ਉਪਨਿਸ਼ਦ · Bṛhadāraṇyaka 2.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 2.3.1
(मूर्तामूर्तब्राह्मणम्)
द्वे वाव ब्रह्मणो रूपे ।
मूर्तं चैवामूर्तं च ।
मर्त्यं चामृतं च ।
स्थितं च यच्च ।
सच्च त्यं च ॥ २.३.१ ॥
ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ। ਮੂਰਤ ਅਤੇ ਅਮੂਰਤ, ਮਰਤ੍ਯ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤ, ਸਥਿਤ ਅਤੇ ਸਤ, ਅਤੇ ਤ੍ਯ।
Bṛhadāraṇyaka 2.3.2
तदेतन्मूर्तं यदन्यद्वायोश्चान्तरिक्षाच्च ।
एतन्मर्त्यम् ।
एतत्स्थितम् ।
एतत्सत् ।
तस्यैतस्य मूर्तस्यैतस्य मर्त्यस्यैतस्य स्थितस्यैतस्य सत एष रसो य एष तपति ।
सतो ह्येष रसः ॥ २.३.२ ॥
ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਤੋਂ ਹੋਰ ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਮਰਤ੍ਯ ਹੈ, ਇਹ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਹ ਸਤ ਹੈ। ਇਸ ਮੂਰਤ, ਮਰਤ੍ਯ, ਸਥਿਤ, ਸਤ ਦਾ ਰਸ ਇਹੀ ਹੈ ਜੋ ਤਪਦਾ ਹੈ। ਸਤ ਦਾ ਰਸ ਇਹੀ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 2.3.3
अथामूर्तम् ।
वायुश्चान्तरिक्षश्च ।
एतदमृतम् ।
एतद्यत् ।
एतत्त्यम् ।
तस्यैतस्यामूर्तस्यैतस्यामृतस्यैतस्य यत एतस्य त्यस्यैष रसो य एष एतस्मिन्मण्डले पुरुषः ।
त्यस्य ह्येष रस ।
इत्यधिदैवतम् ॥ २.३.३ ॥
ਹੁਣ ਅਮੂਰਤ: ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼। ਇਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਜੋ ਹੈ ਉਹ ਤ੍ਯ ਹੈ। ਉਸ ਅਮੂਰਤ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਹੈ ਉਸ ਤ੍ਯ ਦਾ ਰਸ ਇਸ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪੁਰਖ ਹੈ। ਤ੍ਯ ਦਾ ਰਸ ਇਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਧਿਦੈਵਤ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 2.3.4
अथाध्यात्मम् ।
इदमेव मूर्तं यदन्यत्प्राणाच्च यश्चायमन्तरात्मन्नाकाशः ।
एतन्मर्त्यम् ।
एतत्स्थितम् ।
एतत्सत् ।
तस्यैतस्य मूर्तस्यैतस्य मर्त्यस्यैतस्य स्थितस्यैतस्य सत एष रसो यच्चक्षुः ।
सतो ह्येष रसः ॥ २.३.४ ॥
ਹੁਣ ਅਧਿਆਤਮ: ਪ੍ਰਾਣ ਤੋਂ ਹੋਰ ਜੋ ਹੈ ਉਹੀ ਮੂਰਤ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਵਿੱਚਲਾ ਇਹ ਆਕਾਸ਼ ਵੀ। ਇਹ ਮਰਤ੍ਯ ਹੈ, ਇਹ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਹ ਸਤ ਹੈ। ਇਸ ਮੂਰਤ, ਮਰਤ੍ਯ, ਸਥਿਤ, ਸਤ ਦਾ ਰਸ ਅੱਖ ਹੈ। ਸਤ ਦਾ ਰਸ ਇਹੀ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 2.3.5
अथामूर्तं प्राणश्च यश्चायमन्तरात्मन्नाकाशः ।
एतदमृतम् ।
एतद्यत् ।
एतत्त्यत् ।
तस्यैतस्यामूर्तस्यैतस्यामृतस्यैतस्य यत एतस्य त्यस्यैष रसो योऽयं दक्षिणेऽक्षन् पुरुषः ।
त्यस्य ह्येष रसः ॥ २.३.५ ॥
ਹੁਣ ਅਮੂਰਤ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਵਿੱਚਲਾ ਆਕਾਸ਼ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਉਹੀ ਹੈ; ਉਹੀ ਇਹ ਹੈ। ਉਸ ਅਮੂਰਤ ਦਾ, ਉਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਜੋ ਰਸ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਜੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ। ਉਸੇ ਦਾ ਇਹ ਰਸ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 2.3.6
तस्य हैतस्य पुरुषस्य रूपम् ।
यथा माहारजनं वासो यथा पाण्ड्वाविकं यथेन्द्रगोपो यथाग्न्यर्चिर्यथा पुण्डरीकं यथा सकृद्विद्युत्तम् ।
सकृद्विद्युत्तेव ह वा अस्य श्रीर्भवति य एवं वेद ।
अथात आदेशो नेति नेति ।
न ह्येतस्मादिति नेत्यन्यत्परमस्ति ।
अथ नामधेयं सत्यस्य सत्यमिति ।
प्राणा वै सत्यम् ।
तेषामेष सत्यम् ॥ २.३.६ ॥
ਉਸ ਪੁਰਖ ਦਾ ਰੂਪ ਇਹ ਹੈ: ਗੂੜ੍ਹੇ ਕੇਸਰੀ ਵਸਤਰ ਵਰਗਾ, ਚਿੱਟੇ ਉੱਨੀ ਕੱਪੜੇ ਵਰਗਾ, ਇੰਦਰਗੋਪ ਕੀੜੇ ਵਰਗਾ, ਅੱਗ ਦੀ ਲਾਟ ਵਰਗਾ, ਚਿੱਟੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਚਮਕੀ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗਾ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਚਮਕੀ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼: 'ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ'। ਇਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ 'ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਸੱਚ ਦਾ ਨਾਮ 'ਸੱਚ' ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਸੱਚ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ।