อุปนิษัท · Bṛhadāraṇyaka 3.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 3.3.1
(भुज्युब्राह्मणम्)
अथ हैनं भुज्युर्लाह्यायनिः पप्रच्छ याज्ञवल्क्येति होवाच मद्रेषु चरकाः पर्यव्रजाम ।
ते पतञ्चलस्य काप्यस्य गृहानैम ।
तस्यासीद्दुहिता गन्धर्वगृहीता ।
तमपृच्छाम कोऽसीति ।
सोऽब्रवीत्सुधन्वाङ्गिरस इति ।
तं यदा लोकानामन्तानपृच्छाम ।
अथैनमब्रूम क्व पारिक्षिता अभवन्निति ।
क्व पारिक्षिता अभवन् ।
स त्वा पृच्छामि याज्ञवल्क्य ।
क्व पारिक्षिता अभवन्निति ॥ ३.३.१ ॥
ภุชยุ บุตรของลาหยะ ได้ถามท่านว่า ข้าแต่ยาชญวัลกยะ พวกข้าได้เที่ยวเป็นศิษย์ผู้พเนจรอยู่ในแคว้นมัทระ พวกข้าได้ไปยังเรือนของปตัญจละ กาปยะ เขามีธิดาคนหนึ่งที่คนธรรพ์เข้าสิง พวกข้าได้ถามนางว่า เจ้าเป็นผู้ใด นางตอบว่า ข้าคือสุธันวัน บุตรของอังคิรัส เมื่อพวกข้าถามถึงที่สุดของโลกทั้งหลาย พวกข้าจึงกล่าวกับนางว่า ปาริกษิตทั้งหลายไปอยู่ที่ไหน ปาริกษิตทั้งหลายไปอยู่ที่ไหน ดังนั้นข้าจึงถามท่าน ข้าแต่ยาชญวัลกยะ ว่าปาริกษิตทั้งหลายไปอยู่ที่ไหน
Bṛhadāraṇyaka 3.3.2
स होवाच उवाच वै सः ।
अगच्छन् वै ते तद्यत्राश्वमेधयाजिनो गच्छन्तीति ।
क्व न्वश्वमेधयाजिनो गच्छन्तीति ।
द्वात्रिंशतं वै देवरथाह्न्यान्ययं लोकः ।
तं समन्तं पृथिवी द्विस्तावत्पर्येति ।
तां समन्तं पृथिवीं द्विस्तावत्समुद्रः पर्येति ।
तद्यावती क्षुरस्य धारा यावद्वा मक्षिकायाः पत्त्रं तावानन्तरेणाकाशः तानैन्द्रः सुपर्णो भूत्वा वायवे प्रायच्छत् ।
तान् वायुरात्मनि धित्वा तत्रागमयद्यत्राश्वमेधयाजिनोऽभवन्निति ।
एवमिव वै स वायुमेव प्रशशंस तस्माद्वायुरेव व्यष्टिर्वायुः समष्टिः ।
अप पुनर्मृत्युं जयति य एवं वेद ।
ततो ह भुज्युर्लाह्यायनिरुपरराम ॥ ३.३.२ ॥
ท่านตอบว่า แท้จริงแล้ว พวกเขาได้ไปยังที่ที่ผู้ประกอบอัศวเมธยัญไปกัน ถามว่า ผู้ประกอบอัศวเมธยัญไปที่ไหนกันเล่า รถทิพย์มีสามสิบสองคัน และโลกนี้ก็คือรถนั้น แผ่นดินล้อมรอบโลกนี้โดยรอบ ไกลเป็นสองเท่า มหาสมุทรล้อมแผ่นดินนั้นโดยรอบ ไกลเป็นสองเท่าอีก ช่องว่างระหว่างสิ่งเหล่านี้เล็กเท่าคมมีดโกน หรือเท่าปีกแมลงวัน พระอินทร์ทรงกลายเป็นครุฑ แล้วมอบรถเหล่านั้นให้แก่พระวายุ พระวายุทรงรับรถเหล่านั้นไว้ในพระองค์ แล้วนำไปยังที่ที่ผู้ประกอบอัศวเมธยัญอยู่ ท่านสรรเสริญพระวายุเช่นนี้เท่านั้น เพราะเหตุนั้น พระวายุจึงเป็นทั้งส่วนย่อยและส่วนรวม ผู้ที่รู้เช่นนี้ย่อมชนะความตายอีกครั้ง ครั้นแล้ว ภุชยุ บุตรของลาหยะ ก็นิ่งไป