વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.79
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.79.1
तदद्भुततमं वाक्यं श्रुत्वागस्त्यस्य राघवः ।
गौरवाद्विस्मयाच्चैव पुनः प्रष्टुं प्रचक्रमे ॥ ७.७९.१ ॥
અગસ્ત્યનું તે અતિ અદ્ભુત વચન સાંભળીને રાઘવે આદર અને આશ્ચર્યથી ફરીથી પ્રશ્ન પૂછવાનું શરૂ કર્યું.
7.79.2
भगवंस्तद्वनं घोरं तपस्तप्यति यत्र सः ।
श्वेतो वैदर्भको राजा कथं स्यादमृगद्विजम् ॥ ७.७९.२ ॥
હે ભગવન્, તે ભયાનક વનમાં વૈદર્ભક રાજા શ્વેત તપ કરે છે; તે પશુપક્ષી વિનાનું કેવી રીતે હોય?
7.79.3
तद्वनं स कथ राजा शून्यं मनुजवर्जितम् ।
तपश्चर्तुं प्रविष्टः स श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ ७.७९.३ ॥
મનુષ્યરહિત તે શૂન્ય વનમાં રાજા તપ કરવા કેવી રીતે પ્રવેશ્યો? તે સત્યરૂપે સાંભળવા ઇચ્છું છું.
7.79.4
रामस्य वचनं श्रुत्वा कौतूहलसमन्वितम् ।
वाक्यं परमतेजस्वी वक्तुमेवोपचक्रमे ॥ ७.७९.४ ॥
કુતૂહલથી ભરેલું રામનું તે વચન સાંભળીને પરમતેજસ્વી અગસ્ત્ય બોલવા લાગ્યા.
7.79.5
पुरा कृतयुगे राम मनुर्दण्डधरः प्रभुः ।
तस्य पुत्रो महानासीदिक्ष्वाकुः कुलनन्दनः ॥ ७.७९.५ ॥
પૂર્વે કૃતયુગમાં, હે રામ, દંડધારી પ્રભુ મનુ હતા. તેમના મહાન પુત્ર ઇક્ષ્વાકુ થયા, જે કુળને આનંદ આપનારા હતા.
7.79.6
तं पुत्रं पूर्वंकं राज्ये निक्षिप्य भुवि दुर्जयम् ।
पृथिव्यां राजवंशानां भव कर्तेत्युवाच ह ॥ ७.७९.६ ॥
તે દુર્જય જ્યેષ્ઠ પુત્રને રાજ્ય પર સ્થાપીને, 'પૃથ્વી પર રાજવંશોના કર્તા થા' એમ તેને કહ્યું.
7.79.7
तथैवेति प्रतिज्ञातं पितुः पुत्रेण राघव ।
ततः परमसन्तुष्टो मनुः पुत्रमुवाच ह ॥ ७.७९.७ ॥
એવું જ થાઓ એમ પિતાની પ્રતિજ્ઞા પુત્રે સ્વીકારી. હે રાઘવ! ત્યારે અત્યંત પ્રસન્ન થઈ મનુએ પુત્રને કહ્યું.
7.79.8
प्रीतो ऽस्मि परमोदार त्वं कर्ता ऽसि न संशयः ।
दण्डेन च प्रजा रक्ष मा च दण्डमकारणे ॥ ७.७९.८ ॥
હું પ્રસન્ન છું, હે પરમ ઉદાર! તું જ રાજા થઈશ, એમાં શંકા નથી. દંડ વડે પ્રજાનું રક્ષણ કર, અને કારણ વિના દંડ ન દે.
7.79.9
अपराधिषु यो दण्डः पात्यते मानवेषु वै ।
स दण्डो विधिवन्मुक्तः स्वर्गं नयति पार्थिवम् ॥ ७.७९.९ ॥
મનુષ્યોમાં અપરાધીઓ પર જે દંડ આપવામાં આવે છે, તે વિધિપૂર્વક આપવામાં આવે તો રાજાને સ્વર્ગે લઈ જાય છે.
7.79.10
तस्माद्दण्डे महाबाहो यत्नवान्भव पुत्रक ।
धर्मो हि परमो लोके कुर्वतस्ते भविष्यति ॥ ७.७९.१० ॥
તેથી, હે મહાબાહુ, પુત્ર! દંડ બાબતે સજાગ રહે. જગતમાં ધર્મ જ પરમ છે; તેનું આચરણ કરનારને તે ફળશે.
7.79.11
जगाम त्रिदिवं हृष्टो ब्रह्मलोकं सनातनम् ॥ ७.७९.११ ॥
હર્ષિત થઈને તે ત્રિદિવે, સનાતન બ્રહ્મલોકે ગયો.
7.79.12
प्रयाते त्रिदिवं तस्मिन्निक्ष्वाकुरमितप्रभः ।
जनयिष्ये कथं पुत्रानिति चिन्तापरो ऽभवत् ॥ ७.७९.१२ ॥
તે ત્રિદિવે ગયા પછી, અમિત તેજસ્વી ઇક્ષ્વાકુ "હું પુત્રોને કેવી રીતે જન્માવીશ?" એ ચિંતામાં પડ્યા.
7.79.13
कर्मभिर्बहुरूपैश्च तैस्तैर्मनुसुतस्सुतान् ।
जनयामास धर्मात्मा शतं देवसुतोपमान् ॥ ७.७९.१३ ॥
મનુના પુત્ર એ ધર્માત્માએ અનેક પ્રકારનાં કર્મો દ્વારા દેવપુત્રો સમાન સો પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.
7.79.14
तेषामवरजस्तात सर्वेषां रघुनन्दन ।
मूढश्चाकृतविद्यश्च न शुश्रूषति पूर्वजान् ॥ ७.७९.१४ ॥
હે તાત, રઘુનંદન! તેઓમાં સૌથી નાનો મૂર્ખ અને અશિક્ષિત હતો; તે પોતાના વડીલોની સેવા કરતો ન હતો.
7.79.15
नाम तस्य च दण्डेति पिता चक्रे ऽल्पमेधसः ।
अवश्यं दण्डपतनं शरीरे ऽस्य भविष्यति ॥ ७.७९.१५ ॥
એ અલ્પબુદ્ધિ પુત્રનું નામ પિતાએ 'દંડ' રાખ્યું; ચોક્કસ તેના શરીર પર દંડનો પ્રહાર થશે.
7.79.16
अपश्यमानस्तं देशं घोरं पुत्रस्य राघव ।
विन्ध्यशैवलयोर्मध्ये राज्यं प्रादादरिन्दम ॥ ७.७९.१६ ॥
હે રાઘવ! પુત્ર માટે તે ભયંકર દેશ કરતાં બીજું સ્થાન ન જોતાં, હે શત્રુદમન! તેણે વિંધ્ય અને શૈવલ વચ્ચેનું રાજ્ય તેને આપ્યું.
7.79.17
स दण्डस्तत्र राजाभूद्रम्ये पर्वतरोधसि ।
पुरं चाप्रतिमं राम न्यवेशयदनुत्तमम् ॥ ७.७९.१७ ॥
હે રામ! ત્યાં તે દંડ રમણીય પર્વતના ઢોળાવ પર રાજા બન્યો; અને અદ્વિતીય, ઉત્તમ નગર વસાવ્યું.
7.79.18
पुरस्य चाकरोन्नाम मधुमन्तमिति प्रभो ।
पुरोहितं तूशनसं वरयामास सुव्रतम् ॥ ७.७९.१८ ॥
હે પ્રભુ! તેણે નગરનું નામ 'મધુમત્' રાખ્યું; અને સુવ્રત ઉશનસને પુરોહિત તરીકે વર્યા.
7.79.19
एवं स राजा तद्राज्यमकरोत्सपुरोहितः ।
प्रहृष्टमनुजाकीर्णं देवराजं यथा वृषा ॥ ७.७९.१९ ॥
આ રીતે તે રાજાએ પોતાના પુરોહિત સાથે તે રાજ્ય ચલાવ્યું; તે હર્ષિત લોકોથી ભરેલું હતું, દેવરાજ ઇન્દ્રની જેમ.
7.79.20
ततः स राजा मनुजेन्द्रपुत्रः सार्धं च तेनोशनसा तदानीम् ।
चकार राज्यं सुमहान्महात्मा शक्रो दिवीवोशनसा समेतः ॥ ७.७९.२० ॥
ત્યારે મનુષ્યોના અધિપતિનો તે પુત્ર રાજા ઉશનસ સાથે રાજ્ય કરવા લાગ્યો; તે મહાત્મા સ્વર્ગમાં ઉશનસ સાથે રહેલા ઇન્દ્ર જેવો મહાન હતો.