ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.87.1
तच्छ्रुत्वा लक्ष्मणेनोक्तं वाक्यं वाक्यविशारदः ।
प्रत्युवाच महातेजाः प्रहसन्राघवो वचः ॥ ७.८७.१ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਕਹੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਘਵ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੇ।
7.87.2
एवमेव नरश्रेष्ठ यथा वदसि लक्ष्मण ।
वृत्रघातमशेषेण वाजिमेधफलं च यत् ॥ ७.८७.२ ॥
ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੈ — ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਵਧ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ।
7.87.3
श्रूयते हि पुरा सौम्य कर्दमस्य प्रजापतेः ।
पुत्रो बाह्लीश्वरः श्रीमानिलो नाम महाशयाः ॥ ७.८७.३ ॥
ਹੇ ਸੌਮਿਆ, ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕਰਦਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬਾਹਲੀਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਇਲ ਨਾਮਕ ਸੀ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲਾ ਸੀ।
7.87.4
स राजा पृथिवीं सर्वां वशे कृत्वा सुधार्मिकः ।
राज्यं चैव नरव्याघ्र पुत्रवत्पर्यपालयत् ॥ ७.८७.४ ॥
ਉਸ ਅਤਿ ਧਰਮੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਰਾਜ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
7.87.5
सुरैश्च परमोदारैर्दैतेयैश्च महाधनैः ।
नागराक्षसगन्धर्वैर्यक्षैश्च सुमहात्मभिः ॥ ७.८७.५ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਅਤਿ ਉਦਾਰ ਦੈਤਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਮਹਾਧਨੀ ਨਾਗਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਯਕ੍ਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾਂ ਵੱਲੋਂ।
7.87.6
पूज्यते नित्यशः सौम्य भयार्तै रघुनन्दन ।
अबिभ्यंश्च त्रयो लोकाः सरोषस्य महात्मनः ॥ ७.८७.६ ॥
ਹੇ ਸੌਮਿਆ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕ ਉਸਦੀ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਡਰਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ।
7.87.7
स राजा तादृशो ह्यासीद्धर्मे वीर्ये च निष्ठितः ।
बुद्ध्या च परमोदारो बाह्लीकेशो महायशाः ॥ ७.८७.७ ॥
ਉਹ ਰਾਜਾ ਐਸਾ ਹੀ ਸੀ; ਧਰਮ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉਦਾਰ, ਬਾਹਲੀਕ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ।
7.87.8
स प्रचक्रे महाबाहुर्मृगयां रुचिरे वने ।
चैत्रे मनोरमे मासि सभृत्यबलवाहनः ॥ ७.८७.८ ॥
ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੇ ਚੈਤ੍ਰ ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੇਵਕਾਂ, ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਸਵਾਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
7.87.9
प्रजघ्ने च नृपो ऽरण्ये मृगाञ्छतसहस्रशः ।
हत्वैव तृप्तिर्नाभूच्च राज्ञस्तस्य महात्मनः ॥ ७.८७.९ ॥
ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮ੍ਰਿਗ ਮਾਰੇ; ਮਾਰ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਾ ਹੋਈ।
7.87.10
नानामृगाणामयुतं वध्यमानं महात्मना ।
यत्र जातो माहासेनस्तं देशमुपचक्रमे ॥ ७.८७.१० ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਦੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ; ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਸੇਨ (ਕਾਰਤਿਕੇਯ) ਜਨਮੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਉਹ ਵਧਿਆ।
7.87.11
तस्मिन्प्रदेशे देवेश शैलराजसुतां हरः ।
रमयामास दुर्धर्षः सर्वैरनुचरैः सह ॥ ७.८७.११ ॥
ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਦੇਵੇਸ਼ ਹਰ, ਜੋ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਅਨੁਚਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪਰਵਤਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
7.87.12
कृत्वा स्त्रीरूपमात्मानमुमेशो गोपतिध्वजः ।
देव्याः प्रियचिकीर्षुः संस्तस्मिन्पर्वतनिर्झरे ॥ ७.८७.१२ ॥
ਉਮਾਪਤੀ, ਗੋਪਤਿਧਵਜ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਧਾਰਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਪਰਬਤ-ਝਰਨੇ ਤੇ ਵਾਸ ਕੀਤਾ।
7.87.13
ये तु तत्र वनोद्देशे सत्त्वाः पुरुषवादिनः ।
वृक्षाः पुरुषनामानस्ते ऽभवन् स्त्रीजनास्तदा ॥ ७.८७.१३ ॥
ਉਸ ਬਨ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੁਲਿੰਗ ਵਾਚਕ ਜੀਵ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਸਨ, ਉਹ ਉਦੋਂ ਇਸਤਰੀ ਬਣ ਗਏ।
7.87.14
यच्च किञ्चन तत्सर्वं नारीसञ्ज्ञं बभूव ह ।
एतस्मिन्नन्तरे राजा स इलः कर्दमात्मजः ।
निघ्नन्मृगसहस्राणि तं देशमुपचक्रमे ॥ ७.८७.१४ ॥
ਉੱਥੇ ਜੋ ਵੀ ਸੀ ਉਹ ਸਭ ਇਸਤਰੀ-ਵਾਚਕ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਕਰਦਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਇਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚਿਆ।
7.87.15
स दृष्ट्वा स्त्रीकृतं सर्वं सव्यालमृगपक्षकम् ।
आत्मनं स्त्रीकृतं चैव सानुगं रघुनन्दन ॥ ७.८७.१५ ॥
ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ! ਉਸ ਨੇ ਸੱਪਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਭ ਨੂੰ ਇਸਤਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ; ਆਪਣੇ-ਆਪ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸਤਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ।
7.87.16
तस्य दुःखं महच्चासीद्दृष्ट्वा ऽ ऽत्मानं तथागतम् ।
उमापतेश्च तत्कर्म ज्ञात्वा त्रासमुपागमत् ॥ ७.८७.१६ ॥
ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ। ਉਮਾਪਤੀ ਦਾ ਉਹ ਕਰਮ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਾ।
7.87.17
ततो देवं महात्मानं शितिकण्ठं कपर्दिनम् ।
जगाम शरणं राजा सभृत्यबलवाहनः ॥ ७.८७.१७ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ, ਫ਼ੌਜ ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ਿਤਿਕੰਠ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਗਿਆ।
7.87.18
ततः प्रहस्य वरदः सह देव्या महेश्वरः ।
प्रजापतिसुतं वाक्यमुवाच वरदः स्वयम् ॥ ७.८७.१८ ॥
ਫਿਰ ਵਰਦਾਤਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਸਮੇਤ ਹੱਸ ਕੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।
7.87.19
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ राजर्षे कार्दमेय महाबल ।
पुरुषत्वमृते सौम्य वरं वरय सुव्रत ॥ ७.८७.१९ ॥
ਉੱਠ, ਉੱਠ, ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਕਰਦਮ ਦਿਆ ਪੁੱਤਰਾ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ। ਹੇ ਸੌਮਯ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਪੁਰਸ਼ਤਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਰ ਮੰਗ।
7.87.20
ततः स राजा दुःखार्तः प्रत्याख्यातो महात्मना ।
न च जग्राह स्त्रीभूतो वरमन्यं सुरोत्तमात् ॥ ७.८७.२० ॥
ਤਦ ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋਇਆ। ਮਹਾਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਬਣ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਰ ਨਹੀਂ ਲਿਆ।
7.87.21
ततः शोकेन महता शैलराजसुतां नृपः ।
प्रणिपत्य ह्युमां देवीं सर्वेणैवान्तरात्मना ॥ ७.८७.२१ ॥
ਤਦ ਵੱਡੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਪਰਬਤਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਦੇਵੀ ਉਮਾ ਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
7.87.22
ईशे वराणां वरदे लोकानामसि भामिनी ।
अमोघदर्शने देवी भज सौम्येन चक्षुषा ॥ ७.८७.२२ ॥
ਤੂੰ ਵਰਾਂ ਦੀ ਸਵਾਮਿਨੀ ਹੈਂ, ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਸਵਾਮਿਨੀ ਹੈਂ। ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਅਮੋਘ ਦਰਸ਼ਨਾ ਦੇਵੀ, ਸੌਮਯ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖ।
7.87.23
हृद्गतं तस्य राजर्षेर्विज्ञाय हरसन्निधौ ।
प्रत्युवाच शुभं वाक्यं देवी रुद्रस्य संमता ॥ ७.८७.२३ ॥
ਹਰ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੱਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਰੁਦਰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਕਹੇ।
7.87.24
अर्धस्य देवो वरदो वरार्धस्य तव ह्यहम् ।
तस्मादर्धं गृहाण त्वं स्त्रीपुंसोर्यावदिच्छसि ॥ ७.८७.२४ ॥
ਅੱਧੇ ਵਰ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਵ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਵਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਅੱਧਾ ਲੈ ਲੈ, ਔਰਤ ਅਤੇ ਮਰਦ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੇਂ।
7.87.25
तदद्भुततरं श्रुत्वा देव्या वरमनुत्तमम् ।
सम्प्रहृष्टमना भूत्वा राजा वाक्यमथाब्रवीत् ॥ ७.८७.२५ ॥
ਦੇਵੀ ਦਾ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਵਰ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
7.87.26
यदि देवि प्रसन्ना मे रूपेणाप्रतिमा भुवि ।
मासं स्त्रीत्वमुपासित्वा मासं स्यां पुरुषः पुनः ॥ ७.८७.२६ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਇਸਤਰੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪੁਰਸ਼ ਬਣਾਂ।
7.87.27
ईप्सितं तस्य विज्ञाय देवी सुरुचिरानना ।
प्रत्युवाच शुभं वाक्यमेवमेव भविष्यति ॥ ७.८७.२७ ॥
ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।"
7.87.28
राजन्पुरुषभूतस्त्वं स्त्रीभावं न स्मरिष्यसि ।
स्त्रीभूतश्च परं मासं न स्मरिष्यसि पौरुषम् ॥ ७.८७.२८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪੁਰਸ਼ ਬਣ ਕੇ ਤੂੰ ਇਸਤਰੀ ਭਾਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰੇਂਗਾ, ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਬਣ ਕੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪੁਰਸ਼ ਭਾਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰੇਂਗਾ।
7.87.29
एवं स राजा पुरुषो मासं भूत्वाथ कार्दमिः ।
त्रैलोक्यसुन्दरी नारी मासमेकमिला ऽभवत् ॥ ७.८७.२९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪੁਰਸ਼ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ ਕਰਦਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰੀ ਇਲਾ ਨਾਮਕ ਇਸਤਰੀ ਬਣ ਕੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਰਿਹਾ।