वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.79
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.79.1
तदद्भुततमं वाक्यं श्रुत्वागस्त्यस्य राघवः ।
गौरवाद्विस्मयाच्चैव पुनः प्रष्टुं प्रचक्रमे ॥ ७.७९.१ ॥
अगस्त्यांचे ते अत्यंत अद्भुत वचन ऐकून राघवाने आदराने आणि विस्मयाने पुन्हा प्रश्न विचारण्यास सुरुवात केली.
7.79.2
भगवंस्तद्वनं घोरं तपस्तप्यति यत्र सः ।
श्वेतो वैदर्भको राजा कथं स्यादमृगद्विजम् ॥ ७.७९.२ ॥
हे भगवन्, त्या भयंकर अरण्यात वैदर्भक राजा श्वेत तपश्चर्या करीत आहे; ते पशुपक्षीविरहित कसे असेल?
7.79.3
तद्वनं स कथ राजा शून्यं मनुजवर्जितम् ।
तपश्चर्तुं प्रविष्टः स श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ ७.७९.३ ॥
मानवरहित त्या शून्य अरण्यात राजा तपश्चर्येसाठी कसा प्रवेशला? हे खरे खरे ऐकू इच्छितो.
7.79.4
रामस्य वचनं श्रुत्वा कौतूहलसमन्वितम् ।
वाक्यं परमतेजस्वी वक्तुमेवोपचक्रमे ॥ ७.७९.४ ॥
कुतूहलाने भरलेले रामाचे ते वचन ऐकून परमतेजस्वी अगस्त्य बोलू लागले.
7.79.5
पुरा कृतयुगे राम मनुर्दण्डधरः प्रभुः ।
तस्य पुत्रो महानासीदिक्ष्वाकुः कुलनन्दनः ॥ ७.७९.५ ॥
पूर्वी कृतयुगात, हे राम, दंडधारी प्रभू मनू होते. त्यांचा महान पुत्र इक्ष्वाकू होता, जो कुळाचा आनंद होता.
7.79.6
तं पुत्रं पूर्वंकं राज्ये निक्षिप्य भुवि दुर्जयम् ।
पृथिव्यां राजवंशानां भव कर्तेत्युवाच ह ॥ ७.७९.६ ॥
त्या दुर्जय ज्येष्ठ पुत्राला राज्यावर स्थापून, 'पृथ्वीवर राजवंशांचा कर्ता हो' असे त्याला म्हटले.
7.79.7
तथैवेति प्रतिज्ञातं पितुः पुत्रेण राघव ।
ततः परमसन्तुष्टो मनुः पुत्रमुवाच ह ॥ ७.७९.७ ॥
तसेच होईल, अशी पित्याची प्रतिज्ञा पुत्राने मान्य केली. हे राघवा! तेव्हा अत्यंत संतुष्ट होऊन मनू पुत्राला म्हणाला.
7.79.8
प्रीतो ऽस्मि परमोदार त्वं कर्ता ऽसि न संशयः ।
दण्डेन च प्रजा रक्ष मा च दण्डमकारणे ॥ ७.७९.८ ॥
मी प्रसन्न आहे, हे परम उदार! तूच राजा होशील, यात संशय नाही. दंडाने प्रजेचे रक्षण कर, आणि विनाकारण दंड देऊ नकोस.
7.79.9
अपराधिषु यो दण्डः पात्यते मानवेषु वै ।
स दण्डो विधिवन्मुक्तः स्वर्गं नयति पार्थिवम् ॥ ७.७९.९ ॥
मानवांमधील अपराध्यांवर जो दंड दिला जातो, तो विधीनुसार दिला असता राजाला स्वर्गाला नेतो.
7.79.10
तस्माद्दण्डे महाबाहो यत्नवान्भव पुत्रक ।
धर्मो हि परमो लोके कुर्वतस्ते भविष्यति ॥ ७.७९.१० ॥
म्हणून, हे महाबाहो, पुत्रा! दंडाबाबत सावध राहा. जगात धर्मच श्रेष्ठ आहे; तो आचरणाऱ्या तुला तो प्राप्त होईल.
7.79.11
जगाम त्रिदिवं हृष्टो ब्रह्मलोकं सनातनम् ॥ ७.७९.११ ॥
आनंदित होऊन तो त्रिदिवाला, सनातन ब्रह्मलोकाला गेला.
7.79.12
प्रयाते त्रिदिवं तस्मिन्निक्ष्वाकुरमितप्रभः ।
जनयिष्ये कथं पुत्रानिति चिन्तापरो ऽभवत् ॥ ७.७९.१२ ॥
तो त्रिदिवाला गेल्यावर, अमित तेजस्वी इक्ष्वाकू "मी पुत्रांना कसे जन्म देऊ?" या चिंतेत पडला.
7.79.13
कर्मभिर्बहुरूपैश्च तैस्तैर्मनुसुतस्सुतान् ।
जनयामास धर्मात्मा शतं देवसुतोपमान् ॥ ७.७९.१३ ॥
मनूच्या त्या धर्मात्म्या पुत्राने अनेक प्रकारच्या कर्मांद्वारे देवपुत्रांसारखे शंभर पुत्र निर्माण केले.
7.79.14
तेषामवरजस्तात सर्वेषां रघुनन्दन ।
मूढश्चाकृतविद्यश्च न शुश्रूषति पूर्वजान् ॥ ७.७९.१४ ॥
हे तात, रघुनंदना! त्यांच्यात सर्वात धाकटा मूर्ख आणि अशिक्षित होता; तो आपल्या थोरांची सेवा करत नसे.
7.79.15
नाम तस्य च दण्डेति पिता चक्रे ऽल्पमेधसः ।
अवश्यं दण्डपतनं शरीरे ऽस्य भविष्यति ॥ ७.७९.१५ ॥
त्या अल्पबुद्धी पुत्राचे नाव वडिलांनी 'दण्ड' ठेवले; निश्चितच त्याच्या शरीरावर दण्डाचा प्रहार होईल.
7.79.16
अपश्यमानस्तं देशं घोरं पुत्रस्य राघव ।
विन्ध्यशैवलयोर्मध्ये राज्यं प्रादादरिन्दम ॥ ७.७९.१६ ॥
हे राघवा! पुत्रासाठी त्या भयंकर देशाहून दुसरे स्थान न दिसल्याने, हे शत्रुदमना! त्याने विंध्य आणि शैवल यांच्यामधील राज्य त्याला दिले.
7.79.17
स दण्डस्तत्र राजाभूद्रम्ये पर्वतरोधसि ।
पुरं चाप्रतिमं राम न्यवेशयदनुत्तमम् ॥ ७.७९.१७ ॥
हे राम! तेथे तो दण्ड रमणीय पर्वतउतारावर राजा झाला; आणि अतुलनीय, श्रेष्ठ असे नगर वसवले.
7.79.18
पुरस्य चाकरोन्नाम मधुमन्तमिति प्रभो ।
पुरोहितं तूशनसं वरयामास सुव्रतम् ॥ ७.७९.१८ ॥
हे प्रभो! त्या नगराचे नाव त्याने 'मधुमत्' ठेवले; आणि सुव्रत उशनसाला पुरोहित म्हणून निवडले.
7.79.19
एवं स राजा तद्राज्यमकरोत्सपुरोहितः ।
प्रहृष्टमनुजाकीर्णं देवराजं यथा वृषा ॥ ७.७९.१९ ॥
अशा प्रकारे तो राजा आपल्या पुरोहितासह ते राज्य चालवू लागला; ते आनंदी लोकांनी भरलेले होते, जसा देवराज इंद्र.
7.79.20
ततः स राजा मनुजेन्द्रपुत्रः सार्धं च तेनोशनसा तदानीम् ।
चकार राज्यं सुमहान्महात्मा शक्रो दिवीवोशनसा समेतः ॥ ७.७९.२० ॥
तेव्हा मनुष्यांच्या अधिपतीचा तो पुत्र राजा उशनसासह राज्य करू लागला; तो महात्मा स्वर्गात उशनसासह असलेल्या इंद्रासारखा महान होता.