ఉపనిషత్తులు उपनिषद्

ఇది ఏమిటి

ఉపనిషత్తులు ప్రతి వేదం చివర వచ్చే తాత్త్విక గ్రంథాలు. అందుకే వాటి బోధను వేదాంతం, అంటే "వేదానికి అంతం" అని పిలుస్తారు. సంభాషణలు, కథలు, శ్లోకాల ద్వారా గురువులు, శిష్యులు అతి లోతైన ప్రశ్నలు అడుగుతారు: ఆత్మ అంటే ఏమిటి? పరమ సత్యమైన బ్రహ్మం ఏమిటి? దానిని ఎలా తెలుసుకోవచ్చు? భయం నుండి, దుఃఖం నుండి మనం ఎలా విముక్తి పొందగలం? ఈ పేరుతో రెండు వందలకు పైగా గ్రంథాలు ఉన్నాయి. అయితే శంకరులు, తరువాతి ఆచార్యులు వ్యాఖ్యానించిన సుమారు పన్నెండు ప్రధాన ఉపనిషత్తులే ఎక్కువగా చదవబడుతున్నాయి.

ఇది ఎలా అమర్చబడింది

ప్రతి ప్రధాన ఉపనిషత్తు ఒక వేదానికి చెందుతుంది. ఐతరేయం ఋగ్వేదానికి; ఛాందోగ్యం, కేనం సామవేదానికి; ఈశం, బృహదారణ్యకం, తైత్తిరీయం, కఠం, శ్వేతాశ్వతరం యజుర్వేదానికి; ముండకం, ప్రశ్నం, మాండూక్యం అథర్వవేదానికి చెందుతాయి. కొన్ని దీర్ఘమైన గద్య సంభాషణలు, మరికొన్ని చిన్న పద్య కావ్యాలు. వాటిలోని కథలు ఎప్పటికీ మరచిపోలేనివి: బాలుడు నచికేతుడు యముడిని ప్రశ్నించడం (కఠం), ఉద్దాలకుడు తన కుమారుడు శ్వేతకేతువుకు "నీవు అదే" అని బోధించడం (ఛాందోగ్యం 6), యాజ్ఞవల్క్యుడు తన భార్య మైత్రేయికి ఆత్మను వివరించడం (బృహదారణ్యకం).

ఇది ఏమి బోధిస్తుంది

మనలోని ఆత్మ, విశ్వం వెనుక ఉన్న సత్యం చివరకు వేరు కావు అన్నదే కేంద్ర బోధ: "నీవు అదే" (తత్ త్వమ్ అసి). శరీరం నుండి ఆనందం వరకు మనిషిలోని పొరలను, జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి అనే అవస్థలను, ఓం యొక్క అర్థాన్ని ఉపనిషత్తులు వివరిస్తాయి. కర్మ, పునర్జన్మ, ధ్యానం, గురుశిష్యుల బంధం గురించి అవి చెబుతాయి. కేవలం ప్రియమైనదానికంటే (ప్రేయస్సు) మంచిదానినే (శ్రేయస్సు) ఎంచుకోమని అవి మనల్ని కోరుతాయి.

మీ జీవితంలో దీని అర్థం ఏమిటి

మనం ఎవరం, ఏది నిలుస్తుంది, ఏది కోరదగినది అని మనమందరం అడిగే ప్రశ్నలనే ఉపనిషత్తులు తీసుకుని, వాటిని ప్రశాంతంగా, నిర్భయంగా అన్వేషించమని ఆహ్వానిస్తాయి. శాంతి మనలోనే దొరుకుతుందని, మనం నిజంగా ఏమై ఉన్నామో దానికి ఏ హానీ జరగదని అవి బోధిస్తాయి. "అసతో మా సద్గమయ" వంటి వాటి ప్రార్థనలు, శాంతి మంత్రాలు ప్రతిరోజూ పఠించబడుతున్నాయి. అవి వేదాంత సంప్రదాయాలకు పునాది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎందరో ఆలోచనాపరులను అవి ప్రభావితం చేశాయి.

ఎక్కడ నుండి మొదలుపెట్టాలి

చిన్నదైన ఈశోపనిషత్తు (18 మంత్రాలు)తో మొదలుపెట్టండి. తరువాత నచికేతుడు, యముడి కథ అయిన కఠోపనిషత్తు, ఆ తరువాత ఉద్దాలకుడు తన కుమారుడికి చేసిన బోధలు ఉన్న ఛాందోగ్యోపనిషత్తు 6వ అధ్యాయం చదవండి. ఓం గురించిన పన్నెండు మంత్రాల మాండూక్యోపనిషత్తు కాస్త ఆగి మననం చేసుకోవడానికి మంచి చోటు.

మూలాలు మరియు కాలనిర్ణయం

సంప్రదాయం ప్రకారం ఉపనిషత్తులు శ్రుతి, అంటే వేదంలోనే భాగం. అత్యంత ప్రాచీనమైన బృహదారణ్యకం, ఛాందోగ్యం సుమారు క్రీ.పూ. 7వ–6వ శతాబ్దాలకు చెందినవని చరిత్రకారులు అంచనా వేస్తారు. కఠం, శ్వేతాశ్వతరం వంటి పద్య ఉపనిషత్తులు కొంత తరువాతివని వారి అభిప్రాయం.

Vedyatraలోని పాఠం

ఇక్కడి సంస్కృత పాఠం సంస్కృత వికీసోర్స్ నుండి తీసుకోబడింది; ప్రతి ఉపనిషత్తుకు లేదా అధ్యాయానికి ఒక పేజీ ఉంటుంది, మరియు ప్రతి భాగం అది తీసుకోబడిన పేజీ యొక్క ఖచ్చితమైన సంస్కరణకు (revision) లింక్ కలిగి ఉంటుంది. ఏదైనా పేజీలో శ్లోక సంఖ్యలో టైపింగ్ పొరపాటు ఉన్నచోట, లేదా శాంతి మంత్రాన్ని గానీ వ్యాఖ్యానాన్ని గానీ మూలపాఠంలోనే కలిపి ముద్రించిన చోట, Vedyatra దానిని సరిదిద్దింది; ప్రతి సవరణ ఓపెన్-సోర్స్ దిగుమతి సాధనంలో (import tool) నమోదు చేయబడి ఉంది.

బరోడా రామాయణం లేదా పూణే మహాభారతం లాగా ఉపనిషత్తులకు ఒకే ఒక విమర్శనాత్మక సంపుటి (critical edition) లేదు. పండితుల సంపుటాలు, ఉదాహరణకు పాట్రిక్ ఒలివెల్ రచించిన The Early Upaniṣads (1998), తాళపత్ర ప్రతులను మరియు ప్రాచీన వ్యాఖ్యానాలలోని పాఠాలను పోల్చి చూస్తాయి; కొన్నిచోట్ల అవి సంప్రదాయంగా వస్తున్న పాఠం నుండి ఒక పదం లేదా ఒక పంక్తి మేరకు భిన్నంగా ఉంటాయి. భాగాలను సమీక్షిస్తున్న కొద్దీ, అటువంటి భేదాలను మూలపాఠానికి వేరుగా, ఆ భాగంపై ఒక గమనికలో వివరిస్తాము.

సంఖ్యాక్రమం మూలాన్ని అనుసరిస్తుంది. ఇక్కడి బృహదారణ్యకం కాణ్వ శాఖ పాఠం, శంకరాచార్యులు వ్యాఖ్యానించినది అదే; కొన్ని అనువాదాలు మాధ్యందిన శాఖ పాఠాన్ని అనుసరిస్తాయి, దాని సంఖ్యాక్రమం వేరుగా ఉంటుంది. బృహదారణ్యకం 3.9 చివరలో వృక్షం గురించిన శ్లోకాలను వికీసోర్స్ 28ని వదిలేసి 3.9.29–36 అని సంఖ్యలు ఇస్తుంది, అయితే చాలా సంపుటాలు వాటిని 3.9.28 అని పేర్కొంటాయి. మైత్రాయణీ ఉపనిషత్తు వికీసోర్స్‌లో ఉన్నట్లుగానే ఏడు ప్రపాఠకాలుగా విభజించబడింది; ఇతర సంపుటాలు దాని చివరి భాగాలను వేరే విధంగా విభజిస్తాయి. ప్రారంభంలో మరియు చివరలో ఉండే శాంతి మంత్రాలను శ్లోకాలుగా లెక్కించలేదు, తైత్తిరీయంలో లాగా అవి మూలపాఠంలోనే భాగమైన చోట తప్ప.

మొదలుపెట్టడానికి భాగాలు

• ఈశోపనిషత్తు 1: ఇదంతా ఈశ్వరునితో వ్యాపించి ఉంది; త్యాగంతో అనుభవించు.
• ఈశ ఉపనిషత్తు 15: సత్యం యొక్క ముఖం బంగారు పాత్రతో కప్పబడి ఉంది; సత్యాన్ని ప్రేమించే నేను చూడగలిగేలా దాని మూతను తొలగించు.
• కఠోపనిషత్తు 1.2.2: జ్ఞానులు ప్రియమైనదానికంటే మంచిదానినే ఎంచుకుంటారు.
• ఛాందోగ్యోపనిషత్తు 6.8.7: "నీవు అదే" (తత్ త్వమ్ అసి).
• బృహదారణ్యకోపనిషత్తు 1.3.28: "అసత్యం నుండి సత్యం వైపు నన్ను నడిపించు."