উপনিষদ · Bṛhadāraṇyaka 3.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 3.3.1
(भुज्युब्राह्मणम्)
अथ हैनं भुज्युर्लाह्यायनिः पप्रच्छ याज्ञवल्क्येति होवाच मद्रेषु चरकाः पर्यव्रजाम ।
ते पतञ्चलस्य काप्यस्य गृहानैम ।
तस्यासीद्दुहिता गन्धर्वगृहीता ।
तमपृच्छाम कोऽसीति ।
सोऽब्रवीत्सुधन्वाङ्गिरस इति ।
तं यदा लोकानामन्तानपृच्छाम ।
अथैनमब्रूम क्व पारिक्षिता अभवन्निति ।
क्व पारिक्षिता अभवन् ।
स त्वा पृच्छामि याज्ञवल्क्य ।
क्व पारिक्षिता अभवन्निति ॥ ३.३.१ ॥
তখন লাহ্যায়নি ভুজ্যু তাঁকে জিজ্ঞাসা করলেন: হে যাজ্ঞবল্ক্য! আমরা মদ্র দেশে ঘুরে বেড়ানো চরক ছিলাম। আমরা পতঞ্চল কাপ্যের গৃহে গেলাম। তাঁর এক কন্যা ছিল যাকে গন্ধর্ব আবিষ্ট করেছিল। আমরা তাকে জিজ্ঞাসা করলাম, 'তুমি কে?' সে বলল, 'আমি অঙ্গিরার পুত্র সুধন্বা।' যখন আমরা লোকসমূহের শেষ সম্পর্কে জিজ্ঞাসা করলাম, তখন তাকে বললাম, 'পারিক্ষিতরা কোথায় গেলেন?' পারিক্ষিতরা কোথায় ছিলেন? হে যাজ্ঞবল্ক্য, আমি তোমাকে জিজ্ঞাসা করছি: পারিক্ষিতরা কোথায় ছিলেন?
Bṛhadāraṇyaka 3.3.2
स होवाच उवाच वै सः ।
अगच्छन् वै ते तद्यत्राश्वमेधयाजिनो गच्छन्तीति ।
क्व न्वश्वमेधयाजिनो गच्छन्तीति ।
द्वात्रिंशतं वै देवरथाह्न्यान्ययं लोकः ।
तं समन्तं पृथिवी द्विस्तावत्पर्येति ।
तां समन्तं पृथिवीं द्विस्तावत्समुद्रः पर्येति ।
तद्यावती क्षुरस्य धारा यावद्वा मक्षिकायाः पत्त्रं तावानन्तरेणाकाशः तानैन्द्रः सुपर्णो भूत्वा वायवे प्रायच्छत् ।
तान् वायुरात्मनि धित्वा तत्रागमयद्यत्राश्वमेधयाजिनोऽभवन्निति ।
एवमिव वै स वायुमेव प्रशशंस तस्माद्वायुरेव व्यष्टिर्वायुः समष्टिः ।
अप पुनर्मृत्युं जयति य एवं वेद ।
ततो ह भुज्युर्लाह्यायनिरुपरराम ॥ ३.३.२ ॥
তিনি বললেন, সত্যিই তিনি বললেন: অশ্বমেধ যজ্ঞকারীরা যেখানে যায়, সেখানে আমরা গিয়েছিলাম। অশ্বমেধ যজ্ঞকারীরা কোথায় যায়? বত্রিশটি দেবরথ আছে; সেগুলিই এই লোক। পৃথিবী একে চারদিক থেকে দ্বিগুণ পরিমাণে বেষ্টন করে; সমুদ্র সেই পৃথিবীকে চারদিক থেকে দ্বিগুণ পরিমাণে বেষ্টন করে। ক্ষুরের ধার যত সূক্ষ্ম, বা মাছির ডানা যত ছোট, তাদের মধ্যের আকাশ ততটুকুই। ইন্দ্রের গরুড় হয়ে তারা সেগুলি বায়ুকে দিল। বায়ু সেগুলি নিজের মধ্যে ধারণ করে যেখানে অশ্বমেধ যজ্ঞকারীরা ছিল সেখানে নিয়ে এল। এভাবেই তিনি বায়ুরই প্রশংসা করলেন। তাই বায়ুই ব্যষ্টি, বায়ুই সমষ্টি। যে এমন জানে, সে পুনরায় মৃত্যুকে জয় করে। তারপর লাহ্যায়নি ভুজ্যু নীরব হলেন।