వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 7.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.74.1
तथा तु करुणं तस्य द्विजस्य परिदेवनम् ।
शुश्राव राघवः सर्वं दुःखशोकसमन्वितम् ॥ ७.७४.१ ॥
ఈ విధంగా ఆ బ్రాహ్మణుని దుఃఖంతో నిండిన కరుణాజనకమైన విలాపమంతా రాఘవుడు విన్నాడు.
7.74.2
स दुःखेन च सन्तप्तो मन्त्रिणस्तानुपाह्वयत् ।
वसिष्ठं वामदेवं च भ्रातरौ सह नैगमान् ॥ ७.७४.२ ॥
దుఃఖంతో బాధపడిన అతడు ఆ మంత్రులను పిలిపించాడు—వసిష్ఠుడిని, వామదేవుడిని, ఇద్దరు సోదరులను, పౌరులను కలిపి.
7.74.3
ततो द्विजा वसिष्ठेन सार्धमष्टौ प्रवेशिताः ।
राजानं देवसङ्काशं वर्धस्वेति ततो ऽब्रुवन् ॥ ७.७४.३ ॥
అప్పుడు వసిష్ఠునితో కలిసి ఎనిమిది మంది బ్రాహ్మణులు లోపలికి తీసుకురాబడ్డారు; దేవతాసమానుడైన రాజుతో వారు, "వర్ధిల్లు" అని పలికారు.
7.74.4
मार्कण्डेयो ऽथ मौद्गल्यो वामदेवश्च काश्यपः ।
कात्यायनो ऽथ जाबालिर्गौतमो नारदस्तथा ।
एते द्विजर्षभाः सर्वे आसनेषूपवेशिताः ॥ ७.७४.४ ॥
మార్కండేయుడు, మౌద్గల్యుడు, వామదేవుడు, కాశ్యపుడు, కాత్యాయనుడు, జాబాలి, గౌతముడు, నారదుడు—ఈ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులంతా ఆసనాలపై కూర్చోబెట్టబడ్డారు.
7.74.5
महर्षीन्समनुप्राप्तानभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
मन्त्रिणो नैगमांश्चैव यथार्हमनुकूलतः ॥ ७.७४.५ ॥
వచ్చిన మహర్షులకు చేతులు జోడించి నమస్కరించి, మంత్రులను, పౌరులను కూడా తగినట్లుగా అనుకూలంగా.
7.74.6
तेषां समुपविष्टानां सर्वेषां दीप्ततेजसाम् ।
राघवः सर्वमाचष्टे द्विजो ऽयमुपरोधते ॥ ७.७४.६ ॥
దీప్తతేజస్కులైన వారందరూ కూర్చున్న తర్వాత, రాఘవుడు అంతా చెప్పాడు — "ఈ బ్రాహ్మణుడు (నా వల్ల) అడ్డంకికి గురవుతున్నాడు."
7.74.7
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राज्ञो दीनस्य नारदः ।
प्रत्युवाच शुभं वाक्यमृषीणां सन्निधौ नृपम् ॥ ७.७४.७ ॥
దుఃఖితుడైన రాజు ఆ మాటలు విని, ఋషుల సమక్షంలో నారదుడు రాజుతో ఈ శుభవాక్యాన్ని పలికాడు.
7.74.8
शृणु राजन्यथाकाले प्राप्तो बालस्य सङ्क्षयः ।
श्रुत्वा कर्तव्यतां राजन्कुरुष्वरघुनन्दन ॥ ७.७४.८ ॥
రాజా, వినుము: కాలక్రమంలో బాలుని మరణం సంభవించింది. రఘునందనా, చేయవలసినదాన్ని విని అలా చేయి.
7.74.9
पुरा कृतयुगे राजन्ब्राह्मणा वै तपस्विनः ।
अब्राह्मणस्तदा राजन्न तपस्वी कथञ्चन ॥ ७.७४.९ ॥
పూర్వం, రాజా, కృతయుగంలో బ్రాహ్మణులే తపస్వులుగా ఉండేవారు. రాజా, అప్పుడు బ్రాహ్మణేతరుడు ఏ విధంగానూ తపస్వి కాలేడు.
7.74.10
तस्मिन्युगे प्रज्वलिते ब्रह्मभूते त्वनावृते ।
अमृत्यवस्तदा सर्वे जज्ञिरे दीर्घदर्शिनः ॥ ७.७४.१० ॥
ఆ యుగం ప్రకాశవంతంగా, బ్రహ్మమయంగా, ఆవరణం లేనిదిగా ఉన్నప్పుడు, అప్పుడు దూరదృష్టిగల వారందరూ అమృత్యువులుగా జన్మించారు.
7.74.11
ततस्त्रेतायुगं नाम मानवानां वपुष्मताम् ।
क्षत्रियास्तत्र जायन्ते पूर्णेन तपसा ऽन्विताः ॥ ७.७४.११ ॥
తరువాత శరీరధారులైన మానవుల త్రేతాయుగం అనే యుగం వచ్చింది; అందులో పూర్ణ తపస్సుతో కూడిన క్షత్రియులు జన్మిస్తారు.
7.74.12
वीर्येण तपसा चैव ते ऽधिकाः पूर्वजन्मनि ।
मानवा ये महात्मानस्त्वत्र त्रेतायुगे युगे ॥ ७.७४.१२ ॥
పూర్వజన్మలో వారు పరాక్రమంలోనూ తపస్సులోనూ అధికులుగా ఉండేవారు; ఈ త్రేతాయుగంలోని మహాత్మలైన మానవులు కూడా అలాగే ఉంటారు.
7.74.13
ब्रह्मक्षत्रं च तत्सर्वं यत्पूर्वमपरं च यत् ।
युगयोरुभयोरासीत्समवीर्यसमन्वितम् ॥ ७.७४.१३ ॥
పూర్వమూ తరువాతా ఉన్న బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు అందరూ రెండు యుగాలలోనూ సమానమైన పరాక్రమంతో కూడి ఉన్నారు.
7.74.14
अपश्यंस्तु न ते सर्वे विशेषमधिकं ततः ।
स्थापनं चक्रिरे तत्र चातुर्वर्ण्यस्य सम्मतम् ॥ ७.७४.१४ ॥
కాని వారందరూ ఏ ప్రత్యేక ఉన్నతిని చూడలేదు; అందువల్ల అక్కడ చాతుర్వర్ణ్య వ్యవస్థ స్థాపనకు అంగీకరించారు.
7.74.15
तस्मिन्युगे प्रज्वलिते धर्मभूते ह्यनावृते ।
अधर्मः पादमेकं तु पातयत्पृथिवीतले ॥ ७.७४.१५ ॥
ధర్మమయమై, ప్రకాశిస్తూ, అడ్డులేకుండా ఉన్న ఆ యుగంలో అధర్మం భూతలంపై ఒక పాదాన్ని పడవేసింది.
7.74.16
अधर्मेण हि संयुक्तस्तेजो मन्दं भविष्यति ॥ ७.७४.१६ ॥
అధర్మంతో కూడినప్పుడు తేజస్సు మందగిస్తుంది.
7.74.17
आमिषं यच्च पूर्वेषां राजसं च मलं भृशम् ।
अनृतं नाम तद्भूतं पादेन पृथिवीतले ॥ ७.७४.१७ ॥
పూర్వుల మధ్య ఉన్న మాంసాహారం, రాజసిక మలినం మితిమీరినవి — 'అనృతం' అనే పేరుగల ఆ జీవి ఒక పాదంతో భూతలంపైకి వచ్చింది.
7.74.18
अनृतं पातयित्वा तु पादमेकमधर्मतः ।
ततः प्रादुष्कृतं पूर्वमायुषः परिनिष्ठितम् ॥ ७.७४.१८ ॥
అధర్మం వల్ల అనృతం ఒక పాదాన్ని పడవేసిన తరువాత, పూర్వం నిర్ణయించిన ఆయుష్షు ప్రత్యక్షమై పరిమితమైంది.
7.74.19
पतिते त्वनृते तस्मिन्नधर्मे च महीतले ।
शुभान्येवाचरँल्लोकः सत्यधर्मपरायणः ॥ ७.७४.१९ ॥
ఆ అసత్యం, అధర్మం భూతలంపై పడినప్పుడు కూడా ప్రజలు శుభకార్యాలు చేస్తూ సత్యధర్మంలో నిలిచారు.
7.74.20
त्रेतायुगे च वर्तन्ते ब्राह्मणाः क्षत्रियाश्च ये ।
तपो ऽतप्यन्त ते सर्वे शुश्रूषामपरे जनाः ॥ ७.७४.२० ॥
త్రేతాయుగంలో ఉన్న బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు అందరూ తపస్సు చేశారు; ఇతర జనులు సేవ చేశారు.
7.74.21
स धर्मः परमस्तेषां वैश्यशूद्रं समागमत् ।
पूजां च सर्ववर्णानां शूद्राश्चक्रुर्विशेषतः ॥ ७.७४.२१ ॥
వారి ఆ పరమ ధర్మం వైశ్యులను, శూద్రులను కూడా చేరింది; అన్ని వర్ణాల పూజను, ముఖ్యంగా శూద్రులు చేశారు.
7.74.22
एतस्मिन्नन्तरे तेषामधर्मे चानृते च ह ।
ततः पूर्वे भृशं ह्रासमगमन्नृपसत्तम ॥ ७.७४.२२ ॥
ఈ మధ్యకాలంలో వారి అధర్మం, అసత్యం వల్ల, ఓ రాజశ్రేష్ఠా, పూర్వపు (ధర్మాలు) ఎంతో క్షీణించాయి.
7.74.23
ततः पादमधर्मस्स द्वितीयमवतारयत् ।
ततो द्वापरसञ्ज्ञा ऽस्य युगस्य समजायत ॥ ७.७४.२३ ॥
అప్పుడు అధర్మం రెండవ పాదాన్ని దింపింది; అప్పుడు ఈ యుగానికి ద్వాపరం అనే పేరు వచ్చింది.
7.74.24
तस्मिन्द्वापरसञ्ज्ञे तु वर्तमाने युगक्षये ।
अधर्मश्चानृतं चैव ववृधे पुरुषर्षभ ॥ ७.७४.२४ ॥
ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, ద్వాపరం అనే ఆ యుగం వర్తించే యుగక్షయ కాలంలో అధర్మమూ అసత్యమూ పెరిగాయి.
7.74.25
तस्मिन्द्वापरसङ्ख्याते तपो वैश्यान्समाविशत् ।
त्रिभ्यो युगेभ्यस्त्रीन्वर्णान्क्रमाद्वै तप आविशत् ॥ ७.७४.२५ ॥
ఆ ద్వాపర యుగమనే కాలంలో తపస్సు వైశ్యులలో ప్రవేశించింది; మూడు యుగాల నుండి క్రమంగా మూడు వర్ణాలలో తపస్సు ప్రవేశించింది.
7.74.26
त्रिभ्यो युगेभ्यस्त्रीन्वर्णान्धर्मश्च परिनिष्ठितः ।
न शुद्धो लभते धर्मं युगतस्तु नरर्षभ ।
हीनवर्णो नृपश्रेष्ठ तप्यते सुमहत्तपः ॥ ७.७४.२६ ॥
మూడు యుగాల నుండి మూడు వర్ణాలలో ధర్మం కూడా స్థిరపడింది; ఓ నరశ్రేష్ఠా, యుగానుసారం శుద్ధుడు ధర్మాన్ని పొందడు. ఓ నృపశ్రేష్ఠా, హీనవర్ణుడు అతి గొప్ప తపస్సు చేస్తాడు.
7.74.27
भविष्यच्छूद्रयोन्यां वै तपश्चर्या कलौ युगे ।
अधर्मः परमो राजन्द्वापरे शूद्रजन्मनः ॥ ७.७४.२७ ॥
భవిష్యత్తులో శూద్ర యోనిలోనే తపశ్చర్య జరుగుతుంది, కలియుగంలో. ఓ రాజా, ద్వాపరంలో శూద్ర జన్మం వల్ల పరమ అధర్మం కలుగుతుంది.
7.74.28
स वै विषयपर्यन्ते तव राजन्महातपाः ।
अद्य तप्यति दुर्बुद्धिस्तेन बालवधो ह्ययम् ॥ ७.७४.२८ ॥
అతడు నీ రాజ్య సరిహద్దులో ఉన్న మహాతపస్వి; ఓ రాజా, ఈ రోజు ఆ దుర్బుద్ధి తపస్సు చేస్తున్నాడు; అందువల్లే ఈ బాలుని వధ జరిగింది.
7.74.29
यो ह्यधर्ममकार्यं वा विषये पार्थिवस्य तु ।
करोति चाश्रीमूलं तत्पुरे वा दुर्मतिर्नरः ।
क्षिप्रं च नरकं याति स च राजा न संशयः ॥ ७.७४.२९ ॥
రాజు రాజ్యంలో లేదా పట్టణంలో ఎవరైనా అధర్మాన్ని లేదా అకార్యాన్ని చేస్తే — అది దుర్భాగ్యానికి మూలం — ఆ దుర్బుద్ధి మానవుడు త్వరగా నరకానికి వెళ్తాడు; ఆ రాజు కూడా వెళ్తాడు, సందేహం లేదు.
7.74.30
अधीतस्य च तप्तस्य कर्मणः सुकृतस्य च ।
षष्ठं भजति भागं तु प्रजा धर्मेण पालयन् ॥ ७.७४.३० ॥
ధర్మంతో ప్రజలను పాలించే రాజు అధ్యయనం, తపస్సు, కర్మ, సుకృతం — వాటి ఫలంలో ఆరవ భాగాన్ని పొందుతాడు.
7.74.31
षङ्भागस्य न भोक्ता ऽसौ रक्षते न प्रजाः कथम् ॥ ७.७४.३१ ॥
ఆరవ భాగాన్ని అనుభవించేవాడు అతడు; అతడు ప్రజలను ఎలా రక్షించడు?
7.74.32
स त्वं पुरुषशार्दूल मार्गस्व विषयं स्वकम् ।
दुष्कृतं यत्र पश्येथास्तत्र यत्नं समाचर ॥ ७.७४.३२ ॥
పురుషవ్యాఘ్రమా, నీ రాజ్యాన్ని పరిశీలించు; చెడు ఎక్కడ కనిపిస్తుందో అక్కడ ప్రయత్నం చేయి.
7.74.33
एवं चेद्धर्मवृद्धिश्च नृणां चायुर्विवर्धनम् ।
भविष्यति नरश्रेष्ठ बालस्यास्य च जीवितम् ॥ ७.७४.३३ ॥
నరశ్రేష్ఠా, ఇలా జరిగితే ధర్మం వృద్ధి చెందుతుంది; మనుషుల ఆయువు పెరుగుతుంది; ఈ బాలుని జీవితమూ రక్షింపబడుతుంది.