વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.91
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.91.1
एतदाख्याय काकुत्स्थो भ्रातृभ्याममितप्रभः ।
लक्ष्मणं पुनरेवाह धर्मयुक्तमिदं वचः ॥ ७.९१.१ ॥
આ કહીને અમિત તેજવાળા કાકુત્સ્થ (રામ) બંને ભાઈઓને, અને ફરીથી લક્ષ્મણને આ ધર્મયુક્ત વચન બોલ્યા.
7.91.2
वसिष्ठं वामदेवं च जाबालिमथ कश्यपम् ।
द्विजांश्च सर्वप्रवरानश्वमेधपुरस्कृतान् ॥ ७.९१.२ ॥
વસિષ્ઠ, વામદેવ, જાબાલિ, પછી કશ્યપ, અને અશ્વમેધને મુખ્ય રાખનારા સર્વ શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને (બોલાવો).
7.91.3
एतान्सर्वान्समानीय मन्त्रयित्वा च लक्ष्मण ।
हयं लक्षणसम्पन्नं विमोक्ष्यामि समाधिना ॥ ७.९१.३ ॥
આ બધાને એકઠા કરીને અને વિચારવિમર્શ કરીને, હે લક્ષ્મણ, લક્ષણસંપન્ન તે અશ્વને હું વિધિપૂર્વક છોડીશ.
7.91.4
तद्वाक्यं राघवेणोक्तं श्रुत्वा त्वरितविक्रमः ।
द्विजान्सर्वान्समाहूय दर्शयामास राघवम् ॥ ७.९१.४ ॥
રાઘવનું તે વચન સાંભળીને, ઝડપી પરાક્રમી (લક્ષ્મણે) સર્વ દ્વિજોને બોલાવીને રાઘવને દર્શાવ્યા.
7.91.5
ते दृष्ट्वा देवसङ्काशं कृतपादाभिवन्दनम् ।
राघवं सुदुराधर्षमाशीर्भिः समपूजयन् ॥ ७.९१.५ ॥
દેવતુલ્ય, ચરણવંદન કરનારા, અતિ દુર્ધર્ષ રાઘવને જોઈને તેમણે આશીર્વાદથી તેમનું પૂજન કર્યું.
7.91.6
प्राञ्जलिः स तदा भूत्वा राघवो द्विजसत्तमान् ।
आचचक्षे ऽश्वमेधस्य ह्यभिप्रायं महायशाः ॥ ७.९१.६ ॥
ત્યારે અંજલિબદ્ધ થઈને મહાયશસ્વી રાઘવે શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને અશ્વમેધનો પોતાનો અભિપ્રાય કહ્યો.
7.91.7
ते तु रामस्य तच्छ्रुत्वा नमस्कृत्वा वृषध्वजम् ।
अश्वमेधं द्विजाः सर्वे पूजयन्ति स्म सर्वशः ॥ ७.९१.७ ॥
રામની એ વાત સાંભળીને, વૃષધ્વજ (શિવ)ને નમસ્કાર કરીને, સર્વ બ્રાહ્મણોએ અશ્વમેધ યજ્ઞનું સર્વ રીતે સન્માન કર્યું.
7.91.8
स तेषां द्विजमुख्यानां वाक्यमद्भुतदर्शनम् ।
अश्वमेधाश्रितं श्रुत्वा भृशं प्रीतो ऽभवत्तदा ॥ ७.९१.८ ॥
તે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોના અશ્વમેધ વિશેના અદ્ભુત વચન સાંભળીને તે ત્યારે અત્યંત પ્રસન્ન થયા.
7.91.9
विज्ञाय कर्म तत्तेषां रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ।
प्रेषयस्व द्रुतं दूतान् सुग्रीवाय महात्मने ॥ ७.९१.९ ॥
તેમનું તે કાર્ય જાણીને રામે લક્ષ્મણને કહ્યું, "મહાત્મા સુગ્રીવ પાસે તરત દૂતો મોકલો."
7.91.10
यथा महद्भिर्हरिभिर्बहुभिश्च वनौकसाम् ।
सार्धमागच्छ भद्रं ते ह्यनुभोक्तुं महोत्सवम् ॥ ७.९१.१० ॥
મોટા વાનરો અને ઘણા વનવાસીઓ સાથે આવો; તમારું કલ્યાણ થાઓ; આ મહોત્સવનો આનંદ માણવા આવો.
7.91.11
बिभीषणश्च रक्षोभिः कामगैर्बहुभिर्वृतः ।
अश्वमेधं महायज्ञमायात्वतुलविक्रमः ॥ ७.९१.११ ॥
અતુલ પરાક્રમી વિભીષણ પણ ઇચ્છા મુજબ ફરતા ઘણા રાક્ષસોથી ઘેરાઈને આ મહાન અશ્વમેધ યજ્ઞમાં આવે.
7.91.12
राजानश्च महाभागा ये मे प्रियचिकीर्षवः ।
सानुगाः क्षिप्रमायान्तु यज्ञं द्रष्टुमनुत्तमम् ॥ ७.९१.१२ ॥
મારું પ્રિય કરવા ઇચ્છતા જે મહાભાગ્યશાળી રાજાઓ છે, તેઓ પોતાના અનુચરો સાથે આ ઉત્તમ યજ્ઞ જોવા ઝડપથી આવે.
7.91.13
देशान्तरगता ये च द्विजा धर्मसमाहिताः ।
आमन्त्रयस्व तान्सर्वानश्वमेधाय लक्ष्मण ॥ ७.९१.१३ ॥
બીજા દેશોમાં ગયેલા, ધર્મમાં સ્થિર એવા સર્વ દ્વિજોને, હે લક્ષ્મણ, અશ્વમેધ માટે આમંત્રણ આપ.
7.91.14
ऋषयश्च महाबाहो आहूयन्तां तपोधनाः ।
देशान्तरगताः सर्वे सदाराश्च द्विजातयः ।
तथैव तालावचरास्तथैव नटनर्तकाः ॥ ७.९१.१४ ॥
હે મહાબાહુ, તપોધન ઋષિઓને પણ બોલાવવા; બીજા દેશોમાં ગયેલા સર્વ દ્વિજોને પત્નીઓ સહિત, તેમજ તાલ-નર્તકો અને નટ-નર્તકોને પણ એ રીતે બોલાવવા.
7.91.15
यज्ञवाटश्च सुमहान्गोमत्या नैमिशे वने ।
आज्ञाप्यतां महाबाहो तद्धि पुण्यमनुत्तमम् ॥ ७.९१.१५ ॥
ગોમતીના કાંઠે નૈમિષ વનમાં વિશાળ યજ્ઞમંડપ બનાવવાની આજ્ઞા આપવી; હે મહાબાહુ, એ સ્થાન અત્યંત પુણ્યમય અને ઉત્તમ છે.
7.91.16
शान्तयश्च महाबाहो प्रवर्त्यन्तां समन्ततः ॥ ७.९१.१६ ॥
હે મહાબાહુ, ચોતરફ શાંતિ-કર્મો પણ શરૂ કરાવો.
7.91.17
शतशश्चापि धर्मज्ञाः क्रतुमुख्यमनुत्तमम् ।
अनुभूय महायज्ञं नैमिशे रघुनन्दन ॥ ७.९१.१७ ॥
હે રઘુનંદન, નૈમિષમાં સેંકડો ધર્મજ્ઞો પણ આ શ્રેષ્ઠ, યજ્ઞોમાં પ્રધાન મહાયજ્ઞનો અનુભવ કરે.
7.91.18
तुष्टः पुष्टश्च सर्वो ऽसौ मानितश्च यथाविधि ।
प्रीतिं यास्यति धर्मज्ञ शीघ्रमामन्त्र्यतां जनः ॥ ७.९१.१८ ॥
યથાવિધિ સન્માનિત થઈ, તૃપ્ત અને પુષ્ટ થયેલો એ સર્વ જન પ્રસન્નતા પામશે; હે ધર્મજ્ઞ, લોકોને શીઘ્ર આમંત્રણ આપવામાં આવે.
7.91.19
शतं वाहसहस्राणां तण्डुलानां वपुष्मताम् ।
अयुतं तिलमुद्गानां प्रयात्वग्रे महाबल ॥ ७.९१.१९ ॥
સો હજાર ભાર ચોખા, ઉત્તમ અને પુષ્ટ; દસ હજાર તલ અને મગ; એ આગળ જાઓ, હે મહાબળવાન.
7.91.20
चणकानां कुलित्थानां माषाणां लवणस्य च ।
अतो ऽनुरूपं स्नेहं च गन्धं सङ्क्षिप्तमेव च ॥ ७.९१.२० ॥
ચણા, કળથી, અડદ અને મીઠું; એને અનુરૂપ ઘી-તેલ અને સુગંધી દ્રવ્યો પણ સંક્ષેપમાં.
7.91.21
सुवर्णकोट्यो बहुला हिरण्यस्य शतोत्तराः ।
अग्रतो भरतः कृत्वा गच्छत्वग्रे समाधिना ॥ ७.९१.२१ ॥
અનેક કરોડ સોનાના સિક્કા અને સો ઉપરાંત ચાંદીના સિક્કા; ભરતને આગળ રાખીને તે શાંતિથી આગળ જાઓ.
7.91.22
अन्तरा पण्यवीथ्यश्च सर्वे च नटनर्तकाः ।
सूदा नार्यश्च बहवो नित्यं यौवनशालिनः ॥ ७.९१.२२ ॥
વચ્ચે બજારની ગલીઓ, બધા નટ-નર્તકો, રસોઈયાઓ અને યૌવનસંપન્ન અનેક સ્ત્રીઓ પણ.
7.91.23
भरतेन तु सार्धं ते यान्तु सैन्यानि चाग्रतः ।
नैगमा बलवृद्धाश्च द्विजाश्च सुसमाहिताः ॥ ७.९१.२३ ॥
ભરત સાથે તેઓ, સૈન્યો આગળ જાઓ; નગરજનો, અનુભવી યોદ્ધાઓ અને સુસમાહિત બ્રાહ્મણો પણ.
7.91.24
कर्मान्तिकान्वर्धकिनः कोशाध्यक्षांश्च नैगमान् ।
मम मातऽस्तथा सर्वाः कुमारान्तःपुराणि च ॥ ७.९१.२४ ॥
કર્મચારી અધિકારીઓ, સુથારો, ખજાનચીઓ અને વેપારીઓ, મારી બધી માતાઓ, કુમારો અને અંતઃપુરો પણ.
7.91.25
काञ्चनीं मम पत्नीं च दीक्षायां ज्ञांश्च कर्मणि ।
अग्रतो भरतः कृत्वा गच्छत्वग्रे महायशाः ॥ ७.९१.२५ ॥
સોનાની મારી પત્નીની પ્રતિમા અને દીક્ષાકર્મમાં જ્ઞાનીઓને આગળ રાખીને, મહાયશસ્વી ભરત આગળ ચાલે.
7.91.26
उपकार्या महार्हाश्च पार्थिवानां महौजसाम् ।
सानुगानां नरश्रेष्ठो व्यादिदेश महाबलः ॥ ७.९१.२६ ॥
મહાબળવાન નરશ્રેષ્ઠ (રામ) એ મહાતેજસ્વી રાજાઓ અને તેમના અનુચરો માટે ઉપયોગી અને મૂલ્યવાન વસ્તુઓ તૈયાર કરવાનો આદેશ આપ્યો.