ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.74.1
तथा तु करुणं तस्य द्विजस्य परिदेवनम् ।
शुश्राव राघवः सर्वं दुःखशोकसमन्वितम् ॥ ७.७४.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਰੁਣਾਮਈ ਵਿਰਲਾਪ ਸਾਰਾ ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੁਣਿਆ।
7.74.2
स दुःखेन च सन्तप्तो मन्त्रिणस्तानुपाह्वयत् ।
वसिष्ठं वामदेवं च भ्रातरौ सह नैगमान् ॥ ७.७४.२ ॥
ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ — ਵਸਿਸ਼ਠ, ਵਾਮਦੇਵ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਸਮੇਤ।
7.74.3
ततो द्विजा वसिष्ठेन सार्धमष्टौ प्रवेशिताः ।
राजानं देवसङ्काशं वर्धस्वेति ततो ऽब्रुवन् ॥ ७.७४.३ ॥
ਫਿਰ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅੰਦਰ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਵਧੋ-ਫੁੱਲੋ।"
7.74.4
मार्कण्डेयो ऽथ मौद्गल्यो वामदेवश्च काश्यपः ।
कात्यायनो ऽथ जाबालिर्गौतमो नारदस्तथा ।
एते द्विजर्षभाः सर्वे आसनेषूपवेशिताः ॥ ७.७४.४ ॥
ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਮੌਦਗਲਯ, ਵਾਮਦੇਵ, ਕਾਸ਼ਯਪ, ਕਾਤਿਆਯਨ, ਜਾਬਾਲਿ, ਗੌਤਮ ਅਤੇ ਨਾਰਦ — ਇਹ ਸਭ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਸਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਏ ਗਏ।
7.74.5
महर्षीन्समनुप्राप्तानभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
मन्त्रिणो नैगमांश्चैव यथार्हमनुकूलतः ॥ ७.७४.५ ॥
ਆਏ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ; ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਨਾਲ।
7.74.6
तेषां समुपविष्टानां सर्वेषां दीप्ततेजसाम् ।
राघवः सर्वमाचष्टे द्विजो ऽयमुपरोधते ॥ ७.७४.६ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਤੇਜਸਵੀਆਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਮਗਰੋਂ ਰਾਘਵ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਹਾ — "ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ (ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ) ਰੁਕਾਵਟ ਵਿੱਚ ਹੈ।"
7.74.7
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राज्ञो दीनस्य नारदः ।
प्रत्युवाच शुभं वाक्यमृषीणां सन्निधौ नृपम् ॥ ७.७४.७ ॥
ਦੁਖੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਕਹੇ।
7.74.8
शृणु राजन्यथाकाले प्राप्तो बालस्य सङ्क्षयः ।
श्रुत्वा कर्तव्यतां राजन्कुरुष्वरघुनन्दन ॥ ७.७४.८ ॥
ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ: ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਬਾਲਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਰਘੁਨੰਦਨ, ਕਰਤੱਵ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਕਰੋ।
7.74.9
पुरा कृतयुगे राजन्ब्राह्मणा वै तपस्विनः ।
अब्राह्मणस्तदा राजन्न तपस्वी कथञ्चन ॥ ७.७४.९ ॥
ਪਹਿਲਾਂ, ਰਾਜਨ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਤਪਸਵੀ ਸਨ। ਰਾਜਨ, ਉਦੋਂ ਕੋਈ ਗੈਰ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪਸਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
7.74.10
तस्मिन्युगे प्रज्वलिते ब्रह्मभूते त्वनावृते ।
अमृत्यवस्तदा सर्वे जज्ञिरे दीर्घदर्शिनः ॥ ७.७४.१० ॥
ਉਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੀਪਤ, ਬ੍ਰਹਮਮਈ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਪਰਦੇ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤਦ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਸਭ ਅਮ੍ਰਿਤਯੂ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮੇ।
7.74.11
ततस्त्रेतायुगं नाम मानवानां वपुष्मताम् ।
क्षत्रियास्तत्र जायन्ते पूर्णेन तपसा ऽन्विताः ॥ ७.७४.११ ॥
ਫਿਰ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਨਾਮਕ ਯੁਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਖੱਤਰੀ ਜਨਮਦੇ ਹਨ।
7.74.12
वीर्येण तपसा चैव ते ऽधिकाः पूर्वजन्मनि ।
मानवा ये महात्मानस्त्वत्र त्रेतायुगे युगे ॥ ७.७४.१२ ॥
ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਬਲ ਅਤੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਇਸ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਮਨੁੱਖ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ।
7.74.13
ब्रह्मक्षत्रं च तत्सर्वं यत्पूर्वमपरं च यत् ।
युगयोरुभयोरासीत्समवीर्यसमन्वितम् ॥ ७.७४.१३ ॥
ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਦੋਹਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਸਨ।
7.74.14
अपश्यंस्तु न ते सर्वे विशेषमधिकं ततः ।
स्थापनं चक्रिरे तत्र चातुर्वर्ण्यस्य सम्मतम् ॥ ७.७४.१४ ॥
ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉੱਤਮਤਾ ਨਾ ਦਿਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉੱਥੇ ਚਾਤੁਰਵਰਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ।
7.74.15
तस्मिन्युगे प्रज्वलिते धर्मभूते ह्यनावृते ।
अधर्मः पादमेकं तु पातयत्पृथिवीतले ॥ ७.७४.१५ ॥
ਉਸ ਧਰਮਮਈ, ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਅਤੇ ਬੇਰੋਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਅਧਰਮ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ।
7.74.16
अधर्मेण हि संयुक्तस्तेजो मन्दं भविष्यति ॥ ७.७४.१६ ॥
ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਤੇਜ ਮੱਧਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
7.74.17
आमिषं यच्च पूर्वेषां राजसं च मलं भृशम् ।
अनृतं नाम तद्भूतं पादेन पृथिवीतले ॥ ७.७४.१७ ॥
ਪੁਰਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਾਸ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਰਾਜਸਿਕ ਮੈਲ ਸੀ — 'ਅਨ੍ਰਿਤ' ਨਾਮ ਦਾ ਉਹ ਜੀਵ ਇੱਕ ਪੈਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਇਆ।
7.74.18
अनृतं पातयित्वा तु पादमेकमधर्मतः ।
ततः प्रादुष्कृतं पूर्वमायुषः परिनिष्ठितम् ॥ ७.७४.१८ ॥
ਅਧਰਮ ਕਾਰਨ ਅਨ੍ਰਿਤ ਨੇ ਇੱਕ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਮਗਰੋਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਅ ਹੋਈ ਉਮਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਸੀਮਤ ਹੋ ਗਈ।
7.74.19
पतिते त्वनृते तस्मिन्नधर्मे च महीतले ।
शुभान्येवाचरँल्लोकः सत्यधर्मपरायणः ॥ ७.७४.१९ ॥
ਉਸ ਝੂਠ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਲੋਕ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ।
7.74.20
त्रेतायुगे च वर्तन्ते ब्राह्मणाः क्षत्रियाश्च ये ।
तपो ऽतप्यन्त ते सर्वे शुश्रूषामपरे जनाः ॥ ७.७४.२० ॥
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਹੋਰ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
7.74.21
स धर्मः परमस्तेषां वैश्यशूद्रं समागमत् ।
पूजां च सर्ववर्णानां शूद्राश्चक्रुर्विशेषतः ॥ ७.७४.२१ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਉਹ ਪਰਮ ਧਰਮ ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਸਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ।
7.74.22
एतस्मिन्नन्तरे तेषामधर्मे चानृते च ह ।
ततः पूर्वे भृशं ह्रासमगमन्नृपसत्तम ॥ ७.७४.२२ ॥
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਰਮ ਅਤੇ ਝੂਠ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਹਿਲੇ (ਗੁਣ) ਬਹੁਤ ਘਟ ਗਏ।
7.74.23
ततः पादमधर्मस्स द्वितीयमवतारयत् ।
ततो द्वापरसञ्ज्ञा ऽस्य युगस्य समजायत ॥ ७.७४.२३ ॥
ਫਿਰ ਅਧਰਮ ਨੇ ਦੂਜਾ ਪੈਰ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਿਆ; ਤਦ ਇਸ ਯੁਗ ਦਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਪਰ ਪਿਆ।
7.74.24
तस्मिन्द्वापरसञ्ज्ञे तु वर्तमाने युगक्षये ।
अधर्मश्चानृतं चैव ववृधे पुरुषर्षभ ॥ ७.७४.२४ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦ੍ਵਾਪਰ ਨਾਮਕ ਉਸ ਯੁਗ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ, ਯੁਗ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਧਰਮ ਅਤੇ ਝੂਠ ਹੀ ਵਧੇ।
7.74.25
तस्मिन्द्वापरसङ्ख्याते तपो वैश्यान्समाविशत् ।
त्रिभ्यो युगेभ्यस्त्रीन्वर्णान्क्रमाद्वै तप आविशत् ॥ ७.७४.२५ ॥
ਉਸ ਦ੍ਵਾਪਰ ਨਾਮਕ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤਪ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ; ਤਿੰਨ ਯੁਗਾਂ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤਪ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
7.74.26
त्रिभ्यो युगेभ्यस्त्रीन्वर्णान्धर्मश्च परिनिष्ठितः ।
न शुद्धो लभते धर्मं युगतस्तु नरर्षभ ।
हीनवर्णो नृपश्रेष्ठ तप्यते सुमहत्तपः ॥ ७.७४.२६ ॥
ਤਿੰਨ ਯੁਗਾਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ; ਹੇ ਨਰਰਿਸ਼ਭ, ਯੁਗ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੀਨ ਵਰਣ ਵਾਲਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ।
7.74.27
भविष्यच्छूद्रयोन्यां वै तपश्चर्या कलौ युगे ।
अधर्मः परमो राजन्द्वापरे शूद्रजन्मनः ॥ ७.७४.२७ ॥
ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਪਸਿਆ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ ਜਨਮ ਕਾਰਨ ਪਰਮ ਅਧਰਮ ਹੋਵੇਗਾ।
7.74.28
स वै विषयपर्यन्ते तव राजन्महातपाः ।
अद्य तप्यति दुर्बुद्धिस्तेन बालवधो ह्ययम् ॥ ७.७४.२८ ॥
ਉਹ ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਦੀ ਹੱਦ ਉੱਤੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅੱਜ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ-ਬੁੱਧੀ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਬਾਲਕ ਦਾ ਵਧ ਹੋਇਆ ਹੈ।
7.74.29
यो ह्यधर्ममकार्यं वा विषये पार्थिवस्य तु ।
करोति चाश्रीमूलं तत्पुरे वा दुर्मतिर्नरः ।
क्षिप्रं च नरकं याति स च राजा न संशयः ॥ ७.७४.२९ ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਜਾਂ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਧਰਮ ਜਾਂ ਅਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਜੋ ਅਸ਼ੁਭ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ — ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ-ਬੁੱਧੀ ਮਨੁੱਖ ਛੇਤੀ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
7.74.30
अधीतस्य च तप्तस्य कर्मणः सुकृतस्य च ।
षष्ठं भजति भागं तु प्रजा धर्मेण पालयन् ॥ ७.७४.३० ॥
ਧਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਅਧਿਐਨ, ਤਪ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
7.74.31
षङ्भागस्य न भोक्ता ऽसौ रक्षते न प्रजाः कथम् ॥ ७.७४.३१ ॥
ਛੇਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਹੈ; ਉਹ ਪਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ?
7.74.32
स त्वं पुरुषशार्दूल मार्गस्व विषयं स्वकम् ।
दुष्कृतं यत्र पश्येथास्तत्र यत्नं समाचर ॥ ७.७४.३२ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ; ਜਿੱਥੇ ਬੁਰਾਈ ਦਿਸੇ, ਉੱਥੇ ਯਤਨ ਕਰ।
7.74.33
एवं चेद्धर्मवृद्धिश्च नृणां चायुर्विवर्धनम् ।
भविष्यति नरश्रेष्ठ बालस्यास्य च जीवितम् ॥ ७.७४.३३ ॥
ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਧਰਮ ਵਧੇਗਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਧੇਗੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਲਕ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵੀ ਬਚੇਗਾ।