ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 7.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.87.1
तच्छ्रुत्वा लक्ष्मणेनोक्तं वाक्यं वाक्यविशारदः ।
प्रत्युवाच महातेजाः प्रहसन्राघवो वचः ॥ ७.८७.१ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଥିବା ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ବାକ୍ୟରେ ନିପୁଣ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ରାଘବ ହସି ହସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
7.87.2
एवमेव नरश्रेष्ठ यथा वदसि लक्ष्मण ।
वृत्रघातमशेषेण वाजिमेधफलं च यत् ॥ ७.८७.२ ॥
ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯେପରି କହୁଛ ସେପରି ହିଁ — ବୃତ୍ରବଧ ଏବଂ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେପରି ହିଁ।
7.87.3
श्रूयते हि पुरा सौम्य कर्दमस्य प्रजापतेः ।
पुत्रो बाह्लीश्वरः श्रीमानिलो नाम महाशयाः ॥ ७.८७.३ ॥
ହେ ସୌମ୍ୟ, ଶୁଣାଯାଏ ଯେ ପୂର୍ବକାଳରେ ପ୍ରଜାପତି କର୍ଦମଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବାହ୍ଲୀକମାନଙ୍କ ଅଧୀଶ୍ୱର ଶ୍ରୀମାନ ଇଳ ନାମରେ ଜଣେ ଥିଲେ; ସେ ମହାସଂକଳ୍ପବାନ ଥିଲେ।
7.87.4
स राजा पृथिवीं सर्वां वशे कृत्वा सुधार्मिकः ।
राज्यं चैव नरव्याघ्र पुत्रवत्पर्यपालयत् ॥ ७.८७.४ ॥
ସେହି ଅତି ଧର୍ମିକ ରାଜା ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ନିଜ ବଶରେ ଆଣି, ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପରି ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତମ ପାଳନ କଲେ।
7.87.5
सुरैश्च परमोदारैर्दैतेयैश्च महाधनैः ।
नागराक्षसगन्धर्वैर्यक्षैश्च सुमहात्मभिः ॥ ७.८७.५ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଅତି ଉଦାର ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ମହାଧନୀ ନାଗ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା — ଏହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।
7.87.6
पूज्यते नित्यशः सौम्य भयार्तै रघुनन्दन ।
अबिभ्यंश्च त्रयो लोकाः सरोषस्य महात्मनः ॥ ७.८७.६ ॥
ହେ ସୌମ୍ୟ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ପୂଜା କରୁଥିଲେ; ଏବଂ କ୍ରୋଧୀ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ତିନି ଲୋକ ଭୟ କରୁ ନଥିଲେ।
7.87.7
स राजा तादृशो ह्यासीद्धर्मे वीर्ये च निष्ठितः ।
बुद्ध्या च परमोदारो बाह्लीकेशो महायशाः ॥ ७.८७.७ ॥
ସେ ରାଜା ସେହିପରି ଥିଲେ; ଧର୍ମ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ, ବୁଦ୍ଧିରେ ପରମ ଉଦାର, ବାହ୍ଲୀକର ଅଧୀଶ୍ୱର, ମହାଯଶସ୍ୱୀ।
7.87.8
स प्रचक्रे महाबाहुर्मृगयां रुचिरे वने ।
चैत्रे मनोरमे मासि सभृत्यबलवाहनः ॥ ७.८७.८ ॥
ସେହି ମହାବାହୁ ଚୈତ୍ର ମାସର ମନୋରମ ସମୟରେ ସୁନ୍ଦର ବନରେ ଭୃତ୍ୟ, ସେନା ଓ ବାହନ ସହିତ ଶିକାର ଆରମ୍ଭ କଲେ।
7.87.9
प्रजघ्ने च नृपो ऽरण्ये मृगाञ्छतसहस्रशः ।
हत्वैव तृप्तिर्नाभूच्च राज्ञस्तस्य महात्मनः ॥ ७.८७.९ ॥
ସେହି ରାଜା ବନରେ ଶହ ହଜାର ମୃଗ ବଧ କଲେ; ବଧ କରି ମଧ୍ୟ ସେହି ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କର ତୃପ୍ତି ହେଲା ନାହିଁ।
7.87.10
नानामृगाणामयुतं वध्यमानं महात्मना ।
यत्र जातो माहासेनस्तं देशमुपचक्रमे ॥ ७.८७.१० ॥
ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନାନା ପ୍ରକାର ମୃଗର ଦଶ ହଜାର ବଧ ହେଉଥିଲା; ଯେଉଁଠାରେ ମହାସେନ (କାର୍ତ୍ତିକେୟ) ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେହି ଦେଶ ଆଡ଼କୁ ସେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
7.87.11
तस्मिन्प्रदेशे देवेश शैलराजसुतां हरः ।
रमयामास दुर्धर्षः सर्वैरनुचरैः सह ॥ ७.८७.११ ॥
ସେହି ପ୍ରଦେଶରେ ଦେବେଶ ହର, ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ସମସ୍ତ ଅନୁଚରଙ୍କ ସହିତ ଶୈଳରାଜପୁତ୍ରୀଙ୍କୁ ରମାଇଲେ।
7.87.12
कृत्वा स्त्रीरूपमात्मानमुमेशो गोपतिध्वजः ।
देव्याः प्रियचिकीर्षुः संस्तस्मिन्पर्वतनिर्झरे ॥ ७.८७.१२ ॥
ଉମାପତି, ଗୋପତିଧ୍ୱଜ ଶିବ ନିଜକୁ ସ୍ତ୍ରୀରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେହି ପର୍ବତ-ନିର୍ଝରରେ ରହିଲେ।
7.87.13
ये तु तत्र वनोद्देशे सत्त्वाः पुरुषवादिनः ।
वृक्षाः पुरुषनामानस्ते ऽभवन् स्त्रीजनास्तदा ॥ ७.८७.१३ ॥
ସେହି ବନପ୍ରଦେଶରେ ପୁଂବାଚକ ଜୀବ ଓ ପୁରୁଷନାମଧାରୀ ବୃକ୍ଷସବୁ ସେତେବେଳେ ସ୍ତ୍ରୀଜନ ହୋଇଗଲେ।
7.87.14
यच्च किञ्चन तत्सर्वं नारीसञ्ज्ञं बभूव ह ।
एतस्मिन्नन्तरे राजा स इलः कर्दमात्मजः ।
निघ्नन्मृगसहस्राणि तं देशमुपचक्रमे ॥ ७.८७.१४ ॥
ସେଠାରେ ଥିବା ସବୁକିଛି ସ୍ତ୍ରୀବାଚକ ନାମଧାରୀ ହୋଇଗଲା। ଏହି ସମୟରେ କର୍ଦମଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା ଇଳ ହଜାର ହଜାର ହରିଣ ବଧ କରି ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଆସିଲେ।
7.87.15
स दृष्ट्वा स्त्रीकृतं सर्वं सव्यालमृगपक्षकम् ।
आत्मनं स्त्रीकृतं चैव सानुगं रघुनन्दन ॥ ७.८७.१५ ॥
ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ! ସେ ସର୍ପ, ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀ ସହିତ ସବୁକିଛି ସ୍ତ୍ରୀରୂପ ହୋଇଥିବା ଦେଖିଲେ; ନିଜକୁ ଓ ଅନୁଚରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀରୂପରେ ଦେଖିଲେ।
7.87.16
तस्य दुःखं महच्चासीद्दृष्ट्वा ऽ ऽत्मानं तथागतम् ।
उमापतेश्च तत्कर्म ज्ञात्वा त्रासमुपागमत् ॥ ७.८७.१६ ॥
ନିଜକୁ ସେହିପରି ରୂପାନ୍ତରିତ ଦେଖି ତାଙ୍କର ମହା ଦୁଃଖ ହେଲା। ଉମାପତିଙ୍କ ସେହି କର୍ମ ଜାଣି ସେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
7.87.17
ततो देवं महात्मानं शितिकण्ठं कपर्दिनम् ।
जगाम शरणं राजा सभृत्यबलवाहनः ॥ ७.८७.१७ ॥
ତା'ପରେ ସେ ରାଜା ନିଜ ଭୃତ୍ୟ, ସେନା ଓ ବାହନ ସହିତ ମହାତ୍ମା ଶିତିକଣ୍ଠ, କପର୍ଦୀ ଦେବଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ।
7.87.18
ततः प्रहस्य वरदः सह देव्या महेश्वरः ।
प्रजापतिसुतं वाक्यमुवाच वरदः स्वयम् ॥ ७.८७.१८ ॥
ତା'ପରେ ବରଦାତା ମହେଶ୍ବର ଦେବୀଙ୍କ ସହ ହସି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନିଜେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
7.87.19
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ राजर्षे कार्दमेय महाबल ।
पुरुषत्वमृते सौम्य वरं वरय सुव्रत ॥ ७.८७.१९ ॥
ଉଠ, ଉଠ, ହେ ରାଜର୍ଷି, କର୍ଦମଙ୍କ ପୁତ୍ର, ହେ ମହାବଳୀ। ହେ ସୌମ୍ୟ, ହେ ସୁବ୍ରତ, ପୁରୁଷତ୍ୱ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଏକ ବର ମାଗ।
7.87.20
ततः स राजा दुःखार्तः प्रत्याख्यातो महात्मना ।
न च जग्राह स्त्रीभूतो वरमन्यं सुरोत्तमात् ॥ ७.८७.२० ॥
ତା'ପରେ ସେଇ ରାଜା ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ। ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାତ ହୋଇ, ସ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଯିବାରୁ ଦେବୋତ୍ତମଙ୍କଠାରୁ ଅନ୍ୟ ବର ସେ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ।
7.87.21
ततः शोकेन महता शैलराजसुतां नृपः ।
प्रणिपत्य ह्युमां देवीं सर्वेणैवान्तरात्मना ॥ ७.८७.२१ ॥
ତା'ପରେ ମହା ଶୋକରେ ସେ ରାଜା, ପର୍ବତରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ଦେବୀ ଉମାଙ୍କୁ, ନିଜ ସମଗ୍ର ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
7.87.22
ईशे वराणां वरदे लोकानामसि भामिनी ।
अमोघदर्शने देवी भज सौम्येन चक्षुषा ॥ ७.८७.२२ ॥
ତୁମେ ବରଗୁଡ଼ିକର ଈଶ୍ୱରୀ, ବରଦାୟିନୀ, ଲୋକମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ତୁମେ। ହେ ଭାମିନୀ, ଅମୋଘଦର୍ଶନା ଦେବୀ, ସୌମ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୋତେ ଅନୁଗ୍ରହ କର।
7.87.23
हृद्गतं तस्य राजर्षेर्विज्ञाय हरसन्निधौ ।
प्रत्युवाच शुभं वाक्यं देवी रुद्रस्य संमता ॥ ७.८७.२३ ॥
ହରଙ୍କ ସନ୍ନିଧାନରେ ସେଇ ରାଜର୍ଷିଙ୍କ ହୃଦୟର କଥା ଜାଣି, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଦେବୀ ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
7.87.24
अर्धस्य देवो वरदो वरार्धस्य तव ह्यहम् ।
तस्मादर्धं गृहाण त्वं स्त्रीपुंसोर्यावदिच्छसि ॥ ७.८७.२४ ॥
ଅର୍ଦ୍ଧ ବରର ଦେବତା ବରଦାତା ଶିବ; ତୁମ ବରର ଅର୍ଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ମୁଁ। ତେଣୁ ତୁମେ ଅର୍ଦ୍ଧ ଗ୍ରହଣ କର, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟରୁ ଯେତେ ଇଚ୍ଛା କର।
7.87.25
तदद्भुततरं श्रुत्वा देव्या वरमनुत्तमम् ।
सम्प्रहृष्टमना भूत्वा राजा वाक्यमथाब्रवीत् ॥ ७.८७.२५ ॥
ଦେବୀଙ୍କର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବରକୁ ଶୁଣି ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
7.87.26
यदि देवि प्रसन्ना मे रूपेणाप्रतिमा भुवि ।
मासं स्त्रीत्वमुपासित्वा मासं स्यां पुरुषः पुनः ॥ ७.८७.२६ ॥
ହେ ଦେବୀ, ଯଦି ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ପୃଥିବୀରେ ରୂପରେ ଅତୁଳନୀୟ ହୋଇ ଗୋଟିଏ ମାସ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ଭୋଗ କରି, ପୁନର୍ବାର ଗୋଟିଏ ମାସ ପୁରୁଷ ହେବି।
7.87.27
ईप्सितं तस्य विज्ञाय देवी सुरुचिरानना ।
प्रत्युवाच शुभं वाक्यमेवमेव भविष्यति ॥ ७.८७.२७ ॥
ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଜାଣି ସୁନ୍ଦର ମୁଖ ବିଶିଷ୍ଟା ଦେବୀ ଶୁଭ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ସେପରି ହିଁ ହେବ।"
7.87.28
राजन्पुरुषभूतस्त्वं स्त्रीभावं न स्मरिष्यसि ।
स्त्रीभूतश्च परं मासं न स्मरिष्यसि पौरुषम् ॥ ७.८७.२८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ପୁରୁଷ ହୋଇ ତୁମେ ସ୍ତ୍ରୀଭାବ ସ୍ମରଣ କରିବ ନାହିଁ, ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀ ହୋଇ ଗୋଟିଏ ମାସ ପୁରୁଷତ୍ୱ ସ୍ମରଣ କରିବ ନାହିଁ।
7.87.29
एवं स राजा पुरुषो मासं भूत्वाथ कार्दमिः ।
त्रैलोक्यसुन्दरी नारी मासमेकमिला ऽभवत् ॥ ७.८७.२९ ॥
ଏହିପରି ସେ ରାଜା ଗୋଟିଏ ମାସ ପୁରୁଷ ହୋଇ ରହିଲେ; ତା'ପରେ କର୍ଦ୍ଦମଙ୍କ ପୁତ୍ର ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟସୁନ୍ଦରୀ ଇଳା ନାମକ ନାରୀ ହୋଇ ଗୋଟିଏ ମାସ ରହିଲେ।