マハーバーラタ · 章 1.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयमुदीरयेत् ॥ १.१.१ ॥
ナーラーヤナと、人の中で最も優れたナラと、女神サラスヴァティーに礼拝した後、「ジャヤ」と唱えるべきである。
1.1.2
नारायणं सुरगुरुं जगदेकनाथं ।
भक्तप्रियं सकललोकनमस्कृतं च।
त्रैगुण्यवर्जितमजं विभुमाद्यमीशं ।
वन्दे भवघ्नममरासुरसिद्धवन्द्यम् ॥ १.१.२ ॥
神々の師、世界の唯一の主、信者に愛される方、あらゆる世界から礼拝されるお方、三つの性質を離れ、不生、遍在する根源の主、世間の束縛を断つお方、神々・阿修羅・成就者に礼拝されるナーラーヤナに帰依いたします。
1.1.3
नमो धर्माय महते नमः कृष्णाय वेधसे ।
ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्य धर्मान्वक्ष्यामि शाश्वतान् ॥ १.१.३ ॥
偉大なるダルマに礼拝します。創造主クリシュナに礼拝します。バラモンに礼をして、永遠の法を語りましょう。
1.1.4
ॐ नमो भगवते वासुदेवाय ।
ॐ नमः पितामहाय। ॐ नमः प्रजापतिभ्यः।
ॐ नमः कृष्णद्वैपायनाय ।
ॐ नमः सर्वविघ्नविनायकेभ्यः ॥ १.१.४ ॥
オーン、尊きヴァースデーヴァに礼拝します。オーン、祖父(梵天)に礼拝します。オーン、生類の主たちに礼拝します。オーン、クリシュナ・ドヴァイパーヤナに礼拝します。オーン、一切の障害を除くヴィナーヤカたちに礼拝します。
1.1.5
रोमहर्षणपुत्र उग्रश्रवाः सौतिः पौराणिको ।
नैमिशारण्ये शौनकस्य कुलपतेर्द्वादशवार्षिके सत्रे ॥ १.१.५ ॥
ローマハルシャナの子、ウグラシュラヴァス、すなわち語り部スーティ、プラーナの語り手。ナイミシャの森で、氏族長シャウナカの十二年の供犠の集会において。
1.1.6
सुखासीनानभ्यगच्छद्ब्रह्मर्षीन्संशितव्रतान् ।
विनयावनतो भूत्वा कदाचित्सूतनन्दनः ॥ १.१.६ ॥
ある時、御者の子は謙虚に身を屈めて、安楽に座し、誓戒の厳しいブラフマルシたちに近づいた。
1.1.7
तमाश्रममनुप्राप्य नैमिशारण्यवासिनः ।
उवाच तानृषीन्सर्वान्धन्यो वोऽस्म्यद्यदर्शनात् ॥ १.१.७ ॥
その庵に着いて、ナイミシャの森に住む全てのリシたちに彼は言った。「今日あなたがたにお会いできて、私は幸せです。」
1.1.8
वेद वैयासिकीः सर्वाः कथा धर्मार्यैसंहिताः ।
वक्ष्यामि वो द्विजश्रेष्ठाः शृण्वन्त्वद्य तपोधनाः ॥ १.१.८ ॥
ヴィヤーサが編んだ、法と利を含むすべての物語を私は知っています。再生者の中の最上の方々、苦行に富む方々よ、私はそれをあなたがたに語りましょう。今日、お聞きください。
1.1.9
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नैमिशारण्यवासिनः ।
चित्रा श्रोतुं कथास्तत्र परिव्रुस्तपस्विनः ॥ १.१.९ ॥
彼の言葉を聞いて、ナイミシャの森に住む苦行者たちは、不思議な物語を聞くためにそこに周りに集まった。
1.1.10
अभिवाद्य मुनींस्तांस्तु सर्वानेव कुताञ्जलिः ।
अपृच्छत्स तपोवृद्धिं सद्भिश्चैवाभिपूजितः ॥ १.१.१० ॥
それらの全てのリシたちに恭しく挨拶し、合掌して、善人たちに敬われた彼は、彼らの苦行の増進について尋ねた。
1.1.11
अथ तेषूपविष्टेषु सर्वेष्वेव तपस्विषु ।
निर्दिष्टमासनं भेजे विनयाद्रौमहर्षणिः ॥ १.१.११ ॥
さて、その苦行者たちが全員座った後、ロマハルシャナの息子は謙遜して指定された席に着いた。
1.1.12
सुखासीनं ततस्तं तु विश्रान्तमुपलक्ष्य च ।
अथापृच्छदृषिस्तत्र कश्चित्प्रस्तावयन्कथाः ॥ १.१.१२ ॥
彼が安楽に座って休息しているのを見て、そこにいたある仙人が物語の話題を切り出して彼に尋ねた。
1.1.13
कुत आगम्यते सौते क्वचायं विहृतस्त्वया ।
कालः कमलपत्राक्ष शंसैतत्पृच्छतो मम ॥ १.१.१३ ॥
スアティよ、どこから来たのか。この時間はどこで過ごしたのか。蓮の目を持つ者よ、問う私に語れ。
1.1.14
एवं पृष्टोऽब्रवीत्सम्यग्यथावद्रौमहर्षणिः ।
वाक्यं वचनसंपन्नस्तेषां च चरिताश्रयम् ॥ १.१.१४ ॥
このように問われ、言葉に巧みなロマハルシャナの子スアティは、彼らの行いにまつわる言葉を正しく、ありのままに語った。
1.1.15
तस्मिन्सदसि विस्तीर्णे मुनीनां भावितात्मनाम् ।
जनमेजयस्य राजर्षेः सर्पसत्रे महात्मनः ॥ १.१.१५ ॥
その広大な会堂で、清浄な心の聖者たちの中で、王仙である偉大な魂のジャナメージャヤの蛇祭において。
1.1.16
समीपे पार्थिवेन्द्रस्य सम्यक्पारिक्षितस्य च ।
कृष्णद्वैपायनप्रोक्ताः सुपुण्या विविधाः कथाः ॥ १.१.१६ ॥
王の中の王、パリークシタの子の近くで、クリシュナ・ドヴァイパーヤナが正しく語った、極めて神聖で多様な物語。
1.1.17
कथिताश्चापि विधिवद्या वैशंपायनेन वै ।
श्रुत्वाऽहं ता विचित्रार्था महाभारतसंश्रिताः ॥ १.१.१७ ॥
ヴァイシャンパーヤナが作法どおりに語った、不思議な意味をもつマハーバーラタに連なる物語を、私は聞いた。
1.1.18
बहूनि संपरिक्रम्य तीर्थान्यायतनानि च ।
समन्तपञ्चकं नाम पुण्यं द्विजनिषेवितम् ॥ १.१.१८ ॥
多くの聖なる渡し場と聖所を巡礼し、再生族に親しまれた、サマンタパンチャカという名の聖地に。
1.1.19
गतवानस्मि तं देशं युद्धं यत्राभवत्पुरा ।
कुरूणां पाण्डवानां च सर्वेषां च महीक्षिताम् ॥ १.१.१९ ॥
かつてクル族、パーンドゥ族、そして全ての王たちの戦いが起こった、その地に私は赴いた。
1.1.20
दिदृक्षुंरागतस्तस्मात्समीपं भावतामिह ।
आयुष्मन्तः सर्व एव ब्रह्मभाता हि मे मताः
अस्मिन्यज्ञे महाभङ्गाः सूर्यपावकवर्चसः ॥ १.१.२० ॥
あなたがたに会いたくて、そこから御前に参りました。皆さまは長寿であり、私はあなたがたをブラフマンにおける兄弟と見なします。この祭祀において、あなたがたは大いなる幸運に恵まれ、太陽と火のように輝いています。
1.1.21
कृताभिषेकाः शुचयः कृतजप्या हुताग्नयः ।
भवन्त आसते स्वस्था ब्रवीमि किमहं द्विजाः ॥ १.१.२१ ॥
沐浴し清め、ジャパを行い、火に供物を捧げ、あなたがたは安らかに座しています。再生族の方々よ、私は何を語りましょうか。
1.1.22
पुराणसंहिताः पुण्याः कथा धर्मार्थसंश्रिताः ।
इतिवृत्तं नरेन्द्राणामृषीणां च महात्मनाम् ॥ १.१.२२ ॥
プラーナの集成、法と利を基とする功徳ある物語、王たちと偉大なリシの歴史。
1.1.23
द्वैपायनेन यत्प्रोक्तं पुराणं परमर्षिणा ।
सुरैर्ब्रह्मर्षिभिश्चैव श्रुत्वा यदभिपूजितम् ॥ १.१.२३ ॥
至高の聖仙ドヴァイパーヤナ（ヴィヤーサ）が語ったプラーナ。神々と梵仙はそれを聴き、深く敬った。
1.1.24
तस्याख्यानवरिष्ठस्य विचित्रपदपर्वणः ।
सूक्ष्मार्थन्याययुक्तस्य वेदार्थैर्भूषितस्य च ॥ १.१.२४ ॥
その最も優れた物語の、多彩な語句と章からなり、微妙な意味と論理を備え、ヴェーダの義によって飾られたもの。
1.1.25
भारतस्येतिहासस्य पुण्यां ग्रन्थार्थसंयुताम् ।
संस्कारोपगतां ब्राह्मीं नानाशास्त्रोपबृंहिताम् ॥ १.१.२५ ॥
バーラタの聖なる歴史で、経典の義に満ち、整えられ、ブラーフミー語で、多くの論書に支えられたもの。
1.1.26
जनमेजयस्य यां राज्ञो वैशंपायन उक्तवान् ।
यथावत्स ऋषिः पृष्टः सत्रे द्वैपायनाज्ञया ॥ १.१.२६ ॥
ヴァイシャンパーヤナがジャナメージャヤ王に語ったもの。サットラ祭でドヴァイパーヤナの命により、その聖者が正しく問われたときのこと。
1.1.27
वेदैश्चतुर्भिः सयुक्तां व्यासस्याद्भुतकर्मणः ।
संहितां श्रोतुमिच्छामः पुण्यां पापभयापहाम् ॥ १.१.२७ ॥
不思議な行いのヴィヤーサの、四ヴェーダと結ばれ、罪の恐れを除く聖なる集成を聞きたいと思います。
1.1.28
आद्यं पुरुषमीशानं पुरुहूतं पुरुष्टुतम् ।
ऋतमेकाक्षरं ब्रह्म व्यक्ताव्यक्तं सनातनम् ॥ १.१.२८ ॥
根源のプルシャ、主、多くに招かれ多くに讃えられる者、真理（リタ）、一音節のブラフマン、顕現と非顕現、永遠なる者。
1.1.29
असच्च सच्चैव च यद्विश्वं सदसतः परम् ।
परावराणां स्रष्टारं पुराणं परमव्ययम् ॥ १.१.२९ ॥
非有であり有であり、宇宙そのものであり、有と非有を超え、高きものと低きものの創造主、太古の、至高の、不滅の者。
1.1.30
मङ्गल्यं मङ्गलं विष्णुं वरेण्यमनघं शुचिम् ।
नमस्कृत्य हृषीकेशं चराचरगुरुं हरिम् ॥ १.१.३० ॥
感官の主ハリ（フリシーケーシャ）に礼拝して。吉祥なる者、吉祥そのもの、ヴィシュヌ、最も尊ばれる者、汚れなく清浄で、動くものと動かざるものの師。
1.1.31
महर्षेः पूजितस्येह सर्वलोकैर्महात्मनः ।
प्रवक्ष्यामि मतं पुण्यं व्यासस्याद्भुतकर्मणः ॥ १.१.३१ ॥
ここで全世界に崇敬される偉大な聖仙、大いなる魂にして驚くべき行いのヴィヤーサの、神聖な教えを語ろう。
1.1.32
नमो भगवते तस्मै व्यासायामिततेजसे ।
यस्य प्रसादाद्वक्ष्यामि नारायणकथामिमाम् ॥ १.१.३२ ॥
無量の威光をもつ尊き方ヴィヤーサに礼拝します。その恩寵によって、このナーラーヤナの物語を語りましょう。
1.1.33
सर्वाश्रमाभिशमनं सर्वतीर्थावगाहनम् ।
न तथा फलद सूते नारायणकथा यथा ॥ १.१.३३ ॥
すべての庵を鎮めることも、すべての聖なる渡し場で沐浴することも、ナーラーヤナの物語がもたらす果報には及ばない。
1.1.34
नास्ति नारायणसमं न भूतं न भविष्यति ।
एतेन सत्यवाक्येन सर्वार्थान्साधयाम्यहम् ॥ १.१.३४ ॥
ナーラーヤナに等しい者はいない、かつていたこともなく、これからもいないだろう。この真実の言葉によって、私はすべての目的を成就する。
1.1.35
आचख्युः कवयः केचित्संप्रत्याचक्षते परे ।
आख्यास्यन्ति तथैवान्य इतिहासमिमं भुवि ॥ १.१.३५ ॥
ある詩人たちはこの歴史を語った。今、語る者もいる。そして他の者たちも地上でこのように語るであろう。
1.1.36
इदं तु त्रिषु लोकेषु महज्ज्ञानं प्रतिष्ठितम् ।
विस्तरैश्च समासैश्च धार्यते यद्द्विजातिभिः ॥ १.१.३६ ॥
この偉大な知識は三界に確立され、再生族は詳しくも簡略にも、それを保持している。
1.1.37
अलङ्कृतं शुभैः शब्दैः समयैर्दिव्यधनुषैः ।
छन्दोवृत्तैश्च विविधैरन्वितं विदुषांप्रियम् ॥ १.१.३७ ॥
吉祥な言葉、定まった規則、神弓のような精妙さ、そして多様な韻律と詩形によって飾られ、学者に愛されている。
1.1.38
तपसा ब्रह्मचर्येण व्यस्य वेदं सनातनम् ।
इतिहासमिमं चक्रे पुण्यं सत्यवतीसुतः ॥ १.१.३८ ॥
苦行と梵行によって永遠のヴェーダを分かち、サティヤヴァティーの息子はこの神聖な叙事詩を著した。
1.1.39
पुण्ये हिमवतः पादे मेध्ये गिरिगुहालये ।
विशोध्य देहं धर्मात्मा दर्भसंस्तरमाश्रितः ॥ १.१.३९ ॥
ヒマラヤの聖なる麓、清浄な山の洞窟に住み、身を清め、法の心をもつ者はダルバ草の座に坐した。
1.1.40
शुचिः सनियमो व्यासः शान्तात्मातपसि स्थितः ।
भारतस्येतिहासस्य धर्मेणान्वीक्ष्य तां गतिम् ॥ १.१.४० ॥
清浄で戒律を守り、心の静まったヴィヤーサは苦行に住し、法によってバーラタの物語のその道程を見届けた。
1.1.41
प्रविश्य योगं ज्ञानेन सोऽपश्यत्सर्वमन्ततः ॥ १.१.४१ ॥
ヨーガに入り、知によって彼はすべてを余すところなく見た。
1.1.42
निष्प्रभेऽस्मिन्निरालोके सर्वतस्तमसा वृते ।
बृहदण्डमभूदेकं प्रजानां बीजमव्ययम् ॥ १.१.४२ ॥
光もなく視界もなく、四方を闇に覆われたこの中に、生きとし生けるものの不滅の種である一つの大いなる卵が生じた。
1.1.43
युगस्यादिनिमित्तं तन्महद्दिव्यं प्रचक्षत ।
व्यस्मिंस्तच्छ्रूयते सत्यंज्योतिर्ब्रह्म सनातनम् ॥ १.१.४३ ॥
その偉大な神聖な卵こそ、ユガの始まりの原因であると宣言される。そこに聞こえるのは、真理、光、永遠のブラフマンである。
1.1.44
अद्भुतं चाप्यचिन्त्यं च सर्वत्र समतां मतम् ।
अव्यक्तं कारणं सूक्ष्मं यत्तत्सदसदात्मकम् ॥ १.१.४४ ॥
それは驚異的で不可思議であり、至る所で等しいとみなされる。それは未顕現の微細な原因であり、有と無の本性をもつ。
1.1.45
यस्मिन्पितामहो जज्ञे प्रभुरेकः प्रजापतिः ।
ब्रह्मा सुरगुरुः स्थाणुर्मनुः कः परमेष्ठ्यथ ॥ १.१.४५ ॥
そこから始祖、唯一の主であるプラジャーパティが生まれた——ブラフマー、神々の師、スターヌ、マヌ、カ、そして至高者。
1.1.46
प्राचेतसस्तथा दक्षो दक्षपुत्राश्च सप्तवै ।
ततः प्रजानां पतयः प्राभवन्नेकविंशतिः ॥ १.१.४६ ॥
プラーチェタス、ダクシャ、そしてダクシャの七人の息子——それから二十一の衆生の主が現れた。
1.1.47
पुरुषश्चाप्रमेयात्मा यं सर्वऋषयो विदु ।
विश्वेदेवास्तथाऽऽदित्या वसवोऽथाश्विनावपि ॥ १.१.४७ ॥
計り知れない自我をもつプルシャ、それを一切の聖仙が知る。ヴィシュヴァデーヴァ、アーディティヤ、ヴァス、そして二人のアシュヴィン。
1.1.48
यक्षाः साध्याः पिशाचाश्च गुह्यकाः पितरस्तथा ।
ततः प्रसूता विद्वांसः शिष्टा ब्रह्मर्षिसत्तमाः ॥ १.१.४८ ॥
ヤクシャ、サーディヤ、ピシャーチャ、グヒヤカ、そして祖霊も。それから学識ある者、徳ある者、ブラフマルシの中で最も優れた者たちが生まれた。
1.1.49
महर्षयश्च बहवः सर्वैः समुदिता गुणैः ।
आतो द्यौः पृथिवी वायुरन्तरिक्षं दिशस्तया ॥ १.१.४९ ॥
すべての徳を備えた多くの大仙人、そして天・地・風・虚空・方位もまた生じた。
1.1.50
संवत्सरर्तवो मासाः पक्षाहोरात्रयः क्रमात् ।
यच्चान्यदपि तत्सर्वं संभूतं लोकसाक्षिकम् ॥ १.१.५० ॥
年・季節・月・半月・昼と夜が順に生じ、そのほか存在するすべても、諸世界が証人となって生じた。
1.1.51
यदिदं दृश्यते किंचिद्बूतं स्थावरजङ्गमम् ।
पुनःसंक्षिप्यते सर्वं जगत्प्राप्ते युगक्षये ॥ १.१.५१ ॥
ここに見えるあらゆる存在、動くものも動かないものも、世界が劫末に至るとき、再びすべて収められる。
1.1.52
यथर्तुष्वृतुलिङ्गानि नानारूपाणि पर्यये ।
दृश्यन्ते तानि तान्येव तथा भावा युगादिषु ॥ १.१.५२ ॥
季節の中で季節の徴が次々と様々な姿で現れるように、ユガの初めにも、同じ存在の様相がまた現れる。
1.1.53
एवमेतदनाद्यन्तं भूतसंघातकारकम् ।
अनादिनिधनं लोके चक्रं संपरिवर्तते ॥ १.१.५३ ॥
このように、始まりも終わりもなく、万有を生み出すこの輪は、世界の中を回り続ける。
1.1.54
त्रयस्त्रिंशत्सहस्राणि त्रयस्त्रिंशच्छतानि च ।
त्रयस्त्रिंशच्च देवनां सृष्टिः संक्षेपलक्षणा ॥ १.१.५४ ॥
神々の創造は、三万三千、三千三百三十三、そして三十三として、簡略に説かれる。
1.1.55
दिवः पुत्रो बृहद्भानुश्चक्षुरात्मा विभावसुः ।
सविता स ऋचीकोऽर्को भानुराशावहो रविः ॥ १.१.५५ ॥
天の息子たちは、ブリハドバーヌ、チャクshus、アートマー、ヴィバーヴァス。サヴィトリ、すなわちリチーカ、アルカ、バーヌ、アーシャーヴァハ、ラヴィである。
1.1.56
पुत्रा विवस्वतः सर्वे मनुस्तेषां तथाऽवरः ।
देवभ्राट् तनयस्तस्य सुभ्राडिति ततः स्मृतः ॥ १.१.५६ ॥
ヴィヴァスヴァットの息子たちは皆、その中にマヌと末の子もいた。彼の息子はデーヴァブラートで、そこから彼はスブラートと記憶された。
1.1.57
सुभ्राजस्तु त्रयः पुत्राः प्रजावन्तो बहुश्रुताः ।
दशज्योतिः शतज्योतिः सहस्रज्योतिरेव च ॥ १.१.५७ ॥
スブラージャには三人の息子がおり、子孫を持ち、大いに学識があった。ダシャジョーティ、シャタジョーティ、サハスラジョーティである。
1.1.58
दशपुत्रसहस्राणि दशज्योतेर्महात्मनः ।
ततो दशगुणाश्चान्ये शतज्योतेरिहात्मजाः ॥ १.१.५८ ॥
大いなる魂のダシャジョーティには一万人の息子がいた。次にシャタジョーティには、それより十倍多い別の息子たちがここにいた。
1.1.59
भूयस्ततो दशगुणाः सहस्रज्योतिषः सुताः ।
तेभ्योऽयं कुरुवंशश्च यदूनां भरतस्य च ॥ १.१.५९ ॥
さらにサハスラジョーティには、その十倍の息子たちがいた。彼らから、このクル族、ヤドゥ族、そしてバラタの系統が生まれた。
1.1.60
ययातीक्ष्वाकृवंशश्च राजर्षीणां च सर्वशः ।
संभूता बहवो वंशा भूतसर्गाः सुविस्तराः ॥ १.१.६० ॥
ヤヤーティとイクシュヴァーク（の系統）が生じ、王仙たちの多くの系統もあらゆる形で生まれた。これら存在者の創造は広大に広がっている。
1.1.61
भूतस्थानानि सर्वाणि रहस्यं त्रिविधं च यत् ।
वेदा योगः सविज्ञानो धर्मोऽर्थः काम एव च ॥ १.१.६१ ॥
存在するものの全ての場所、そして三重の秘密；ヴェーダ、ヨーガ、知識を伴うダルマ、アルタ、そしてカーマ。
1.1.62
धर्मार्थकामयुक्तानि शास्त्राणि विविधानि च ।
लोकयात्राविधान च सर्व तद्दृष्टवानृषिः ॥ १.१.६२ ॥
ダルマ、アルタ、カーマに関わる多様な論書と、世間生活の一切の規定——その聖仙はそれら全てを見た。
1.1.63
नीतिर्भरतवंशस्य विस्तारश्चैव सर्वशः ।
इतिहासाः सहव्याख्या विविधाश्रुतयोऽपि च ॥ १.१.६३ ॥
バラタ族の統治の道とその全方位への広がり、解説を伴う史伝、そして種々のシュルティも。
1.1.64
इह सर्वमनुक्रान्तमुक्तं ग्रन्थस्य लक्षणम् ।
संक्षेपेणेतिहासस्य ततो वक्ष्यति विस्तरम् ॥ १.१.६४ ॥
ここに書の全体が簡潔にまとめられた。これが書物の概要である。歴史の詳細はのちに語られるであろう。
1.1.65
विस्तीर्यैतन्महज्ज्ञानमृषिः संक्षिप्य चाब्रवीत् ।
इष्टं हि विदुषां लोके समासव्यासधारणम् ॥ १.१.६५ ॥
この偉大な知識を広く説いた後、聖仙は簡潔にも語った。世の学者は要約と詳説の両方を保持することを好むからである。
1.1.66
मन्वादि भारतं केचिदास्तीकादि तथाऽपरे ।
तथोपरिचराद्यन्ये विप्राः सम्यगधीयिरे ॥ १.१.६६ ॥
ある婆羅門はマヌから始まる『バーラタ』を、ある者はアースティーカから始まるものを、また別の者はウパリチャラから始まるものを、よく学んだ。
1.1.67
विविधं संहिताज्ञानं दीपयन्ति मनीषिणः ।
व्याख्यातुं कुशलाः केचिद्ग्रन्थान्धारयितुं परे ॥ १.१.६७ ॥
賢者たちは諸サンヒター（集成）の多様な知識を照らし出す。ある者は解説に巧みであり、他の者は書物を記憶に留めることに長けている。
1.1.68
तपसा ब्रह्मचर्येण व्यस्य वेदं सनातनम् ।
इतिहासमिमं चक्रे पुण्यं सत्यवतीत्सुतः ॥ १.१.६८ ॥
苦行と梵行によって、サティヤヴァティーの息子は永遠のヴェーダを分け、この聖なる歴史を編んだ。
1.1.69
पराशरात्मजो विद्वान्ब्रह्मर्षिः संशितव्रतः ।
मातुर्नियोगाद्धर्मात्मा गाङ्गेयस्य च धीमतः ॥ १.१.६९ ॥
パラーシャラの息子である学識ある梵仙は、誓いが固く法の心をもつ者で、母の命により、また賢いガーンゲーヤ（ビーシュマ）の求めにより、これを行った。
1.1.70
क्षेत्रे विचित्रवीर्यस्य कृष्णद्वैपायनः पुरा ।
त्रीनग्नीनिव कौरव्याञ्जनयामास वीर्यवान् ॥ १.१.७० ॥
昔、ヴィチトラヴィーリヤの妻の胎に、力強きクリシュナ・ドゥヴァイパーヤナは、三つの火のようなクル族の子孫を生ませた。
1.1.71
उत्पाद्य धृतराष्ट्रं च पाण्डुं विदुरमेव च ।
जगाम तपसे धीमान्पुनरेवाश्रमं प्रति ॥ १.१.७१ ॥
ドリタラーシュトラ、パーンドゥ、ヴィドゥラを生ませた後、その賢者は苦行のため再び庵へと去った。
1.1.72
तेषु जातेषु वृद्धेषु गतेषु परमां गतिम् ।
अब्रवीद्भारतं लोके मानुषेऽस्मिन्महानृषिः ॥ १.१.७२ ॥
彼らが生まれ、老い、最高の境地へ去った後、その大仙はこの人間世界でバーラタを語った。
1.1.73
जनमेजयेन पृष्टः सन्ब्राह्मणैश्च सहस्रशः ।
शशास शिष्यमासीनं वैशंपायनमन्तिके ॥ १.१.७३ ॥
ジャナメージャヤと幾千のバラモンに問われたとき、彼は近くに座る弟子ヴァイシャンパーヤナに教えた。
1.1.74
स सदस्यैः सहासीनं श्रावयामास भारतम् ।
कर्मान्तरेषु यज्ञस्य चोद्यमानः पुनः पुनः ॥ १.१.७४ ॥
会衆と共に座し、祭祀の合間に幾度も促されて、彼はバーラタを聞かせた。
1.1.75
विस्तारं कुरुवंशस्य गान्धार्या धर्मशीलताम् ।
क्षत्तुः प्रज्ञां धृतिं कुन्त्याः सम्यग्द्वैपायनोब्रवीत् ॥ १.१.७५ ॥
クル族の系譜の広がり、ガーンダーリーの徳の性質、クシャットリ（ヴィドゥラ）の智慧、クンティーの堅忍を、ドヴァイパーヤナ（ヴィヤーサ）は詳しく語った。
1.1.76
वासुदेवस्य माहात्म्यं पाण्डवानां च सत्यताम् ।
दुर्वृत्तं धार्तराष्ट्राणामुक्तवान्भगवानृषिः ॥ १.१.७६ ॥
ヴァーസデーヴァ（クリシュナ）の偉大さ、パーンダヴァ兄弟の真実性、ドリタラーシュトラの息子たちの悪行を、尊き聖仙は語った。
1.1.77
इदं शतसहस्रं तु श्लोकानां पुण्यकर्मणाम् ।
उपाख्यानैः सह ज्ञेयं श्राव्यं भारतमुत्तमम् ॥ १.१.७७ ॥
十万の詩節からなるこの至上のバーラタは、挿話とともに、功徳を積む者によって知られ、聴かれるべきである。
1.1.78
चतुर्विंशतिसाहस्रीं चक्रे भारतसंहिताम् ।
उपाख्यानैर्विना तावद्भारतं प्रोच्यते बुधैः ॥ १.१.७८ ॥
彼は二万四千の詩節からなるバーラタ集成を編んだ。挿話を除いたその分量のみを、賢者たちはバーラタと呼ぶ。
1.1.79
ततोऽध्यर्धशतं भूयः संक्षेपं कृतवानृषिः ।
अनुक्रमणिकाध्यायं वृत्तान्तं सर्वपर्वणाम् ॥ १.१.७९ ॥
その後、聖仙は再び百五十の詩節で要約を作った。それはすべてのパルヴァンの内容を述べる目次の章である。
1.1.80
तस्याख्यानवरिष्ठस्य कृत्वा द्वैपायनः प्रभुः ।
कथमध्यापयानीह शिष्यानित्यन्वचिन्तयत् ॥ १.१.८० ॥
その最も優れた物語を作り終えたとき、主ドヴァイパーヤナは思った。「これをここで弟子たちにどう教えようか。」
1.1.81
तस्य तच्चिन्तितं ज्ञात्वा ऋषेर्द्वैपायनस्य च ।
तत्राजगाम भगवान्ब्रह्मा लोकगुरुः स्वयम् ॥ १.१.८१ ॥
聖仙ドヴァイパーヤナの思いを知り、世界の師である尊き梵天自らがそこへ来られた。
1.1.82
प्रीत्यर्थं तस्य चैवर्षेर्लोकानां हितकाम्यया ।
तं दृष्ट्वा विस्मितो भूत्वा प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः ॥ १.१.८२ ॥
彼と聖仙を喜ばせ、世界の利益を願って、彼を見て驚き、合掌して礼拝しながら立っていた。
1.1.83
आसनं कल्पयामास सर्वैर्मुनिगणैर्वृतः ॥ १.१.८३ ॥
すべての聖仙の群れに囲まれて、彼は座席を用意させた。
1.1.84
हिरण्यमर्भमासीनं तस्मिंस्तु परमासने ।
परिवृत्यासनभ्याशे वासवेयः स्थितोऽभवत् ॥ १.१.८४ ॥
その最高の座にヒラニヤガルバ(梵天)が坐られると、ヴァスの裔(ヴィヤーサ)は右回りに巡って座の近くに立った。
1.1.85
अनुज्ञातोऽथ कृष्णस्तु ब्रह्मणा परमेष्ठिना ।
निषसादासनाभ्याशे प्रीयमाणः शुचिस्मितः ॥ १.१.८५ ॥
最高主ブラフマーの許しを得て、クリシュナは喜び、清らかな微笑みを浮かべて座席の近くに座った。
1.1.86
उवाच स महातेजा ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ।
कृतं मयेदं भगवन्काव्यं परमपूजितम् ॥ १.१.८६ ॥
その大いなる輝きの者は最高主ブラフマーに言った。「尊き主よ、私が作ったこの詩はきわめて尊ばれるものです。」
1.1.87
ब्रह्मन्वेदरहस्य च यच्चान्यत्स्थापितं मया ।
साङ्गोपनिषदां चैव वेदानां विस्तरक्रिया ॥ १.१.८७ ॥
ブラフマーよ、ヴェーダの秘密、そして私が確立したその他のこと、また補助部門とウパニシャッドを含むヴェーダの詳細な解説です。
1.1.88
इतिहासपुरापानामुन्मेषं निमिषं च यत् ।
भूतं भव्यं भविष्यच्च त्रिविधं कालसंज्ञितम् ॥ १.१.८८ ॥
史伝とプラーナの開示と閉じること、そして過去・現在・未来、これが三重の時と呼ばれる。
1.1.89
जरामृत्युभयव्याधिभावाभावविनिश्चयः ।
विविधस्य च धर्मस्य ह्याश्रमाणां च लक्षणम् ॥ १.१.८९ ॥
老い、死、恐れ、病、有と無の決定、多様な法と四住期の特徴。
1.1.90
चातुर्वर्ण्यविधानं च पुराणानां च कृत्स्नशः ।
तपसो ब्रह्मचर्यस्य पृथिव्याश्चन्द्रसूर्ययोः ॥ १.१.९० ॥
四姓の制度と諸プラーナの全体、苦行と梵行、大地と月と太陽について。
1.1.91
ग्रहनक्षत्रताराणां प्रमाणं च युगैः सह ।
ऋचो यजूषि सामानि वेदाध्यात्मं तथैव च ॥ १.१.९१ ॥
惑星・星宿・星々の度量と、それに伴う時代；リグの詩節、ヤジュル、サーマの歌、そしてヴェーダの内的意味。
1.1.92
न्यायशिक्षा चिकित्सा च दानं पाशुपतं तथा ।
इति नैकाश्रयं जन्म दिव्यमानुषसंज्ञितम् ॥ १.१.९२ ॥
論理、教え、医術、布施、そしてパーシュパタ；このように、その起源は一つの源に依らず、神的かつ人間的と呼ばれる。
1.1.93
तीर्थानां चैव पुण्यानां देशानां चैव कीर्तनम् ।
नदीनां पर्वतानां च वनानां सागरस्य च ॥ १.१.९३ ॥
聖なる渡し場と清らかな地方の称賛、そして河川・山岳・森林・海の称賛。
1.1.94
पुराणां चैव दिव्यानां कल्पानां युद्धकौशलम् ।
वाक्यजातिविशेषाश्च लोकयात्राक्रमश्च यः ॥ १.१.९४ ॥
古譚と神聖なカルパ、戦いの技量、言語と種類の区別、そして世間の生き方の次第。
1.1.95
यच्चापि सर्वगं वस्तु तच्चैव प्रतिपादितम् ।
परं न लेखकः कश्चिदेतस्य भुवि विद्यते ॥ १.१.९५ ॥
遍く行き渡るものもまた此処に説かれている。これを書く者は地上に他に存在しない。
1.1.96
तपोविशिष्टदपि वै वसिष्ठान्मुनिपुंगवात् ।
मन्ये श्रेष्ठव्यं त्वां वै रहस्यज्ञानवेदनात् ॥ १.१.९६ ॥
苦行に秀でたヴァシシュタよりも、聖仙の中の最上の者よ、秘密の知を知るお前こそ最も優れていると私は思う。
1.1.97
जन्मप्रभृति सत्यां ते वेद्मि गां ब्रह्मवादिनीम् ।
त्वयाच काव्यमित्युक्तं तस्मात्काव्यं भविष्यति ॥ १.१.९७ ॥
生まれたときから私はあなたの真実の言葉、ブラフマンを語る言葉を知っている。あなたがそれを「カーヴィヤ（詩）」と呼んだのだから、それは詩となるであろう。
1.1.98
अस्य काव्यस्य कवयो न समर्था विशेषणे ।
विशेषणे गृहस्थस्य शेषास्त्रय इवाश्रमाः ॥ १.१.९८ ॥
この詩を詳しく述べることは詩人にもできないであろう。ちょうど家住者以外の残りの三つの人生段階が家住者を語れないように。
1.1.99
जडान्धबधिरोन्मत्तं तमोभूतं जगद्भवेत् ।
यदि ज्ञानहुताशेन त्वया नोज्ज्वलियं भवेत् ॥ १.१.९९ ॥
もしあなたが知識の火でこれを燃やさなかったなら、世界は鈍く、盲目で、耳が聞こえず、狂い、闇に沈んでしまうであろう。
1.1.100
तमसान्धस्य लोकस्य वेष्टितस्य स्वकर्मभिः ।
ज्ञानाञ्जनशलाकाभिर्बुद्धिनेत्रोत्सवः कृतः ॥ १.१.१०० ॥
自らの行為に包まれ、闇に盲いた世界のために、あなたは知識の目薬の棒で知性の眼の祭りを催したのだ。
1.1.101
त्वया भारतसूर्येण नृणां विनिहतं तमः ॥ १.१.१०१ ॥
バーラタの太陽よ、あなたによって人々の闇は打ち払われた。
1.1.102
पुराणपूर्णचन्द्रेण श्रुतिज्योत्स्नाप्रकाशिना ।
नृणां कुमुदसौम्यानां कृतं बुद्धिप्रसादनम् ॥ १.१.१०२ ॥
シュルティの月光に輝く満月のようなプラーナによって、人々の夜蓮のように穏やかな知性は澄み、喜ばされた。
1.1.103
इतिहासप्रदीपेन मोहावरणघातिना ।
लोकगर्भगृहं कृत्स्नं यथावत्संप्रकाशितम् ॥ १.१.१०३ ॥
迷妄の覆いを打ち砕く歴史の灯火によって、世界の内奥の聖域全体が、ありのままに照らし出された。
1.1.104
संग्रहाध्यायबीजो वै पौलोमास्तीकमूलवान् ।
संभवस्कन्धविस्तारः सभापर्वविटङ्कवान् ॥ १.१.१०४ ॥
要約章がその種であり、パウローマとアーステーカの物語がその根であり、サンバヴァ篇がその幹と広がりであり、サバー篇がその枝である。
1.1.105
आरण्यपर्वरूपाढ्यो विराटोद्योगसारवान् ।
भीष्मपर्वमहाशाखो द्रोणपर्वपलाशवान् ॥ १.१.१०५ ॥
森林篇の姿に富み、ヴィラータ篇とウディヨーガ篇の芯を備え、ビーシュマ篇を大きな枝とし、ドローナ篇を葉とする。
1.1.106
कर्णपर्वसितैः पुष्पैः शल्यपर्वसुगन्धिभिः ।
स्त्रीपर्वैषीकविश्रामः शान्तिपर्वमहाफलः ॥ १.१.१०६ ॥
カルナ篇の白い花、シャリヤ篇の芳しい花に飾られ、女性篇をその憩いと矢柄とし、寂静篇を大いなる実とする。
1.1.107
अश्वमेधामृतसस्त्वाश्रमस्थानसंश्रयः ।
मौसलश्रुतिसंक्षेपः शिष्टद्विजनिषेवितः ॥ १.१.१०७ ॥
馬祠の甘露を具え、庵の住処に拠り、モーサラ篇の要約であり、学識ある再生族に親しまれる。
1.1.108
सर्वेषां कविमुख्यानामुपजीव्यो भविष्यति ।
पर्जन्यइव भूतानामक्षयो भारद्रुमः ॥ १.१.१०८ ॥
それはあらゆる優れた詩人の糧となり、衆生にとっての雨雲のように、バーラタの樹は尽きることがないであろう。
1.1.109
काव्यस्य लेखनार्थाय गणेशः स्मर्यतां मुने। ॥ १.१.१०९ ॥
聖者よ、この詩を書くために、ガネーシャを想起せよ。
1.1.110
एवमाभाष्य तं ब्रह्मा जगाम स्वं निवेशनम् ।
भगवान्स जगत्स्रष्टा ऋषिदेवगणैः सह ॥ १.१.११० ॥
このように彼に告げてから、ブラフマーは自らの住処へ去った。世界の創造者である尊き神は、聖仙と神々の群れとともに。
1.1.111
ततः सस्मार हेरम्बं व्यासः सत्यवतीसुतः ॥ १.१.१११ ॥
そのとき、サティヤヴァティーの子ヴィヤーサはヘランバ（ガネーシャ）を想起した。
1.1.112
स्मृतमात्रो गणेशानो भक्तचिन्तितपूरकः ।
तत्राजगाम विघ्नेशो वेदव्यासो यतः स्थितः ॥ १.१.११२ ॥
想起されるや否や、群衆の主、信者の願いを満たす者、障害の主ガネーシャは、ヴェーダヴィヤーサがいる所へ来た。
1.1.113
पूजितश्चोपविष्टश्च व्यासेनोक्तस्तदानघ ।
लेखको भारतस्यास्य भव त्वं गणनायक
मयैव प्रोच्यमानस्य मनसा कल्पितस्य च ॥ १.१.११३ ॥
無垢なる者よ、礼拝を受けて座した彼に、そのときヴィヤーサは言った。「群衆の主よ、私が心に構想し語るこのバーラタの書記となれ。」
1.1.114
श्रुत्वैतत्प्राह विघ्नेशो यदि मे लेखनी क्षणम् ।
लिखतो नावतिष्ठेत तदा स्यां लेखको ह्यहम् ॥ १.१.११४ ॥
これを聞いて、障害の主は言った。「もし私が書いている間、筆が一瞬も止まらなければ、そのとき私は書記となろう。」
1.1.115
व्यासोऽप्युवाच तं देवमबुद्ध्वा मा लिख क्वचित् ।
ओमित्युक्त्वा गणेशोपि बभूव किल लेखकः ॥ १.१.११५ ॥
ヴィヤーサもその神に言った。「理解せずにどこにも書いてはならない。」「オーム」と言ってガネーシャも書記となった。
1.1.116
ग्रन्थग्रन्थिं तदा चक्रे मुनिर्गूढं कुतूहलात् ।
यस्मिन्प्रतिज्ञया प्राह मुनिर्द्वैपायनस्त्विदम् ॥ १.१.११६ ॥
そのとき聖者は好奇心から、その隠された結び目を作った。その中で二島仙人は誓いによって次のように語った。
1.1.117
अष्टौ श्लोकसहस्राणि अष्टौ श्लोकशतानि च ।
अहं वेद्मि शुको वेत्ति संजयो वेत्ति वा न वा ॥ १.१.११७ ॥
八千の詩節と八百の詩節を私は知っている。シュカも知っている。サンジャヤが知っているかどうかは分からない。
1.1.118
तच्छ्लोककूटमद्यापि ग्रथितं सुदृढं मुने ।
भेत्तुं न शक्यतेऽर्थस्यं गूढत्वात्प्रश्रितस्य च ॥ १.१.११८ ॥
聖者よ、その詩節の結び目は今日もなお固く結ばれている。その意味は隠れており慎み深いので、解くことはできない。
1.1.119
सर्वज्ञोपि गणेशो यत्क्षणमास्ते विचारयन् ।
तावच्चकार व्यासोपि श्लोकानन्यान्बहूनपि ॥ १.१.११९ ॥
全知のガネーシャが一瞬思案している間に、ヴィヤーサもまた多くの別の詩節を作った。
1.1.120
तस्य वृक्षस्य वक्ष्यामि शाखापुष्पफलोदयम् ।
स्वादुमेध्यरसोपेतमच्छेद्यममरैरपि ॥ १.१.१२० ॥
その木の枝、花、実が生じることを私は語ろう。甘く清らかな樹液に満ち、神々にさえ切り倒すことのできないものである。
1.1.121
अनुक्रमणिकाध्यायं वृत्तान्तं सर्वपर्वणाम् ।
इदं द्वैपायनः पूर्वं पुत्रमध्यापयच्छुकम् ॥ १.१.१२१ ॥
全パルヴァの概要を述べる序章。これをかつてドヴァイパーヤナは息子のシュカに教えた。
1.1.122
ततोऽन्येभ्योऽनुरूपेभ्यः शिष्येभ्यः प्रददौ प्रभु ।
षष्टिं शतसहस्राणि चकारान्यां स संहिताम्।
त्रिंशच्छतसहस्रं च देवलोके प्रतिष्ठितम् ॥ १.१.१२२ ॥
その後、彼は他の適任の弟子たちにそれを与えた。主はもう一つの集成を作った——六十万の詩節からなる。そのうち三十万は神々の世界に存する。
1.1.123
पित्र्ये पञ्चदश प्रोक्तं रक्षोयक्षे चतुर्दश ।
एकं शतसहस्रं तु मानुषेषु प्रतिष्ठितम् ॥ १.१.१२३ ॥
祖霊の界には十五（万）が説かれ、羅刹・夜叉の界には十四（万）。しかし人間の間には十万が存する。
1.1.124
नारदोऽश्रावयद्देवानसितो देवलः पितृन् ।
गन्धर्वयक्षरक्षांसि श्रावयामास वै शुकः ॥ १.१.१२४ ॥
ナーラダは神々に聞かせ、アシタとデーヴァラは祖霊に聞かせた。そしてシュカは健達縛・夜叉・羅刹に聞かせた。
1.1.125
वैशंपायनविप्रर्षिः श्रावयामास पार्थिवम् ।
पारिक्षितं महात्मानं नाम्ना तु जनमेजयम् ॥ १.१.१२५ ॥
バラモンの聖仙ヴァイシャンパーヤナが王に聞かせた——パリークシタの偉大な息子、名をジャナメージャヤという王に。
1.1.126
अस्मिंस्तु मानुषे लोके वैशंपायन उक्तवान् ।
शिष्यो व्यासस्य धर्मात्मा सर्ववेदविदां वरः ॥ १.१.१२६ ॥
この人間の世界で、ヴァイシャンパーヤナが語った——ヴィヤーサの正しき弟子、ヴェーダに通じた者の中で最も優れた人。
1.1.127
एकं शतसहस्रं तु मयोक्तं वै निबोधत ॥ १.१.१२७ ॥
私は十万の詩節を語った。聞け。
1.1.128
दुर्योधनो मन्युमयो महाद्रुमः ।
कर्णः स्कन्धः शकुनिस्तस्य शाखाः।
दुश्शासनः पुष्पफले समृद्धे ।
मूलं राजा धृतराष्ट्रोऽमनीषि। ॥ १.१.१२८ ॥
ドゥルヨーダナは怒りからなる大樹である。カルナがその幹、シャクニがその枝、ドゥッシャーサナが豊かな花と実であり、その根は無智な王ドリタラーシトラである。
1.1.129
युधिष्ठिरे धर्ममयो महाद्रुमः ।
स्कन्धोऽर्जुनो भीमसेनोऽस्य शाखाः।
माद्रीसुतौ पुष्पफले समृद्धे ।
मूलं कृष्णो ब्रह्म च ब्राह्मणाश्च ॥ १.१.१२९ ॥
ユディシュティラには法からなる大樹がある。アルジュナとビーマセーナがその幹、マードリーの二子がその枝、花と実は豊かである。その根はクリシュナ、ヴェーダ、そしてバラモンである。
1.1.130
पाण्डुर्जित्वा बहून्देशान्युधा विक्रमणेन च ।
अरण्ये मृगयाशीलो न्यवसत्सजनस्तथा ॥ १.१.१३० ॥
パーンドゥは戦と武勇で多くの国を征服し、狩猟を好み、民とともに森に住んだ。
1.1.131
मृगव्यवायनिधनात्कृच्छ्रां प्राप स आपदम् ।
जन्मप्रभृति पार्थानां तत्राचारविधिक्रमः ॥ १.१.१३१ ॥
鹿の姿で交わった際の死により、彼は重大な災いを被った。プリターの息子たちの誕生以来、そこから行為と儀礼の順序が始まった。
1.1.132
मात्रोरभ्युपपत्तिश्च धर्मोपनिषदं प्रति ।
धर्मानिलेन्द्रांस्ताभिः साऽऽजुहाव सुतवाञ्छया ॥ १.१.१३२ ॥
二人の母はダルマの秘伝の教えに近づき、息子を望んで、ダルマ、ヴァーユ、インドラを呼び求めた。
1.1.133
ततो धर्मोपनिषदं भूत्वा भर्तुः प्रिया पृथा ।
धर्मानिलेन्द्रांस्ताभिः साऽऽजुहाव सुतवाञ्छया ॥ १.१.१३३ ॥
そこで夫に愛されたプリターは、ダルマの奥義(真言)を得て、息子を望み、その真言によってダルマ、アニラ、インドラを招いた。
1.1.134
तद्दत्तोपनिषन्माद्री चाश्विनावाजुहाव च ।
जाताः पार्थास्ततः सर्वे कुन्त्या माद्र्याश्च मन्त्रतः।
तापसैः सह संवृद्धा मातृभ्यां परिरक्षिताः ॥ १.१.१३४ ॥
クンティーが与えたその真言によって、マードリーも二人のアシュヴィンを招いた。真言により、クンティーとマードリーからパーンダヴァの息子たちがみな生まれた。苦行者たちの間で育ち、二人の母に守られた。
1.1.135
मेध्यारण्येषु पुण्येषु महतामाश्रमेषु च ।
तेषु जातेषु सर्वेषु पाण्डवेषु महात्मसु ॥ १.१.१३५ ॥
清浄な森や聖地、偉大な人々の庵で、かの偉大なる心のパーンダヴァたちが皆生まれたとき……
1.1.136
माद्र्या तु सह संगम्य ऋषिशापप्रभावतः ।
मृतः पाण्डुर्महापुण्ये शतशृङ्गे महागिरौ ॥ १.१.१३६ ॥
しかしマードリーと交わったため、聖仙の呪いの力によって、パーンドゥは極めて聖なる大山シャタシュリンガで死んだ。
1.1.137
ऋषिभिश्च समानीता धार्तराष्ट्रान्प्रति स्वयम् ।
शिशवश्चाभिरूपाश्च जटिला ब्रह्मचारिणः ॥ १.१.१३७ ॥
聖仙たち自らが彼らをドリタラーシュトラの息子たちのもとへ連れ戻した。幼く、美しく、髪を束ねた梵行者として。
1.1.138
पुत्राश्च भ्रातरश्चेमे शिष्याश्च सुहृदश्च वः ।
पाण्डवा एत इत्युक्त्वा मुनयोऽन्तर्हितास्ततः ॥ १.१.१३८ ॥
「これらはあなたがたの息子、兄弟、弟子、友である。彼らはパーンダヴァである」と言って、聖仙たちはそこで姿を消した。
1.1.139
तांस्तैर्निवेदितान्दृष्ट्वा पाण्डवान्कौरवास्तदा ।
शिष्टाश्च वर्णाः पौरा ये ते हर्षाच्चुक्रुशुर्भृशम् ॥ १.१.१३९ ॥
それらの聖者に告げられたパーンダヴァたちを見て、カウラヴァたちと残りの種姓の市民は喜びのあまり大声で叫んだ。
1.1.140
आहुः केचिन्न तस्यैते तस्यैत इति चापरे ।
यदा चिरमृतः पाण्डुः कथं तस्येतदि चापरे ॥ १.१.१४० ॥
ある者は「彼らは彼の子ではない」と言い、別の者は「確かに彼の子だ」と言った。しかしパーンドゥはとうに死んでいるのに、どうして彼らの子でありえよう、と他の者たちも言った。
1.1.141
स्वागतं सर्वथा दिष्ट्या पाण्डोः पश्याम सन्ततिम् ।
उच्यतां स्वागतमिति वाचोऽश्रूयन्त सर्वशः ॥ १.१.१४१ ॥
「幸いにも我々はパーンドゥの子孫をあらゆる面で見ることができた、ようこそ！」「ようこそと言え！」そのような声が四方から聞こえてきた。
1.1.142
तस्मिन्नुपरते शब्दे दिशः सर्वा निनादयन् ।
अन्तर्हितानां भूतानां निःस्वनस्तुमुलीऽभवत् ॥ १.१.१४२ ॥
その音が止むと、見えない存在たちの声が四方に響きわたり、騒然たるざわめきとなった。
1.1.143
पुष्पवृष्टिः शुभा गन्धाः शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनाः ।
आसन्प्रवेशे पार्थानां तदद्भुतमिवाभवत् ॥ १.१.१४३ ॥
パールタたちが入城するとき、花の雨が降り、吉祥の香りが漂い、法螺貝と太鼓の音が響いた。それはまるで奇跡のようであった。
1.1.144
तत्प्रीत्या चैव सर्वेषां पौराणां हर्षसंभवः ।
शब्द आसीन्महांस्तत्र दिवस्पृक्कीर्तिवर्धनः ॥ १.१.१४४ ॥
それによりすべての市民に喜びと歓喜が生まれ、天にまで届く大きなどよめきが起こり、名声を高めた。
1.1.145
तेऽधीत्य निखिलान्वेदाञ्शास्त्राणि विविधानि च ।
न्यवसन्पाण्डवास्तत्र पूजिता अकुतोभयाः ॥ १.१.१४५ ॥
彼らはすべてのヴェーダと様々な論書を学び、そこで敬われ、恐れなく暮らした。
1.1.146
युधिष्ठिरस्य शौचेन प्रीताः प्रकृतयोऽभवन् ।
धृत्या च भीमसेनस्य विक्रमेणार्जुनस्य च ॥ १.१.१४६ ॥
ユディシュティラの清浄さによって臣民は喜び、ビーマセーナの堅忍とアルジュナの武勇によっても喜んだ。
1.1.147
गुरुशुश्रूषया कुन्त्या यमयोर्विनयेन च ।
तुतोष लोकः सकलस्तेषां शौर्यगुणेन च ॥ १.१.१४७ ॥
クンティーの年長者への奉仕、双子の謙虚さ、そして彼らの武勇の徳によって、民衆のすべてが満足した。
1.1.148
समवाये ततो राज्ञां कन्यां भर्तृस्वयंवराम् ।
प्राप्तवानर्जुनः कृष्णां कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ १.१.१४८ ॥
その後、王たちの集会で、極めて困難な業をなして、アルジュナは自ら夫を選ぶ乙女クリシュナーを得た。
1.1.149
ततः प्रभृति लोकेऽस्मिन्पूज्यः सर्वधनुष्मताम् ।
आदित्य इव दुष्प्रेक्ष्यः समरेष्वपि चाभवत् ॥ १.१.१४९ ॥
それ以来、この世で彼はすべての弓手の中で尊ばれ、戦場では太陽のように目を向けがたい存在となった。
1.1.150
स सर्वान्पार्थिवाञ्जित्वा सर्वांश्च महतो गणान् ।
आजहारार्जुनो राज्ञो राजसूयं महाक्रतुम् ॥ १.१.१५० ॥
彼はすべての王と大軍を征服し、アルジュナは王のためにラージャスーヤと呼ばれる大祭を招来した。
1.1.151
युधिष्ठिरेण संप्राप्तो राजसूयो महाक्रतुः ॥ १.१.१५१ ॥
ユディシティラによって、ラージャスーヤと呼ばれる大祭が成し遂げられた。
1.1.152
सुनयाद्वासुदेवस्य भीमार्जुनबलेन च ।
घातयित्वा जरासन्धं चैद्यं च बलगर्वितम् ॥ १.१.१५२ ॥
ヴァースデーヴァの善き策と、ビーマとアルジュナの力によって、力に驕るチャイディヤとジャラーサンダを殺させて。
1.1.153
दुर्योधनं समागच्छन्नर्हणानि ततस्ततः ।
मणिकाञ्चनरत्नानि गोहस्त्यश्वधनानि च ॥ १.१.१५३ ॥
あちこちから、敬意の贈り物がドゥルヨーダナのもとに届いた。宝玉、黄金、宝石、牛、象、馬、財宝などである。
1.1.154
विचित्राणि च वासांसि प्रावारावरणानि च ।
कम्बलाजिनरत्नानि राङ्कवास्तरणानि च ॥ १.१.१५४ ॥
色とりどりの衣、羽織りや覆い布、毛布、獣皮、宝玉、そして柔らかな羚羊（ラーンカヴァ）の皮の敷物。
1.1.155
समृद्धां तां तथा दृष्ट्वा पाण्डवानां तदा श्रियम् ।
ईर्ष्यासमुत्थः सुमहांस्तस्य मन्युरजायत ॥ १.१.१५५ ॥
パーンダヴァたちのこの繁栄を見て、彼の内に嫉妬から生じた大きな怒りが湧き起こった。
1.1.156
विमानप्रतिमां तत्र मयेन सुकृतां सभाम् ।
पाण्डवानामुपहृतां स दृष्ट्वा पर्यतप्यत ॥ १.१.१५६ ॥
そこでマヤによって見事に造られ、天の宮殿のごときパーンダヴァたちに捧げられた広間を見て、彼は深く苦しんだ。
1.1.157
तत्रावहसितश्चासीत्प्रस्कन्दन्निव संभ्रमात् ।
प्रत्यक्षं वासुदेवस्य भीमेनानभिजातवत् ॥ १.१.१५७ ॥
そこでヴァスデーヴァ（クリシュナ）の面前で、ビーマに嘲笑された。彼は動揺して駆け出すかのように、卑しい生まれの者のようであった。
1.1.158
स भोगान्विविधान्भुञ्जन्रत्नानि विविधानि च ।
कथितो धृतराष्ट्रस्य विवर्णो हरिणः कृशः ॥ १.१.१५८ ॥
さまざまな享楽と宝玉を味わっていたのに、彼は鹿のように青ざめて痩せ細ったとドリタラーシュトラに告げられた。
1.1.159
अन्वजानात्ततो द्यूतं धृतराष्ट्रः सुतप्रियः ।
तच्छ्रुत्वा वासुदेवस्य कोपः समभवन्महान् ॥ १.१.१५९ ॥
そこで息子を愛するドリタラーシュトラは賭博を許可した。それを聞いてヴァスデーヴァは大いに怒った。
1.1.160
नातिप्रीतमनाश्चासीद्विवादांश्चान्वमोदत ।
द्यूतादीननयान्घोरान्विविधांश्चाप्युपैक्षत ॥ १.१.१६० ॥
彼の心はあまり喜んではいなかったが、それでも争いを認め、賭博をはじめとする恐ろしく多様な不正を見過ごした。
1.1.161
निरस्य विदुरं भीष्मं द्रोणं शारद्वतं कृपम् ।
विग्रहे तुमुले तस्मिन्दहन्क्षत्रं परस्परम् ॥ १.१.१६१ ॥
ヴィドゥラ、ビーシュマ、ドローナ、シャラドヴァットの子クリパを追い払い、その混乱した争いの中で、彼はクシャトリヤたちを互いに焼き尽くしていた。
1.1.162
जयत्सु पाण्डुपुत्रेषु श्रुत्वा सुमहदप्रियम् ।
दुर्योधनमतं ज्ञात्वा कर्णस्य शकुनेस्तथा ॥ १.१.१६२ ॥
パーンドゥの息子たちが勝利しつつあると聞き、それが極めて不快な知らせであると知り、ドゥルヨーダナ、カルナ、そしてシャクニの考えを知って……
1.1.163
धृतराष्ट्रश्चिरं ध्यात्वा संजयं वाक्यमब्रवीत् ।
शृणु संजय सर्वं मे नचासूयितुमर्हसि ॥ १.१.१६३ ॥
ドリタラーシュトラは長く考えた後、サンジャヤに言った。「サンジャヤよ、私の言うことをすべて聞け。そして非難してはならない。」
1.1.164
श्रुतवानसि मेधावी बुद्धिमान्प्राज्ञसंमतः ।
न विग्रहे मम मतिर्न च प्रीये कुलक्षये ॥ १.१.१६४ ॥
お前は学識があり、聡明で賢く、賢者に尊ばれている。私の心は戦いにはなく、一族の滅亡にも喜びを感じない。
1.1.165
न मे विशेषः पुत्रेषु स्वेषु पाम्डुसुतेषु वा ।
वृद्धं मामभ्यसूयन्ति पुत्रा मन्युपरायणाः ॥ १.१.१६५ ॥
私は自分の息子とパーンドゥの息子との間に区別を設けない。だが怒りに囚われた私の息子たちは、この老人を非難する。
1.1.166
अहं त्वचक्षुः कार्पण्यात्पुत्रप्रीत्या सहामि तत् ।
मुह्यन्तं चानुमुह्यामि दुर्योधनमचेतनम् ॥ १.१.१६६ ॥
私は盲目であり、哀れな弱さと息子への愛からそれを耐え忍ぶ。そして迷い、思慮のないドゥリヨーダナの迷妄にも、私は従ってしまう。
1.1.167
राजसूये श्रियं दृष्ट्वा पाण्डवस्य महौजसः ।
तच्चावहसनं प्राप्य सभारोहणदर्शने ॥ १.१.१६७ ॥
ラージャスーヤ祭で偉大な力を持つパーンダヴァの栄華を見て、集会堂へ登る場面で嘲笑を受けて……
1.1.168
अमर्षितः स्वयं जेतुमशक्तः पाण्डवान्रणे ।
निरुत्साहश्च संप्राप्तुं सुश्रियं क्षत्रियोऽपि सन् ॥ १.१.१६८ ॥
自ら怒りに駆られ、戦いでパーンダヴァたちに勝てず、盛大な栄華を得る気力もない——クシャトリヤであるのに。
1.1.169
गान्धारराजसहितश्छद्मद्यूतममन्त्रयत् ।
तत्र यद्यद्यथा ज्ञातं मयां संजय तच्छृणु ॥ १.१.१६९ ॥
ガーンダーラ王とともに、彼は詐欺のさいころ賭博を企てた。サンジャヤよ、そこで私が知ったことを、そのとおりに聞きなさい。
1.1.170
श्रुत्वा तु मम वाक्यानि बुद्धियुक्तानि तत्त्वतः ।
ततो ज्ञास्यसि मां सौते प्रज्ञाटचक्षुषमित्युत ॥ १.१.१७० ॥
理にかない真実にかなった私の言葉を聞いたのち、スーティよ、あなたは私を智慧の眼を持つ者として知るであろう。
1.1.171
यदाऽश्रौषं धनुरायम्य चित्रं ।
विद्धं लक्ष्यं पातितं वै पृथिव्याम्।
कृष्णां हृतां प्रेक्षतां सर्वराज्ञां ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७१ ॥
弓を引き絞って見事な的を射抜いて地に落とし、すべての王が見ている前でクリシュナー（ドラウパディー）が連れ去られたと聞いたとき、サンジャヤよ、私は勝利を望まなかった。
1.1.172
यदाऽश्रौषं द्वारकायां सुभद्रां ।
प्रसह्योढां माधवीमर्जुनेन।
इन्द्रप्रस्थं वृष्णिवीरौ च यातौ ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७२ ॥
ドヴァーラカーでアルジュナがマーダヴァの娘スバドラーを力ずくで妻として連れ去り、ヴリシュニの二人の英雄がインドラプラスタへ去ったと聞いたとき、サンジャヤよ、私は勝利を望まなかった。
1.1.173
यदाऽश्रौषं देवराजं प्रवृष्टं ।
शरैर्दिव्यैर्वारितं चार्जुनेन।
अग्निं तथा तर्पितं खाण्डवे च ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७३ ॥
雨を降らせていた神々の王インドラがアルジュナの神聖な矢によって退けられ、カーンダヴァの森でアグニが満足させられたと聞いたとき、サンジャヤよ、私は勝利を望まなかった。
1.1.174
यदाऽश्रौषं जातुषाद्वेश्मनस्ता-
न्मुक्तान्पार्थान्पञ्च कुन्त्या समेतान्।
युक्तं चैषां विदुरं स्वार्थसिद्ध्यै ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७४ ॥
サンジャヤよ、ラークシャー館から五人のプリター の子らが解放され、クンティーと合流し、ヴィドゥラが彼らの目的達成のために加わったと聞いたとき、私は彼らの勝利を期待しなかった。
1.1.175
यदाऽश्रौषं द्रौपदीं रङ्गमध्ये ।
लक्ष्यं भित्त्वा निर्जितामर्जुनेन।
शूरान्पञ्चालान्पाण्डवेयांश्च युक्तां-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७५ ॥
サンジャヤよ、アルジュナが闘技場の中央で的を射抜いてドラウパディーを勝ち取り、勇猛なパンチャーラ族とパーンドゥの子らが彼に加わったと聞いたとき、私は彼らの勝利を期待しなかった。
1.1.176
यदाऽश्रौषं मागधानां वरिष्ठं ।
जरासन्धं क्ष्वमध्ये ज्वलन्तम्।
दोर्भ्यां हतं भीमसेनेन गत्वा ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७६ ॥
サンジャヤよ、マガダ族で最も優れたジャラーサンダが…の中で燃え上がっているときに、ビーマセーナが赴いて両腕で打ち倒され殺されたと聞いたとき、私は彼らの勝利を期待しなかった。
1.1.177
यदाऽश्रौषं दिग्जये पाण्डुपुत्रै-
र्वशीकृतान्भूमिपालान्प्रसह्य।
महाक्रतुं राजसूयं कृतं च ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७७ ॥
サンジャヤよ、四方征服においてパーンドゥの子らが力ずくで王たちを従わせ、大祭ラージャスーヤを執り行ったと聞いたとき、私は彼らの勝利を期待しなかった。
1.1.178
यदाऽश्रौषं द्रौपदीमश्रुकण्ठीं ।
सभां नीतां दुःखितामेकवस्त्राम्।
रजस्वलां नाथवतीमनाथव-
त्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७८ ॥
サンジャヤよ、涙に喉を詰まらせ、悲しみに沈み、一枚の衣をまとい、月経中のドラウパディーが議会へ引き出されたと聞いたとき、保護者がいるのに無力な者のようであったその彼女を見て、私は彼らの勝利を期待しなかった。
1.1.179
यदाऽश्रौषं वाससां तत्र राशिं ।
समाक्षिपत्कितवो मन्दबुद्धिः।
दुःशासनो गतवान्नैवं चान्तं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७९ ॥
サンジャヤよ、そこで愚かな心の賭博師ドゥフシャーサナが衣の山を引きずり、それが終わらなかったと聞いたとき、私は勝利を期待しない。
1.1.180
यदाऽश्रौषं हृतराज्यं युधिष्ठिरं ।
पराजितं सौबलेनाक्षवत्याम्।
अन्वागतं भ्रातृभिरप्रमेयै-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८० ॥
サンジャヤよ、スバラの子に賭博で負けてユディシュティラが王国を奪われ、無量の兄弟たちと共にいると聞いたとき、私は勝利を期待しない。
1.1.181
यदाश्रौषं विविधास्तत्र चेष्टा ।
धर्मात्मनां प्रस्थितानां वनाय।
ज्येष्ठप्रीत्या क्लिश्यतां पाण्डवानां ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८१ ॥
サンジャヤよ、正しき心のパーンダヴァたちが長兄への愛のゆえに森へ向かい、様々な苦しみを受けていると聞いたとき、私は勝利を期待しない。
1.1.182
यदाऽश्रौषं स्नातकानां सहस्रै-
रन्वागतं धर्मराजं वनस्थम्। ॥ १.१.१८२ ॥
森に住む法王ユディシュティラに、何千人もの学生婆羅門が付き従っていると聞いたとき。
1.1.183
भिक्षाभुजां ब्राह्मणानां महात्मनां ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८३ ॥
サンジャヤよ、施しで生きる偉大な婆羅門たちと共に（パーンダヴァは森にいる）、私は勝利を期待しない。
1.1.184
यदाऽश्रौषं वनवासेन पार्था-
न्समागतान्महर्षिभिः पुराणैः।
उपास्यमानान्सगणैर्जातसख्यां-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजर्य ॥ १.१.१८४ ॥
サンジャヤよ、プリター（クンティー）の子らが森での流浪中に古き大仙たちに会い、従者たちと共に仕えられ、友情を結んだと聞いたとき、私は勝利を期待しない。
1.1.185
यदाश्रौषं त्रिदिवस्थं धनंजयं ।
शक्रात्साक्षाद्दिव्यमस्त्रं यथावत्।
अधीयानं शंसितं सत्यसन्धं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८५ ॥
サンジャヤよ、ダナンジャヤが天界に住み、インドラから直接に神の武器を正しく学んでおり、誓いに忠実な者として称賛されていると聞いたとき、私は勝利を望まなかった。
1.1.186
यदाऽश्रोषं कालकेयास्ततस्ते ।
पौलोमानो वरदानाच्च दृप्ताः।
देवैरजेया निर्जिताश्चार्जुनेन ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८६ ॥
サンジャヤよ、恩恵によって驕り、神々にも征服されない迦羅柯耶族とパウローマ族がアルジュナに打ち負かされたと聞いたとき、私は勝利を望まなかった。
1.1.187
यदाऽश्रौषमसुराणां वधार्थे ।
किरीटिनं यान्तममित्रकर्शनम्।
कृतार्थं चाप्यागतं शक्रलोका-
त्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८७ ॥
サンジャヤよ、阿修羅を討つために出立した冠を戴く者、敵を砕く者が、目的を果たして帝釈天の世界から帰還したと聞いたとき、私は勝利を望まなかった。
1.1.188
यदाऽश्रौषं तीर्थयात्राप्रवृत्तं ।
पाण्डोः सुतं सहितं लोमशेन।
बृहदश्वादक्षहृदयं च प्राप्तं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८८ ॥
サンジャヤよ、パーンドゥの子が巡礼に赴き、ローマシャと共にあり、ブリハダシュヴァから骰子の知識を得たと聞いたとき、私は勝利を望まなかった。
1.1.189
यदाऽश्रौषं वैश्रवणेन सार्धं ।
समागतं भीमन्यांश्च पार्थान्।
तस्मिन्देशे मानुषाणामगम्ये ।
तदा नाशंसि विजयाय संजया ॥ १.१.१८९ ॥
サンジャヤよ、パールタたちはビーマら共に、ヴァイシュラヴァナ（クベーラ）と人間には近づけないその地で会合したと聞いたとき、私は勝利を望まなかった。
1.1.190
यदाऽश्रौषं घोषयात्रागतानां ।
बन्धं गन्धर्वैर्मोक्षणं चार्जुनेन।
स्वेषां सुतानां कर्णबुद्धौ रतानां ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९० ॥
サンジャヤよ、牛群巡行に出かけた我が息子たちがガンダルヴァに捕らえられ、アルジュナによって解放されたと聞き、またカルナの考えに耽る者たちのことを聞いたとき、私は勝利を望まなかった。
1.1.191
यदाऽश्रौषं यक्षरूपेण धर्मं ।
समागतं धर्मराजेन सूत।
प्रश्नान्कांश्चिद्विब्रुवाणं च सम्यक् ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९१ ॥
御者サンジャヤよ、ヤクシャの姿をとったダルマが法王と出会い、いくつかの問いを正しく投げかけたと聞いたとき、私は勝利を望まなかった。
1.1.192
यदाऽश्रौषं न विदुर्मामकास्तान् ।
प्रच्छन्नरूपान्वसतः पाण्डवेयान्।
विराटराष्ट्रे सह कृष्णया च ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९२ ॥
サンジャヤよ、ヴィラータ国でクリシュナーとともに隠れた姿で暮らすパーンドゥの息子たちを、我が方の者たちが見抜けなかったと聞いたとき、私は勝利を望まなかった。
1.1.193
यदाऽश्रौषं कीचकानां वरिष्ठं ।
निषूदितं भ्रातृशतेन सार्धम्।
द्रौपद्यर्थे भीमसेनेन सङ्ख्ये ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९३ ॥
サンジャヤよ、ドラウパディーのために、ビーマセーナが戦いでカィーチャカの第一人者を、その百人の兄弟とともに討ち取ったと聞いたとき、私は勝利を望まなかった。
1.1.194
यदाऽश्रौषं मामकानां वरिष्ठा-
न्धनंजयेनैकरथेन भग्नान्।
विराटराष्ट्रे वसता महात्मना ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९४ ॥
サンジャヤよ、ヴィラータ国に住む偉大なるダナンジャヤが一台の戦車で我が方の勇士たちを打ち破ったと聞いたとき、私は勝利を望まなかった。
1.1.195
यदाऽश्रौषं सत्कृतं मत्स्यराज्ञा ।
सुतां दत्तामुत्तरामर्जुनाय।
तां चार्जुनः प्रत्यगृह्णात्सुतार्थे ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९५ ॥
サンジャヤよ、マツヤ王が敬意をもって娘ウッタラーをアルジュナに与え、アルジュナが息子のためにそれを受け入れたと聞いたとき、私は勝利を望まなかった。
1.1.196
यदाऽश्रौषं निर्जितस्याधनस्य ।
प्रव्राजितस्य स्वजनात्प्रच्युतस्य।
अक्षौहिणीः सप्त युधिष्ठिरस्य ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९६ ॥
サンジャヤよ、敗れ、財を失い、追放され、親族から離れたユディシュティラに七つのアクシャウヒニーの軍があると聞いたとき、私は勝利を望まなかった。
1.1.197
यदाऽश्रौषं माधवं वासुदेवं ।
सर्वात्मना पाण्डवार्थे निविष्टम्।
यस्येमां गां विक्रममेकमाहु-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९७ ॥
サンジャヤよ、パーンダヴァの利益に全身全霊を捧げるマーダヴァ・ヴァースデーヴァ、その一歩でこの大地が測られたと言われる方が彼らに付いたと聞いたとき、私は勝利を望まなかった。
1.1.198
यदाऽश्रौषं नरनारायणौ तौ ।
कृष्णार्जुनौ वदतो नारदस्य।
अहं द्रष्टा ब्रह्मलोके च सम्यक् ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९८ ॥
サンジャヤよ、ナーラダが語るナラとナーラーヤナ、すなわちクリシュナとアルジュナがその二人であり、私はブラフマーの世界でそれを完全に見ることになると聞いたとき、私は勝利を望まなかった。
1.1.199
यदाऽश्रौषं लोकहिताय कृष्णं ।
शमार्थिनमुपयातं कुरूणाम्।
शमं कुर्वाणमकृतार्थं च यातं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९९ ॥
サンジャヤよ、世の利益のため、和平を望んでクリシュナがクル族のもとに来て、和平をもたらそうとしながらも目的を果たせずに去ったと聞いたとき、私は勝利を望まなかった。
1.1.200
बुद्धिं कृतां निग्रहे केशवस्य ।
तं चात्मानं बहुधा दर्शयानं
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०० ॥
ケーシャヴァ（クリシュナ）が抑止の計略を練り、さまざまに自らを示したと聞いたとき、おおサンジャヤよ、私は勝利を望まなかった。
1.1.201
यदाऽश्रौषं वासुदेवे प्रयाते ।
रथस्यैकामग्रतस्तिष्ठमानाम्।
आर्तां पृथां सान्त्वितां केशवेन ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०१ ॥
ヴァーസデーヴァ（クリシュナ）が去り、戦車の前に立つ悲しみのプリター（クンティー）をケーシャヴァが慰めたと聞いたとき、おおサンジャヤよ、私は勝利を望まなかった。
1.1.202
यदाऽश्रौषं मन्त्रिणं वासुदेवं ।
तथा भीष्मं शान्तनवं च तेषाम्।
भारद्वाजं चाशिषोऽनुब्रुवाणं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०२ ॥
顧問のヴァースデーヴァ（クリシュナ）、そしてシャンタヌの子ビーシュマ、バラドヴァージャの子ドローナが彼らのために祝福の言葉を述べていると聞いたとき、おおサンジャヤよ、私は勝利を望まなかった。
1.1.203
यदा कर्णो भीष्ममुवाच वाक्यं ।
नाहं योत्स्ये युध्यमाने त्वयीति।
हित्वा सेनामपचक्राम चापि ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०३ ॥
カルナがビーシュマに「あなたが戦っている間、私は戦わない」と告げ、軍を捨てて退いたとき、おおサンジャヤよ、私は勝利を望まなかった。
1.1.204
यदाऽश्रौषं वासुदेवार्जुनौ तौ ।
तथा धनुर्गाण्डिवमप्रमेयम्।
त्रीण्युग्रवीर्याणि समागतानि ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०४ ॥
ヴァーസデーヴァとアルジュナ、その二人と、計り知れぬガーンディーヴァの弓、この三つの猛き威力が集まったと聞いたとき、おおサンジャヤよ、私は勝利を望まなかった。
1.1.205
यदाऽश्रौषं कश्ललेनाभिपन्ने ।
रथोपस्थे सीदमानेऽर्जुने वै।
कृष्णं लोकान्दर्शयानं शरीरे ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०५ ॥
サンジャヤよ、アルジュナが憐れみに打ちのめされ戦車の座に崩れ落ち、クリシュナが己の身に諸世界を示したと聞いたとき、私は勝利を期待しなかった。
1.1.206
यदाऽश्रौषं भीष्ममित्रकर्शनं ।
निघ्नन्तमाजावयुतं रथानाम्।
नैषां कश्चिद्वध्यते ख्यातरूप-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०६ ॥
サンジャヤよ、敵を制する者ビーシュマが戦場で一万台の戦車を打ち倒し、その中の名高い者が一人も殺されていないと聞いたとき、私は勝利を期待しなかった。
1.1.207
यदाऽश्रौषं चापगेयेन सङ्ख्ये ।
स्वयं मृत्युं विहितं धार्मिकेण।
तच्चाकार्षुः पाण्डवेयाः प्रहृष्टा-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०७ ॥
サンジャヤよ、ガンガーの息子である正法の者ビーシュマ自らが戦いにおける己の死の方法を告げ、パーンドゥの息子たちが喜んでそれを実行したと聞いたとき、私は勝利を期待しなかった。
1.1.208
यदाऽश्रौषं भीष्ममत्यन्तशूरं ।
हतं पार्थेनाहवेष्वप्रधृष्यम्।
शिखण्डिनं पुरतः स्थापयित्वा ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०८ ॥
サンジャヤよ、きわめて勇猛で戦いにおいて打ち負かされぬビーシュマが、シカンディンを前に立てたプリター（クンティー）の子に殺されたと聞いたとき、私は勝利を期待しなかった。
1.1.209
यदाऽश्रौषं शरतल्पे शयानं ।
वृद्धं वीरं सादितं चित्रपुङ्खैः।
भीष्मं कृत्वा सोमकानल्पशेषां-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०९ ॥
サンジャヤよ、老いた英雄ビーシュマが色鮮やかな羽の矢に倒れ、矢の寝台に横たわり、ソマカの者たちがわずかに残るばかりとなったと聞いたとき、私は勝利を期待しなかった。
1.1.210
यदाऽश्रौषं शान्तनवे शयाने ।
पानीयार्थे चोदितेनार्जुनेन।
भूमिं भित्त्वा तर्पितं तत्र भीष्मं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१० ॥
シャンタヌの子ビーシュマが矢の床に横たわり、アルジュナに促されて水のために大地を穿ち、そこでビーシュマが潤された、と聞いたとき、サンジャヤよ、私は勝利を望まなかった。
1.1.211
यदाश्रौषं शुक्रसूर्यौ च युक्तौ ।
कौन्तेयानामनुलोमौ जयाय।
नित्यं चास्माञ्श्वापदा भीषयन्ति ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२११ ॥
金星と太陽が会合し、クンティーの子らに勝利に有利であり、ジャッカルなどの野獣が常に我らを脅かす、と聞いたとき、サンジャヤよ、私は勝利を望まなかった。
1.1.212
यदा द्रोणो विविधानस्त्रमार्गा-
न्निदर्शयन्समरे चित्रयोधी।
न पाण्डवाञ्श्रेष्ठतरान्निहन्ति ।
तदा नाशंसे विजयायं संजय ॥ १.१.२१२ ॥
ドローナが戦場で多様な武器の道を示しながら、不思議な戦士であるのに、最も優れたパーンダヴァたちを殺さない、と聞いたとき、サンジャヤよ、私は勝利を望まなかった。
1.1.213
यदाऽश्रौषं चास्मदीयान्महारथा-
न्व्यवस्थितानर्जुनस्यान्तकाय।
संशप्तकान्निहतानर्जुनेन ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१३ ॥
アルジュナの死のために配置された我らの大戦車兵、サンシャプタカたちがアルジュナに殺された、と聞いたとき、サンジャヤよ、私は勝利を望まなかった。
1.1.214
यदाऽश्रौषं व्यूहमभेद्यमन्यै-
र्भारद्वाजेनात्तशस्त्रेण गुप्तम्।
भित्त्वा सौभद्रं वीरमेकं प्रविष्टं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१४ ॥
他者には打ち破れない陣形が、バラドヴァージャの子（ドローナ）に武装して守られていたのに、英雄サウバドラ（アビマニユ）がそれを破って独り入った、と聞いたとき、サンジャヤよ、私は勝利を望まなかった。
1.1.215
यदाऽभिमन्युं परिवार्य बालं ।
सर्वे हत्त्वा हृष्टरूपा बभूवुः।
महारथाः पार्थमशक्नुवन्त-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१५ ॥
若いアビマニユを取り囲み、皆が彼を殺して喜んだものの、パールタを打ち負かすことができなかった時、ああサンジャヤよ、私は勝利を期待しなかった。
1.1.216
यदाऽश्रौषमभिमन्युं निहत्य ।
हर्षान्मूढान्क्रोशतो धार्तराष्ट्रान्।
क्रोधादुक्तं सैन्धवे चार्जुनेन ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१६ ॥
アビマニユを殺して喜びに我を忘れて叫ぶドリタラーシュトラの息子たちと、怒ってアルジュナがサインダヴァに言ったことを聞いた時、ああサンジャヤよ、私は勝利を期待しなかった。
1.1.217
यदाऽश्रौषं सैन्धवार्थे प्रतिज्ञां ।
प्रतिज्ञातां तद्वधायार्जुनेन।
सत्यां तीर्णां शत्रुमध्ये च तेन ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१७ ॥
サインダヴァを殺すためにアルジュナが立てた誓いが、敵の只中で彼によって真実に果たされたと聞いた時、ああサンジャヤよ、私は勝利を期待しなかった。
1.1.218
यदाऽश्रौषं श्रान्तहये धनंजये ।
मुक्त्वा हयान्पाययित्वोपवृत्तान्।
पुनर्युक्त्वा वासुदेवं प्रयातं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१८ ॥
疲れた馬を持つダナンジャヤが馬を解き、水を飲ませ、再び繋いでヴァースデーヴァを乗せて出発したと聞いた時、ああサンジャヤよ、私は勝利を期待しなかった。
1.1.219
यदाऽश्रौषं वाहनेष्वक्षमेषु ।
रथोपस्थे तिष्ठता पाण्डवेन।
सर्वान्योधान्वारितानर्जुनेन ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१९ ॥
乗り物が役に立たなくなった時、戦車の床に立つパーンドゥの子アルジュナが全ての戦士を食い止めたと聞いた時、ああサンジャヤよ、私は勝利を期待しなかった。
1.1.220
यदाऽश्रौषं नागबलैः सुदुःसहं ।
द्रोणानीकं युयुधानं प्रमथ्य।
यातं वार्ष्णेयं यत्र तौ कृष्णपार्थौ ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२० ॥
サンジャヤよ、ユユダーナがドローナの軍勢を、象の軍によっては堪えがたいほどに砕いたと、そしてヴリシュニの末裔が、あのクリシュナとパールタの二人がいるところへ行ったと聞いた時、私は勝利を期待しない。
1.1.221
यदाऽश्रौषं कर्णमासाद्य मुक्तं ।
वधाद्भीमं कुत्सयित्वा वचोभिः।
धनुष्कोट्याऽऽतुद्य कर्णेन वीरं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२१ ॥
サンジャヤよ、ビーマがカルナに向かい死を免れたと、そしてカルナが言葉で彼を罵り、弓の端であの英雄を打ったと聞いた時、私は勝利を期待しない。
1.1.222
यदा द्रोणः कृतवर्मा कृपश्च ।
कर्णो द्रौणिर्मद्रराजश्च शूरः।
अमर्षयन्सैन्धवं वध्यमानं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२२ ॥
サンジャヤよ、ドローナ、クリタヴァルマン、クリパ、カルナ、ドローナの子アシュヴァッターマン、そして勇敢なマドラ王が、シンドゥ王の殺されるのを見て憤りながらも救えなかったと聞いた時、私は勝利を期待しない。
1.1.223
यदाऽश्रौषं देवराजेन दत्तां ।
दिव्यां शक्तिं व्यंसितां माधवेन।
घटोत्कचे राक्षसे घोररूपे ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२३ ॥
サンジャヤよ、インドラが与えた神聖な力の武器が、マーダヴァ（クリシュナ）によって恐ろしい姿の羅刹ガトートカチャから逸らされたと聞いた時、私は勝利を期待しない。
1.1.224
यदाऽश्रौषं कर्णघटोत्कचाभ्यां ।
युद्धे मुक्तां सूतपुत्रेण शक्तिम्।
यया वध्यः समरे सव्यसाची ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२४ ॥
サンジャヤよ、カルナとガトートカチャの戦いで御者の子が、それによって戦場で両手利きのアルジュナが倒されるはずであった力の武器を放ったと聞いた時、私は勝利を期待しない。
1.1.225
यदाऽश्रौषं द्रोणमाचार्यमेकं ।
धृष्टद्युम्नेनाभ्यतिक्रम्य धर्मम्।
रथोपस्थे प्रायगतं विशस्तं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२५ ॥
サンジャヤよ、師ドローナが一人でいたとき、戦の掟を破ったドリシュタデュムナによって戦車の上で武器に打たれ死の道へ送られたと聞いた時、私は勝利を望まなかった。
1.1.226
यदाऽश्रौषं द्रौणिना द्वैरथस्थं ।
माद्रीसुतं नकुलं लोकमध्ये।
समं युद्धे मण्डलेभ्यश्चरन्तं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२६ ॥
サンジャヤよ、ドローナの息子が一騎討ちに立つマードリーの子ナクラと対峙し、戦いの中で円を描いて均衡よく動いていたと聞いた時、私は勝利を望まなかった。
1.1.227
यदा द्रोणे निहते द्रोणपुत्रो ।
नारायणं दिव्यमस्त्रं विकुर्वन्।
नैषामन्तं गतवान्पाण्डवानां ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२७ ॥
サンジャヤよ、ドローナが殺された後、ドローナの息子が神聖なナーラーヤナ武器を放ちながら、パーンダヴァたちを終わらせることができなかったと聞いた時、私は勝利を望まなかった。
1.1.228
यदाऽश्रौषं भीमसेनेन पीतं ।
रक्तं भ्रातुर्युधि दुःशासनस्य।
निवारितं नान्यतमेन भीमं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२८ ॥
サンジャヤよ、ビーマセーナが戦いで兄ドゥッシャーサナの血を飲み、他の誰もビーマを止められなかったと聞いた時、私は勝利を望まなかった。
1.1.229
यदाऽश्रौषं कर्णमत्यन्तशूरं ।
हतं पार्थेनाहवेष्वप्रधृष्यम्।
तस्मिन्भ्रातृणां विग्रहे देवगुह्ये ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२९ ॥
サンジャヤよ、戦いで極めて勇猛で無敵のカルナが、兄弟間のその争い、神々の秘密の中でパールタに討たれたと聞いた時、私は勝利を望まなかった。
1.1.230
यदाऽश्रौषं द्रोणपुत्रं च शूरं ।
दुःशासनं कृतवर्माणमुग्रम्।
युधिष्टिरं धर्मराजं जयन्तं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३० ॥
サンジャヤよ、ドローナの息子、勇士ドゥフシャーサナ、猛将クリタヴァルマンとダルマ王ユディシュティラが勝利していると聞いたとき、私は勝利を望まない。
1.1.231
यदाऽश्रौषं निहतं मद्रराजं ।
रणे शूरं धर्मराजेन सूत।
सदा सङ्ग्रामे स्प्रधते यस्तु कृष्णं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३१ ॥
サンジャヤよ、勇士マドラ王が戦場でダルマ王に討たれたと、そして戦場でいつもクリシュナと争う者のことを聞いたとき、私は勝利を望まない。
1.1.232
यदाऽश्रौषं कलहद्यूतमूलं ।
मायाबलं सौबलं पाण्डवेन।
हतं सङ्ग्रामे सहदेवेन पापं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३२ ॥
サンジャヤよ、争いと賭博の根源、幻力を持つソーバラ（シャクニ）が、パーンダヴァの一人サハデーヴァによって戦場で殺されたと聞いたとき、あの悪人のことで私は勝利を望まない。
1.1.233
यदाऽश्रौषं श्रान्तमेकं शयानं ।
ह्रदं गत्वा स्तम्भयित्वा तदम्भः।
दुर्योधनं विरथं भग्नशक्तिं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३३ ॥
サンジャヤよ、ドゥルヨーダナが疲れて一人横たわり、湖に行ってその水を止めた後、戦車を失い力も砕けたと聞いたとき、私は勝利を望まない。
1.1.234
यदाऽश्रौषं पाण्डवांस्तिष्ठमानान् ।
गत्वा ह्रदे वासुदेवेन सार्धम्।
अमर्षणं धर्षयतः सुतं मे ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३४ ॥
サンジャヤよ、パーンダヴァたちがヴァースデーヴァと共に湖へ行き立ち尽くして、短気な我が息子を侮辱していると聞いたとき、私は勝利を望まない。
1.1.235
यदाऽश्रौषं विविधांश्चित्रमार्गान् ।
गदायुद्धे मण्डलशश्चरन्तम्।
मिथ्या हतं वासुदेवस्य बुद्ध्या ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३५ ॥
種々の奇妙な道筋でメイス戦において円を描いて動いていたヴァース デーヴァが、策略によって偽りに打たれたと聞いたとき、サンジャヤよ、私は勝利を期待しない。
1.1.236
यदाऽश्रौषं द्रोणपुत्रादिभिस्तै-
र्हतान्पञ्चालान्द्रौपदेयांश्च सुप्तान्।
कृतं बीभत्समयशस्यं च कर्म ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३६ ॥
ドローナの息子らが、眠っているパンチャーラ族とドラウパディーの子らを殺し、忌まわしく不名誉な行いがなされたと聞いたとき、サンジャヤよ、私は勝利を期待しない。
1.1.237
यदाऽश्रौषं भीमसेनानुयाते-
नाश्वत्थाम्ना परमास्त्रं प्रयुक्तम्।
क्रुद्धेनैषीकमवधीद्येन गर्भं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३७ ॥
ビーマセーナが追ったとき、激怒したアシュヴァッターマンが最高の武器を放ち、そのアイーシーカ（葦の矢）が胎児を殺したと聞いたとき、サンジャヤよ、私は勝利を期待しない。
1.1.238
यदाऽश्रौषं ब्रह्मशिरोऽर्जुनेन ।
स्वस्तीत्युक्त्वाऽस्त्रमस्त्रेण शान्तम्।
अश्वत्थाम्ना मणिरत्नं च दत्तं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३८ ॥
アルジュナが「スヴァスティ」と言って梵頭の武器を武器で鎮め、アシュヴァッターマンが宝珠を与えたと聞いたとき、サンジャヤよ、私は勝利を期待しない。
1.1.239
यदाऽश्रौषं द्रोणपुत्रेण गर्भे ।
वैराट्या वै पात्यमाने महास्त्रैः।
संजीवयामीति हरेः प्रतिज्ञां ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३९ ॥
ドローナの息子が、ヴィラータの娘の胎内で大いなる武器によって（胎児を）打ち据えたと聞いた時、ハリは「私がこれを蘇らせよう」と誓っていたにもかかわらず、その時すでに、サンジャヤよ、私は勝利を望まなくなったのだ。
1.1.240
द्वैपायनः केशवो द्रोणपुत्रं ।
परस्पेरणाभिशापैः शशाप।
बुद्ध्वा चाहं बुद्धिहीनोऽद्य सूत ।
संतप्ये वै पुत्रपौत्रैश्च हीनः ॥ १.१.२४० ॥
ドヴァイパーヤナとケーシャヴァは、ドローナの息子を互いの呪いで呪った。御者よ、これを理解してはいるが、今日私は分別を失い、息子や孫を失って嘆いている。
1.1.241
शोच्या गान्धारी पुत्रपौत्रैर्विहीना ।
तथा वध्वा पितृभिर्भ्रातृभिश्च।
कृतं कार्यं दुष्करं पाण्डवेयैः ।
प्राप्तं राज्यमसपत्नं पुनस्तैः ॥ १.१.२४१ ॥
息子や孫を失ったガーンダーリーは哀れである。嫁たち、父たち、兄弟たちについても同様である。パーンダヴァたちは困難な務めを成し遂げ、再び敵のいない王国を得た。
1.1.242
कष्टं युद्धे दश शेषाः श्रुता मे ।
त्रयोऽस्माकं पाण्डवानां च सप्त।
द्व्यूना विंशतिराहताऽक्षौहिणीनां ।
तस्मिन्सङ्ग्रामे भैरवे क्षत्रियाणाम् ॥ १.१.२४२ ॥
その恐ろしい戦いで、クシャトリヤの二十のアクシャウヒニー軍が打ち破られた。そのうち十が生き残ったと私は聞いた——我らの三つとパーンダヴァの七つである。それは苦しいことであった。
1.1.243
तमस्त्वतीव विस्तीर्णं मोह आविशतीव माम् ।
संज्ञां नोपलभे सूत मनो विह्वलतीव मे ॥ १.१.२४३ ॥
非常に広大な闇が広がり、迷妄が私の中に入り込むかのようだ。御者よ、私は意識を感じ取れない。私の心は混乱しているようだ。
1.1.244
इत्युक्त्वा धृतराष्ट्रोऽथ विलप्य बहु दुःखितः ।
मूर्च्छितः पुनराश्वस्तः संजयं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.१.२४४ ॥
こう言ってドリタラーシュトラは深く悲しみ、長く嘆いた。再び気を失い、また正気に戻ってから、サンジャヤにこの言葉を語った。
1.1.245
संजयैवं गते प्राणांस्त्यक्तुमिच्छामि मा चिरम् ।
स्तोकं ह्यपि न पश्यामि फलं जीवितधारणे ॥ १.१.२४५ ॥
サンジャヤよ、このようになった今、私は遅れることなく命を捨てたい。命を保つことに、わずかな利益も私は見いだせない。
1.1.246
तं तथा वादिनं दीनं विलपन्तं महीपतिम् ।
निःश्वसन्तं यथा नागं मुह्यमानं पुनः पुनः ॥ १.१.२४६ ॥
そのように語り、みじめに嘆き、象のように息を吐き、何度も気を失う王を(サンジャヤは見た)。
1.1.247
गावल्गणिरिदं धीमान्महार्थं वाक्यमब्रवीत् ।
श्रुतवानसि वै राजन्महोत्साहान्महाबलान् ॥ १.१.२४७ ॥
ガーヴァルガナの賢明な息子サンジャヤは、この意味深い言葉を語った。「王よ、大いなる気力と大いなる力をもった人々のことを、あなたはきっとお聞きになったことでしょう。」
1.1.248
द्वैपायनस्य वदतो नारदस्य च धीमतः ।
महत्सु राजवंशेषु गुणैः समुदितेषु च ॥ १.१.२४८ ॥
ドヴァイパーヤナ(ヴィヤーサ)と賢明なナーラダが語ったことを、あなたはお聞きになったはずです。徳に満ちた偉大な王家についてです。
1.1.249
जातान्दिव्यास्त्रविदुषः शक्रप्रतिमतेजसः ।
धर्मेण पृथिवीं जित्वा यज्ञैरिष्ट्वाप्तदक्षिणैः ॥ १.१.२४९ ॥
(生まれた人々)、神の武器に通じ、その輝きはインドラに等しく、法によって大地を征服し、豊かな謝礼を伴う祭祀で神々を供養した者たち。
1.1.250
अस्मिँल्लोके यशः प्राप्य ततः कालवशं गतान् ।
शैब्यं महारथं वीरं सृंजयं जयतां वरम् ॥ १.१.२५० ॥
この世で名声を得て、やがて時の支配に帰した大戦車の勇士シャイビャと、勝者の中の最良者スリンジャヤ。
1.1.251
बाह्लीकं दमनं चैद्यं शर्यातिमजितं नलम् ॥ १.१.२५१ ॥
バーフリーカ、ダマナ、チャイディヤ、シャリヤーティ、無敵のアジタ、そしてナラ。
1.1.252
विश्वामित्रममित्रघ्नमम्बरीषं महाबलम् ।
मरुत्तं मनुमिक्ष्वाकुं गयं भरतमेव च ॥ १.१.२५२ ॥
ヴィシュヴァーミトラ、大力の敵殺しアンバリーシャ、マルッタ、マヌ、イクシュヴァーク、ガヤ、そしてバラタ。
1.1.253
रामं दाशरथिं चैव शशबिन्दुं भगीरथम् ।
कृतवीर्यं महाभागं तथैव जनमेजयम् ॥ १.१.२५३ ॥
ダシャラタの子ラーマ、シャシャビンドゥ、バガीラタ、大福のクリタヴィーリヤ、そして同じくジャナメージャヤ。
1.1.254
ययातिं शुभकर्माणं देवैर्यो याजितः स्वयम् ।
चैत्ययूपाङ्किता भूमिर्यस्येयं सवनाकरा ॥ १.१.२५४ ॥
善行の人ヤヤーティ、神々自らが供犠を行わせた人、祭柱で印され、ソーマ祭の鉱山であるこの大地が彼のものであった人。
1.1.255
इति राज्ञां चतुर्विंशन्नारदेन सुरर्षिणा ।
पुत्रशोकाभितप्ताय पुरा श्वैत्याय कीर्तितम् ॥ १.१.२५५ ॥
このように二十四人の王は、かつて息子の死に苦しんだシュヴァイティヤに、神聖な仙人ナーラダによって語られた。
1.1.256
तेभ्यश्चान्ये गताः पूर्वं राजानो बलवत्तराः ।
महारथा महात्मानः सर्वैः समुदिता गुणैः ॥ १.१.२५६ ॥
彼らより以前には、さらに強大な他の王たちも去っていった。彼らは大戦車の勇士、大いなる魂の持ち主で、あらゆる徳を備えていた。
1.1.257
पूरुः कुरुर्यदुः शूरो विष्वगश्वो महाद्युतिः ।
अणुहो युवनाश्वश्च ककुत्स्थो विक्रमी रघुः ॥ १.१.२५७ ॥
プール、クル、ヤドゥ、勇猛なヴィシュヴァガシュヴァ（大輝）、アヌハ、ユヴァナーシュヴァ、カクトゥスタ、そして勇猛なラグ。
1.1.258
विजयो वीतिहोत्रोऽह्गो भवः श्वेतो बृहद्गुरुः ।
उशीनरः शतरथः कङ्को दुलिदुहो द्रुमः ॥ १.१.२५८ ॥
ヴィジャヤ、ヴィーティホートラ、アンガ、バヴァ、シュヴェータ、ブリハドグル、ウシーナラ、シャタラタ、カンカ、ドゥリドゥハ、ドルマ。
1.1.259
दम्भोद्भवः परो वेनः सगरः संकृतिर्निमिः ।
अजेयः परशुः पुण्ड्रः शंभुर्देवावृधोऽनघः ॥ १.१.२५९ ॥
ダンボードバヴァ、至高のヴェーナ、サガラ、サンクリティ、ニミ、不敗のパラシュ、プンドラ、シャンブ、デーヴァーヴリドha、そして無垢のアナガ。
1.1.260
देवाह्वयः सुप्रतिमः सुप्रतीको बृहद्रथः ।
महोत्साहो विनीतात्मा सुक्रतुर्नैषधो नलः ॥ १.१.२६० ॥
デーヴァーフヴァヤ、スプラティマ、スプラティーカ、ブリハドラタ、大いなる努力の人、自制の人ヴィニータートマー、善行のスクラトゥ、ナイシャダのナラ。
1.1.261
सत्यव्रतः शान्तभयः सुमित्रः सुबलः प्रभुः ।
जानुजङ्घोऽनरण्योऽर्कः प्रियभृत्यः शुचिव्रतः ॥ १.१.२६१ ॥
真実の誓い者サティヤヴラタ、恐れを鎮めたシャーンタバヤ、スミトラ、スバラ、主ジャーヌジャンガ、アナラニャ、アルカ、従者に愛される者プリヤブリティヤ、清浄の誓いのシュチヴラタ。
1.1.262
बलबन्धुर्निरामर्दः केतुशृङ्गो बृहद्बलः ।
धृष्टकेतुर्बृहत्केतुर्दीप्तकेतुर्निरामयः ॥ १.१.२६२ ॥
バラバンドゥ、ニラマルダ、ケートゥシュリンガ、ブリハドバラ、ドリシュタケートゥ、ブリハトケートゥ、ディープタケートゥ、ニラマヤ。
1.1.263
अविक्षिच्चपलो धूर्तः कृतबन्धुर्दृढेषुधिः ।
महापुराणसंभाव्यः प्रत्यङ्गः परहा श्रुतिः ॥ १.१.२६३ ॥
アヴィクシト、チャパラ、ドゥールタ、クリタバンドゥ、ドリダェーシュディ、マハープラーナ・サンバーヴィヤ、プラティャンガ、パラハー、シュルティ。
1.1.264
एते चान्ये च राजानः शतशोऽथ सहस्रशः ।
श्रूयन्ते शतशश्चान्ये सङ्ख्याताश्चैव पद्मशः ॥ १.१.२६४ ॥
これらとその他の王たちは、数百、数千。さらに他の数百が語られ、他の者は千万単位で数えられる。
1.1.265
हित्वा सुविपुलान्भोगान्बुद्धिमन्तो महाबलाः ।
राजानो निधनं प्राप्तास्तव पुत्रैर्महत्तरः ॥ १.१.२६५ ॥
膨大な享楽を捨てた賢明で大力の王たちは、あなたの息子たちの手によって大規模に死を迎えた。
1.1.266
येषां दिव्यानि कर्माणि विक्रमस्त्याग एव च ।
माहात्म्यमपि चास्तिक्यं सत्यं शौचं दयाऽर्जवम् ॥ १.१.२६६ ॥
神聖な行い、武勇と放棄、偉大さ、信仰、真実、清浄、慈悲、そして率直さを備えていた者たち。
1.1.267
विद्वद्भिः कथ्यते लोके पुराणैः कविसत्तमैः ।
सर्वर्द्धिगुणसंपन्नास्ते चापि निधनं गताः ॥ १.१.२६७ ॥
世では学者たち、プラーナ聖典、そして優れた詩人たちによって語られる。あらゆる繁栄と徳を備えていた彼らもまた死を迎えた。
1.1.268
तव पुत्रा दुरात्मानः प्रतप्ताश्चैव मन्युना ।
लुब्धा दुर्वृत्तभूयिष्ठा न ताञ्छोचितुमर्हसि ॥ १.१.२६८ ॥
あなたの息子たちは邪悪な心を持ち、怒りに苛まれ、貪欲で、大半は悪行の者であった。彼らのために嘆くべきではない。
1.1.269
श्रुतवानसि मेधावी बुद्धिमान्प्राज्ञसंमतः ।
येषां शास्त्रानुगा बुद्धिर्न ते मुह्यन्ति भारत ॥ १.१.२६९ ॥
あなたは学識があり、聡明で、賢明であり、賢者たちに尊ばれている。バーラタよ、経典に従う知性を持つ者は惑わない。
1.1.270
निग्रहानुग्रहौ चापि विदितौ ते नराधिप ।
नात्यन्तमेवानुवृत्तिः कार्या ते पुत्ररक्षणे ॥ १.१.२७० ॥
人の王よ、罰と恩恵の両方をあなたは知っている。息子たちを守るにあたって、度を超えて甘やかしてはならない。
1.1.271
भवितव्यं तथा तच्च नानुशोचितुमर्हसि ।
दैवं पुरुषकारेण को निवर्तितुमर्हति ॥ १.१.२७१ ॥
起こるべきことが起きたのだから、あなたは嘆くべきではない。運命を人の努力で退けられる者があろうか。
1.1.272
विधातृविहितं मार्गं न कश्चिदतिवर्तते ।
कालमूलमिदं सर्वं भावाभावौ सुखासुखे ॥ १.१.२७२ ॥
造物主が定めた道を越える者はいない。これらすべては時間を根とする——存在と非存在、快と苦。
1.1.273
कालः सृजति भूतानि कालः संहरते प्रजाः ।
संहरन्तं प्रजाः कालं कालः शमयते पुनः ॥ १.१.२७३ ॥
時は生き物を創造し、時は人々を滅ぼす。そして滅ぼしている時を、再び時がなだめる。
1.1.274
कालो विकुरुते भावान्सर्वांल्लोके शुभाशुभान् ।
कालः संक्षिपते सर्वाः प्रजा विसृजते पुनः ॥ १.१.२७४ ॥
時は世における吉と不吉のすべての状態を変え、時はすべての生類を収めてまた送り出す。
1.1.275
कालः सुप्तेषु जागर्ति कालो हि दुरतिक्रमः ।
कालः सर्वेषु भूतेषु चरत्यविधतः समः ॥ १.१.२७५ ॥
時は眠る者の中にあっても目覚めている。時はまことに越えがたい。時はすべての生きものの間を、定めもなく平等に巡る。
1.1.276
अतीतानागता भावा ये च वर्तन्ति सांप्रतम् ।
तान्कालनिर्मितान्बुद्ध्वा न संज्ञां हातुमर्हसि ॥ १.१.२७६ ॥
過去・未来・現在のもろもろの存在はすべて時によって造られたと知り、おまえは正気を手放してはならない。
1.1.277
इत्येवं पुत्रशोकार्तं धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ।
आश्वास्य स्वस्थमकरोत्सूतो गावल्गणिस्तदा ॥ १.१.२७७ ॥
このように息子たちへの悲しみに苦しむ民の王ドリタラーシュトラを慰めてから、ガーヴァルガナの御者は彼を落ち着かせた。
1.1.278
धृतराष्ट्रोऽपि तच्छ्रुत्वा धृतिमेव समाश्रयत् ।
दिष्ट्येदमागतमिति मत्त्वा स प्राज्ञसत्तमः ॥ १.१.२७८ ॥
ドリタラーシュトラもそれを聞いて、ただ堅忍に身を寄せた。これは運命によって来たのだと考え、賢者のうちの最もすぐれた彼は、心を保った。
1.1.279
लोकानां च हितार्थाय कारुण्यान्मुनिसत्तमः ।
अत्रोपनिषदं पुण्यां कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १.१.२७९ ॥
諸世界の利益のために慈悲から、聖者のうちの最もすぐれたクリシュナ・ドヴァイパーヤナは、ここでこの聖なる奥義を説いた。
1.1.280
विद्वद्भिः कथ्यते लोके पुराणे कविसत्तमैः ।
भारताध्ययनं पुण्यमपि पादमधीयतः।
श्रद्दधानस्य पूयन्ते सर्वपापान्यशेषतः ॥ १.१.२८० ॥
世の学者たちが言うように、最も優れた詩人たちがプラーナ文献で宣言している。『バーラタ』の学習は功徳がある。信心をもってその四分の一でも学ぶ者は、あらゆる罪が余すところなく清められる。
1.1.281
देवा देवर्षयो ह्यत्र तथा ब्रह्मर्षयोऽमलाः ।
कीर्त्यन्ते शुमकर्माणस्तथा यक्षा महोरगाः ॥ १.१.२८१ ॥
ここでは神々、神聖な仙人、そして汚れなき梵仙たちが称えられる。善行をなすヤクシャや大蛇たちもまた称えられる。
1.1.282
भगवान्वासुदेवश्च कीर्त्यतेऽत्र सनातनः ।
स हि सत्यमृतं चैव पवित्रं पुण्यमेव च ॥ १.१.२८२ ॥
ここでは永遠なる聖なるヴァースデーヴァが称えられる。彼こそ真実であり、秩序（ṛta）であり、本質において清浄で功徳に満ちている。
1.1.283
शाश्वतं ब्रह्म परमं ध्रुवं ज्योतिः सनातनम् ।
यस्य दिव्यानि कर्माणि कथन्ति मनीषिणः ॥ १.१.२८३ ॥
ブラフマンは永遠・至高・不動・常住の光である。その神聖な業を賢者たちが語る。
1.1.284
असत्सत्सदसच्चैव यस्माद्विश्वं प्रवर्तते ।
सन्ततिश्च प्रवृत्तिश्च जन्ममृत्युपुनर्भवाः ॥ १.१.२८४ ॥
宇宙が生じる由来は、非有、有、そして有と非有の両方である。継続、活動、生・死・再生もそこから来る。
1.1.285
अध्यात्मं श्रूयतें यत्र पञ्चभूतगुणात्मकम् ।
अव्यक्तादि परं यच्च स एव परिगीयते ॥ १.१.२८५ ॥
五大の性質からなる内的教説が聞かれるところで、未顕現などを超えた至高者——その方こそが讃えられる。
1.1.286
यं ध्यायन्ति सदा मुक्ता ध्यानयोगबलान्विताः ।
प्रतिबिम्बमिवादर्शे पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ॥ १.१.२८६ ॥
解脱した者たちは禅定のヨーガの力を備え、常に彼を瞑想し、鏡に映る姿のように自己のうちに住する彼を見る。
1.1.287
श्रद्दधानः सदा युक्तः सदा धर्मपरायणः ।
आसेवन्निममध्यायं नरः पापात्प्रमुच्यते ॥ १.१.२८७ ॥
信仰に満ち、常に自制し、常に法に専心する人が、この章を学べば、罪から解放される。
1.1.288
अनुक्रमणिकाध्यायं भारतस्येममादितः ।
आस्तिकः सततं शृण्वन्न कृच्छ्रेष्ववसीदति ॥ १.१.२८८ ॥
信仰者がこの『マハーバーラタ』の目次の章を初めから絶えず聴くならば、困難の中で沈むことはない。
1.1.289
उभे सन्ध्ये जपन्किंचित्सद्यो मुच्येत किल्बिषात् ।
अनुक्रमण्या यावत्स्यादह्नारात्र्या च संचितम् ॥ १.१.२८९ ॥
両方の黄昏にこの目次を少しでも唱えれば、昼と夜に積もった罪からただちに解放される。
1.1.290
भारतस्य वपुर्ह्येतत्सत्यं चामृतमेव च ।
नवनीतं यथा दध्नो द्विपदां ब्राह्मणो यथा ॥ १.१.२९० ॥
これこそマハーバーラタの身体であり、真実であり甘露である。凝乳の中のバターのように、二足の者の中のバラモンのように。
1.1.291
आरण्यकं च वेदेभ्य ओषधिभ्योऽमृतं यथा ।
ह्रदानामुदधिः श्रेष्ठो गौर्वरिष्ठा चतुष्पदाम् ॥ १.१.२९१ ॥
ヴェーダの中のアーラニヤカ、薬草の中の甘露、湖の中の大洋のように、四足の中の牛は最上である。
1.1.292
यथैतानीतिहासानां तथा भारतमुच्यते ।
यश्चैनं श्रावयेच्छ्राद्धे ब्राह्मणान्पादमन्ततः ॥ १.१.२९२ ॥
これらがイティハーサであるように、バーラタもそう呼ばれる。シュラーッダの儀式で、少なくともその一句をバラモンに聞かせる者は。
1.1.293
अक्षय्यमन्नपानं वै पितृंस्तस्योपतिष्ठते ।
इतिहासपुराणाभ्यां वेदं समुपबृंहयेत् ॥ १.१.२९३ ॥
彼の祖先には尽きることのない飲食が与えられる。イティハーサとプラーナによって、ヴェーダを十分に広げるべきである。
1.1.294
बिभेत्यल्पश्रुताद्वेदो मामयं प्रतरिष्यति ।
कार्ष्णं वेदमिमं विद्वाञ्श्रावयित्वार्थमश्नुते ॥ १.१.२९४ ॥
ヴェーダは学の浅い者を恐れ、「これは私を超えるだろう」と思う。このクリシュナのヴェーダを聞かせる学者は目的を得る。
1.1.295
भ्रूणहत्यादिकं चापि पापं जह्यादसंशयम् ।
य इमं शुचिरध्यायं पठेत्पर्वणि पर्वणि ॥ १.१.२९५ ॥
この章を清浄な心で毎パルヴァに読誦する者は、胎児殺しなどの罪をも疑いなく捨て去る。
1.1.296
अधीतं भारतं तेन कृत्स्नं स्यादिति मे मतिः ।
यश्चैनं शृणुयान्नित्यमार्षं श्रद्धासमन्वितः ॥ १.१.२९६ ॥
私の考えでは、彼によってバーラタ全体が学ばれたことになる。信仰を備えて、この聖仙の書を常に聴く者もまた。
1.1.297
स दीर्घमायुः कीर्तिं च स्वर्गतिं चाप्नुयान्नरः ।
एकतश्चतुरो वेदा भारतं चैतदेकतः ॥ १.१.२९७ ॥
その人は長寿、名声、天界への道を得る。一方に四つのヴェーダ、もう一方にこのバーラタがある。
1.1.298
पुरा किल सुरैः सर्वैः समेत्य तुलया धृतम् ।
चतुर्भ्यः सरहस्येभ्यो वेदेभ्यो ह्यधिकं यदा ॥ १.१.२९८ ॥
昔、神々がすべて集まって天秤で量ったところ、秘義を含む四ヴェーダよりも重いことがわかった。
1.1.299
तदाप्रभृति लोकेऽस्मिन्महाभारतमुच्यते ।
महत्त्वे च गुरुत्वे च ध्रियमाणं यतोऽधिकम् ॥ १.१.२९९ ॥
それ以来、この世でこれはマハーバーラタと呼ばれる。偉大さと重さにおいて、より大きいものとみなされたからである。
1.1.300
महत्त्वाद्भारवत्त्वाच्च महाभारतमुच्यते ।
निरुक्तमस्य यो वेद सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १.१.३०० ॥
その偉大さと重さのゆえに、マハーバーラタと呼ばれる。その語源を知る者は、あらゆる罪から解放される。
1.1.301
तपो नकल्कोऽध्ययनं नकल्कः ।
स्वाभाविको वेदविधिर्नकल्कः।
प्रसह्य वित्ताहरणं नकल्क-
स्तान्येव भावोपहतानि कल्कः ॥ १.१.३०१ ॥
苦行は汚れではない。学習も汚れではない。本来のヴェーダの儀礼も汚れではない。力ずくで財を奪うことも汚れではない。しかし、それらも心の意図によって穢されれば、汚れとなる。