ऋग्वेद · सूक्त 8.51

8.51.1

यथा॒ मनौ॒ सांव॑रणौ॒ सोम॑मि॒न्द्रापि॑बः सु॒तम् ।
नीपा॑तिथौ मघव॒न्मेध्या॑तिथौ॒ पुष्टि॑गौ॒ श्रुष्टि॑गौ॒ सचा॑ ॥

मनूमध्ये, सांवरणामध्ये तू पिळलेला सोम प्याला होतास, हे इंद्रा; नीपातिथीमध्ये, हे मघवन्, मेध्यातिथीमध्ये, पुष्टिगू आणि श्रुष्टिगूमध्ये एकत्र.

पा॒र्ष॒द्वा॒णः प्रस्क॑ण्वं॒ सम॑सादय॒च्शया॑नं॒ जिव्रि॒मुद्धि॑तम् ।
स॒हस्रा॑ण्यसिषास॒द्गवा॒मृषि॒स्त्वोतो॒ दस्य॑वे॒ वृकः॑ ॥

पार्षदवाणाने झोपलेल्या, दबलेल्या प्रस्कण्वाला पुन्हा बसवले; हजारो गायी जिंकू इच्छिणारा ऋषी, तुझ्या प्रेरणेने, दस्यूसाठी लांडगा झाला.

य उ॒क्थेभि॒र्न वि॒न्धते॑ चि॒किद्य ऋ॑षि॒चोद॑नः ।
इन्द्रं॒ तमच्छा॑ वद॒ नव्य॑स्या म॒ती अरि॑ष्यन्तं॒ न भोज॑से ॥

स्तोत्रांनी जो त्याला मिळवत नाही, ऋषींना प्रेरणा देणाऱ्याला जाणणारा — त्या इंद्राकडे नव्या मतींनी बोल; भरकटलेल्याला सुखासाठी मार्ग सांगावा तसे.

यस्मा॑ अ॒र्कं स॒प्तशी॑र्षाणमानृ॒चुस्त्रि॒धातु॑मुत्त॒मे प॒दे ।
स त्वि॑मा विश्वा॒ भुव॑नानि चिक्रद॒दादिज्ज॑निष्ट॒ पौंस्य॑म् ॥

ज्याच्यासाठी त्यांनी सात मस्तकांचा, तीन धारण करणारा, उच्च स्थानी असलेला मंत्र गायला; तोच ही सर्व भुवने गजवतो, तेव्हाच त्याचे पौरुष जन्मले.

यो नो॑ दा॒ता वसू॑ना॒मिन्द्रं॒ तं हू॑महे व॒यम् ।
वि॒द्मा ह्य॑स्य सुम॒तिं नवी॑यसीं ग॒मेम॒ गोम॑ति व्र॒जे ॥

जो वसूंचा दाता आहे, त्या इंद्राला आम्ही हाक मारतो; त्याची नवी कृपा आम्ही निश्चित जाणतो — गायींनी भरलेल्या गोठ्याकडे आम्ही जावो.

यस्मै॒ त्वं व॑सो दा॒नाय॒ शिक्ष॑सि॒ स रा॒यस्पोष॑मश्नुते ।
तं त्वा॑ व॒यं म॑घवन्निन्द्र गिर्वणः सु॒ताव॑न्तो हवामहे ॥

हे वसो, ज्याला दानासाठी तू शिकवतोस, तो संपत्तीचे पोषण मिळवतो. हे मघवन्, हे इंद्रा, हे स्तुत्या, सोम पिळणारे आम्ही तुलाच हाक मारतो.

क॒दा च॒न स्त॒रीर॑सि॒ नेन्द्र॑ सश्चसि दा॒शुषे॑ ।
उपो॒पेन्नु म॑घव॒न्भूय॒ इन्नु ते॒ दानं॑ दे॒वस्य॑ पृच्यते ॥

हे इंद्रा, तू कधी वांझेसारखा होतोस का? दात्याची तू सेवा करतोस. हे धनवान, हे देवा, तुझे दान निश्चितच अधिक गायिले जाते.

प्र यो न॑न॒क्षे अ॒भ्योज॑सा॒ क्रिविं॑ व॒धैः शुष्णं॑ निघो॒षय॑न् ।
य॒देदस्त॑म्भीत्प्र॒थय॑न्न॒मूं दिव॒मादिज्ज॑निष्ट॒ पार्थि॑वः ॥

जो आपल्या बलाने वाकड्या शत्रूला जिंकतो, प्रहारांनी शुष्णाला गर्जना करायला लावतो. त्याने तो आकाश स्तंभित करून विस्तारला, तेव्हाच पार्थिव (देव) जन्मला.

यस्या॒यं विश्व॒ आर्यो॒ दासः॑ शेवधि॒पा अ॒रिः ।
ति॒रश्चि॑द॒र्ये रुश॑मे॒ पवी॑रवि॒ तुभ्येत्सो अ॑ज्यते र॒यिः ॥

ज्याचे हे सर्व आहे — आर्य आणि दास, धनाचे रक्षक आणि शत्रू. आर्यात, रुशमात आणि पवीरूतही तुझ्यासाठीच ते धन मिळवले जाते.

तु॒र॒ण्यवो॒ मधु॑मन्तं घृत॒श्चुतं॒ विप्रा॑सो अ॒र्कमा॑नृचुः ।
अ॒स्मे र॒यिः प॑प्रथे॒ वृष्ण्यं॒ शवो॑ अ॒स्मे सु॑वा॒नास॒ इन्द॑वः ॥

उत्सुक उपासक मधुर, तूप ठिबकणारे स्तोत्र गातात; विप्र स्तुती करतात. आमच्यासाठी धन विस्तारले, आमच्यासाठी वृषाचे बल झाले; आमच्यासाठी सोमरस पिळला गेला.