वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.83.1
तच्छ्रुत्वा भाषितं तस्य रामस्याक्लिष्ट कर्मणः ।
द्वास्स्थः कुमारावाहूय राघवाय न्यवेदयत् ॥ ७.८३.१ ॥
अक्लिष्टकर्मा रामाचे ते बोलणे ऐकून द्वारपालाने दोन्ही कुमारांना बोलावून राघवाला निवेदन केले.
7.83.2
दृष्ट्वा तु राघवः प्राप्तौ प्रियौ भरतलक्ष्मणौ ।
परिष्वज्य तदा रामो वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.८३.२ ॥
आलेले प्रिय भरत व लक्ष्मण पाहून राघव रामाने त्या दोघांना आलिंगन देऊन हे वचन म्हटले.
7.83.3
कृतं मया यथा तथ्यं द्विजकार्यमनुत्तमम् ।
धर्मसेतुमथो भूयः कर्तुमिच्छामि राघवौ ॥ ७.८३.३ ॥
द्विजांचे सर्वोत्तम कार्य मी यथार्थपणे केले. आता पुन्हा धर्मसेतू करू इच्छितो, हे राघवांनो.
7.83.4
अक्षय्यश्चाव्ययश्चैव धर्मसेतुर्मतो मम ।
धर्मप्रसाधकं ह्येतत् सर्वपापप्रणाशनम् ॥ ७.८३.४ ॥
धर्मसेतू अक्षय व अव्यय आहे असे माझे मत आहे; कारण तो धर्म सिद्ध करतो आणि सर्व पापांचा नाश करतो.
7.83.5
युवाभ्यामात्मभूताभ्यां राजसूयमनुत्तमम् ।
सहितो यष्टुमिच्छामि तत्र धर्मो हि शाश्वतः ॥ ७.८३.५ ॥
माझ्या आत्म्याप्रमाणे असलेल्या तुम्हा दोघांसह मी सर्वोत्तम राजसूय यज्ञ करू इच्छितो; तेथे शाश्वत धर्म आहे.
7.83.6
इष्ट्वा तु राजसूयेन मित्रः शत्रुनिबर्हणः ।
सुहुतेन सुयज्ञेन वरुणत्वमुपागमत् ॥ ७.८३.६ ॥
शत्रूंचा नाश करणारा मित्र राजसूय यज्ञ करून, उत्तम आहुती व सुयज्ञाने वरुणपद पावला.
7.83.7
सोमश्च राजसूयेन इष्ट्वा धर्मेण धर्मवित् ।
प्राप्तश्च सर्वलोकेषु कीर्तिस्थानं च शाश्वतम् ॥ ७.८३.७ ॥
सोमानेही राजसूय यज्ञाने धर्मानुसार यज्ञ करून, धर्मज्ञ होऊन, सर्व लोकांत शाश्वत कीर्तीचे स्थान प्राप्त केले.
7.83.8
अस्मिन्नहनि यच्छ्रेयश्चिन्त्यतां तन्मया सह ।
हितं चायतियुक्तं च प्रयतौ कर्तुमर्हथः ॥ ७.८३.८ ॥
आज जे श्रेयस्कर आहे ते माझ्याबरोबर विचार करा; जे हितकारक आणि भविष्यास योग्य असेल ते तुम्ही दोघांनी प्रयत्नपूर्वक करावे.
7.83.9
श्रुत्वा तु राघवस्यैतद्वाक्यं वाक्यविशारदः ।
भरतः प्राञ्जलिर्भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.८३.९ ॥
राघवाचे हे शब्द ऐकून, वाक्चातुर्यात निपुण भरत हात जोडून हे वचन म्हणाला.
7.83.10
त्वयि धर्मः परः साधो त्वयि सर्वा वसुन्धरा ।
प्रतिष्ठिता महाबाहो यशश्चामितविक्रम ॥ ७.८३.१० ॥
हे साधो! तुझ्यामध्ये परम धर्म आहे; तुझ्यामध्येच सारी पृथ्वी प्रतिष्ठित आहे. हे महाबाहो! हे अमितपराक्रमी! यशही तुझ्यामध्येच प्रतिष्ठित आहे.
7.83.11
महीपालाश्च सर्वे त्वां प्रजापतिमिवामराः ।
निरीक्षन्ते महात्मानं लोकानाथं यथा वयम् ॥ ७.८३.११ ॥
सर्व राजेही तुला प्रजापतीप्रमाणे, देवांप्रमाणे पाहतात; आम्ही सर्वजण महात्मा, लोकनाथ अशा तुला पाहतो.
7.83.12
पुत्राश्च पितृवद्राजन्पश्यन्ति त्वां महाबल ।
पृथिव्या गतिभूतो ऽसि प्राणिनामपि राघव ॥ ७.८३.१२ ॥
हे राजा! हे महाबल! पुत्रही तुला पित्याप्रमाणे पाहतात. हे राघवा! तू पृथ्वीचा आणि प्राण्यांचाही आधार आहेस.
7.83.13
स त्वमेवंविधं यज्ञमाहर्तासि कथं नृप ।
पृथिव्यां राजवंशानां विनाशो यत्र दृश्यते ॥ ७.८३.१३ ॥
हे राजा, पृथ्वीवर राजवंशांचा नाश दिसतो अशा यज्ञाचा आरंभ तू कसा करशील?
7.83.14
पृथिव्यां ये च पुरुषा राजन्पौरुषमागताः ।
सर्वेषां भविता तत्र सङ्क्षयः सर्वकोपजः ॥ ७.८३.१४ ॥
हे राजा, पृथ्वीवर जे पुरुष पौरुषाला आले आहेत, त्या सर्वांचा तेथे सर्वकोपातून उत्पन्न होणारा नाश होईल.
7.83.15
स त्वं पुरुषशार्दूल गुणैरतुलविक्रम ।
पृथिवीं नार्हसे हन्तुं वशे हि तव वर्तते ॥ ७.८३.१५ ॥
हे पुरुषश्रेष्ठा, अतुलनीय पराक्रमी, गुणवान, तू पृथ्वीचा नाश करणे योग्य नाही; ती तुझ्याच अधिकारात आहे.
7.83.16
भरतस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वा ऽमृतमयं तदा ।
प्रहर्षमतुलं लेभे रामः सत्यपराक्रमः ॥ ७.८३.१६ ॥
भरताचे ते अमृतमय वचन ऐकून सत्यपराक्रमी रामाला त्या वेळी अतुलनीय हर्ष झाला.
7.83.17
उवाच च शुभं वाक्यं कैकेय्यानन्दवर्धनम् ।
प्रीतो ऽस्मि परितुष्टो ऽस्मि तवाद्य वचने ऽनघ ॥ ७.८३.१७ ॥
आणि कैकेयीचा आनंद वाढवणारे शुभ वचन म्हणाला, "हे निष्पाप, आज तुझ्या वचनाने मी प्रसन्न आणि पूर्ण संतुष्ट झालो आहे."
7.83.18
इदं वचनमक्लीबं त्वया धर्मसमाहितम् ।
व्याहृतं पुरुषव्याघ्र पृथिव्याः परिपालनम् ॥ ७.८३.१८ ॥
हे पुरुषव्याघ्रा, धर्मात स्थिर असलेले हे निर्भय वचन तू बोललास; हे पृथ्वीच्या परिपालनाचे वचन आहे.
7.83.19
एष्यदस्मदभिप्रायाद्राजसूयात्क्रतूत्तमात् ।
निवर्तयामि धर्मज्ञ तव सुव्याहृतेन च ॥ ७.८३.१९ ॥
हे धर्मज्ञा, आमच्या इच्छेने होणार्‍या उत्तम राजसूय यज्ञापासून तुझ्या सुंदर वचनामुळे मी माघार घेतो.
7.83.20
लोकपीडाकरं कर्म न कर्तव्यं विचक्षणैः ।
बालानां तु शुभं वाक्यं ग्राह्य लक्ष्मणपूर्वज ।
तस्माच्छृणोमि ते वाक्यं साधु युक्तं महामते ॥ ७.८३.२० ॥
जगाला पीडा देणारे कर्म विचारवंतांनी करू नये. बालकांचे शुभ वचनही ग्रहण करावे. म्हणून हे लक्ष्मणाच्या थोरल्या बंधू, हे महामते, मी तुझे चांगले आणि योग्य वचन ऐकतो.