వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 7.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.87.1
तच्छ्रुत्वा लक्ष्मणेनोक्तं वाक्यं वाक्यविशारदः ।
प्रत्युवाच महातेजाः प्रहसन्राघवो वचः ॥ ७.८७.१ ॥
లక్ష్మణుడు చెప్పిన ఆ మాటలను విని, మాటలలో నేర్పరియైన మహాతేజస్వి రాఘవుడు నవ్వుతూ ఇలా బదులిచ్చాడు.
7.87.2
एवमेव नरश्रेष्ठ यथा वदसि लक्ष्मण ।
वृत्रघातमशेषेण वाजिमेधफलं च यत् ॥ ७.८७.२ ॥
లక్ష్మణా, నరశ్రేష్ఠా, నువ్వు చెప్పినట్లే — వృత్రుని వధ, అశ్వమేధ యాగఫలం అంతా పూర్తిగా అలాగే.
7.87.3
श्रूयते हि पुरा सौम्य कर्दमस्य प्रजापतेः ।
पुत्रो बाह्लीश्वरः श्रीमानिलो नाम महाशयाः ॥ ७.८७.३ ॥
సౌమ్యా, పూర్వం ప్రజాపతి కర్దముని కుమారుడు, బాహ్లీకుల ప్రభువు శ్రీమంతుడైన ఇలుడు అనే వాడు ఉండేవాడని వినబడుతోంది; అతడు మహాసంకల్పం కలవాడు.
7.87.4
स राजा पृथिवीं सर्वां वशे कृत्वा सुधार्मिकः ।
राज्यं चैव नरव्याघ्र पुत्रवत्पर्यपालयत् ॥ ७.८७.४ ॥
ఆ అత్యంత ధర్మాత్ముడైన రాజు, భూమి అంతటినీ తన వశం చేసుకొని, రాజ్యాన్ని పుత్రుల వలె బాగా పాలించాడు.
7.87.5
सुरैश्च परमोदारैर्दैतेयैश्च महाधनैः ।
नागराक्षसगन्धर्वैर्यक्षैश्च सुमहात्मभिः ॥ ७.८७.५ ॥
దేవతలచేత, అత్యంత ఉదారులైన దైత్యులచేత, మహాధనవంతులైన నాగులు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, యక్షులు — ఈ మహాత్ములందరిచేత.
7.87.6
पूज्यते नित्यशः सौम्य भयार्तै रघुनन्दन ।
अबिभ्यंश्च त्रयो लोकाः सरोषस्य महात्मनः ॥ ७.८७.६ ॥
సౌమ్యా, రఘునందనా, భయపీడితులైన వారిచేత అతడు నిత్యం పూజింపబడేవాడు; కోపంగల ఆ మహాత్ముని వల్ల ముల్లోకాలు భయపడేవి కావు.
7.87.7
स राजा तादृशो ह्यासीद्धर्मे वीर्ये च निष्ठितः ।
बुद्ध्या च परमोदारो बाह्लीकेशो महायशाः ॥ ७.८७.७ ॥
ఆ రాజు అలాంటివాడే; ధర్మంలోనూ పరాక్రమంలోనూ స్థిరుడు, బుద్ధిలో అత్యంత ఉదారుడు, బాహ్లీకానికి ప్రభువు, మహాయశస్వి.
7.87.8
स प्रचक्रे महाबाहुर्मृगयां रुचिरे वने ।
चैत्रे मनोरमे मासि सभृत्यबलवाहनः ॥ ७.८७.८ ॥
ఆ మహాబాహుడు చైత్రమాసంలోని మనోహరమైన సమయంలో, రమణీయమైన అడవిలో, సేవకులు, సైన్యం, వాహనాలతో వేట ప్రారంభించాడు.
7.87.9
प्रजघ्ने च नृपो ऽरण्ये मृगाञ्छतसहस्रशः ।
हत्वैव तृप्तिर्नाभूच्च राज्ञस्तस्य महात्मनः ॥ ७.८७.९ ॥
ఆ రాజు అడవిలో లక్షలాది జింకలను చంపాడు; చంపినా ఆ మహాత్ముడైన రాజుకు తృప్తి కలగలేదు.
7.87.10
नानामृगाणामयुतं वध्यमानं महात्मना ।
यत्र जातो माहासेनस्तं देशमुपचक्रमे ॥ ७.८७.१० ॥
మహాత్ముడి చేత నానా రకాల జింకల పదివేలు చంపబడ్డాయి; మహాసేనుడు జన్మించిన ఆ ప్రదేశం వైపు అతడు చేరుకున్నాడు.
7.87.11
तस्मिन्प्रदेशे देवेश शैलराजसुतां हरः ।
रमयामास दुर्धर्षः सर्वैरनुचरैः सह ॥ ७.८७.११ ॥
ఆ ప్రదేశంలో దేవేశుడు హరుడు, అజేయుడు, అనుచరులందరితో కలిసి శైలరాజ పుత్రికను రంజింపజేశాడు.
7.87.12
कृत्वा स्त्रीरूपमात्मानमुमेशो गोपतिध्वजः ।
देव्याः प्रियचिकीर्षुः संस्तस्मिन्पर्वतनिर्झरे ॥ ७.८७.१२ ॥
ఉమాపతి, గోవృషభ ధ్వజుడైన శివుడు, స్త్రీరూపం ధరించి, దేవికి ప్రియం చేయాలని ఆ పర్వత నిర్ఝరంలో ఉండిపోయాడు.
7.87.13
ये तु तत्र वनोद्देशे सत्त्वाः पुरुषवादिनः ।
वृक्षाः पुरुषनामानस्ते ऽभवन् स्त्रीजनास्तदा ॥ ७.८७.१३ ॥
ఆ అరణ్య ప్రాంతంలో పురుష వాచకంతో పిలువబడిన ప్రాణులు, పురుష నామాలు కలిగిన వృక్షాలు అప్పుడు స్త్రీలుగా మారిపోయాయి.
7.87.14
यच्च किञ्चन तत्सर्वं नारीसञ्ज्ञं बभूव ह ।
एतस्मिन्नन्तरे राजा स इलः कर्दमात्मजः ।
निघ्नन्मृगसहस्राणि तं देशमुपचक्रमे ॥ ७.८७.१४ ॥
అక్కడ ఉన్నదంతా స్త్రీవాచక నామంతో పిలువబడింది. ఇంతలో కర్దముని కుమారుడైన ఇల రాజు వేలకొద్దీ జింకలను చంపుతూ ఆ ప్రదేశానికి వచ్చాడు.
7.87.15
स दृष्ट्वा स्त्रीकृतं सर्वं सव्यालमृगपक्षकम् ।
आत्मनं स्त्रीकृतं चैव सानुगं रघुनन्दन ॥ ७.८७.१५ ॥
ఓ రఘునందనా! అతడు సర్పాలు, మృగాలు, పక్షులతో సహా అంతా స్త్రీ రూపం పొందడం చూశాడు; తనను, తన అనుచరులను కూడా స్త్రీ రూపంలో చూశాడు.
7.87.16
तस्य दुःखं महच्चासीद्दृष्ट्वा ऽ ऽत्मानं तथागतम् ।
उमापतेश्च तत्कर्म ज्ञात्वा त्रासमुपागमत् ॥ ७.८७.१६ ॥
తానే అలా రూపాంతరం పొందినట్లు చూసి అతనికి గొప్ప దుఃఖం కలిగింది. ఉమాపతి చేసిన ఆ కార్యాన్ని తెలుసుకుని అతనికి భయం కలిగింది.
7.87.17
ततो देवं महात्मानं शितिकण्ठं कपर्दिनम् ।
जगाम शरणं राजा सभृत्यबलवाहनः ॥ ७.८७.१७ ॥
అప్పుడు ఆ రాజు తన సేవకులు, సేన, వాహనాలతో సహా మహాత్ముడైన నీలకంఠుడు, జటాధారి అయిన దేవుని శరణు పొందాడు.
7.87.18
ततः प्रहस्य वरदः सह देव्या महेश्वरः ।
प्रजापतिसुतं वाक्यमुवाच वरदः स्वयम् ॥ ७.८७.१८ ॥
అప్పుడు వరదాత అయిన మహేశ్వరుడు దేవితో కలిసి నవ్వి, ప్రజాపతి కుమారునితో స్వయంగా ఈ మాటలు పలికాడు.
7.87.19
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ राजर्षे कार्दमेय महाबल ।
पुरुषत्वमृते सौम्य वरं वरय सुव्रत ॥ ७.८७.१९ ॥
లేమ్ము, లేమ్ము, రాజర్షీ, కర్దమ కుమారా, మహాబలుడా. సౌమ్యుడా, సుబ్రతుడా, పురుషత్వం తప్ప మరొక వరాన్ని కోరుకో.
7.87.20
ततः स राजा दुःखार्तः प्रत्याख्यातो महात्मना ।
न च जग्राह स्त्रीभूतो वरमन्यं सुरोत्तमात् ॥ ७.८७.२० ॥
అప్పుడు ఆ రాజు దుఃఖంతో బాధపడ్డాడు. మహాత్ముడు తిరస్కరించగా, స్త్రీగా మారినందున దేవతలలో ఉత్తముడి నుండి మరొక వరాన్ని స్వీకరించలేదు.
7.87.21
ततः शोकेन महता शैलराजसुतां नृपः ।
प्रणिपत्य ह्युमां देवीं सर्वेणैवान्तरात्मना ॥ ७.८७.२१ ॥
అప్పుడు గొప్ప శోకంతో ఆ రాజు, పర్వతరాజు కుమార్తె దేవి ఉమకు, తన అంతరాత్మ మొత్తంతో నమస్కరించాడు.
7.87.22
ईशे वराणां वरदे लोकानामसि भामिनी ।
अमोघदर्शने देवी भज सौम्येन चक्षुषा ॥ ७.८७.२२ ॥
నీవు వరాలకు అధిపతివి, వరాలిచ్చేదానవు, లోకాలకు ప్రభువువు. భామినీ, అమోఘదర్శనా దేవీ, సౌమ్యమైన దృష్టితో నన్ను అనుగ్రహించు.
7.87.23
हृद्गतं तस्य राजर्षेर्विज्ञाय हरसन्निधौ ।
प्रत्युवाच शुभं वाक्यं देवी रुद्रस्य संमता ॥ ७.८७.२३ ॥
హరుని సన్నిధిలో ఆ రాజర్షి హృదయంలోని మాటను తెలుసుకుని, రుద్రునికి ప్రియురాలైన దేవి శుభవాక్యాలు పలికింది.
7.87.24
अर्धस्य देवो वरदो वरार्धस्य तव ह्यहम् ।
तस्मादर्धं गृहाण त्वं स्त्रीपुंसोर्यावदिच्छसि ॥ ७.८७.२४ ॥
అర్ధ వరానికి అధిదేవుడు వరదుడైన శివుడు; నీ వరంలో సగం నేనే ఇస్తాను. కాబట్టి నీవు సగం తీసుకో, స్త్రీ పురుషులలో ఎంత కావాలనుకుంటే అంత.
7.87.25
तदद्भुततरं श्रुत्वा देव्या वरमनुत्तमम् ।
सम्प्रहृष्टमना भूत्वा राजा वाक्यमथाब्रवीत् ॥ ७.८७.२५ ॥
దేవి ఇచ్చిన ఈ అద్భుతమైన, అత్యుత్తమమైన వరాన్ని విని రాజు ఎంతో సంతోషించి ఇలా పలికెను.
7.87.26
यदि देवि प्रसन्ना मे रूपेणाप्रतिमा भुवि ।
मासं स्त्रीत्वमुपासित्वा मासं स्यां पुरुषः पुनः ॥ ७.८७.२६ ॥
ఓ దేవీ, నాపై నీకు ప్రసన్నత ఉంటే, భూమిపై అనుపమ సౌందర్యంతో ఒక నెల స్త్రీత్వాన్ని అనుభవించి, మళ్లీ ఒక నెల పురుషుడనుగా ఉండాలి.
7.87.27
ईप्सितं तस्य विज्ञाय देवी सुरुचिरानना ।
प्रत्युवाच शुभं वाक्यमेवमेव भविष्यति ॥ ७.८७.२७ ॥
అతని కోరికను గ్రహించిన అందమైన ముఖం గల దేవి శుభకరమైన మాటతో ఇలా బదులిచ్చెను: "అలాగే అవుతుంది."
7.87.28
राजन्पुरुषभूतस्त्वं स्त्रीभावं न स्मरिष्यसि ।
स्त्रीभूतश्च परं मासं न स्मरिष्यसि पौरुषम् ॥ ७.८७.२८ ॥
ఓ రాజా, నీవు పురుషుడుగా ఉన్నప్పుడు స్త్రీత్వాన్ని గుర్తుంచుకోవు; స్త్రీవుగా ఉన్నప్పుడు ఒక నెల పాటు పురుషత్వాన్ని గుర్తుంచుకోవు.
7.87.29
एवं स राजा पुरुषो मासं भूत्वाथ कार्दमिः ।
त्रैलोक्यसुन्दरी नारी मासमेकमिला ऽभवत् ॥ ७.८७.२९ ॥
ఈ విధంగా ఆ రాజు ఒక నెల పురుషుడుగా ఉన్నాడు; తరువాత కర్దముని కుమారుడు త్రిలోకసుందరియైన ఇల అనే స్త్రీగా ఒక నెల అయ్యెను.