વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.86.1
तदा वृत्रवधं सर्वमखिलेन स लक्ष्मणः ।
कथयित्वा नरश्रेष्ठः कथाशेषं प्रचक्रमे ॥ ७.८६.१ ॥
ત્યારે નરશ્રેષ્ઠ લક્ષ્મણે વૃત્રવધનો સઘળો વૃત્તાંત પૂરેપૂરો કહીને બાકીની કથા શરૂ કરી.
7.86.2
ततो हते महावीर्ये वृत्रे देवभयङ्करे ।
ब्रह्महत्यावृतः शक्रः सञ्ज्ञां लेभे न वृत्रहा ॥ ७.८६.२ ॥
દેવોને ભયંકર મહાવીર્યવાન વૃત્ર હણાયા પછી, બ્રહ્મહત્યાથી ઘેરાયેલા ઇન્દ્ર વૃત્રહંતા હોવા છતાં ચેતના પામ્યા નહિ.
7.86.3
सो ऽन्तमाश्रित्य लोकानां नष्टसञ्ज्ञो विचेतनः ।
कालं तत्रावसत्कञ्चिद्वेष्टमान इवोरगः ॥ ७.८६.३ ॥
તે લોકોના છેડે આશ્રય લઈને, ચેતના ગુમાવીને, અચેતન થઈને કેટલોક સમય ત્યાં રહ્યો, વીંટળાઈ ગયેલા સર્પ જેવો.
7.86.4
अथ नष्टे सहस्राक्षे उद्विग्नमभवज्जगत् ।
भूमिश्च ध्वस्तसङ्काशा निःस्नेहा शुष्ककानना ॥ ७.८६.४ ॥
પછી સહસ્રાક્ષ ઇન્દ્ર અદૃશ્ય થતાં જગત ઉદ્વિગ્ન થયું; પૃથ્વી જાણે નષ્ટ થયેલી, સ્નેહરહિત અને સૂકાં વનોવાળી બની ગઈ.
7.86.5
निःस्रोतसश्च ते सर्वे तु ह्रदाश्च सरितस्तथा ।
सङ्क्षोभश्चैव सत्त्वानामनावृष्टिकृतो ऽभवत् ॥ ७.८६.५ ॥
તે બધાં સરોવરો અને નદીઓ પણ પ્રવાહહીન થઈ ગયાં; વરસાદના અભાવે જીવોમાં ક્ષોભ ઉત્પન્ન થયો.
7.86.6
क्षीयमाणे तु लोके ऽस्मिन्सम्भ्रान्तमनसः सुराः ।
यदुक्तं विष्णुना पूर्वं तं यज्ञं समुपानयन् ॥ ७.८६.६ ॥
આ લોક ક્ષીણ થતો હતો ત્યારે, વ્યાકુળ મનવાળા દેવોએ, પહેલાં વિષ્ણુએ કહ્યું હતું તે પ્રમાણે, તે યજ્ઞ આરંભ્યો.
7.86.7
ततः सर्वे सुरगणाः सोपाध्यायाः सहर्षिभिः ।
तं देशं समुपाजग्मुर्यत्रेन्द्रो भयमोहितः ॥ ७.८६.७ ॥
ત્યારબાદ બધા દેવગણો પોતાના ઉપાધ્યાયો અને ઋષિઓ સાથે તે સ્થળે આવ્યા, જ્યાં ભયથી મોહિત ઇન્દ્ર હતા.
7.86.8
ते तु दृष्ट्वा सहस्राक्षमावृतं ब्रह्महत्यया ।
तं पुरस्कृत्य देवेशमश्वमेधमुपाक्रमन् ॥ ७.८६.८ ॥
સહસ્રાક્ષ ઇન્દ્રને બ્રહ્મહત્યાથી ઘેરાયેલો જોઈને તેમણે દેવેશને આગળ રાખીને અશ્વમેધ યજ્ઞ આરંભ્યો.
7.86.9
ततो ऽश्वमेधः सुमहान्महेन्द्रस्य महात्मनः ।
ववृधे ब्रह्महत्ययाः पावनार्थं नरेश्वर ॥ ७.८६.९ ॥
હે નરેશ્વર, ત્યારે મહાત્મા મહેન્દ્રનો મહાન અશ્વમેધ યજ્ઞ બ્રહ્મહત્યાના પાપની શુદ્ધિ માટે વિસ્તર્યો.
7.86.10
ततो यज्ञे समाप्ते तु ब्रह्महत्या महात्मनः ।
अभिगम्याब्रवीद्वाक्यं क्व मे स्थानं विधास्यथ ॥ ७.८६.१० ॥
ત્યારબાદ યજ્ઞ પૂર્ણ થતાં મહાત્માની બ્રહ્મહત્યા પાસે આવીને બોલી, "મારા માટે તમે ક્યાં સ્થાન નક્કી કરશો?"
7.86.11
ते तामूचुस्तदा देवास्तुष्टाः प्रीतिसमन्विताः ।
चतुर्धा विभजात्मानमात्मनैव दुरासदे ॥ ७.८६.११ ॥
ત્યારે પ્રસન્ન અને પ્રેમથી ભરેલા દેવોએ તેને કહ્યું, "હે દુરાસદે, તું જ પોતાને ચાર ભાગમાં વહેંચી લે."
7.86.12
देवानां भाषितं श्रुत्वा ब्रह्महत्या महात्मनाम् ।
सन्निधौ स्थानमन्यत्र वरयामास दुर्वसा ॥ ७.८६.१२ ॥
દેવોના આ વચન સાંભળીને બ્રહ્મહત્યાએ મહાત્માઓની સમીપ અન્ય સ્થાનનું વરદાન માગ્યું; દુર્વાસાએ પણ એમ જ કર્યું.
7.86.13
एकेनांशेन वत्स्यामि पूर्णोदासु नदीषु वै ।
चतुरो वार्षिकान्मासान्दर्पघ्नी कामवारिणी ॥ ७.८६.१३ ॥
પૂર્ણ વહેતી નદીઓમાં એક અંશથી હું વસીશ, ચોમાસાના ચાર મહિના — અભિમાનનો નાશ કરનારી અને ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરનારી બનીને.
7.86.14
भूम्यामहं सर्वकालमेकेनांशेन सर्वदा ।
वसिष्यामि न सन्देहः सत्येनैतद्ब्रवीमि वः ॥ ७.८६.१४ ॥
પૃથ્વી પર સદા એક અંશથી હું વસીશ, એમાં સંશય નથી; સત્ય કહું છું કે આ તમને કહું છું.
7.86.15
यो ऽयमंशस्तृतीयो मे स्त्रीषु यौवनशालिषु ।
त्रिरात्रं दर्पपूर्णासु वशिष्ये दर्पघातिनी ॥ ७.८६.१५ ॥
મારો આ ત્રીજો અંશ યૌવનવંતી, અભિમાનથી ભરેલી સ્ત્રીઓમાં ત્રણ રાત્રિ વસશે; અભિમાનનો નાશ કરનારી બનીને.
7.86.16
हन्तारो ब्राह्मणान्ये तु मृषापूर्वमदूषकान् ।
तांश्चतुर्थेन भागेन संश्रयिष्ये सुरर्षभाः ॥ ७.८६.१६ ॥
જેઓ ખોટો આરોપ મૂકી નિર્દોષ બ્રાહ્મણોને મારે છે — હે દેવશ્રેષ્ઠો, તેમને ચોથા અંશથી હું આશ્રય લઈશ.
7.86.17
प्रत्यूचुस्तां ततो देवा यथा वदसि दुर्वसे ।
तथा भवतु तत्सर्वं साधयस्व यदीप्सितम् ॥ ७.८६.१७ ॥
ત્યારે દેવતાઓએ તેને કહ્યું — હે દુર્વાસા, તું કહે છે તેમ જ થાઓ; તને જે ઇચ્છિત છે તે બધું સાધ.
7.86.18
ततः प्रीत्या ऽन्विता देवाः सहस्राक्षं ववन्दिरे ।
विज्वरः स च पूतात्मा वासवः समपद्यत ॥ ७.८६.१८ ॥
ત્યારે પ્રસન્ન થયેલા દેવતાઓએ સહસ્રાક્ષ (ઇન્દ્ર)ને વંદન કર્યું; પવિત્ર આત્મા વાસવ (ઇન્દ્ર) વ્યથામુક્ત થયા.
7.86.19
प्रशान्तं च जगत्सर्वं सहस्राक्षे प्रतिष्ठिते ।
यज्ञं चाद्भुतसङ्काशं तदा शक्रो ऽभ्यपूजयत् ॥ ७.८६.१९ ॥
સહસ્રાક્ષ (ઇન્દ્ર) ફરી સ્થિર થતાં સમગ્ર જગત શાંત થયું; ત્યારે શક્રે એ અદ્ભુત સમાન યજ્ઞનું પૂજન કર્યું.
7.86.20
ईदृशो ह्यश्वमेधस्य प्रसादो रघुनन्दन ।
यजस्व सुमहाभाग हयमेधेन पार्थिव ॥ ७.८६.२० ॥
હે રઘુનંદન, અશ્વમેધનો પ્રસાદ આવો જ હોય છે. હે મહાભાગ્યવાન રાજા, અશ્વમેધ યજ્ઞ વડે યજન કરો.
7.86.21
परितोषमवाप हृष्टचेता निशमय्येन्द्रसमानविक्रमौजाः ॥ ७.८६.२१ ॥
ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમ અને તેજવાળા તેમણે એ સાંભળીને હર્ષિત મનથી સંતોષ પ્રાપ્ત કર્યો.