వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 7.91
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.91.1
एतदाख्याय काकुत्स्थो भ्रातृभ्याममितप्रभः ।
लक्ष्मणं पुनरेवाह धर्मयुक्तमिदं वचः ॥ ७.९१.१ ॥
ఇది చెప్పి, అమిత తేజస్సు గల కాకుత్స్థుడు (రాముడు) ఇద్దరు సోదరులతో, మళ్ళీ లక్ష్మణునితో ఈ ధర్మయుక్తమైన మాట అన్నాడు.
7.91.2
वसिष्ठं वामदेवं च जाबालिमथ कश्यपम् ।
द्विजांश्च सर्वप्रवरानश्वमेधपुरस्कृतान् ॥ ७.९१.२ ॥
వసిష్ఠుడు, వామదేవుడు, జాబాలి, తరువాత కశ్యపుడు, అశ్వమేధాన్ని ముందుంచిన శ్రేష్ఠ ద్విజులందరినీ (పిలువుము).
7.91.3
एतान्सर्वान्समानीय मन्त्रयित्वा च लक्ष्मण ।
हयं लक्षणसम्पन्नं विमोक्ष्यामि समाधिना ॥ ७.९१.३ ॥
వీరందరినీ సమకూర్చి, ఆలోచించి, లక్ష్మణా, లక్షణాలతో కూడిన ఆ అశ్వాన్ని క్రమపద్ధతిగా విడిచిపెడతాను.
7.91.4
तद्वाक्यं राघवेणोक्तं श्रुत्वा त्वरितविक्रमः ।
द्विजान्सर्वान्समाहूय दर्शयामास राघवम् ॥ ७.९१.४ ॥
రాఘవుడు చెప్పిన ఆ మాటను విని, వేగవంతమైన పరాక్రమం గల (లక్ష్మణుడు) సర్వ ద్విజులను పిలిపించి రాఘవునికి చూపించాడు.
7.91.5
ते दृष्ट्वा देवसङ्काशं कृतपादाभिवन्दनम् ।
राघवं सुदुराधर्षमाशीर्भिः समपूजयन् ॥ ७.९१.५ ॥
దేవతలా ఉన్న, పాదాలకు నమస్కరించిన, అత్యంత అజేయుడైన రాఘవుని చూసి వారు ఆశీర్వాదాలతో ఆయనను గౌరవించారు.
7.91.6
प्राञ्जलिः स तदा भूत्वा राघवो द्विजसत्तमान् ।
आचचक्षे ऽश्वमेधस्य ह्यभिप्रायं महायशाः ॥ ७.९१.६ ॥
అప్పుడు అంజలి ఘటించి నిలిచి, మహాయశస్వి రాఘవుడు శ్రేష్ఠ ద్విజులకు అశ్వమేధంపై తన అభిప్రాయాన్ని తెలిపాడు.
7.91.7
ते तु रामस्य तच्छ्रुत्वा नमस्कृत्वा वृषध्वजम् ।
अश्वमेधं द्विजाः सर्वे पूजयन्ति स्म सर्वशः ॥ ७.९१.७ ॥
రాముని ఆ మాటలు విని, వృషధ్వజుడికి (శివుడికి) నమస్కరించి, బ్రాహ్మణులందరూ అశ్వమేధ యజ్ఞాన్ని అన్ని విధాలుగా గౌరవించారు.
7.91.8
स तेषां द्विजमुख्यानां वाक्यमद्भुतदर्शनम् ।
अश्वमेधाश्रितं श्रुत्वा भृशं प्रीतो ऽभवत्तदा ॥ ७.९१.८ ॥
ఆ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుల అద్భుతమైన, అశ్వమేధ యజ్ఞం గురించిన మాటలు విని అతడు అప్పుడు ఎంతగానో సంతోషించాడు.
7.91.9
विज्ञाय कर्म तत्तेषां रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ।
प्रेषयस्व द्रुतं दूतान् सुग्रीवाय महात्मने ॥ ७.९१.९ ॥
వారి ఆ పనిని గ్రహించి రాముడు లక్ష్మణుడితో ఇలా అన్నాడు: "మహాత్ముడైన సుగ్రీవుడి దగ్గరకు వెంటనే దూతలను పంపు."
7.91.10
यथा महद्भिर्हरिभिर्बहुभिश्च वनौकसाम् ।
सार्धमागच्छ भद्रं ते ह्यनुभोक्तुं महोत्सवम् ॥ ७.९१.१० ॥
మహా వానరులు, అనేకమంది వనవాసులు నీతో కలిసి రావాలి; నీకు శుభం; ఈ మహోత్సవాన్ని అనుభవించడానికి రా.
7.91.11
बिभीषणश्च रक्षोभिः कामगैर्बहुभिर्वृतः ।
अश्वमेधं महायज्ञमायात्वतुलविक्रमः ॥ ७.९१.११ ॥
అతులిత పరాక్రమశాలి విభీషణుడు కూడా, ఇష్టానుసారం తిరిగే అనేక రాక్షసులతో కూడి, ఈ మహా అశ్వమేధ యజ్ఞానికి రావాలి.
7.91.12
राजानश्च महाभागा ये मे प्रियचिकीर्षवः ।
सानुगाः क्षिप्रमायान्तु यज्ञं द्रष्टुमनुत्तमम् ॥ ७.९१.१२ ॥
నాకు మేలు చేయాలని కోరే మహాభాగ్యులైన రాజులు తమ అనుచరులతో కలిసి ఈ ఉత్తమ యజ్ఞాన్ని చూడటానికి త్వరగా రావాలి.
7.91.13
देशान्तरगता ये च द्विजा धर्मसमाहिताः ।
आमन्त्रयस्व तान्सर्वानश्वमेधाय लक्ष्मण ॥ ७.९१.१३ ॥
ఇతర దేశాలకు వెళ్లిన, ధర్మంలో స్థిరులైన ద్విజులందరినీ, లక్ష్మణా, అశ్వమేధానికి ఆహ్వానించు.
7.91.14
ऋषयश्च महाबाहो आहूयन्तां तपोधनाः ।
देशान्तरगताः सर्वे सदाराश्च द्विजातयः ।
तथैव तालावचरास्तथैव नटनर्तकाः ॥ ७.९१.१४ ॥
ఓ మహాబాహు, తపస్సునే ధనంగా కలిగిన ఋషులను కూడా పిలవాలి; ఇతర దేశాలకు వెళ్లిన ద్విజులందరూ భార్యలతో సహా, అలాగే తాళ నర్తకులు, నట నర్తకులు కూడా పిలవబడాలి.
7.91.15
यज्ञवाटश्च सुमहान्गोमत्या नैमिशे वने ।
आज्ञाप्यतां महाबाहो तद्धि पुण्यमनुत्तमम् ॥ ७.९१.१५ ॥
గోమతి తీరాన నైమిష వనంలో మహా యజ్ఞశాల నిర్మించమని ఆజ్ఞాపించాలి; ఓ మహాబాహు, ఆ స్థలం అత్యంత పుణ్యమైనది, సర్వోత్తమమైనది.
7.91.16
शान्तयश्च महाबाहो प्रवर्त्यन्तां समन्ततः ॥ ७.९१.१६ ॥
ఓ మహాబాహు, చుట్టూ శాంతి కర్మలు కూడా ప్రారంభించబడాలి.
7.91.17
शतशश्चापि धर्मज्ञाः क्रतुमुख्यमनुत्तमम् ।
अनुभूय महायज्ञं नैमिशे रघुनन्दन ॥ ७.९१.१७ ॥
ఓ రఘునందనా, నైమిషంలో వందలాది ధర్మజ్ఞులు కూడా ఈ అత్యుత్తమమైన, యజ్ఞాలలో ప్రధానమైన మహాయజ్ఞాన్ని అనుభవించాలి.
7.91.18
तुष्टः पुष्टश्च सर्वो ऽसौ मानितश्च यथाविधि ।
प्रीतिं यास्यति धर्मज्ञ शीघ्रमामन्त्र्यतां जनः ॥ ७.९१.१८ ॥
యథావిధిగా గౌరవించబడి, తృప్తిని, పోషణను పొందిన ఆ జనులందరూ ఆనందం పొందుతారు; ఓ ధర్మజ్ఞా, ప్రజలను త్వరగా ఆహ్వానించాలి.
7.91.19
शतं वाहसहस्राणां तण्डुलानां वपुष्मताम् ।
अयुतं तिलमुद्गानां प्रयात्वग्रे महाबल ॥ ७.९१.१९ ॥
వందవేల భారాల బియ్యం, మంచి రకమైనవి; పదివేల నువ్వులు, పెసలు; ఇవి ముందుగా వెళ్లనీ, ఓ మహాబలుడా.
7.91.20
चणकानां कुलित्थानां माषाणां लवणस्य च ।
अतो ऽनुरूपं स्नेहं च गन्धं सङ्क्षिप्तमेव च ॥ ७.९१.२० ॥
శనగలు, ఉలవలు, మినుములు, ఉప్పు; వాటికి తగిన నెయ్యి, నూనె, సుగంధ ద్రవ్యాలు కూడా సంక్షేపంగానైనా.
7.91.21
सुवर्णकोट्यो बहुला हिरण्यस्य शतोत्तराः ।
अग्रतो भरतः कृत्वा गच्छत्वग्रे समाधिना ॥ ७.९१.२१ ॥
అనేక కోట్ల బంగారు నాణేలు, నూటికి పైగా వెండి నాణేలు; భరతుడిని ముందుంచి అవి నిదానంగా ముందుకు సాగాలి.
7.91.22
अन्तरा पण्यवीथ्यश्च सर्वे च नटनर्तकाः ।
सूदा नार्यश्च बहवो नित्यं यौवनशालिनः ॥ ७.९१.२२ ॥
మధ్యలో వ్యాపార వీధులు, నటులు నర్తకులు అందరూ, వంటవారు, యౌవన సంపన్నులైన అనేక స్త్రీలు కూడా.
7.91.23
भरतेन तु सार्धं ते यान्तु सैन्यानि चाग्रतः ।
नैगमा बलवृद्धाश्च द्विजाश्च सुसमाहिताः ॥ ७.९१.२३ ॥
భరతునితో కలిసి వారు, సైన్యాలు ముందుగా వెళ్లనీ; పట్టణవాసులు, బలవృద్ధులైన యోధులు, సుసమాహిత బ్రాహ్మణులు కూడా.
7.91.24
कर्मान्तिकान्वर्धकिनः कोशाध्यक्षांश्च नैगमान् ।
मम मातऽस्तथा सर्वाः कुमारान्तःपुराणि च ॥ ७.९१.२४ ॥
పనుల అధికారులు, వడ్రంగులు, ఖజానా అధ్యక్షులు, వ్యాపారులు, నా తల్లులందరు, కుమారులు, అంతఃపురాలు కూడా.
7.91.25
काञ्चनीं मम पत्नीं च दीक्षायां ज्ञांश्च कर्मणि ।
अग्रतो भरतः कृत्वा गच्छत्वग्रे महायशाः ॥ ७.९१.२५ ॥
బంగారు నా భార్య ప్రతిమను, దీక్షా కర్మలో విజ్ఞులైన వారిని ముందుంచి, మహాయశస్వి భరతుడు ముందు నడవాలి.
7.91.26
उपकार्या महार्हाश्च पार्थिवानां महौजसाम् ।
सानुगानां नरश्रेष्ठो व्यादिदेश महाबलः ॥ ७.९१.२६ ॥
మహాబలుడు నరశ్రేష్ఠుడు (రాముడు), మహాతేజస్వులైన రాజులకు, వారి అనుచరులకు ఉపయోగపడే విలువైన వస్తువులను సిద్ధం చేయమని ఆజ్ఞాపించాడు.