ਅਥਰਵਵੇਦ · ਸੂਕਤ 4.9

4.9.1

एहि जीवं त्रायमाणं पर्वतस्यास्यक्ष्यम् ।
विश्वेभिर्देवैर्दत्तं परिधिर्जीवनाय कम् ॥ ४.९.१ ॥

ਆ, ਪਰਬਤ ਦਾ ਨੇਤਰ-ਅੰਜਨ — ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਚੁਫੇਰੇ ਦਾ ਕਵਚ ਤੂੰ ਹੈਂ।

परिपाणं पुरुषाणां परिपाणं गवामसि ।
अश्वानामर्वतां परिपाणाय तस्थिषे ॥ ४.९.२ ॥

ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈਂ, ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈਂ; ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਅਸ਼ਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈਂ।

उतासि परिपाणं यातुजम्भनमाञ्जन ।
उतामृतस्य त्वं वेत्थाथो असि जीवभोजनमथो हरितभेषजम् ॥ ४.९.३ ॥

ਤੂੰ ਰੱਖਿਆ ਹੈਂ, ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅੰਜਨ; ਤੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਜੀਵਿਤਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਹੈਂ, ਹਰੀ ਦਵਾਈ ਵੀ ਤੂੰ ਹੈਂ।

यस्याञ्जन प्रसर्पस्यङ्गमङ्गं परुष्परुः ।
ततो यक्ष्मं वि बाधस उग्रो मध्यमशीरिव ॥ ४.९.४ ॥

ਹੇ ਅੰਜਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ-ਅੰਗ, ਜੋੜ-ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਫੈਲਦਾ ਹੈਂ, ਉੱਥੋਂ ਤੂੰ ਉਗਰ ਹੋ ਕੇ ਯਕਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਭਜਾਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਮਧ੍ਯਮਸ਼ੀ ਵਾਂਗ।

नैनं प्राप्नोति शपथो न कृत्या नाभिशोचनम् ।
नैनं विष्कन्धमश्नुते यस्त्वा बिभर्त्याञ्जन ॥ ४.९.५ ॥

ਹੇ ਅੰਜਨ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੱਕ ਸਰਾਪ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ, ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ ਦਵੈਸ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਵਿਸ਼ਕੰਧ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂੰਹਦਾ।

असन्मन्त्राद्दुष्वप्न्याद्दुष्कृताच्छमलादुत ।
दुर्हार्दश्चक्षुषो घोरात्तस्मान् नः पाह्याञ्जन ॥ ४.९.६ ॥

ਮਾੜੇ ਮੰਤਰ ਤੋਂ, ਬੁਰੇ ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ, ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਤੋਂ, ਮਲੀਨਤਾ ਤੋਂ, ਬੁਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ — ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹੇ ਅੰਜਨ।

इदं विद्वान् आञ्जन सत्यं वक्ष्यामि नानृतम् ।
सनेयमश्वं गामहमात्मानं तव पूरुष ॥ ४.९.७ ॥

ਹੇ ਅੰਜਨ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਮੈਂ ਸੱਚ ਹੀ ਆਖਾਂਗਾ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਪੁਰਸ਼, ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਘੋੜਾ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ।

त्रयो दासा आञ्जनस्य तक्मा बलास आदहिः ।
वर्षिष्ठः पर्वतानां त्रिककुन् नाम ते पिता ॥ ४.९.८ ॥

ਅੰਜਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਾਸ ਹਨ: ਤਾਪ, ਬਲਾਸ ਅਤੇ ਆਦਹਿ ਸੱਪ। ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਤ੍ਰਿਕਕੁਤ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੈ।

यदाञ्जनं त्रैककुदं जातं हिमवतस्परि ।
यातूंश्च सर्वाञ्जम्भयत्सर्वाश्च यातुधान्यः ॥ ४.९.९ ॥

ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ, ਤ੍ਰਿਕਕੁਤ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਜੋ ਅੰਜਨ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਯਾਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਯਾਤੂਧਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ।

यदि वासि त्रैककुदं यदि यामुनमुच्यसे ।
उभे ते भद्रे नाम्नी ताभ्यां नः पाह्याञ्जन ॥ ४.९.१० ॥

ਤੂੰ ਤ੍ਰੈਕਕੁਦ ਹੋਵੇਂ ਜਾਂ ਯਾਮੁਨ ਕਹਿਲਾਵੇਂ, ਤੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੁਭ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੇ ਅੰਜਨ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।