বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 7.79
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.79.1
तदद्भुततमं वाक्यं श्रुत्वागस्त्यस्य राघवः ।
गौरवाद्विस्मयाच्चैव पुनः प्रष्टुं प्रचक्रमे ॥ ७.७९.१ ॥
অগস্ত্যের সেই অত্যন্ত বিস্ময়কর বাক্য শুনে রাঘব শ্রদ্ধা ও বিস্ময়ে আবার প্রশ্ন করতে শুরু করলেন।
7.79.2
भगवंस्तद्वनं घोरं तपस्तप्यति यत्र सः ।
श्वेतो वैदर्भको राजा कथं स्यादमृगद्विजम् ॥ ७.७९.२ ॥
হে ভগবন, সেই ভয়ংকর বনে বৈদর্ভক রাজা শ্বেত তপস্যা করছেন; তা পশুপাখিহীন হবে কীভাবে?
7.79.3
तद्वनं स कथ राजा शून्यं मनुजवर्जितम् ।
तपश्चर्तुं प्रविष्टः स श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ ७.७९.३ ॥
মানুষশূন্য সেই জনহীন বনে রাজা তপস্যা করতে কীভাবে প্রবেশ করলেন? আমি তা যথাযথভাবে শুনতে চাই।
7.79.4
रामस्य वचनं श्रुत्वा कौतूहलसमन्वितम् ।
वाक्यं परमतेजस्वी वक्तुमेवोपचक्रमे ॥ ७.७९.४ ॥
কৌতূহলপূর্ণ রামের সেই কথা শুনে পরমতেজস্বী অগস্ত্য বলতে শুরু করলেন।
7.79.5
पुरा कृतयुगे राम मनुर्दण्डधरः प्रभुः ।
तस्य पुत्रो महानासीदिक्ष्वाकुः कुलनन्दनः ॥ ७.७९.५ ॥
পূর্বে কৃতযুগে, হে রাম, দণ্ডধর প্রভু মনু ছিলেন। তাঁর মহান পুত্র ছিলেন ইক্ষ্বাকু, যিনি বংশের আনন্দস্বরূপ।
7.79.6
तं पुत्रं पूर्वंकं राज्ये निक्षिप्य भुवि दुर्जयम् ।
पृथिव्यां राजवंशानां भव कर्तेत्युवाच ह ॥ ७.७९.६ ॥
সেই দুর্জয় জ্যেষ্ঠ পুত্রকে রাজ্যে প্রতিষ্ঠা করে তিনি বললেন, 'পৃথিবীতে রাজবংশের স্রষ্টা হও।'
7.79.7
तथैवेति प्रतिज्ञातं पितुः पुत्रेण राघव ।
ततः परमसन्तुष्टो मनुः पुत्रमुवाच ह ॥ ७.७९.७ ॥
তথাস্তু, এইভাবে পিতার প্রতিজ্ঞা পুত্র গ্রহণ করলেন। হে রাঘব! তখন পরম সন্তুষ্ট হয়ে মনু পুত্রকে বললেন।
7.79.8
प्रीतो ऽस्मि परमोदार त्वं कर्ता ऽसि न संशयः ।
दण्डेन च प्रजा रक्ष मा च दण्डमकारणे ॥ ७.७९.८ ॥
আমি প্রীত হয়েছি, হে পরম উদার! তুমিই শাসক হবে, এতে সন্দেহ নেই। দণ্ডের দ্বারা প্রজাদের রক্ষা কর, আর অকারণে দণ্ড দিও না।
7.79.9
अपराधिषु यो दण्डः पात्यते मानवेषु वै ।
स दण्डो विधिवन्मुक्तः स्वर्गं नयति पार्थिवम् ॥ ७.७९.९ ॥
মানুষের মধ্যে অপরাধীদের উপর যে দণ্ড প্রয়োগ করা হয়, বিধিমতো প্রয়োগ করা হলে তা রাজাকে স্বর্গে নিয়ে যায়।
7.79.10
तस्माद्दण्डे महाबाहो यत्नवान्भव पुत्रक ।
धर्मो हि परमो लोके कुर्वतस्ते भविष्यति ॥ ७.७९.१० ॥
অতএব, হে মহাবাহু পুত্র! দণ্ড বিষয়ে যত্নবান হও। জগতে ধর্মই পরম; তা পালনকারী তোমার জন্য তা ফলবে।
7.79.11
जगाम त्रिदिवं हृष्टो ब्रह्मलोकं सनातनम् ॥ ७.७९.११ ॥
হর্ষিত হয়ে তিনি ত্রিদিবে, সনাতন ব্রহ্মলোকে গমন করলেন।
7.79.12
प्रयाते त्रिदिवं तस्मिन्निक्ष्वाकुरमितप्रभः ।
जनयिष्ये कथं पुत्रानिति चिन्तापरो ऽभवत् ॥ ७.७९.१२ ॥
তিনি স্বর্গে চলে গেলে, অমিততেজা ইক্ষ্বাকু "আমি কীভাবে পুত্রদের জন্ম দেব?" ভেবে চিন্তামগ্ন হলেন।
7.79.13
कर्मभिर्बहुरूपैश्च तैस्तैर्मनुसुतस्सुतान् ।
जनयामास धर्मात्मा शतं देवसुतोपमान् ॥ ७.७९.१३ ॥
মনুর পুত্র সেই ধর্মাত্মা নানাবিধ কর্মের দ্বারা দেবপুত্রসদৃশ শত পুত্র উৎপাদন করলেন।
7.79.14
तेषामवरजस्तात सर्वेषां रघुनन्दन ।
मूढश्चाकृतविद्यश्च न शुश्रूषति पूर्वजान् ॥ ७.७९.१४ ॥
হে বৎস, হে রঘুনন্দন! তাঁদের মধ্যে কনিষ্ঠ পুত্রটি মূঢ় ও অশিক্ষিত ছিল; সে জ্যেষ্ঠদের সেবা করত না।
7.79.15
नाम तस्य च दण्डेति पिता चक्रे ऽल्पमेधसः ।
अवश्यं दण्डपतनं शरीरे ऽस्य भविष्यति ॥ ७.७९.१५ ॥
সেই অল্পবুদ্ধি পুত্রের নাম পিতা 'দণ্ড' রাখলেন; অবশ্যই তার শরীরে দণ্ডপতন হবে।
7.79.16
अपश्यमानस्तं देशं घोरं पुत्रस्य राघव ।
विन्ध्यशैवलयोर्मध्ये राज्यं प्रादादरिन्दम ॥ ७.७९.१६ ॥
হে রাঘব! পুত্রের জন্য সেই ভয়ংকর দেশের চেয়ে অন্য কোনো স্থান না দেখে, হে শত্রুদমন! বিন্ধ্য ও শৈবলের মাঝের রাজ্য তাকে দিলেন।
7.79.17
स दण्डस्तत्र राजाभूद्रम्ये पर्वतरोधसि ।
पुरं चाप्रतिमं राम न्यवेशयदनुत्तमम् ॥ ७.७९.१७ ॥
হে রাম! সেখানে সেই দণ্ড রমণীয় পর্বতের ঢালে রাজা হলেন; অতুলনীয়, উত্তম এক নগর স্থাপন করলেন।
7.79.18
पुरस्य चाकरोन्नाम मधुमन्तमिति प्रभो ।
पुरोहितं तूशनसं वरयामास सुव्रतम् ॥ ७.७९.१८ ॥
হে প্রভু! সেই নগরের নাম রাখলেন 'মধুমত্'; সুব্রত উশনসকে পুরোহিতরূপে বরণ করলেন।
7.79.19
एवं स राजा तद्राज्यमकरोत्सपुरोहितः ।
प्रहृष्टमनुजाकीर्णं देवराजं यथा वृषा ॥ ७.७९.१९ ॥
এইভাবে সেই রাজা তাঁর পুরোহিতের সঙ্গে সেই রাজ্য শাসন করলেন; তা হর্ষিত মানুষে পরিপূর্ণ ছিল, দেবরাজ ইন্দ্রের মতো।
7.79.20
ततः स राजा मनुजेन्द्रपुत्रः सार्धं च तेनोशनसा तदानीम् ।
चकार राज्यं सुमहान्महात्मा शक्रो दिवीवोशनसा समेतः ॥ ७.७९.२० ॥
তখন মানুষের অধিপতির সেই পুত্র রাজা উশনসের সঙ্গে রাজ্য শাসন করলেন; সেই মহাত্মা স্বর্গে উশনসের সঙ্গে থাকা ইন্দ্রের মতো মহান।