ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.9.1
कस्यचित्त्वथ कालस्य सुमाली नाम राक्षसः ।
रसातलान्मर्त्यलोकं सर्वं वै विचचार ह ॥ ७.९.१ ॥
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸੁਮਾਲੀ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਸਾਤਲ ਤੋਂ ਮਰਤਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗਾ।
7.9.2
नीलजीमूतसङ्काशस्तप्तकाञ्चनकुण्डलः ।
कन्यां दुहितरं गृह्य विना पद्ममिव श्रियम् ॥ ७.९.२ ॥
ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ, ਤਪੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਉਹ, ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਰਗੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ।
7.9.3
राक्षसेन्द्रः स तु तदा विचरन्वै महीतलम् ।
तदापश्यत्स गच्छन्तं पुष्पकेण धनेश्वरम् ॥ ७.९.३ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਨੇ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਧਨੇਸ਼ਵਰ ਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
7.9.4
गच्छन्तं पितरं द्रष्टुं पुलस्त्यतनयं विभुम् ।
तं दृष्ट्वा ऽमरसङ्काशं स्वच्छन्दं तपनोपमम् ॥ ७.९.४ ॥
ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਪੁਲਸਤਯ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦੇ ਪੁਲਸਤਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਸਮਰੱਥ ਕੁਬੇਰ ਨੂੰ, ਦੇਵਤੇ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਆਜ਼ਾਦ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ...
7.9.5
रसातलं प्रविष्टः सन्मर्त्यलोकात्सविस्मयः ।
इत्येवं चिन्तयामास राक्षसानां महामतिः ॥ ७.९.५ ॥
ਮਰਤਲੋਕ ਤੋਂ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਮਤੀ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
7.9.6
किं कृतं श्रेय इत्येवं वर्धेमहि कथं वयम् ।
अथाब्रवीत्सुतां रक्षः कैकसीं नाम नामतः ॥ ७.९.६ ॥
'ਸਾਡਾ ਭਲਾ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਵਧੀਏ?' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਕੈਕਸੀ ਨਾਮ ਦੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
7.9.7
पुत्रि प्रदानकालो ऽयं यौवनं व्यतिवर्तते ।
प्रत्याख्यानाच्च भीतैस्त्वं न वरैः प्रतिगृह्यसे ॥ ७.९.७ ॥
ਧੀਏ, ਇਹ ਵਿਆਹ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਬੀਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨਕਾਰ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਵਰ ਤੈਨੂੰ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
7.9.8
त्वत्कृते च वयं सर्वे यन्त्रिता धर्मबुद्धयः ।
त्वं हि सर्वगुणोपेता श्रीः साक्षादिव पुत्रिके ।
कन्यापितृत्वं दुःखं हि सर्वेषां मानकाङ्क्षिणाम् ॥ ७.९.८ ॥
ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਧਰਮ-ਬੁੱਧੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਸਰਬ-ਗੁਣ ਸੰਪੰਨ ਹੈਂ, ਧੀਏ, ਸਾਖਿਆਤ ਲੱਛਮੀ ਵਰਗੀ ਹੈਂ। ਮਾਣ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਧੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੋਣਾ ਦੁੱਖ ਹੈ।
7.9.9
न ज्ञायते च कः कन्यां वरयेदिति कन्यके ॥ ७.९.९ ॥
ਕੁੜੀਏ, ਕੌਣ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਵਰੇਗਾ, ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
7.9.10
त्वं हि सर्वगुणोपेता श्रीः साक्षादिव पुत्रिके ।
मातुः कुलं पितृकुलं यत्र चैव प्रदीयते ।
कुलत्रयं सदा कन्या संशये स्थाप्य तिष्ठति ॥ ७.९.१० ॥
ਤੂੰ ਸਰਬ-ਗੁਣ ਸੰਪੰਨ ਹੈਂ, ਧੀਏ, ਸਾਖਿਆਤ ਲੱਛਮੀ ਵਰਗੀ ਹੈਂ। ਮਾਂ ਦਾ ਕੁਲ ਅਤੇ ਪਿਓ ਦਾ ਕੁਲ ਜਿੱਥੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਕੰਨਿਆ ਸਦਾ ਤਿੰਨਾਂ ਕੁਲਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
7.9.11
सा त्वं मुनिवरं श्रेष्ठं प्रजापतिकुलोद्भवम् ।
भज विश्रवसं पुत्रि पौलस्त्यं वरय स्वयम् ॥ ७.९.११ ॥
ਇਸ ਲਈ ਧੀਏ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਸ਼ਰਵਸ ਕੋਲ ਜਾ; ਪੁਲਸਤਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪ ਵਰ।
7.9.12
ईदृशास्ते भविष्यन्ति पुत्राः पुत्रि न संशयः ।
तेजसा भास्करसमो यादृशो ऽयं धनेश्वरः ॥ ७.९.१२ ॥
ਧੀਏ, ਤੈਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਧਨੇਸ਼ਵਰ ਹੈ।
7.9.13
सा तु तद्वचनं श्रुत्वा कन्यका पितृगौरवात् ।
तत्रोपागम्य सा तस्थौ विश्रवा यत्र तप्यते ॥ ७.९.१३ ॥
ਉਹ ਕੁੜੀ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਾਣ ਕਾਰਨ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼੍ਰਵਾ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ।
7.9.14
एतस्मिन्नन्तरे राम पुलस्त्यतनयो द्विजः ।
अग्निहोत्रमुपातिष्ठच्चतुर्थ इव पावकः ॥ ७.९.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੁਲਸਤਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੌਥੀ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
7.9.15
अविचिन्त्य तु तां वेलां दारुणां पितृगौरवात् ।
उपसृत्याग्रतस्तस्य चरणाधोमुखी स्थिता ।
विलिखन्ती मुहुर्भूमिमङ्गुष्ठाग्रेण भामिनी ॥ ७.९.१५ ॥
ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਾਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਭਾਮਿਨੀ ਉਹਨਾਂ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ, ਪੈਰਾਂ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਖੁਰਚਦੀ ਰਹੀ।
7.9.16
स तु तां वीक्ष्य सुश्रोणीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ।
अब्रवीत्परमोदारो दीप्यमानां स्वतेजसा ॥ ७.९.१६ ॥
ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਮਕਦੀ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਉਦਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ।
7.9.17
भद्रे कस्यासि दुहिता कुतो वा त्वमिहागता ।
किं कार्यं कस्य वा हेतोस्तत्त्वतो ब्रूहि शोभने ॥ ७.९.१७ ॥
ਹੇ ਭੱਦਰੇ, ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ? ਕਿੱਥੋਂ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਕੰਮ ਲਈ, ਜਾਂ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਈ ਹੈਂ? ਹੇ ਸ਼ੋਭਨੇ, ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ।
7.9.18
एवमुक्ता तु सा कन्या कृताञ्जलिरथाब्रवीत् ।
आत्मप्रभावेण मुने ज्ञातुमर्हसि मे मतम् ॥ ७.९.१८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੀ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਮੁਨੀ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ।
7.9.19
किं तु मां विद्धि ब्रह्मर्षे शासनात्पितुरागताम् ।
कैकसी नाम नाम्नाहं शेषं त्वं ज्ञातुमर्हसि ॥ ७.९.१९ ॥
ਪਰ ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਆਈ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣੋ। ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਕੈਕਸੀ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੋ।
7.9.20
स तु गत्वा मुनिर्ध्यानं वाक्यमेतदुवाच ह ।
विज्ञातं ते मया भद्रे कारणं यन्मनोगतम् ॥ ७.९.२० ॥
ਉਹ ਮੁਨੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਉਹ ਮੈਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ।
7.9.21
सुताभिलाषो मत्तस्ते मत्तमातङ्गगामिनि ।
दारुणायां तु वेलायां यस्मात्त्वं मामुपस्थिता ॥ ७.९.२१ ॥
ਹੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਰਗੀ ਚਾਲ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹੈਂ।
7.9.22
शृणु तस्मात्सुतान्भद्रे यादृशाञ्जनयिष्यसि ।
दारुणान्दारुणाकारान्दारुणाभिजनप्रियान् ॥ ७.९.२२ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਸੁਣ: ਤੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਂਗੀ — ਭਿਆਨਕ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਕੁਲ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
7.9.23
प्रसविष्यसि सुश्रोणि राक्षसान्क्रूरकर्मणः ।
सा तु तद्वचनं श्रुत्वा प्रणिपत्याब्रवीद्वचः ॥ ७.९.२३ ॥
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਕਰੂਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਂਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।
7.9.24
भगवन्नीदृशान्पुत्रांस्त्वत्तो ऽहं ब्रह्मवादिनः ।
नेच्छामि सुदुराचारान्प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ ७.९.२४ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ; ਬਹੁਤ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਨਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯੋਗ ਹੈ।
7.9.25
कन्यया त्वेवमुक्तस्तु विश्रवा मुनिपुङ्गवः ।
उवाच कैकसीं भूयः पूर्णेन्दुरिव रोहिणीम् ॥ ७.९.२५ ॥
ਧੀ ਦੇ ਏਦਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਨੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਰੋਹਿਣੀ ਵਰਗੀ ਕੈਕਸੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਆਖਿਆ।
7.9.26
पश्चिमो यस्तव सुतो भविष्यति शुभानने ।
मम वंशानुरूपः स धर्मात्मा च भविष्यति ॥ ७.९.२६ ॥
ਹੇ ਸ਼ੁਭ-ਮੁਖੀ! ਤੇਰਾ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੋਵੇਗਾ।
7.9.27
एवमुक्ता तु सा कन्या राम कालेन केनचित् ।
जनयामास बीभत्सं रक्षोरूपं सुदारुणम् ॥ ७.९.२७ ॥
ਹੇ ਰਾਮ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੀ ਗਈ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਕੈਕਸੀ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਘਿਣਾਉਣਾ ਰਾਖਸ਼ੀ ਰੂਪ ਜਨਮਿਆ।
7.9.28
दशग्रीवं महादंष्ट्रं नीलाञ्जनचयोपमम् ।
ताम्रोष्ठं विंशतिभुजं महास्यं दीप्तमूर्धजम् ॥ ७.९.२८ ॥
ਉਸ ਦੇ ਦਸ ਗਰਦਨਾਂ, ਵੱਡੇ ਦੰਦ, ਨੀਲੇ ਸੁਰਮੇ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗਾ ਸਰੀਰ, ਲਾਲ ਬੁੱਲ੍ਹ, ਵੀਹ ਬਾਹਾਂ, ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਵਾਲ ਸਨ।
7.9.29
तस्मिञ्जाते तु तत्काले सज्वालकवलाः शिवाः ।
क्रव्यादाश्चापसव्यानि मण्डलानि प्रचक्रमुः ॥ ७.९.२९ ॥
ਉਸ ਦੇ ਜਨਮਦੇ ਹੀ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਗਰਾਹ ਲੈ ਕੇ ਗਿੱਦੜ ਅਤੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਜੀਵ ਅਪਸਵਯ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗੇ।
7.9.30
ववर्ष रुधिरं देवो मेघाश्च खरनिःस्वनाः ।
प्रबभौ न च सूर्यो वै महोल्काश्चापतन्भुवि ॥ ७.९.३० ॥
ਦੇਵ ਨੇ ਖੂਨ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ; ਕਠੋਰ ਗਰਜ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਗਰਜੇ; ਸੂਰਜ ਚਮਕਿਆ ਨਹੀਂ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਉਲਕਾਵਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ।
7.9.31
चकम्पे जगती चैव ववुर्वाताः सुदारुणाः ।
अक्षोभ्यः क्षुभितश्चैव समुद्रः सरितां पतिः ॥ ७.९.३१ ॥
ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਉੱਠੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹਵਾਵਾਂ ਵਗਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਅਚੱਲ, ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਖਲਬਲੀ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ।
7.9.32
अथ नामाकरोत्तस्य पितामहसमः पिता ।
दशग्रीवः प्रसूतो ऽयं दशग्रीवो भविष्यति ॥ ७.९.३२ ॥
ਫਿਰ ਪਿਤਾਮਹ ਵਰਗੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ — 'ਇਹ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।'
7.9.33
तस्य त्वनन्तरं जातः कुम्भकर्णो महाबलः ।
प्रमाणाद्यस्य विपुलं प्रमाणं नेह विद्यते ॥ ७.९.३३ ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਬਲੀ ਕੁੰਭਕਰਣ ਜਨਮਿਆ; ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਮਾਪ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹੈ।
7.9.34
ततः शूर्पणखा नाम सञ्जज्ञे विकृतानना ।
विभीषणश्च धर्मात्मा कैकस्याः पश्चिमः सुतः ॥ ७.९.३४ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਗੜੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲੀ ਧੀ ਜਨਮੀ; ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਕੈਕਸੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
7.9.35
तस्मिञ्जाते महासत्त्वे पुष्पवर्षं पपात ह ॥ ७.९.३५ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।
7.9.36
नभःस्थाने दुन्दुभयो देवानां प्राणदंस्तदा ।
वाक्यं चैवान्तरिक्षे च साधु साध्विति तत्तदा ॥ ७.९.३६ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜ ਉੱਠੇ; ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ 'ਸਾਧੂ, ਸਾਧੂ' ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜੀਆਂ।
7.9.37
तौ तु तत्र महारण्ये ववृधाते महौजसौ ।
कुम्भकर्णदशग्रीवौ लोकोद्वेगकरौ तदा ॥ ७.९.३७ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਬਲੀ ਕੁੰਭਕਰਨ ਅਤੇ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਉਸ ਮਹਾਂਵਣ ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਵਧੇ; ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭੈ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।
7.9.38
कुम्भकर्णः प्रमत्तस्तु महर्षीन्धर्मवत्सलान् ।
त्रैलोक्यं भक्षयन्नित्यासन्तुष्टो विचचार ह ॥ ७.९.३८ ॥
ਕੁੰਭਕਰਨ ਮਤਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਮ-ਪਿਆਰੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਖਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਦੇ ਵੀ ਰਜਿਆ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
7.9.39
विभीषणस्तु धर्मात्मा नित्यं धर्मे व्यवस्थितः ।
स्वाध्यायनियताहार उवास विजितेन्द्रियः ॥ ७.९.३९ ॥
ਪਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ; ਸਵਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਆਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਜਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
7.9.40
अथ वैश्रवणो देवस्तत्र कालेन केनचित् ।
आगतः पितरं द्रष्टुं पुष्पकेण धनेश्वरः ॥ ७.९.४० ॥
ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਦੇਵ ਵੈਸ਼ਰਵਣ, ਧਨੇਸ਼ਵਰ ਕੁਬੇਰ, ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਉੱਥੇ ਆਇਆ।
7.9.41
तं दृष्ट्वा कैकसी तत्र ज्वलन्तमिव तेजसा ।
आगम्य राक्षसी तत्र दशग्रीवमुवाच ह ॥ ७.९.४१ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਮਕਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਕੈਕਸੀ ਉੱਥੇ ਆ ਕੇ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਬੋਲੀ।
7.9.42
पुत्र वैश्रवणं पश्य भ्रातरं तेजसा वृतम् ।
भ्रातृभावे समे चापि पश्यात्मानं त्वमीदृशम् ॥ ७.९.४२ ॥
"ਪੁੱਤਰ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖ। ਭਰਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਬਰਾਬਰ ਹੋ; ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਕੀ ਤੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈਂ?"
7.9.43
दशग्रीव तथा यत्नं कुरुष्वामितविक्रम ।
यथा त्वमसि मे पुत्र भव र्वैश्रवणोपमः ॥ ७.९.४३ ॥
ਹੇ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ, ਹੇ ਅਮਿਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਏਦਾਂ ਯਤਨ ਕਰ; ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾ।
7.9.44
मातुस्तद्वचनं श्रुत्वा दशग्रीवः प्रतापवान् ।
अमर्षमतुलं लेभे प्रतिज्ञां चाकरोत्तदा ॥ ७.९.४४ ॥
ਮਾਤਾ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਕ੍ਰੋਧ ਆਇਆ ਅਤੇ ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ।
7.9.45
सत्यं ते प्रतिजानामि भ्रातृतुल्यो ऽधिको ऽपि वा ।
भविष्याम्योजसा चैव सन्तापं त्यज हृद्गतम् ॥ ७.९.४५ ॥
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਆਪਣੇ ਓਜ ਨਾਲ ਹੀ; ਆਪਣੇ ਮਨ ਦਾ ਇਹ ਸੰਤਾਪ ਤਿਆਗ ਦੇ।
7.9.46
ततस्तेनैव कोपेन दशग्रीवः सहानुजः ।
चिकीर्षुर्दुष्करं कर्म तपसे धृतमानसः ॥ ७.९.४६ ॥
ਫਿਰ ਉਸੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਕਠਿਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਤਪ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
7.9.47
प्राप्स्यामि तपसा काममिति कृत्वा ऽध्यवस्य च ।
आगच्छदात्मसिद्ध्यर्थं गोकर्णस्याश्रमं शुभम् ॥ ७.९.४७ ॥
'ਤਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ' ਐਸਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਆਤਮ-ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਗੋਕਰਣ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਗਿਆ।
7.9.48
स राक्षसस्तत्र सहानुजस्तदा तपश्चकारातुलमुग्रविक्रमः ।
अतोषयच्चापि पितामहं विभुं ददौ स तुष्टश्च वराञ्जयावहान् ॥ ७.९.४८ ॥
ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਉਸ ਵੇਲੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ; ਵਿਭੂ ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਰ ਦਿੱਤੇ।