বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 7.82
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.82.1
ऋषेर्वचनमाज्ञाय रामः सन्ध्यामुपासितुम् ।
उपाक्रमत्सरः पुण्यमप्सरोगणसेवितम् ॥ ७.८२.१ ॥
ঋষির বচন জেনে রাম সন্ধ্যা-উপাসনা করতে অপ্সরাদের দলে সেবিত এক পবিত্র সরোবরের দিকে এগিয়ে গেলেন।
7.82.2
तत्रोदकमुपस्पृश्य सन्ध्यामन्वास्य पश्चिमाम् ।
आश्रमं प्राविशद्रामः कुम्भयोनेर्महात्मनः ॥ ७.८२.२ ॥
সেখানে জলে আচমন করে, পশ্চিম সন্ধ্যা সম্পন্ন করে রাম কুম্ভযোনি মহাত্মার আশ্রমে প্রবেশ করলেন।
7.82.3
तस्यागस्त्यो बहुगुणं कन्दमूलं तथौषधिम् ।
शाल्यादीनि पवित्राणि भोजनार्थमकल्पयत् ॥ ७.८२.३ ॥
অগস্ত্য তাঁর ভোজনের জন্য বহু গুণসম্পন্ন কন্দ-মূল, ওষধি এবং শালি প্রভৃতি পবিত্র শস্য প্রস্তুত করালেন।
7.82.4
स भुक्तवान्नरश्रेष्ठस्तदन्नममृतोपमम् ।
प्रीतश्च परितुष्टश्च तां रात्रिं समुपाविशत् ॥ ७.८२.४ ॥
নরশ্রেষ্ঠ রাম সেই অমৃতসম অন্ন ভোজন করে প্রীত ও পূর্ণ সন্তুষ্ট হয়ে সে রাত সেখানে অবস্থান করলেন।
7.82.5
प्रभाते काल्यमुत्थाय कृत्वा ऽ ऽह्निकमरिन्दमः ।
ऋषिं समुपचक्राम गमनाय रघूत्तमः ॥ ७.८२.५ ॥
প্রভাতে উঠে নিত্যকর্ম সম্পন্ন করে শত্রুদমনকারী রঘুশ্রেষ্ঠ রাম যাত্রার জন্য ঋষির কাছে এগিয়ে গেলেন।
7.82.6
अभिवाद्याब्रवीद्रामो महर्षिं कुम्भसम्भवम् ।
आपृच्छे स्वां पुरीं गन्तुं मामनुज्ञातुमर्हसि ॥ ७.८२.६ ॥
প্রণাম করে রাম মহর্ষি কুম্ভসম্ভবকে বললেন, "আমি আমার নগরে ফিরে যাওয়ার জন্য বিদায় চাইছি; আমাকে অনুমতি দিন।"
7.82.7
धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि दर्शनेन महात्मनः ।
द्रष्टुं चैवागमिष्यामि पावनार्थमिहात्मनः ॥ ७.८२.७ ॥
আমি ধন্য; এই মহাত্মার দর্শনে আমি অনুগৃহীত হয়েছি। নিজেকে পবিত্র করতে আমি আবার এখানে দর্শনে আসব।
7.82.8
तथा वदति काकुत्स्थे वाक्यमद्भुतदर्शनम् ।
उवाच परमप्रीतो धर्मनेत्रस्तपोधनः ॥ ७.८२.८ ॥
কাকুৎস্থ রাম যখন এইরূপ অদ্ভুত বাক্য বলছিলেন, তখন ধর্মচক্ষু সেই তপোধন পরম প্রীত হয়ে বললেন।
7.82.9
अत्यद्भुतमिदं वाक्यं तव राम शुभाक्षरम् ।
पावनः सर्वभूतानां त्वमेव रघुनन्दन ॥ ७.८२.९ ॥
হে রাম! তোমার এই বাক্য অতি অদ্ভুত ও শুভাক্ষরযুক্ত। হে রঘুনন্দন! সর্বভূতের পবিত্রকারী তুমিই।
7.82.10
मुहूर्तमपि राम त्वां ये च पश्यन्ति केचन ।
पाविताः स्वर्गभूताश्च पूज्यास्ते सर्वदैवतैः ॥ ७.८२.१० ॥
হে রাম! যাঁরা তোমাকে এক মুহূর্তের জন্যও দর্শন করেন, তাঁরা পবিত্র হয়ে স্বর্গগামী হন এবং সমস্ত দেবতাদের পূজনীয় হন।
7.82.11
ये च त्वां घोरचक्षुर्भिः पश्यन्ति प्राणिनो भुवि ।
हतास्ते यमदण्डेन सद्यो निरयगामिनः ॥ ७.८२.११ ॥
ভূমিতে যে প্রাণীরা ঘোর দৃষ্টিতে তোমাকে দেখে, তারা যমদণ্ডে তৎক্ষণাৎ নিহত হয়ে নরকগামী হয়।
7.82.12
ईदृशस्त्वं रघुश्रेष्ठ पावनः सर्वदेहिनाम् ।
भुवि त्वां कथयन्तो ऽपि सिद्धिमेष्यन्ति राघव ॥ ७.८२.१२ ॥
হে রঘুশ্রেষ্ঠ! তুমি এমনই, সকল দেহধারীর পবিত্রকারী। হে রাঘব! পৃথিবীতে যারা তোমার কথা বলবে, তারাও সিদ্ধি লাভ করবে।
7.82.13
गच्छ चारिष्टमव्याग्रः पन्थानमकुतोभयम् ।
प्रशाधि राज्यं धर्मेण गतिर्हि जगतो भवान् ॥ ७.८२.१३ ॥
তুমি নিরাপদে, শান্ত মনে, ভয়হীন পথে যাও। ধর্মানুসারে রাজ্য শাসন কর, কারণ তুমিই জগতের আশ্রয়।
7.82.14
एवमुक्तस्तु मुनिना प्राञ्जलिः प्रग्रहो नृपः ।
अभ्यवादयत प्राज्ञस्तमृषिं पुण्यशालिनम् ॥ ७.८२.१४ ॥
মুনি এরূপ বললে, করজোড়ে বিনীত সেই প্রাজ্ঞ রাজা সেই পুণ্যবান ঋষিকে প্রণাম করলেন।
7.82.15
अभिवाद्य मुनिश्रेष्ठं तांश्च सर्वांस्तपोधनान् ।
अध्यारोहत्तदव्यग्रः पुष्पकं हेमभूषितम् ॥ ७.८२.१५ ॥
মুনিশ্রেষ্ঠ ও সেই তপোধন ঋষিদের সকলকে প্রণাম করে, শান্ত সেই রাজা স্বর্ণভূষিত পুষ্পক রথে আরোহণ করলেন।
7.82.16
तं प्रयान्तं मुनिगणा ह्याशीर्वादैः समन्ततः ।
अपूजयन्महेन्द्राभं सहस्राक्षमिवामराः ॥ ७.८२.१६ ॥
তিনি যাত্রা করলে, মুনিগণ চতুর্দিক থেকে আশীর্বাদ দিয়ে তাঁকে সম্মান জানালেন—দেবতারা যেমন সহস্রাক্ষ ইন্দ্রকে পূজা করেন, মহেন্দ্রের মতো দীপ্তিমান তাঁকে।
7.82.17
स्वस्थः स ददृशे रामः पुष्पके हेमभूषिते ।
शशी मेघसमीपस्थो यथा जलधरागमे ॥ ७.८२.१७ ॥
শান্তচিত্ত রামকে স্বর্ণভূষিত পুষ্পক রথে দেখা গেল; বর্ষাকালে মেঘের সমীপে অবস্থিত চাঁদের মতো।
7.82.18
ततो ऽर्धदिवसे प्राप्ते पूज्यमानस्ततस्ततः ।
अयोध्यां प्राप्य काकुत्स्थो मध्यकक्ष्यामवारुहत् ॥ ७.८२.१८ ॥
তারপর মধ্যাহ্নে, চতুর্দিকে সম্মানিত হয়ে কাকুৎস্থ রাম অযোধ্যায় পৌঁছে মধ্য প্রাঙ্গণে অবতরণ করলেন।
7.82.19
ततो विसृज्य रुचिरं पुष्पकं कामगामि तत् ।
विसर्जयित्वा गच्छेति स्वस्ति ते ऽस्त्विति च प्रभुः ॥ ७.८२.१९ ॥
অতঃপর ইচ্ছামতো গমনক্ষম সেই সুন্দর পুষ্পক রথকে বিদায় দিয়ে, 'যাও, তোমার মঙ্গল হোক' বলে প্রভু তাকে বিদায় জানালেন।
7.82.20
कक्षान्तरविनिक्षिप्तं द्वास्स्थं रामो ऽब्रवीद्वचः ।
लक्ष्मणं भरतं चैव गत्वा तौ लघुविक्रमौ ॥
ममागमनमाख्याय शब्दापयत मा चिरम् ॥ ७.८२.२० ॥
অন্য কক্ষের ভেতরে দ্বারে দাঁড়িয়ে থাকা দ্বাররক্ষীকে রাম এই কথা বললেন: 'দ্রুতপদ সেই লক্ষ্মণ ও ভরতের কাছে গিয়ে আমার আগমনের খবর দিয়ে, বিলম্ব না করে তাঁদের ডেকে আনো।'