुक्तस्तेजो मन्दं भविष्यति ॥ ७.७४.१६ ॥
ଅଧର୍ମ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ ତେଜ ମନ୍ଦ ହୋଇଯିବ।
7.74.17
आमिषं यच्च पूर्वेषां राजसं च मलं भृशम् ।
अनृतं नाम तद्भूतं पादेन पृथिवीतले ॥ ७.७४.१७ ॥
ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମାଂସାହାର ଓ ଅତ୍ୟଧିକ ରାଜସିକ ମଳ — 'ଅନୃତ' ନାମକ ସେହି ସତ୍ତା ଏକ ପାଦରେ ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଲା।
7.74.18
अनृतं पातयित्वा तु पादमेकमधर्मतः ।
ततः प्रादुष्कृतं पूर्वमायुषः परिनिष्ठितम् ॥ ७.७४.१८ ॥
ଅଧର୍ମ ହେତୁ ଅନୃତ ଏକ ପାଦ ପକାଇବା ପରେ, ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଆୟୁଷ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ସୀମିତ ହେଲା।
7.74.19
पतिते त्वनृते तस्मिन्नधर्मे च महीतले ।
शुभान्येवाचरँल्लोकः सत्यधर्मपरायणः ॥ ७.७४.१९ ॥
ସେହି ମିଥ୍ୟା ଓ ଅଧର୍ମ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଶୁଭ କର୍ମ କରି ସତ୍ୟଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ରହିଲେ।
7.74.20
त्रेतायुगे च वर्तन्ते ब्राह्मणाः क्षत्रियाश्च ये ।
तपो ऽतप्यन्त ते सर्वे शुश्रूषामपरे जनाः ॥ ७.७४.२० ॥
ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟ ଲୋକେ ସେବା କରୁଥିଲେ।
7.74.21
स धर्मः परमस्तेषां वैश्यशूद्रं समागमत् ।
पूजां च सर्ववर्णानां शूद्राश्चक्रुर्विशेषतः ॥ ७.७४.२१ ॥
ସେମାନଙ୍କର ସେହି ପରମ ଧର୍ମ ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିଲା; ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୂଜା, ବିଶେଷକରି ଶୂଦ୍ରମାନେ କଲେ।
7.74.22
एतस्मिन्नन्तरे तेषामधर्मे चानृते च ह ।
ततः पूर्वे भृशं ह्रासमगमन्नृपसत्तम ॥ ७.७४.२२ ॥
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କ ଅଧର୍ମ ଓ ମିଥ୍ୟା ହେତୁ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବର (ଗୁଣ) ବହୁତ କମିଗଲା।
7.74.23
ततः पादमधर्मस्स द्वितीयमवतारयत् ।
ततो द्वापरसञ्ज्ञा ऽस्य युगस्य समजायत ॥ ७.७४.२३ ॥
ତା'ପରେ ଅଧର୍ମ ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଦ ଓହ୍ଲାଇଲା; ସେତେବେଳେ ଏହି ଯୁଗର ନାମ ଦ୍ୱାପର ହେଲା।
7.74.24
तस्मिन्द्वापरसञ्ज्ञे तु वर्तमाने युगक्षये ।
अधर्मश्चानृतं चैव ववृधे पुरुषर्षभ ॥ ७.७४.२४ ॥
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦ୍ୱାପର ନାମକ ସେହି ଯୁଗ ଚାଲୁଥିବା ଯୁଗକ୍ଷୟ ସମୟରେ ଅଧର୍ମ ଓ ମିଥ୍ୟା ହିଁ ବଢ଼ିଲା।
7.74.25
तस्मिन्द्वापरसङ्ख्याते तपो वैश्यान्समाविशत् ।
त्रिभ्यो युगेभ्यस्त्रीन्वर्णान्क्रमाद्वै तप आविशत् ॥ ७.७४.२५ ॥
ସେହି ଦ୍ୱାପର ନାମକ ଯୁଗରେ ତପସ୍ୟା ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲା; ତିନି ଯୁଗରୁ କ୍ରମେ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣରେ ତପସ୍ୟା ପ୍ରବେଶ କଲା।
7.74.26
त्रिभ्यो युगेभ्यस्त्रीन्वर्णान्धर्मश्च परिनिष्ठितः ।
न शुद्धो लभते धर्मं युगतस्तु नरर्षभ ।
हीनवर्णो नृपश्रेष्ठ तप्यते सुमहत्तपः ॥ ७.७४.२६ ॥
ତିନି ଯୁଗରୁ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣରେ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା; ହେ ନରର୍ଷଭ, ଯୁଗ ଅନୁସାରେ ଶୁଦ୍ଧ ଲୋକ ଧର୍ମ ପାଏ ନାହିଁ। ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହୀନବର୍ଣ୍ଣ ଲୋକ ଅତି ମହାନ ତପସ୍ୟା କରେ।
7.74.27
भविष्यच्छूद्रयोन्यां वै तपश्चर्या कलौ युगे ।
अधर्मः परमो राजन्द्वापरे शूद्रजन्मनः ॥ ७.७४.२७ ॥
ଭବିଷ୍ୟତରେ ଶୂଦ୍ର ଯୋନିରେ ହିଁ ତପସ୍ୟା ହେବ, କଳିଯୁଗରେ। ହେ ରାଜନ, ଦ୍ୱାପରରେ ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମ ହେତୁ ପରମ ଅଧର୍ମ ହେବ।
7.74.28
स वै विषयपर्यन्ते तव राजन्महातपाः ।
अद्य तप्यति दुर्बुद्धिस्तेन बालवधो ह्ययम् ॥ ७.७४.२८ ॥
ସେ ତୁମ ରାଜ୍ୟର ସୀମାରେ ଥିବା ମହାତପସ୍ୱୀ; ହେ ରାଜନ, ଆଜି ସେହି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ତପସ୍ୟା କରୁଛି, ତେଣୁ ଏହି ବାଳକର ବଧ ହୋଇଛି।
7.74.29
यो ह्यधर्ममकार्यं वा विषये पार्थिवस्य तु ।
करोति चाश्रीमूलं तत्पुरे वा दुर्मतिर्नरः ।
क्षिप्रं च नरकं याति स च राजा न संशयः ॥ ७.७४.२९ ॥
ରାଜାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ କିମ୍ବା ନଗରରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ଅଧର୍ମ କିମ୍ବା ଅକାର୍ଯ୍ୟ କରେ — ଯାହା ଅମଙ୍ଗଳର ମୂଳ — ସେହି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ମଣିଷ ଶୀଘ୍ର ନରକକୁ ଯାଏ; ଏବଂ ସେହି ରାଜା ମଧ୍ୟ ଯାଏ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
7.74.30
अधीतस्य च तप्तस्य कर्मणः सुकृतस्य च ।
षष्ठं भजति भागं तु प्रजा धर्मेण पालयन् ॥ ७.७४.३० ॥
ଧର୍ମରେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ପାଳନ କରୁଥିବା ରାଜା ଅଧ୍ୟୟନ, ତପସ୍ୟା, କର୍ମ ଏବଂ ସୁକୃତର ଫଳର ଷଷ୍ଠ ଭାଗ ପାଏ।
7.74.31
षङ्भागस्य न भोक्ता ऽसौ रक्षते न प्रजाः कथम् ॥ ७.७४.३१ ॥
ଷଷ୍ଠ ଅଂଶର ଭୋକ୍ତା ସେ; ସେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ କାହିଁକି ରକ୍ଷା କରୁନାହିଁ?
7.74.32
स त्वं पुरुषशार्दूल मार्गस्व विषयं स्वकम् ।
दुष्कृतं यत्र पश्येथास्तत्र यत्नं समाचर ॥ ७.७४.३२ ॥
ହେ ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଳ, ତୁମ ରାଜ୍ୟ ଅନୁସନ୍ଧାନ କର; ଯେଉଁଠି ଦୁଷ୍କର୍ମ ଦେଖିବ ସେଠାରେ ଯତ୍ନ କର।
7.74.33
एवं चेद्धर्मवृद्धिश्च नृणां चायुर्विवर्धनम् ।
भविष्यति नरश्रेष्ठ बालस्यास्य च जीवितम् ॥ ७.७४.३३ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏପରି ହେଲେ ଧର୍ମ ବଢ଼ିବ; ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଆୟୁ ବଢ଼ିବ; ଏହି ବାଳକର ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା ପାଇବ।