વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.83.1
तच्छ्रुत्वा भाषितं तस्य रामस्याक्लिष्ट कर्मणः ।
द्वास्स्थः कुमारावाहूय राघवाय न्यवेदयत् ॥ ७.८३.१ ॥
અક્લિષ્ટકર્મા રામનું તે વચન સાંભળીને, દ્વારપાલે બંને કુમારોને બોલાવી રાઘવને નિવેદન કર્યું.
7.83.2
दृष्ट्वा तु राघवः प्राप्तौ प्रियौ भरतलक्ष्मणौ ।
परिष्वज्य तदा रामो वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.८३.२ ॥
આવેલા પ્રિય ભરત અને લક્ષ્મણને જોઈને, રાઘવ રામે તેમને આલિંગન આપીને આ વચન કહ્યું.
7.83.3
कृतं मया यथा तथ्यं द्विजकार्यमनुत्तमम् ।
धर्मसेतुमथो भूयः कर्तुमिच्छामि राघवौ ॥ ७.८३.३ ॥
દ્વિજોનું સર્વોત્તમ કાર્ય મેં યથાર્થપણે કર્યું. હવે ફરી ધર્મસેતુ કરવા ઇચ્છું છું, હે રાઘવો.
7.83.4
अक्षय्यश्चाव्ययश्चैव धर्मसेतुर्मतो मम ।
धर्मप्रसाधकं ह्येतत् सर्वपापप्रणाशनम् ॥ ७.८३.४ ॥
ધર્મસેતુ અક્ષય અને અવ્યય છે એવું મારું મત છે; કારણ કે તે ધર્મને સિદ્ધ કરે છે અને સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે.
7.83.5
युवाभ्यामात्मभूताभ्यां राजसूयमनुत्तमम् ।
सहितो यष्टुमिच्छामि तत्र धर्मो हि शाश्वतः ॥ ७.८३.५ ॥
મારા આત્માસમાન તમે બંને સાથે હું સર્વોત્તમ રાજસૂય યજ્ઞ કરવા ઇચ્છું છું; ત્યાં શાશ્વત ધર્મ છે.
7.83.6
इष्ट्वा तु राजसूयेन मित्रः शत्रुनिबर्हणः ।
सुहुतेन सुयज्ञेन वरुणत्वमुपागमत् ॥ ७.८३.६ ॥
શત્રુનો નાશ કરનાર મિત્રે રાજસૂય યજ્ઞ કરીને, સુહુત આહુતિ અને સુયજ્ઞ વડે વરુણપદ પ્રાપ્ત કર્યું.
7.83.7
सोमश्च राजसूयेन इष्ट्वा धर्मेण धर्मवित् ।
प्राप्तश्च सर्वलोकेषु कीर्तिस्थानं च शाश्वतम् ॥ ७.८३.७ ॥
સોમે પણ રાજસૂય યજ્ઞ વડે ધર્મ અનુસાર યજ્ઞ કરીને, ધર્મજ્ઞ થઈને, સર્વ લોકોમાં શાશ્વત કીર્તિનું સ્થાન મેળવ્યું.
7.83.8
अस्मिन्नहनि यच्छ्रेयश्चिन्त्यतां तन्मया सह ।
हितं चायतियुक्तं च प्रयतौ कर्तुमर्हथः ॥ ७.८३.८ ॥
આજે જે શ્રેયસ્કર હોય તે મારી સાથે વિચારો; જે હિતકારી અને ભવિષ્ય માટે યોગ્ય હોય તે તમે બંનેએ સાવધાનીથી કરવું જોઈએ.
7.83.9
श्रुत्वा तु राघवस्यैतद्वाक्यं वाक्यविशारदः ।
भरतः प्राञ्जलिर्भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.८३.९ ॥
રાઘવનાં આ વચનો સાંભળીને, વાણીમાં નિપુણ ભરતે હાથ જોડીને આ વચન કહ્યું.
7.83.10
त्वयि धर्मः परः साधो त्वयि सर्वा वसुन्धरा ।
प्रतिष्ठिता महाबाहो यशश्चामितविक्रम ॥ ७.८३.१० ॥
હે સાધુ! તમારામાં પરમ ધર્મ છે; તમારામાં જ સમગ્ર પૃથ્વી સ્થિર છે. હે મહાબાહુ! હે અમિત પરાક્રમી! યશ પણ તમારામાં જ પ્રતિષ્ઠિત છે.
7.83.11
महीपालाश्च सर्वे त्वां प्रजापतिमिवामराः ।
निरीक्षन्ते महात्मानं लोकानाथं यथा वयम् ॥ ७.८३.११ ॥
બધા રાજાઓ પણ તમને પ્રજાપતિ સમાન, દેવોની જેમ જુએ છે; અમે સૌ મહાત્મા, લોકોના સ્વામી એવા તમને જોઈએ છીએ.
7.83.12
पुत्राश्च पितृवद्राजन्पश्यन्ति त्वां महाबल ।
पृथिव्या गतिभूतो ऽसि प्राणिनामपि राघव ॥ ७.८३.१२ ॥
હે રાજન્! હે મહાબળવાન! પુત્રો પણ તમને પિતાની જેમ જુએ છે. હે રાઘવ! તમે પૃથ્વીનો અને પ્રાણીઓનો પણ આશ્રય છો.
7.83.13
स त्वमेवंविधं यज्ञमाहर्तासि कथं नृप ।
पृथिव्यां राजवंशानां विनाशो यत्र दृश्यते ॥ ७.८३.१३ ॥
હે રાજા, પૃથ્વી પર રાજવંશોનો વિનાશ દેખાય એવા યજ્ઞનો આરંભ તું કેવી રીતે કરી શકે?
7.83.14
पृथिव्यां ये च पुरुषा राजन्पौरुषमागताः ।
सर्वेषां भविता तत्र सङ्क्षयः सर्वकोपजः ॥ ७.८३.१४ ॥
હે રાજા, પૃથ્વી પર જે પુરુષો પૌરુષ પામ્યા છે, તે સર્વનો ત્યાં સર્વકોપથી ઉદ્ભવતો વિનાશ થશે.
7.83.15
स त्वं पुरुषशार्दूल गुणैरतुलविक्रम ।
पृथिवीं नार्हसे हन्तुं वशे हि तव वर्तते ॥ ७.८३.१५ ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, અતુલ પરાક્રમી, ગુણવાન, તારે પૃથ્વીનો નાશ ન કરવો જોઈએ; તે તારા વશમાં જ છે.
7.83.16
भरतस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वा ऽमृतमयं तदा ।
प्रहर्षमतुलं लेभे रामः सत्यपराक्रमः ॥ ७.८३.१६ ॥
ભરતનું તે અમૃતમય વચન સાંભળીને સત્યપરાક્રમી રામને તે સમયે અતુલ હર્ષ થયો.
7.83.17
उवाच च शुभं वाक्यं कैकेय्यानन्दवर्धनम् ।
प्रीतो ऽस्मि परितुष्टो ऽस्मि तवाद्य वचने ऽनघ ॥ ७.८३.१७ ॥
અને કૈકેયીનો આનંદ વધારનારું શુભ વચન બોલ્યો, "હે નિષ્પાપ, આજે તારા વચનથી હું પ્રસન્ન અને પૂર્ણ સંતુષ્ટ છું."
7.83.18
इदं वचनमक्लीबं त्वया धर्मसमाहितम् ।
व्याहृतं पुरुषव्याघ्र पृथिव्याः परिपालनम् ॥ ७.८३.१८ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર, ધર્મમાં સ્થિર એવું આ દૃઢ વચન તેં કહ્યું છે; આ પૃથ્વીના પરિપાલનનું વચન છે.
7.83.19
एष्यदस्मदभिप्रायाद्राजसूयात्क्रतूत्तमात् ।
निवर्तयामि धर्मज्ञ तव सुव्याहृतेन च ॥ ७.८३.१९ ॥
હે ધર્મજ્ઞ, અમારા સંકલ્પથી થનારા ઉત્તમ રાજસૂય યજ્ઞને તારા સુંદર વચનથી હું રોકું છું.
7.83.20
लोकपीडाकरं कर्म न कर्तव्यं विचक्षणैः ।
बालानां तु शुभं वाक्यं ग्राह्य लक्ष्मणपूर्वज ।
तस्माच्छृणोमि ते वाक्यं साधु युक्तं महामते ॥ ७.८३.२० ॥
લોકને પીડા આપનારું કર્મ વિવેકીઓએ ન કરવું. બાળકોનું શુભ વચન પણ ગ્રહણ કરવું. તેથી હે લક્ષ્મણના મોટા ભાઈ, હે મહામતિ, હું તારું સારું અને યોગ્ય વચન સાંભળું છું.