อุปนิษัท · Maitrāyaṇī 3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Maitrāyaṇī 3.1
ते होचुर्भगवन्यद्येवमस्यात्मनो महिमानं सूचयसीत्यन्यो वा परः कोऽयमात्मा सितासितैः कर्मफलैरभिभूयमानः सदसद्योनिमापद्यत इत्यवाचीं वोर्ध्वां वा गतं द्वन्द्वैरभिभूयमानः परिभ्रमतीति कतम एष इति तान्होवाच ॥ ३.१ ॥
เหล่าฤๅษีทูลถามว่า ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า หากท่านชี้ถึงความยิ่งใหญ่ของอาตมันเช่นนี้ ดังนั้นอาตมันนี้คือผู้ใดกันเล่า ซึ่งถูกผลแห่งกรรมขาวและดำครอบงำ ย่อมเข้าสู่กำเนิดแห่งสิ่งที่มีอยู่และไม่มีอยู่ และเมื่อไปสู่ที่ต่ำหรือที่สูง ก็ท่องเที่ยวไปอย่างถูกคู่ตรงข้ามครอบงำ เป็นอาตมันอื่นหรือเป็นอาตมันสูงสุด อาตมันนี้คือผู้ใดและคือองค์ใด ท่านจึงตรัสตอบแก่เหล่าฤๅษีเหล่านั้น
Maitrāyaṇī 3.2
अस्ति खल्वन्योऽपरो भूतात्मा योऽयं सितासितैः कर्मफलैरभिभूयमानः सदसदयोनिमापद्यत इत्यवाचीं वोर्ध्वां गतिं द्वन्द्वैरभिभूयमानः परिभ्रमतीत्यस्योपव्याख्यानं पञ्च तन्मात्राणि भूतशब्देनोच्यन्ते पञ्च महाभूतानि भूतशब्देनोच्यन्तेऽथ तेषां यः समुदायः शरीरमित्युक्तमथ यो ह खलु वाव शरीरमित्युक्तं स भूतात्मेत्युक्तमथास्ति तस्यात्मा बिन्दुरिव पुष्कर इति स वा एषोऽभिभूतः प्राकृत्यैर्गुणैरित्यतोऽभिभूतत्वात्संमूढत्वं प्रयात्यसंमूढस्त्वादात्मस्थं प्रभुं भगवन्तं कारयितारं नापश्यद्गुणौघैस्तृप्यमानः कलुषीकृतास्थिरश्चञ्चलो लोलुप्यमानः सस्पृहो व्यग्रश्चाभिमानत्वं प्रयात इत्यहं सो ममेदमित्येवं मन्यमानो निबध्नात्यात्मनात्मानं जालेनैव खचरः कृतस्यानुफलैरभिभूयमानः परिभ्रमतीति ॥ ३.२ ॥
ยังมีอาตมันของสรรพสัตว์อีกองค์หนึ่งซึ่งต่ำกว่า ซึ่งถูกผลแห่งกรรมขาวและดำครอบงำ ย่อมเข้าสู่กำเนิดแห่งสิ่งที่มีอยู่และไม่มีอยู่ และเมื่อไปสู่ที่ต่ำหรือที่สูง ก็ท่องเที่ยวไปอย่างถูกคู่ตรงข้ามครอบงำ คำอธิบายของเรื่องนี้คือ ตันมาตรทั้งห้าเรียกด้วยคำว่า ภูต และมหาภูตทั้งห้าก็เรียกด้วยคำว่า ภูต กลุ่มรวมของสิ่งเหล่านั้นกล่าวว่าเป็นร่างกาย และสิ่งที่กล่าวว่าเป็นร่างกายนั้นเรียกว่า อาตมันของสรรพสัตว์ อาตมันของร่างนั้นเปรียบเหมือนหยดน้ำบนใบบัว เมื่อถูกคุณแห่งธรรมชาติครอบงำ ก็ตกอยู่ในความหลง เพราะถูกครอบงำจึงถึงความงุนงง แม้มิได้หลง ก็ไม่เห็นองค์พระผู้เป็นเจ้าผู้ประทับอยู่ในตน ผู้เป็นใหญ่ ผู้ทรงเป็นผู้ก่อให้เกิดการกระทำ เมื่ออิ่มเอมด้วยกระแสคุณทั้งหลาย ก็ถูกทำให้มัวหมอง ไม่มั่นคง กระสับกระส่าย โลภ ปรารถนา และกระวนกระวาย ก็เข้าสู่ความถือตัว คิดว่า ข้าคือเขา สิ่งนี้เป็นของข้า จึงผูกมัดตนด้วยตนเอง เหมือนนกที่ติดอยู่ในข่าย เมื่อถูกผลแห่งการกระทำที่ได้ทำไว้ครอบงำ ก็ท่องเที่ยวไป
Maitrāyaṇī 3.3
अथान्यत्राप्युक्तं यः कर्ता सोऽयं वै भूतात्मा करणैः कारयितान्तःपुरुषोऽथ यथाग्निनायःपिण्डो वाभिभूतः कर्तृभिर्हन्यमानो नानात्वमुपैत्येवं वाव खल्वसौ भूतात्मान्तःपुरुषेणाभिभूतो गुणैर्हन्यमानो नानात्वमुपैत्यथ यत्त्रिगुणं चतुरशीतिलक्षयोनिपरिणतं भूतत्रिगुणमेतद्वै नानात्वस्य रूपं तानि ह वा इमानि गुणानि पुरुषेणेरितानि चक्रमिव चक्रिणेत्यथ यथायःपिण्डे हन्यमाने नाग्निरभिभूयत्येवं नाभिभूयत्यसौ पुरुषोऽभिभूयत्ययं भूतात्मोपसंश्लिष्टत्वादिति ॥ ३.३ ॥
ยังมีกล่าวไว้ในที่อื่นด้วยว่า ผู้ที่เป็นผู้กระทำนั้นคืออาตมันแห่งภูตนี้ ผู้ทำให้เกิดการกระทำผ่านอินทรีย์ทั้งหลาย และปุรุษภายในเป็นผู้ขับเคลื่อนอาตมันนั้น เหมือนก้อนเหล็กที่ถูกไฟเผาและถูกค้อนทุบ ย่อมแปรเป็นรูปต่างๆ ฉันใด อาตมันแห่งภูตนี้ เมื่อถูกปุรุษภายในครอบงำและถูกคุณทั้งหลายทุบตี ก็แปรเป็นความหลากหลายฉันนั้น สิ่งที่มีสามคุณ แปรไปเป็นกำเนิดแปดล้านสี่แสนชนิด นี่คือรูปของความหลากหลายแห่งธาตุทั้งหลาย คุณเหล่านั้นถูกปุรุษขับเคลื่อน เหมือนล้อถูกขับโดยผู้หมุนล้อ เมื่อก้อนเหล็กถูกทุบตี ไฟย่อมไม่ถูกครอบงำฉันใด ปุรุษนั้นก็ไม่ถูกครอบงำฉันนั้น อาตมันแห่งภูตนี้ถูกครอบงำเพราะเกาะเกี่ยวอยู่กับคุณเหล่านั้น
Maitrāyaṇī 3.4
अथान्यत्राप्युक्तं शरीरमिदं मैथुनादेवोद्भूतं संविदपेतं निरय एव मूत्रद्वारेण निष्क्रामन्तमस्थिभिश्चितं मांसेनानुलिप्तं चर्मणावबद्धं विण्मूत्रपित्तकफमज्जामेदोवसाभिरन्यैश्च मलैर्बहुभिः परिपूर्णं कोश इवावसन्नेति ॥ ३.४ ॥
ยังมีกล่าวไว้ในที่อื่นด้วยว่า ร่างกายนี้เกิดขึ้นจากการร่วมเพศ ปราศจากสติสัมปชัญญะ เป็นนรกอย่างแท้จริง ออกทางช่องปัสสาวะ ประกอบขึ้นด้วยกระดูก ฉาบทาด้วยเนื้อ ผูกรัดด้วยหนัง เต็มไปด้วยอุจจาระ ปัสสาวะ น้ำดี เสลด ไขกระดูก มันข้น ไขมัน และมลทินอื่นๆ อีกมากมาย ดำรงอยู่ดุจอยู่ในฝัก
Maitrāyaṇī 3.5
अथान्यत्राप्युक्तं संमोहो भयं विषादो निद्रा तन्द्री व्रणो जरा शोकः क्षुत्पिपासा कार्पण्यं क्रोधो नास्तिक्यमज्ञानं मात्सर्यं वैकारुण्यं मूढत्वं निर्व्रीडत्वं निकृतत्वमुद्धातत्वमसमत्वमिति तामसान्वितस्तृष्णा स्नेहो रागो लोभो हिंसा रतिर्दृष्टिव्यापृतत्वमीर्ष्या काममवस्थितत्वं चञ्चलत्वं जिहीर्षार्थोपार्जनं मित्रानुग्रहणं परिग्रहावलम्बोऽनिष्टेष्विन्द्रियार्थेषु द्विष्टिरिष्टेश्वभिषण्ग इति राजसान्वितैः परिपूर्ण एतैरभिभूत इत्ययं भूतात्मा तस्मान्नानारूपाण्याप्नोतीत्याप्नोतीति ॥ ३.५ ॥
ยังมีกล่าวไว้ในที่อื่นด้วยว่า ผู้ที่ประกอบด้วยตมัสด้วยความหลงงมงาย ความกลัว ความท้อแท้ ความหลับ ความง่วงเหงา บาดแผล ความแก่ ความเศร้าโศก ความหิวและความกระหาย ความตระหนี่ ความโกรธ ความไม่เชื่อ ความไม่รู้ ความริษยา ความไร้เมตตา ความโง่เขลา ความไม่รู้จักละอาย การทรยศ ความจองหอง และความไม่เสมอภาค ผู้ประกอบด้วยราชสด้วยตัณหา ความยึดติด ราคะ ความโลภ ความรุนแรง ความยินดี ความกังวลในการมอง ความอิจฉา ความปรารถนา ความไม่แน่นอน ความกระสับกระส่าย ความต้องการยึดเอา การแสวงหาทรัพย์ การอุปถัมภ์มิตร การยึดติดในสิ่งครอบครอง ความเกลียดชังต่ออารมณ์แห่งอินทรีย์ที่ไม่น่าปรารถนา และความติดพันในสิ่งที่น่าปรารถนา เมื่อเต็มไปด้วยสิ่งเหล่านี้และถูกสิ่งเหล่านี้ครอบงำ อาตมันแห่งภูตนี้จึงได้รับรูปต่างๆ มากมาย และได้รับ