ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.91
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.91.1
एतदाख्याय काकुत्स्थो भ्रातृभ्याममितप्रभः ।
लक्ष्मणं पुनरेवाह धर्मयुक्तमिदं वचः ॥ ७.९१.१ ॥
ਇਹ ਦੱਸ ਕੇ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਕਾਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਧਰਮਯੁਕਤ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
7.91.2
वसिष्ठं वामदेवं च जाबालिमथ कश्यपम् ।
द्विजांश्च सर्वप्रवरानश्वमेधपुरस्कृतान् ॥ ७.९१.२ ॥
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਵਾਮਦੇਵ, ਜਾਬਾਲਿ, ਫਿਰ ਕਸ਼ਯਪ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ (ਬੁਲਾਓ)।
7.91.3
एतान्सर्वान्समानीय मन्त्रयित्वा च लक्ष्मण ।
हयं लक्षणसम्पन्नं विमोक्ष्यामि समाधिना ॥ ७.९१.३ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਡਾਂਗਾ।
7.91.4
तद्वाक्यं राघवेणोक्तं श्रुत्वा त्वरितविक्रमः ।
द्विजान्सर्वान्समाहूय दर्शयामास राघवम् ॥ ७.९१.४ ॥
ਰਾਘਵ ਦਾ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਫੁਰਤੀਲੇ ਪਰਾਕਰਮੀ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਨੇ ਸਭ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ।
7.91.5
ते दृष्ट्वा देवसङ्काशं कृतपादाभिवन्दनम् ।
राघवं सुदुराधर्षमाशीर्भिः समपूजयन् ॥ ७.९१.५ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ, ਚਰਨੀਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤਿ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
7.91.6
प्राञ्जलिः स तदा भूत्वा राघवो द्विजसत्तमान् ।
आचचक्षे ऽश्वमेधस्य ह्यभिप्रायं महायशाः ॥ ७.९१.६ ॥
ਤਦ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਘਵ ਨੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਦੱਸਿਆ।
7.91.7
ते तु रामस्य तच्छ्रुत्वा नमस्कृत्वा वृषध्वजम् ।
अश्वमेधं द्विजाः सर्वे पूजयन्ति स्म सर्वशः ॥ ७.९१.७ ॥
ਰਾਮ ਦੀ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ।
7.91.8
स तेषां द्विजमुख्यानां वाक्यमद्भुतदर्शनम् ।
अश्वमेधाश्रितं श्रुत्वा भृशं प्रीतो ऽभवत्तदा ॥ ७.९१.८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਬਾਰੇ ਅਦਭੁਤ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
7.91.9
विज्ञाय कर्म तत्तेषां रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ।
प्रेषयस्व द्रुतं दूतान् सुग्रीवाय महात्मने ॥ ७.९१.९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਕਾਰਜ ਸਮਝ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਤਮਾ ਸੁਗਰੀਵ ਕੋਲ ਛੇਤੀ ਦੂਤ ਭੇਜੋ।"
7.91.10
यथा महद्भिर्हरिभिर्बहुभिश्च वनौकसाम् ।
सार्धमागच्छ भद्रं ते ह्यनुभोक्तुं महोत्सवम् ॥ ७.९१.१० ॥
ਵੱਡੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਆਓ; ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਇਸ ਮਹਾਉਤਸਵ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਲਈ ਆਓ।
7.91.11
बिभीषणश्च रक्षोभिः कामगैर्बहुभिर्वृतः ।
अश्वमेधं महायज्ञमायात्वतुलविक्रमः ॥ ७.९१.११ ॥
ਬੇਮਿਸਾਲ ਪਰਾਕਰਮੀ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਵੀ ਮਨਚਾਹੇ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇਸ ਮਹਾਯਗ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਵਿੱਚ ਆਵੇ।
7.91.12
राजानश्च महाभागा ये मे प्रियचिकीर्षवः ।
सानुगाः क्षिप्रमायान्तु यज्ञं द्रष्टुमनुत्तमम् ॥ ७.९१.१२ ॥
ਜੋ ਮਹਾਭਾਗ ਰਾਜੇ ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਨੁਚਰਾਂ ਸਮੇਤ ਇਸ ਉੱਤਮ ਯਗ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਛੇਤੀ ਆਉਣ।
7.91.13
देशान्तरगता ये च द्विजा धर्मसमाहिताः ।
आमन्त्रयस्व तान्सर्वानश्वमेधाय लक्ष्मण ॥ ७.९१.१३ ॥
ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ ਹੋਏ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਲਕ੍ਸ਼ਮਣ, ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿਓ।
7.91.14
ऋषयश्च महाबाहो आहूयन्तां तपोधनाः ।
देशान्तरगताः सर्वे सदाराश्च द्विजातयः ।
तथैव तालावचरास्तथैव नटनर्तकाः ॥ ७.९१.१४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਤਪ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ ਸਾਰੇ ਦ੍ਵਿਜ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਤਾਲ-ਨਰਤਕ ਤੇ ਨਟ-ਨਰਤਕ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ।
7.91.15
यज्ञवाटश्च सुमहान्गोमत्या नैमिशे वने ।
आज्ञाप्यतां महाबाहो तद्धि पुण्यमनुत्तमम् ॥ ७.९१.१५ ॥
ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੈਮਿਸ਼ ਬਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੱਗ-ਮੰਡਪ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਉਹ ਥਾਂ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ।
7.91.16
शान्तयश्च महाबाहो प्रवर्त्यन्तां समन्ततः ॥ ७.९१.१६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਚੁਫੇਰੇ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਕਰਮ ਵੀ ਆਰੰਭੇ ਜਾਣ।
7.91.17
शतशश्चापि धर्मज्ञाः क्रतुमुख्यमनुत्तमम् ।
अनुभूय महायज्ञं नैमिशे रघुनन्दन ॥ ७.९१.१७ ॥
ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਨੈਮਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਧਰਮਗਿਆਨੀ ਵੀ ਇਸ ਉੱਤਮ, ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮਹਾਯੱਗ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ।
7.91.18
तुष्टः पुष्टश्च सर्वो ऽसौ मानितश्च यथाविधि ।
प्रीतिं यास्यति धर्मज्ञ शीघ्रमामन्त्र्यतां जनः ॥ ७.९१.१८ ॥
ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਪਤ ਤੇ ਪੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ; ਹੇ ਧਰਮਗਿਆਨੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਸੱਦਾ ਦਿਓ।
7.91.19
शतं वाहसहस्राणां तण्डुलानां वपुष्मताम् ।
अयुतं तिलमुद्गानां प्रयात्वग्रे महाबल ॥ ७.९१.१९ ॥
ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਬੋਝ ਚੌਲ, ਵਧੀਆ ਤੇ ਭਰਪੂਰ; ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤਿਲ ਤੇ ਮੂੰਗ; ਇਹ ਅੱਗੇ ਜਾਣ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ।
7.91.20
चणकानां कुलित्थानां माषाणां लवणस्य च ।
अतो ऽनुरूपं स्नेहं च गन्धं सङ्क्षिप्तमेव च ॥ ७.९१.२० ॥
ਛੋਲੇ, ਕੁਲਥੀ, ਮਾਂਹ ਅਤੇ ਲੂਣ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਘਿਓ, ਤੇਲ ਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਵਸਤਾਂ ਵੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ।
7.91.21
सुवर्णकोट्यो बहुला हिरण्यस्य शतोत्तराः ।
अग्रतो भरतः कृत्वा गच्छत्वग्रे समाधिना ॥ ७.९१.२१ ॥
ਅਨੇਕ ਕਰੋੜ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ; ਭਰਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਸਹਿਜ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਜਾਣ।
7.91.22
अन्तरा पण्यवीथ्यश्च सर्वे च नटनर्तकाः ।
सूदा नार्यश्च बहवो नित्यं यौवनशालिनः ॥ ७.९१.२२ ॥
ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਨਟ-ਨਰਤਕ, ਰਸੋਈਏ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ।
7.91.23
भरतेन तु सार्धं ते यान्तु सैन्यानि चाग्रतः ।
नैगमा बलवृद्धाश्च द्विजाश्च सुसमाहिताः ॥ ७.९१.२३ ॥
ਭਰਤ ਨਾਲ ਉਹ, ਫੌਜਾਂ ਅੱਗੇ ਜਾਣ; ਸ਼ਹਿਰੀ, ਤਾਕਤਵਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਯੋਧੇ ਅਤੇ ਸੰਜਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ।
7.91.24
कर्मान्तिकान्वर्धकिनः कोशाध्यक्षांश्च नैगमान् ।
मम मातऽस्तथा सर्वाः कुमारान्तःपुराणि च ॥ ७.९१.२४ ॥
ਕੰਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਤਰਖਾਣ, ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ, ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਅੰਤਹਪੁਰ ਵੀ।
7.91.25
काञ्चनीं मम पत्नीं च दीक्षायां ज्ञांश्च कर्मणि ।
अग्रतो भरतः कृत्वा गच्छत्वग्रे महायशाः ॥ ७.९१.२५ ॥
ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ-ਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਦੀਖਿਆ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਭਰਤ ਅੱਗੇ ਚੱਲੇ।
7.91.26
उपकार्या महार्हाश्च पार्थिवानां महौजसाम् ।
सानुगानां नरश्रेष्ठो व्यादिदेश महाबलः ॥ ७.९१.२६ ॥
ਮਹਾਬਲੀ ਨਰਸ਼ਰੇਸ਼ਠ (ਰਾਮ) ਨੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਵਸਤਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।