વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.90.1
तथोक्तवति रामे तु तस्य जन्म तदद्भुतम् ।
उवाच लक्ष्मणो भूयो भरतश्च महायशाः ॥ ७.९०.१ ॥
રામે આ પ્રમાણે કહ્યું ત્યારે, તેમનો તે અદ્ભુત જન્મ સાંભળીને મહાયશસ્વી લક્ષ્મણ અને ભરત ફરી બોલ્યા.
7.90.2
इला सा सोमपुत्रस्य संवत्सरमथोषिता ।
अकरोत्किं नरश्रेष्ठ तत्त्वं शंसितुमर्हसि ॥ ७.९०.२ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, સોમપુત્ર સાથે તે ઇલા એક વર્ષ રહ્યા પછી શું કરતી હતી? તે કહેવા આપ યોગ્ય છો.
7.90.3
तयोस्तद्वाक्यमाधुर्यं निशम्य परिपृच्छतोः ।
रामः पुनरुवाचेमां प्रजापतिसुते कथाम् ॥ ७.९०.३ ॥
પૂછનારા બંનેના તે મધુર વચન સાંભળીને, રામે પ્રજાપતિના પુત્રોની આ કથા ફરી કહી.
7.90.4
पुरुषत्वं गते शूरे बुधः परमबुद्धिमान् ।
संवर्तं परमोदारमाजुहाव महायशाः ॥ ७.९०.४ ॥
શૂર પુરુષત્વ પામ્યા પછી, પરમ બુદ્ધિમાન મહાયશસ્વી બુધે અતિ ઉદાર સંવર્તને બોલાવ્યા.
7.90.5
च्यवनं भृगुपुत्रं च मुनिं चारिष्टनेमिनम् ।
प्रमोदनं मोदकरं ततो दुर्वाससं मुनिम् ॥ ७.९०.५ ॥
ભૃગુપુત્ર ચ્યવન, મુનિ અરિષ્ટનેમિ, આનંદ આપનાર પ્રમોદન, અને પછી મુનિ દુર્વાસાને બોલાવ્યા.
7.90.6
एतान्सर्वान्समानीय वाक्यज्ञस्तत्त्वदर्शनः ।
उवाच सर्वान्सुहृदो धैर्येण सुसमाहितान् ॥ ७.९०.६ ॥
આ બધાને ભેગા કરીને, વાક્યનો મર્મ જાણનાર તત્ત્વદર્શી બુધે ધીરજથી સ્થિર ચિત્ત એવા સર્વ મિત્રોને કહ્યું.
7.90.7
अयं राजा महाबाहुः कर्दमस्य इलः सुतः ।
जानीतैनं यथाभूतं श्रेयो ह्यत्र विधीयताम् ॥ ७.९०.७ ॥
આ મહાબાહુ રાજા કર્દમનો પુત્ર ઇલ છે. એને યથાર્થ રૂપે ઓળખો; અહીં જે શ્રેયસ્કર હોય તે કરવામાં આવે.
7.90.8
तेषां संवदतामेव तमाश्रममुपागमत् ।
कर्दमस्तु महातेजा द्विजैः सह महात्मभिः ॥ ७.९०.८ ॥
તેઓ વાત કરતા હતા ત્યારે મહાતેજસ્વી કર્દમ મહાત્મા દ્વિજો સાથે તે આશ્રમમાં આવ્યા.
7.90.9
पुलस्त्यश्च क्रतुश्चैव वषट्कारस्तथैव च ।
ओङ्कारश्च महातेजास्तमाश्रममुपागमत् ॥ ७.९०.९ ॥
પુલસ્ત્ય, ક્રતુ, વષટ્કાર અને એ જ રીતે મહાતેજસ્વી ઓંકાર પણ તે આશ્રમમાં આવ્યા.
7.90.10
ते सर्वे हृष्टमनसः परस्परसमागमे ।
हितैषिणो बाल्हिपतेः पृथग्वाक्यान्यथाब्रुवन् ॥ ७.९०.१० ॥
તેઓ બધા હર્ષિત મનથી એકબીજાને મળીને બાહ્લિપતિના હિતની ઇચ્છા રાખીને જુદા જુદા વચનો બોલ્યા.
7.90.11
कर्दमस्त्वब्रवीद्वाक्यं सुतार्थं परमं हितम् ।
द्विजाः शृणुत मद्वाक्यं यच्छ्रेयः पार्थिवस्य हि ॥ ७.९०.११ ॥
ત્યારે કર્દમે પુત્ર માટે પરમ હિતકારક વચન કહ્યું: "હે દ્વિજો, રાજાનું જે શ્રેય છે તે મારું વચન સાંભળો."
7.90.12
नान्यं पश्यामि भैषज्यमन्तरा वृषभध्वजम् ।
नाश्वमेधात्परो यज्ञः प्रियश्चैव महात्मनः ।
तस्माद्यजामहे सर्वे पार्थिवार्थे दुरासदम् ॥ ७.९०.१२ ॥
વૃષભધ્વજ (શિવ) સિવાય મને બીજી કોઈ ઔષધિ દેખાતી નથી. અશ્વમેધથી ચઢિયાતો યજ્ઞ નથી, અને તે મહાત્માને પણ પ્રિય છે. તેથી આપણે સૌ રાજા માટે એ દુર્લભ યજ્ઞ કરીએ.
7.90.13
कर्दमेनैवमुक्तास्तु सर्व एव द्विजर्षभाः ।
रोचयन्ति स्म तं यज्ञं रुद्रस्याराधनं प्रति ॥ ७.९०.१३ ॥
કર્દમે આમ કહેતાં સર્વ શ્રેષ્ઠ દ્વિજોએ રુદ્રની આરાધના માટે તે યજ્ઞને સ્વીકાર્યો.
7.90.14
संवर्तस्य तु राजर्षेः शिष्यः पुरपुरञ्जयः ।
मरुत्त इति विख्यातस्तं यज्ञं समुपाहरत् ॥ ७.९०.१४ ॥
સંવર્ત રાજર્ષિનો શિષ્ય, નગરોને જીતનાર મરુત્ત નામે પ્રસિદ્ધ રાજાએ તે યજ્ઞ આરંભ્યો.
7.90.15
ततो यज्ञो महानासीद्बुधाश्रमसमीपतः ।
रुद्रश्च परमं तोषमाजगाम महायशाः ॥ ७.९०.१५ ॥
ત્યારબાદ બુધના આશ્રમ પાસે તે મહાન યજ્ઞ થયો, અને મહાયશસ્વી રુદ્ર અત્યંત પ્રસન્ન થયા.
7.90.16
अथ यज्ञे समाप्ते तु प्रीतः परमया मुदा ।
उमापतिर्द्विजान्सर्वानुवाच इलसन्निधौ ॥ ७.९०.१६ ॥
યજ્ઞ સમાપ્ત થતાં, અત્યંત હર્ષથી પ્રસન્ન ઉમાપતિએ ઇલની હાજરીમાં સર્વ દ્વિજોને કહ્યું.
7.90.17
प्रीतो ऽस्मि हयमेधेन भक्त्या च द्विजसत्तमाः ।
अस्य बाह्लिपतेश्चैव किं करोमि प्रियं शुभम् ॥ ७.९०.१७ ॥
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, આ અશ્વમેધ અને ભક્તિથી હું પ્રસન્ન છું. આ બાહ્લિકાધિપતિનું કયું શુભ પ્રિય કાર્ય હું કરું?
7.90.18
तथा वदति देवेशे द्विजास्ते सुसमाहिताः ।
प्रसादयन्ति देवेशं यथा स्यात्पुरुषस्त्विला ॥ ७.९०.१८ ॥
દેવેશે આમ કહેતાં તે દ્વિજો અત્યંત એકાગ્ર થઈ દેવેશને પ્રસન્ન કરવા લાગ્યા, જેથી ઇલ પુરુષ બને.
7.90.19
ततः प्रीतो महादेवः पुरुषत्वं ददौ पुनः ।
इलायै सुमहातेजा दत्त्वा चान्तरधीयत ॥ ७.९०.१९ ॥
ત્યારે પ્રસન્ન થયેલા મહાદેવે ઇલાને ફરી પુરુષત્વ આપ્યું; એ મહાતેજસ્વી વરદાન આપીને અંતર્ધાન થયા.
7.90.20
निवृत्ते हयमेधे च गतश्चादर्शनं हरः ।
यथागतं द्विजाः सर्वे ह्यगच्छन्दीर्घदर्शिनः ॥ ७.९०.२० ॥
અશ્વમેધ પૂરો થતાં હર અદૃશ્ય થયા; દૂરદર્શી દ્વિજો સૌ જેમ આવ્યા હતા તેમ પાછા ગયા.
7.90.21
राजा तु बाह्लिमुत्सृज्य मध्यदेशे ह्यनुत्तमम् ।
निवेशयामास पुरं प्रतिष्ठानं यशस्करम् ॥ ७.९०.२१ ॥
રાજાએ બાહ્લીને છોડીને મધ્યદેશમાં અનુપમ, યશ આપનારું પ્રતિષ્ઠાન નગર વસાવ્યું.
7.90.22
शशबिन्दुश्च राजर्षिर्बाह्लिं पुरपुरञ्जयः ।
प्रतिष्ठाने इलो राजा प्रजापतिसुतो बली ॥ ७.९०.२२ ॥
રાજર્ષિ શશબિંદુ બાહ્લીના નગરોને જીતનારા હતા; પ્રતિષ્ઠાનમાં ઇલ રાજા થયા, પ્રજાપતિના પુત્ર અને બળવાન.
7.90.23
स काले प्राप्तवाँल्लोकमिलो ब्राह्ममनुत्तमम् ।
ऐलः पुरूरवा राजा प्रतिष्ठानमवाप्तवान् ॥ ७.९०.२३ ॥
સમય આવતાં ઇલ શ્રેષ્ઠ બ્રહ્મલોક પામ્યા; ઐલ પુરૂરવા રાજાને પ્રતિષ્ઠાન મળ્યું.
7.90.24
ईदृशो ह्यश्वमेधस्य प्रभावः पुरुषर्षभौ ।
स्त्रीभूतः पौरुषं लेभे यच्चान्यदपि दुर्लभम् ॥ ७.९०.२४ ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠો, અશ્વમેધનો પ્રભાવ એવો છે: સ્ત્રીરૂપ પામેલાને પણ પુરુષત્વ મળ્યું, અને બીજી દુર્લભ વસ્તુઓ પણ મળી.