ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.76.1
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रामस्याक्लिष्टकर्मणः ।
अवाक्छिरास्तथाभूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.७६.१ ॥
ਅਕਲਿਸ਼ਟਕਰਮਾ ਰਾਮ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਉਹ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
7.76.2
शूद्रयोन्यां प्रसूतो ऽस्मि शम्बूको नाम नामतः ।
देवत्वं पार्थये राम सशरीरो महायशः ॥ ७.७६.२ ॥
ਮੈਂ ਸ਼ੂਦਰ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਸ਼ੰਬੂਕ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਮ, ਹੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ, ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਾ-ਪਦ ਮੈਂ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ।
7.76.3
न मिथ्या ऽहं वदे राम देवलोकजिगीषया ।
शूद्रं मां विद्धि काकुत्स्थ तप उग्रं समास्थितम् ॥ ७.७६.३ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ; ਦੇਵਲੋਕ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਘੋਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਣੋ।
7.76.4
भाषतस्तस्य शूद्रस्य खड्गं सुरुचिरप्रभम् ।
निष्कृष्य कोशाद्विमलं शिरश्चिच्छेद राघवः ॥ ७.७६.४ ॥
ਉਸ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਹੀ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਮਿਆਨ ਤੋਂ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ, ਚਮਕਦੀ ਤਲਵਾਰ ਕੱਢ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।
7.76.5
तस्मिञ्छूद्रे हते देवाः सेन्द्राः साग्निपुरोगमाः ।
साधु साध्विति काकुत्स्थं प्रशशंसुर्मुहुर्मुहुः ॥ ७.७६.५ ॥
ਉਸ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ "ਸਾਧੂ, ਸਾਧੂ" ਆਖ ਕੇ ਕਾਕੁਤਸਥ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ।
7.76.6
पुष्पवृष्टिर्महत्यासीद्दिव्यानां सुसुगन्धिनाम् ।
पुष्पाणां वायुमुक्तानां सर्वतः प्रपपात ह ॥ ७.७६.६ ॥
ਦਿਵ੍ਯ, ਅਤਿ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ; ਹਵਾ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਫੁੱਲ ਚੁਫੇਰਿਓਂ ਡਿੱਗੇ।
7.76.7
सुप्रीताश्चाब्रुवन्रामं देवाः सत्यपराक्रमम् ।
सुरकार्यमिदं सौम्य सुकृतं ते महामते ॥ ७.७६.७ ॥
ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ, ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ, ਦੇਵਕਾਰਜ ਤੁਸੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
7.76.8
गृहाण च वरं सौम्य यत्त्वमिच्छस्यरिन्दम ।
स्वर्गभाङ्नहि शूद्रो ऽयं त्वत्कृते रघुनन्दन ॥ ७.७६.८ ॥
ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ, ਜੋ ਵਰ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਉਹ ਲੈ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸ਼ੂਦਰ ਸਵਰਗ ਦਾ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
7.76.9
देवानां भाषितं श्रुत्वा राघवः सुसमाहितः ।
उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं सहस्राक्षं पुरन्दरम् ॥ ७.७६.९ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਮਾਹਿਤ ਰਾਘਵ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਪੁਰੰਦਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
7.76.10
यदि देवाः प्रसन्ना मे द्विजपुत्रः स जीवतु ।
दिशन्तु वरमेतं मे इप्सितं परमं मम ॥ ७.७६.१० ॥
ਜੇ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੀਵਤ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਇਹੀ ਪਰਮ ਇੱਛਤ ਵਰ ਦਿਓ।
7.76.11
ममापचाराद्यातो ऽसौ ब्राह्मणस्यैकपुत्रकः ।
अप्राप्तकालः कालेन नीतो वैवस्वतक्षयम् ॥ ७.७६.११ ॥
ਮੇਰੇ ਅਪਰਾਧ ਕਾਰਨ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਦੇ ਧਾਮ ਲੈ ਗਿਆ।
7.76.12
तं जीवयथ भद्रं वो नानृतं कर्तुमर्हथ ।
द्विजस्य संश्रुतो ऽर्थो मे जीवयिष्यामि ते सुतम् ॥ ७.७६.१२ ॥
ਉਸਨੂੰ ਜੀਵਤ ਕਰੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਕਰਾਂਗਾ।
7.76.13
राघवस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वा विबुधसत्तमाः ।
प्रत्युचू राघवं प्रीता देवाः प्रीतिसमन्वितम् ॥ ७.७६.१३ ॥
ਰਾਘਵ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗੇ।
7.76.14
निर्वृतो भव काकुत्स्थ सो ऽस्मिन्नहनि बालकः ।
जीवितं प्राप्तवान्भूयः समेतश्चापि बन्धुभिः ॥ ७.७६.१४ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਚਿੰਤਾ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਓ! ਇਸੇ ਦਿਨ ਉਹ ਬਾਲਕ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਪਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਨਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ।
7.76.15
यस्मिन्मुहूर्ते काकुत्स्थ शूद्रो ऽयं विनिपातितः ।
तस्मिन्मुहूर्ते बालो ऽसौ जीवेन समयुज्यत ॥ ७.७६.१५ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਜਿਸ ਪਲ ਇਹ ਸ਼ੂਦਰ ਢਾਹਿਆ ਗਿਆ, ਉਸੇ ਪਲ ਉਹ ਬਾਲਕ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੁੜ ਗਿਆ।
7.76.16
स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते साधु याम नरर्षभ ।
अगस्त्यस्याश्रमपदं द्रष्टुमिच्छाम राघव ॥ ७.७६.१६ ॥
ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਚੰਗਾ, ਚੱਲੀਏ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਅਸੀਂ ਅਗਸਤ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
7.76.17
तस्य दीक्षा समाप्ता हि ब्रह्मर्षेः सुमहाद्युतेः ।
द्वादशं हि गतं वर्षं जलशय्यां समासतः ॥ ७.७६.१७ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ ਦੀ ਦੀਕਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ ਹਨ; ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜਲ-ਸ਼ੱਯਾ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖ ਰਹੇ ਸਨ।
7.76.18
काकुत्स्थ तद्गमिष्यामो मुनिं समभिनन्दितुम् ।
त्वं चाप्यागच्छ भद्रं ते द्रष्टुं तमृषिसत्तमम् ॥ ७.७६.१८ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਮੁਨੀ ਦਾ ਅਭਿਨੰਦਨ ਕਰਨ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਤੇਰਾ ਵੀ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਤੂੰ ਵੀ ਆ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ।
7.76.19
स तथेति प्रतिज्ञाय देवानां रघुनन्दनः ।
आरुरोह विमानं तं पुष्पकं हेमभूषितम् ॥ ७.७६.१९ ॥
'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇਗਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਰਘੁਨੰਦਨ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਉਸ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।
7.76.20
ततो देवाः प्रयातास्ते विमानैर्बहुविस्तरैः ।
रामो ऽप्यनुजगामाशु कुम्भयोनेस्तपोवनम् ॥ ७.७६.२० ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਪਏ; ਰਾਮ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਕੁੰਭਯੋਨੀ ਦੇ ਤਪੋਵਨ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ।
7.76.21
दृष्ट्वा तु देवान्सम्प्राप्तानगस्त्यस्तपसां निधिः ।
अर्चयामास धर्मात्मा सर्वांस्तानविशेषतः ॥ ७.७६.२१ ॥
ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਗਸਤਿ ਨੇ ਆਏ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
7.76.22
प्रतिगृह्य ततः पूजां सम्पूज्य च महामुनिम् ।
जग्मुस्ते त्रिदशा हृष्टा नाकपृष्ठं सहानुगैः ॥ ७.७६.२२ ॥
ਫਿਰ ਪੂਜਾ ਕਬੂਲ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਮੁਨੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
7.76.23
गतेषु तेषु काकुत्स्थः पुष्पकादवरुह्य च ।
ततो ऽभिवादयामास ह्यगस्त्यमृषिसत्तमम् ॥ ७.७६.२३ ॥
ਉਹ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਕਾਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਤੋਂ ਉੱਤਰੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਗਸਤਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
7.76.24
सो ऽभिवाद्य महात्मानं ज्वलन्तमिव तेजसा ।
आतिथ्यं परमं प्राप्य निषसाद नराधिपः ॥ ७.७६.२४ ॥
ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਮਕਦੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਤਿਥਯ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਨਰਾਧਿਪ ਬੈਠ ਗਏ।
7.76.25
तमुवाच महातेजाः कुम्भयोनिर्महातपाः ।
स्वागतं ते नरश्रेष्ठ दिष्ट्या प्राप्तो ऽसि राघव ॥ ७.७६.२५ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਕੁੰਭਯੋਨਿ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹੋ।
7.76.26
त्वं मे बहुमतो राम गुणैर्बहुभिरुत्तमैः ।
अतिथिः पूजनीयश्च मम नित्यं हृदि स्थितः ॥ ७.७६.२६ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਤੁਹਾਡੇ ਅਨੇਕ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੋ। ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪੂਜਨੀਯ ਹੋ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹੋ।
7.76.27
सुरा हि कथयन्ति त्वामागतं शूद्रघातिनम् ।
ब्राह्मणस्य तु धर्मेण त्वया जीवापितः सुतः ॥ ७.७६.२७ ॥
ਦੇਵਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਣ ਕੇ ਆਏ ਹੋ; ਪਰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਸਾਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
7.76.28
उष्यतां चेह रजनी सकाशे मम राघव ।
प्रभाते पुष्पकेण त्वं गन्ता ऽसि पुरमेव हि ॥ ७.७६.२८ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਏਥੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਾਤ ਬਿਤਾਓ। ਸਵੇਰੇ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਓਗੇ।
7.76.29
त्वं हि नारायणः श्रीमांस्त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
त्वं प्रभुः सर्वदेवानां पुरुषस्त्वं सनातनः ॥ ७.७६.२९ ॥
ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਹੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਸਨਾਤਨ ਪੁਰਖ ਹੋ।
7.76.30
इदं चाभरणं सौम्य निर्मितं विश्वकर्मणा ।
दिव्यं दिव्येन वपुषा दीप्यमानं स्वतेजसा ।
प्रतिगृह्णीष्व काकुत्स्थ मत्प्रियं कुरु राघव ॥ ७.७६.३० ॥
ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ, ਇਹ ਗਹਿਣਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਵ ਹੈ, ਦਿਵ ਸਰੀਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਕਾਰਜ ਕਰੋ, ਹੇ ਰਾਘਵ।
7.76.31
दत्तस्य हि पुनर्दाने सुमहत्फलमुच्यते ।
भरणे हि भवान् शक्तः सेन्द्राणां मरुतामपि ॥ ७.७६.३१ ॥
ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਫਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਮਰੁਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਮਰੱਥ ਹੋ।
7.76.32
त्वं हि शक्तस्तारयितुं सेन्द्रानपि दिवौकसः ।
तस्मात्प्रदास्ये विधिवत्तत्प्रतीच्छ नराधिप ॥ ७.७६.३२ ॥
ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਾਰਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਮਰੱਥ ਹੋ; ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਮੈਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਆਂਗਾ, ਉਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।
7.76.33
दिव्यमाभरणं चित्रं प्रदीप्तमिव भास्करम् ॥ ७.७६.३३ ॥
ਉਹ ਦਿੱਬ, ਵਿਚਿੱਤਰ ਗਹਿਣਾ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
7.76.34
अथोवाच महात्मानमिक्ष्वाकूणां महारथः ।
रामो मतिमतां श्रेष्ठः क्षत्रधर्ममनुस्मरन् ॥ ७.७६.३४ ॥
ਫਿਰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂਆਂ ਦੇ ਮਹਾਰਥੀ, ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਨੇ ਕਸ਼ੱਤ੍ਰਿਯ ਧਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
7.76.35
प्रतिग्रहो ऽयं भगवन्ब्राह्मणस्याविगर्हितः ।
गृह्णीयां क्षत्रियो ऽहं वै कथं ब्राह्मणपुङ्गव ॥ ७.७६.३५ ॥
ਹੇ ਭਗਵਨ੍, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਦਾਨ ਲੈਣਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਮੈਂ ਕਸ਼ੱਤ੍ਰਿਯ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਲਵਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ?
7.76.36
ब्राह्मणेन विशेषेण दत्तं तद्वक्तुमर्हसि ।
एवमुक्तस्तु रामेण प्रत्युवाच महानृषिः ॥ ७.७६.३६ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ (ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਹੈ); ਉਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ। ਰਾਮ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
7.76.37
आसन्कृतयुगे राम ब्रह्मभूते पुरायुगे ।
अपार्थिवाः प्रजाः सर्वाः सुराणां तु शतक्रतुः ॥ ७.७६.३७ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਿਤ ਉਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਬਿਨਾਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸੀ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ (ਰਾਜਾ) ਇੰਦਰ ਸੀ।
7.76.38
ताः प्रजा देवदेवेशं राजार्थं समुपाद्रवन् ।
सुराणां स्थापितो राजा त्वया देव शतक्रतुः ॥ ७.७६.३८ ॥
ਉਹ ਪਰਜਾ ਰਾਜੇ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਕੋਲ ਦੌੜੀ; “ਹੇ ਦੇਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਥਾਪਿਆ ਹੈ” (ਕਿਹਾ)।
7.76.39
प्रयच्छ नो हि लोकेश पार्थिवं नरपुङ्गवम् ।
यस्मै पूजां प्रयुञ्जाना धूतपापाश्चरेमहि ।
न वसामो विना राज्ञा एष नो निश्चयः परः ॥ ७.७६.३९ ॥
ਹੇ ਲੋਕੇਸ਼ਵਰ, ਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸਾਨੂੰ ਦਿਓ; ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਪਾਪਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵਾਂਗੇ। ਰਾਜੇ ਬਿਨਾਂ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੇ — ਇਹ ਸਾਡਾ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਹੈ।
7.76.40
प्रजानां वचनं श्रुत्वा निश्चयित्वा ऽर्थमुत्तमम् ॥ ७.७६.४० ॥
ਪਰਜਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਗੱਲ ਤੈਅ ਕਰਕੇ (ਬ੍ਰਹਮਾ ਅੱਗੇ ਵਧੇ)।
7.76.41
ततो ब्रह्मा सुरश्रेष्ठो लोकपालान्सवासवान् ।
समाहूयाब्रवीत्सर्वांस्तेजोभागान्प्रयच्छत ॥ ७.७६.४१ ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਾਸਵ ਸਮੇਤ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦਿਓ।"
7.76.42
ततो ददुर्लोकपालाः सर्वे भागान्स्वतेजसः ।
अक्षुपच्च ततो ब्रह्मा यतो जातः क्षुपो नृपः ॥ ७.७६.४२ ॥
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ (ਉਸ ਤੇਜ ਤੋਂ) ਕ੍ਸ਼ੁਪ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ; ਜਿਸ ਤੋਂ ਕ੍ਸ਼ੁਪ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਜਨਮਿਆ।
7.76.43
तं ब्रह्मा लोकपालानां सहांशैः समयोजयत् ।
ततो ददौ नृपं तासां प्रजानामीश्वरं क्षुपम् ॥ ७.७६.४३ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਜੋੜਿਆ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਰਾਜਾ ਕ੍ਸ਼ੁਪ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤਾ।
7.76.44
तत्रैन्द्रेण च भागेन महीमाज्ञापयन्नृपः ।
वारुणेन तु भागेन वपुः पुष्यति पार्थिवः ॥ ७.७६.४४ ॥
ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੁਕਮ ਚਲਾਇਆ; ਵਰੁਣ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
7.76.45
कौबेरेण तु भागेन वित्तमासां ददौ तदा ।
यस्तु याम्यो ऽभवद्भागस्तेन शास्ति स्म स प्रजाः ॥ ७.७६.४५ ॥
ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ; ਜੋ ਯਮ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।
7.76.46
तत्रैन्द्रेण नरश्रेष्ठ भागेन रघुनन्दन ।
प्रतिगृह्णीष्व भद्रं ते तारणार्थं मम प्रभो ॥ ७.७६.४६ ॥
ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਉਹ ਅੰਸ਼ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਉੱਧਾਰ ਲਈ।
7.76.47
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ऋषेः परमधार्मिकम् ।
तद्रामः प्रतिजग्राह मुनेराभरणं वरम् ॥ ७.७६.४७ ॥
ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਅਤਿ ਧਾਰਮਿਕ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਦਾ ਉੱਤਮ ਗਹਿਣਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ।
7.76.48
प्रतिगृह्य ततो रामस्तदाभरणमुत्तमम् ।
आगमं तस्य दीप्तस्य प्रष्टुमेवोपचक्रमे ॥ ७.७६.४८ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਉੱਤਮ ਗਹਿਣੇ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਤੇਜਸਵੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
7.76.49
अत्यद्भुतमिदं दिव्यं वपुषा युक्तमुत्तमम् ।
कथं वा भगवता प्राप्तं कुतो वा केन वा हृतम् ॥ ७.७६.४९ ॥
ਇਹ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ, ਦਿਵ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਾਂ ਕਿਸ ਦੁਆਰਾ, ਕਿੱਥੋਂ ਹਰਿਆ ਗਿਆ?
7.76.50
कुतूहलितया ब्रह्मन्पृच्छामि त्वां महायशः ।
आश्चर्याणां बहूनां हि निधिः परमको भवान् ॥ ७.७६.५० ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਨੇਕ ਅਚੰਭਿਆਂ ਦੇ ਪਰਮ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਹੋ।
7.76.51
एवं ब्रुवति काकुत्स्थे मुनिर्वाक्यमथाब्रवीत् ।
शृणु राम यथावृत्तं पुरा त्रेतायुगे युगे ॥ ७.७६.५१ ॥
ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਜਦੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੇ, ਤਦ ਮੁਨੀ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: ਹੇ ਰਾਮ, ਸੁਣ, ਪਹਿਲਾਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਯੁਗੋ-ਯੁਗ ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
7.76.52
रमणीयप्रदेशे ऽस्मिन् वने यद्दृष्टवानहम् ।
आश्चर्यं मे महाबाहो दानमाश्रित्य केवलम् ॥ ७.७६.५२ ॥
ਇਸ ਰਮਣੀਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜੋ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਚੰਭਾ ਸੀ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਕੇਵਲ ਦਾਨ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ।