বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 7.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.86.1
तदा वृत्रवधं सर्वमखिलेन स लक्ष्मणः ।
कथयित्वा नरश्रेष्ठः कथाशेषं प्रचक्रमे ॥ ७.८६.१ ॥
তখন নরশ্রেষ্ঠ লক্ষ্মণ বৃত্রবধের সমস্ত বৃত্তান্ত সম্পূর্ণ বলে অবশিষ্ট কথা শুরু করলেন।
7.86.2
ततो हते महावीर्ये वृत्रे देवभयङ्करे ।
ब्रह्महत्यावृतः शक्रः सञ्ज्ञां लेभे न वृत्रहा ॥ ७.८६.२ ॥
দেবতাদের ভয়ংকর মহাবীর্য বৃত্র নিহত হওয়ার পর, ব্রহ্মহত্যায় আচ্ছন্ন ইন্দ্র বৃত্রহন্তা হয়েও চেতনা ফিরে পেলেন না।
7.86.3
सो ऽन्तमाश्रित्य लोकानां नष्टसञ्ज्ञो विचेतनः ।
कालं तत्रावसत्कञ्चिद्वेष्टमान इवोरगः ॥ ७.८६.३ ॥
তিনি লোকসমূহের প্রান্তে আশ্রয় নিয়ে, সংজ্ঞা হারিয়ে, অচেতন হয়ে কিছুকাল সেখানে রইলেন, কুণ্ডলী পাকানো সর্পের মতো।
7.86.4
अथ नष्टे सहस्राक्षे उद्विग्नमभवज्जगत् ।
भूमिश्च ध्वस्तसङ्काशा निःस्नेहा शुष्ककानना ॥ ७.८६.४ ॥
তখন সহস্রাক্ষ ইন্দ্র অদৃশ্য হলে জগৎ উদ্বিগ্ন হল; পৃথিবী যেন ধ্বস্ত, স্নেহহীন, শুষ্ক বনবিশিষ্ট হয়ে উঠল।
7.86.5
निःस्रोतसश्च ते सर्वे तु ह्रदाश्च सरितस्तथा ।
सङ्क्षोभश्चैव सत्त्वानामनावृष्टिकृतो ऽभवत् ॥ ७.८६.५ ॥
সেই সমস্ত হ্রদ ও নদী প্রবাহহীন হয়ে গেল; বৃষ্টির অভাবে প্রাণীদের মধ্যে ব্যাকুলতা দেখা দিল।
7.86.6
क्षीयमाणे तु लोके ऽस्मिन्सम्भ्रान्तमनसः सुराः ।
यदुक्तं विष्णुना पूर्वं तं यज्ञं समुपानयन् ॥ ७.८६.६ ॥
এই লোক যখন ক্ষয় হচ্ছিল, তখন বিভ্রান্তচিত্ত দেবতারা, পূর্বে বিষ্ণু যা বলেছিলেন, সেই যজ্ঞ শুরু করলেন।
7.86.7
ततः सर्वे सुरगणाः सोपाध्यायाः सहर्षिभिः ।
तं देशं समुपाजग्मुर्यत्रेन्द्रो भयमोहितः ॥ ७.८६.७ ॥
তারপর সমস্ত দেবগণ তাঁদের উপাধ্যায় ও ঋষিদের সঙ্গে সেই স্থানে এলেন, যেখানে ভয়ে মোহিত ইন্দ্র ছিলেন।
7.86.8
ते तु दृष्ट्वा सहस्राक्षमावृतं ब्रह्महत्यया ।
तं पुरस्कृत्य देवेशमश्वमेधमुपाक्रमन् ॥ ७.८६.८ ॥
সহস্রাক্ষ ইন্দ্রকে ব্রহ্মহত্যা পাপে আচ্ছন্ন দেখে তাঁরা দেবেশকে সামনে রেখে অশ্বমেধ যজ্ঞ শুরু করলেন।
7.86.9
ततो ऽश्वमेधः सुमहान्महेन्द्रस्य महात्मनः ।
ववृधे ब्रह्महत्ययाः पावनार्थं नरेश्वर ॥ ७.८६.९ ॥
হে নরেশ্বর, তখন মহাত্মা মহেন্দ্রের মহান অশ্বমেধ যজ্ঞ ব্রহ্মহত্যা পাপ শোধনের জন্য বিস্তৃত হলো।
7.86.10
ततो यज्ञे समाप्ते तु ब्रह्महत्या महात्मनः ।
अभिगम्याब्रवीद्वाक्यं क्व मे स्थानं विधास्यथ ॥ ७.८६.१० ॥
যজ্ঞ সমাপ্ত হলে মহাত্মার ব্রহ্মহত্যা কাছে এসে বলল, "আমার জন্য কোথায় স্থান নির্ধারণ করবে?"
7.86.11
ते तामूचुस्तदा देवास्तुष्टाः प्रीतिसमन्विताः ।
चतुर्धा विभजात्मानमात्मनैव दुरासदे ॥ ७.८६.११ ॥
তখন সন্তুষ্ট ও প্রীতিপূর্ণ দেবতারা তাঁকে বললেন, "হে দুরাসদে, তুমি নিজেকেই চার ভাগে ভাগ করে নাও।"
7.86.12
देवानां भाषितं श्रुत्वा ब्रह्महत्या महात्मनाम् ।
सन्निधौ स्थानमन्यत्र वरयामास दुर्वसा ॥ ७.८६.१२ ॥
দেবতাদের এই কথা শুনে ব্রহ্মহত্যা মহাত্মাদের সান্নিধ্যে অন্য স্থানের বর প্রার্থনা করল; দুর্বাসাও তাই করলেন।
7.86.13
एकेनांशेन वत्स्यामि पूर्णोदासु नदीषु वै ।
चतुरो वार्षिकान्मासान्दर्पघ्नी कामवारिणी ॥ ७.८६.१३ ॥
পূর্ণ স্রোতা নদীগুলিতে এক অংশে আমি বাস করব, বর্ষাকালের চার মাস — অহংকার বিনাশকারিণী ও কামনা পূরণকারিণী হয়ে।
7.86.14
भूम्यामहं सर्वकालमेकेनांशेन सर्वदा ।
वसिष्यामि न सन्देहः सत्येनैतद्ब्रवीमि वः ॥ ७.८६.१४ ॥
পৃথিবীতে সর্বদা এক অংশে আমি বাস করব, এতে সন্দেহ নেই; সত্যই আপনাদের এই কথা বলছি।
7.86.15
यो ऽयमंशस्तृतीयो मे स्त्रीषु यौवनशालिषु ।
त्रिरात्रं दर्पपूर्णासु वशिष्ये दर्पघातिनी ॥ ७.८६.१५ ॥
আমার এই তৃতীয় অংশ যৌবনবতী, দর্পপূর্ণ নারীদের মধ্যে তিন রাত্রি বাস করবে — দর্পনাশিনী হয়ে।
7.86.16
हन्तारो ब्राह्मणान्ये तु मृषापूर्वमदूषकान् ।
तांश्चतुर्थेन भागेन संश्रयिष्ये सुरर्षभाः ॥ ७.८६.१६ ॥
যারা মিথ্যা অপবাদে নির্দোষ ব্রাহ্মণদের হত্যা করে — হে দেবশ্রেষ্ঠগণ, তাদের চতুর্থ অংশে আমি আশ্রয় নেব।
7.86.17
प्रत्यूचुस्तां ततो देवा यथा वदसि दुर्वसे ।
तथा भवतु तत्सर्वं साधयस्व यदीप्सितम् ॥ ७.८६.१७ ॥
তখন দেবতারা তাঁকে বললেন — হে দুর্বাসা, তুমি যেমন বলছ তেমনই হোক; তুমি যা চাইছ সবই সাধন কর।
7.86.18
ततः प्रीत्या ऽन्विता देवाः सहस्राक्षं ववन्दिरे ।
विज्वरः स च पूतात्मा वासवः समपद्यत ॥ ७.८६.१८ ॥
তখন আনন্দিত দেবতারা সহস্রাক্ষকে (ইন্দ্রকে) প্রণাম করলেন; পবিত্রাত্মা বাসব (ইন্দ্র) দুঃখমুক্ত হলেন।
7.86.19
प्रशान्तं च जगत्सर्वं सहस्राक्षे प्रतिष्ठिते ।
यज्ञं चाद्भुतसङ्काशं तदा शक्रो ऽभ्यपूजयत् ॥ ७.८६.१९ ॥
সহস্রাক্ষ পুনরায় প্রতিষ্ঠিত হলে সমগ্র জগৎ শান্ত হল; তখন শক্র সেই অদ্ভুতসদৃশ যজ্ঞের পূজা করলেন।
7.86.20
ईदृशो ह्यश्वमेधस्य प्रसादो रघुनन्दन ।
यजस्व सुमहाभाग हयमेधेन पार्थिव ॥ ७.८६.२० ॥
হে রঘুনন্দন, অশ্বমেধের প্রসাদ এমনই। হে মহাভাগ্যবান রাজা, অশ্বমেধ যজ্ঞের দ্বারা যজন করো।
7.86.21
परितोषमवाप हृष्टचेता निशमय्येन्द्रसमानविक्रमौजाः ॥ ७.८६.२१ ॥
ইন্দ্রের সমান বিক্রম ও তেজের অধিকারী তিনি তা শুনে হৃষ্টচিত্তে পরিতোষ লাভ করলেন।