Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

अथर्ववेद · सूक्त 5.1

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

5.1.1

ऋधङ्मन्त्रो योनिं य आबभूवामृतासुर्वर्धमानः सुजन्मा ।
अदब्धासुर्भ्राजमानोऽहेव त्रितो धर्ता दाधार त्रीणि ॥ ५.१.१ ॥

ज्याचा मंत्र सफल होतो, अमर प्राण असलेला, वाढणारा, सुजन्मा तो उगमस्थानी प्रकट झाला; अक्षय प्राण असलेला, दिवसासारखा तेजस्वी, तिसरा धारक तिन्ही धारण करतो.

5.1.2

आ यो धर्माणि प्रथमः ससाद ततो वपूंषि कृणुषे पुरूणि ।
धास्युर्योनिं प्रथम आ विवेशा यो वाचमनुदितां चिकेत ॥ ५.१.२ ॥

जो प्रथम धर्मांत स्थित झाला; नंतर तू अनेक रूपे धारण करतोस. धारक, प्रथम, उगमस्थानी प्रवेशला; जो न उच्चारलेली वाणीही जाणतो.

5.1.3

यस्ते शोकाय तन्वं रिरेच क्षरद्धिरण्यं शुचयोऽनु स्वाः ।
अत्रा दधेते अमृतानि नामास्मे वस्त्राणि विश एरयन्ताम् ॥ ५.१.३ ॥

जो तुझे शरीर दाहासाठी रिकामे करतो, वाहत्या सोन्यासारखे; तेजस्वी आपल्या लोकांच्या मागे. येथे ते अमर नावे ठेवतात; आमच्यासाठी प्रजा वस्त्रे प्रेरित करोत.

5.1.4

प्र यदेते प्रतरं पूर्व्यं गुः सदःसद आतिष्ठन्तो अजुर्यम् ।
कविः शुषस्य मातरा रिहाणे जाम्यै धुर्यं पतिमेरयेथाम् ॥ ५.१.४ ॥

हे दोघे जेव्हा पूर्वीच्या श्रेष्ठ मार्गाने पुढे गेले, प्रत्येक आसनावर उभे राहून, अजर मार्गावर. हे कवींनो, शुषाच्या दोन मातांना चाटणारे, भगिनीसाठी जू वाहणाऱ्या पतीला तुम्ही दोघे प्रेरित करा.

5.1.5

तदू षु ते महत्पृथुज्मन् नमः कविः काव्येना कृणोमि ।
यत्सम्यञ्चावभियन्तावभि क्षामत्रा मही रोधचक्रे वावृधेते ॥ ५.१.५ ॥

तोच तुला माझा महान, विशाल नमस्कार आहे, कवीच्या कौशल्याने मी करतो. एकत्र चालणारे, पृथ्वीकडे जाणारे दोघे; येथे ती दोन महान रोधचक्रे वाढतात.

5.1.6

सप्त मर्यादाः कवयस्ततक्षुस्तासामिदेकामभ्यंहुरो गात् ।
आयोर्ह स्कम्भ उपमस्य नीडे पथां विसर्गे धरुणेषु तस्थौ ॥ ५.१.६ ॥

सात मर्यादा कवींनी घडवल्या; त्यांपैकी एक निर्दोष होऊन चालते. आयूचा आधारस्तंभ सर्वोच्च घरट्यात, मार्गांच्या विस्तारात, आधारांमध्ये उभा आहे.

5.1.7

उतामृतासुर्व्रत एमि कृन्वन्न् असुरात्मा तन्वस्तत्सुमद्गुः ।
उत वा शक्रो रत्नं दधात्यूर्जया वा यत्सचते हविर्दाः ॥ ५.१.७ ॥

अमृत-प्राण होऊन मी व्रतात चालतो; असुर-आत्मा शरीराला ती शुभ कृपा देवो. किंवा शक्र रत्न देतो, किंवा बलाने हविशी जुळणारा दाता.

5.1.8

उत पुत्रः पितरं क्षत्रमीडे ज्येष्ठं मर्यादमह्वयन्त्स्वस्तये ।
दर्शन् नु ता वरुण यास्ते विष्ठा आवर्व्रततः कृणवो वपूंषि ॥ ५.१.८ ॥

पुत्र पित्याची, श्रेष्ठ क्षत्राची, मर्यादा रक्षकाची स्तुती करतो; कल्याणासाठी ते त्याला बोलावतात. हे वरुणा, तुझी जी निवासस्थाने आहेत ती आता दाखव; तू आपली रूपे परत आणून प्रकट करतोस.

5.1.9

अर्धमर्धेन पयसा पृणक्ष्यर्धेन शुष्म वर्धसे अमुर ।
अविं वृधाम शग्मियं सखायं वरुणं पुत्रमदित्या इषिरम् ।
कविशस्तान्यस्मै वपूंष्यवोचाम रोदसी सत्यवाचा ॥ ५.१.९ ॥

अर्ध्या अर्ध्याने दुधाने तू भरतोस; अर्ध्याने, हे अमरा, बलात वाढतोस. कल्याणकारी सखा, अदितीचा पुत्र, वेगाने प्रेरणा देणारा वरुण यांना वाढवू. कवींच्या स्तुतींसह त्याच्यासाठी रूपे आम्ही उच्चारली; सत्यवाणीने दोन्ही लोकही.