ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 1.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयमुदीरयेत् ॥ १.१.१ ॥
ನಾರಾಯಣನಿಗೆ, ನರರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮನಾದ ನರನಿಗೆ, ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ 'ಜಯ' ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು.
1.1.2
नारायणं सुरगुरुं जगदेकनाथं ।
भक्तप्रियं सकललोकनमस्कृतं च।
त्रैगुण्यवर्जितमजं विभुमाद्यमीशं ।
वन्दे भवघ्नममरासुरसिद्धवन्द्यम् ॥ १.१.२ ॥
ದೇವಗುರು, ಜಗತ್ತಿನ ಏಕೈಕ ಒಡೆಯ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದ, ಸಕಲ ಲೋಕಗಳಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತನಾದ, ತ್ರಿಗುಣರಹಿತ, ಅಜ, ವಿಭು, ಆದಿ ಈಶ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ; ಭವಬಂಧನ ನಾಶಕ, ದೇವ-ಅಸುರ-ಸಿದ್ಧರಿಂದ ವಂದಿತನಾದವನು.
1.1.3
नमो धर्माय महते नमः कृष्णाय वेधसे ।
ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्य धर्मान्वक्ष्यामि शाश्वतान् ॥ १.१.३ ॥
ಮಹಾ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
1.1.4
ॐ नमो भगवते वासुदेवाय ।
ॐ नमः पितामहाय। ॐ नमः प्रजापतिभ्यः।
ॐ नमः कृष्णद्वैपायनाय ।
ॐ नमः सर्वविघ्नविनायकेभ्यः ॥ १.१.४ ॥
ಓಂ, ಭಗವಾನ್ ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಓಂ, ಪಿತಾಮಹನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಓಂ, ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಓಂ, ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಓಂ, ಸಕಲ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ವಿನಾಯಕರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
1.1.5
रोमहर्षणपुत्र उग्रश्रवाः सौतिः पौराणिको ।
नैमिशारण्ये शौनकस्य कुलपतेर्द्वादशवार्षिके सत्रे ॥ १.१.५ ॥
ರೋಮಹರ್ಷಣನ ಪುತ್ರ ಉಗ್ರಶ್ರವ, ಸೌತಿ, ಪೌರಾಣಿಕ, ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಲಪತಿ ಶೌನಕರ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಸತ್ರದಲ್ಲಿ.
1.1.6
सुखासीनानभ्यगच्छद्ब्रह्मर्षीन्संशितव्रतान् ।
विनयावनतो भूत्वा कदाचित्सूतनन्दनः ॥ १.१.६ ॥
ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ, ಕಠಿಣ ವ್ರತಧಾರಿಗಳಾದ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳ ಬಳಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಸೂತನಂದನನು ವಿನಯದಿಂದ ಬಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸಿದನು.
1.1.7
तमाश्रममनुप्राप्य नैमिशारण्यवासिनः ।
उवाच तानृषीन्सर्वान्धन्यो वोऽस्म्यद्यदर्शनात् ॥ १.१.७ ॥
ಆ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿ ನೈಮಿಶಾರಣ್ಯವಾಸಿಗಳಾದ ಆ ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಅವನು ಹೇಳಿದನು, "ಇಂದು ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನದಿಂದ ನಾನು ಧನ್ಯನಾದೆ."
1.1.8
वेद वैयासिकीः सर्वाः कथा धर्मार्यैसंहिताः ।
वक्ष्यामि वो द्विजश्रेष्ठाः शृण्वन्त्वद्य तपोधनाः ॥ १.१.८ ॥
ವ್ಯಾಸರಚಿತ ಧರ್ಮಾರ್ಥಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಎಲ್ಲ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ. ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ತಪೋಧನರೇ, ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಇಂದು ನೀವು ಕೇಳಿರಿ.
1.1.9
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नैमिशारण्यवासिनः ।
चित्रा श्रोतुं कथास्तत्र परिव्रुस्तपस्विनः ॥ १.१.९ ॥
ಅವನ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ನೈಮಿಶಾರಣ್ಯವಾಸಿಗಳಾದ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಅದ್ಭುತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಅಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುಗೂಡಿದರು.
1.1.10
अभिवाद्य मुनींस्तांस्तु सर्वानेव कुताञ्जलिः ।
अपृच्छत्स तपोवृद्धिं सद्भिश्चैवाभिपूजितः ॥ १.१.१० ॥
ಆ ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ಸತ್ಪುರುಷರಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗಿ ಅವನು ಅವರ ತಪಸ್ಸಿನ ವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದನು.
1.1.11
अथ तेषूपविष्टेषु सर्वेष्वेव तपस्विषु ।
निर्दिष्टमासनं भेजे विनयाद्रौमहर्षणिः ॥ १.१.११ ॥
ಆಗ ಆ ಎಲ್ಲ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಕುಳಿತ ನಂತರ, ರೋಮಹರ್ಷಣನ ಮಗನು ವಿನಯದಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಸನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
1.1.12
सुखासीनं ततस्तं तु विश्रान्तमुपलक्ष्य च ।
अथापृच्छदृषिस्तत्र कश्चित्प्रस्तावयन्कथाः ॥ १.१.१२ ॥
ಅವನು ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಋಷಿ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
1.1.13
कुत आगम्यते सौते क्वचायं विहृतस्त्वया ।
कालः कमलपत्राक्ष शंसैतत्पृच्छतो मम ॥ १.१.१३ ॥
ಸೌತಿಯೇ, ನೀನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತಿರುವೆ? ಈ ಕಾಲವನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಕಳೆದೆ? ಕಮಲನೇತ್ರನೇ, ಕೇಳುವ ನನಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳು.
1.1.14
एवं पृष्टोऽब्रवीत्सम्यग्यथावद्रौमहर्षणिः ।
वाक्यं वचनसंपन्नस्तेषां च चरिताश्रयम् ॥ १.१.१४ ॥
ಹೀಗೆ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ರೋಮಹರ್ಷಣನ ಮಗ ಸೌತಿ, ಅವರ ಚರಿತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ, ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳಿದನು.
1.1.15
तस्मिन्सदसि विस्तीर्णे मुनीनां भावितात्मनाम् ।
जनमेजयस्य राजर्षेः सर्पसत्रे महात्मनः ॥ १.१.१५ ॥
ಆ ವಿಶಾಲ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಶುದ್ಧಾತ್ಮರಾದ ಮುನಿಗಳ ನಡುವೆ, ರಾಜರ್ಷಿ ಮಹಾತ್ಮ ಜನಮೇಜಯನ ಸರ್ಪಸತ್ರದಲ್ಲಿ.
1.1.16
समीपे पार्थिवेन्द्रस्य सम्यक्पारिक्षितस्य च ।
कृष्णद्वैपायनप्रोक्ताः सुपुण्या विविधाः कथाः ॥ १.१.१६ ॥
ರಾಜಾಧಿರಾಜ ಪಾರೀಕ್ಷಿತನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ, ಸರಿಯಾಗಿ, ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನನು ಹೇಳಿದ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ವಿವಿಧ ಕಥೆಗಳು.
1.1.17
कथिताश्चापि विधिवद्या वैशंपायनेन वै ।
श्रुत्वाऽहं ता विचित्रार्था महाभारतसंश्रिताः ॥ १.१.१७ ॥
ವೈಶಂಪಾಯನನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದ, ವಿಚಿತ್ರ ಅರ್ಥಗಳುಳ್ಳ, ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಆ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.
1.1.18
बहूनि संपरिक्रम्य तीर्थान्यायतनानि च ।
समन्तपञ्चकं नाम पुण्यं द्विजनिषेवितम् ॥ १.१.१८ ॥
ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ದ್ವಿಜರು ಸೇವಿಸುವ ಸಮಂತಪಂಚಕ ಎಂಬ ಪುಣ್ಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು.
1.1.19
गतवानस्मि तं देशं युद्धं यत्राभवत्पुरा ।
कुरूणां पाण्डवानां च सर्वेषां च महीक्षिताम् ॥ १.१.१९ ॥
ಹಿಂದೆ ಕುರುಗಳಿಗೂ ಪಾಂಡವರಿಗೂ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ರಾಜರಿಗೂ ಯುದ್ಧ ನಡೆದ ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ನಾನು ಹೋಗಿದ್ದೆ.
1.1.20
दिदृक्षुंरागतस्तस्मात्समीपं भावतामिह ।
आयुष्मन्तः सर्व एव ब्रह्मभाता हि मे मताः
अस्मिन्यज्ञे महाभङ्गाः सूर्यपावकवर्चसः ॥ १.१.२० ॥
ನೋಡುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ನೀವೆಲ್ಲರೂ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವುಳ್ಳವರು; ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ-ಸಹೋದರರೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನೀವು ಮಹಾ ಭಾಗ್ಯವಂತರು, ಸೂರ್ಯಾಗ್ನಿಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವರು.
1.1.21
कृताभिषेकाः शुचयः कृतजप्या हुताग्नयः ।
भवन्त आसते स्वस्था ब्रवीमि किमहं द्विजाः ॥ १.१.२१ ॥
ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಪವಿತ್ರರಾಗಿ, ಜಪ ಮಾಡಿ, ಅಗ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡಿ ನೀವು ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಕುಳಿತಿದ್ದೀರಿ. ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ನಾನು ಏನು ಹೇಳಲಿ?
1.1.22
पुराणसंहिताः पुण्याः कथा धर्मार्थसंश्रिताः ।
इतिवृत्तं नरेन्द्राणामृषीणां च महात्मनाम् ॥ १.१.२२ ॥
ಪುರಾಣ ಸಂಹಿತೆಗಳು, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವನ್ನಾಧರಿಸಿದ ಪುಣ್ಯ ಕಥೆಗಳು, ರಾಜರು ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ಋಷಿಗಳ ಇತಿವೃತ್ತ.
1.1.23
द्वैपायनेन यत्प्रोक्तं पुराणं परमर्षिणा ।
सुरैर्ब्रह्मर्षिभिश्चैव श्रुत्वा यदभिपूजितम् ॥ १.१.२३ ॥
ಪರಮರ್ಷಿ ದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ) ಹೇಳಿದ ಪುರಾಣವನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ಕೇಳಿ ಪೂಜಿಸಿದರು.
1.1.24
तस्याख्यानवरिष्ठस्य विचित्रपदपर्वणः ।
सूक्ष्मार्थन्याययुक्तस्य वेदार्थैर्भूषितस्य च ॥ १.१.२४ ॥
ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಖ್ಯಾನದ, ವಿಚಿತ್ರ ಪದ ಮತ್ತು ಪರ್ವಗಳುಳ್ಳ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ವೇದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಆ ಕಥೆಯ.
1.1.25
भारतस्येतिहासस्य पुण्यां ग्रन्थार्थसंयुताम् ।
संस्कारोपगतां ब्राह्मीं नानाशास्त्रोपबृंहिताम् ॥ १.१.२५ ॥
ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಣ್ಯವಾದ, ಗ್ರಂಥಾರ್ಥದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಸಂಸ್ಕಾರಗೊಂಡ, ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಭಾಷೆಯ, ಅನೇಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಪೋಷಿತವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು.
1.1.26
जनमेजयस्य यां राज्ञो वैशंपायन उक्तवान् ।
यथावत्स ऋषिः पृष्टः सत्रे द्वैपायनाज्ञया ॥ १.१.२६ ॥
ಜನಮೇಜಯ ರಾಜನಿಗೆ ವೈಶಂಪಾಯನರು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು; ಸತ್ರದಲ್ಲಿ ದ್ವೈಪಾಯನನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಆ ಋಷಿ ಯಥಾವತ್ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ.
1.1.27
वेदैश्चतुर्भिः सयुक्तां व्यासस्याद्भुतकर्मणः ।
संहितां श्रोतुमिच्छामः पुण्यां पापभयापहाम् ॥ १.१.२७ ॥
ಅದ್ಭುತ ಕರ್ಮಗಳ ವ್ಯಾಸರ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಪಾಪಭಯವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಪುಣ್ಯ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.
1.1.28
आद्यं पुरुषमीशानं पुरुहूतं पुरुष्टुतम् ।
ऋतमेकाक्षरं ब्रह्म व्यक्ताव्यक्तं सनातनम् ॥ १.१.२८ ॥
ಆದಿ ಪುರುಷ, ಈಶಾನ, ಪುರುಹೂತ, ಪುರುಷ್ಟುತ, ಋತ, ಏಕಾಕ್ಷರ ಬ್ರಹ್ಮ, ವ್ಯಕ್ತಾವ್ಯಕ್ತ, ಸನಾತನನಾದ ಆತನಿಗೆ.
1.1.29
असच्च सच्चैव च यद्विश्वं सदसतः परम् ।
परावराणां स्रष्टारं पुराणं परमव्ययम् ॥ १.१.२९ ॥
ಅಸತ್ತು, ಸತ್ತು, ವಿಶ್ವವೂ ಆದವನು; ಸತ್-ಅಸತ್‌ಗಳ ಆಚೆ ಇರುವವನು; ಶ್ರೇಷ್ಠ-ಕನಿಷ್ಠಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು; ಪುರಾತನನು, ಪರಮ ಅವ್ಯಯನು.
1.1.30
मङ्गल्यं मङ्गलं विष्णुं वरेण्यमनघं शुचिम् ।
नमस्कृत्य हृषीकेशं चराचरगुरुं हरिम् ॥ १.१.३० ॥
ಮಂಗಳಕರನು, ಮಂಗಳವೂ, ವಿಷ್ಣುವೂ, ವರೇಣ್ಯನೂ, ನಿರ್ಮಲನೂ, ಶುಚಿಯೂ ಆದ, ಚರಾಚರಗಳ ಗುರುವಾದ ಹೃಷೀಕೇಶ ಹರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ.
1.1.31
महर्षेः पूजितस्येह सर्वलोकैर्महात्मनः ।
प्रवक्ष्यामि मतं पुण्यं व्यासस्याद्भुतकर्मणः ॥ १.१.३१ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತರಾದ ಆ ಮಹರ್ಷಿ, ಮಹಾತ್ಮ, ಅದ್ಭುತ ಕರ್ಮಿ ವ್ಯಾಸರ ಪುಣ್ಯ ಮತವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು.
1.1.32
नमो भगवते तस्मै व्यासायामिततेजसे ।
यस्य प्रसादाद्वक्ष्यामि नारायणकथामिमाम् ॥ १.१.३२ ॥
ಆ ಭಗವಂತ, ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ವಿ ವ್ಯಾಸರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಅವರ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಈ ನಾರಾಯಣ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು.
1.1.33
सर्वाश्रमाभिशमनं सर्वतीर्थावगाहनम् ।
न तथा फलद सूते नारायणकथा यथा ॥ १.१.३३ ॥
ಎಲ್ಲ ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವುದೂ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದೂ ನಾರಾಯಣ ಕಥೆ ನೀಡುವ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.
1.1.34
नास्ति नारायणसमं न भूतं न भविष्यति ।
एतेन सत्यवाक्येन सर्वार्थान्साधयाम्यहम् ॥ १.१.३४ ॥
ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಸಮಾನರಾದವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ, ಇರಲಿಲ್ಲ, ಇರುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ಸತ್ಯವಚನದಿಂದ ನಾನು ಎಲ್ಲ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ.
1.1.35
आचख्युः कवयः केचित्संप्रत्याचक्षते परे ।
आख्यास्यन्ति तथैवान्य इतिहासमिमं भुवि ॥ १.१.३५ ॥
ಕೆಲವು ಕವಿಗಳು ಈ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ; ಕೆಲವರು ಈಗ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಇತರರೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಯೇ ಹೇಳುವರು.
1.1.36
इदं तु त्रिषु लोकेषु महज्ज्ञानं प्रतिष्ठितम् ।
विस्तरैश्च समासैश्च धार्यते यद्द्विजातिभिः ॥ १.१.३६ ॥
ಈ ಮಹಾ ಜ್ಞಾನ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ; ದ್ವಿಜರು ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಕ್ಷೇಪದಲ್ಲಿಯೂ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
1.1.37
अलङ्कृतं शुभैः शब्दैः समयैर्दिव्यधनुषैः ।
छन्दोवृत्तैश्च विविधैरन्वितं विदुषांप्रियम् ॥ १.१.३७ ॥
ಇದು ಶುಭ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ, ನಿಯಮಬದ್ಧ ರೀತಿಗಳಿಂದ, ದಿವ್ಯ ಧನುಸ್ಸಿನಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ, ವಿವಿಧ ಛಂದಸ್ಸು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿ, ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
1.1.38
तपसा ब्रह्मचर्येण व्यस्य वेदं सनातनम् ।
इतिहासमिमं चक्रे पुण्यं सत्यवतीसुतः ॥ १.१.३८ ॥
ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಿಂದ ಸನಾತನ ವೇದವನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸಿ, ಸತ್ಯವತಿಯ ಮಗನು ಈ ಪುಣ್ಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು.
1.1.39
पुण्ये हिमवतः पादे मेध्ये गिरिगुहालये ।
विशोध्य देहं धर्मात्मा दर्भसंस्तरमाश्रितः ॥ १.१.३९ ॥
ಹಿಮಾಲಯದ ಪವಿತ್ರ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ, ಶುದ್ಧ ಪರ್ವತ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತ, ದೇಹವನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ದರ್ಭೆಯ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು.
1.1.40
शुचिः सनियमो व्यासः शान्तात्मातपसि स्थितः ।
भारतस्येतिहासस्य धर्मेणान्वीक्ष्य तां गतिम् ॥ १.१.४० ॥
ಶುದ್ಧನಾದ, ನಿಯಮಬದ್ಧನಾದ, ಶಾಂತಾತ್ಮನಾದ ವ್ಯಾಸನು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡು, ಧರ್ಮದಿಂದ ಭಾರತ ಇತಿಹಾಸದ ಆ ಗತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದನು.
1.1.41
प्रविश्य योगं ज्ञानेन सोऽपश्यत्सर्वमन्ततः ॥ १.१.४१ ॥
ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಕಂಡನು.
1.1.42
निष्प्रभेऽस्मिन्निरालोके सर्वतस्तमसा वृते ।
बृहदण्डमभूदेकं प्रजानां बीजमव्ययम् ॥ १.१.४२ ॥
ಬೆಳಕಿಲ್ಲದ, ಕಾಣದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಇದರಲ್ಲಿ, ಜೀವಿಗಳ ಅವ್ಯಯ ಬೀಜವಾದ ಒಂದು ಮಹಾ ಅಂಡ ಉದಿಸಿತು.
1.1.43
युगस्यादिनिमित्तं तन्महद्दिव्यं प्रचक्षत ।
व्यस्मिंस्तच्छ्रूयते सत्यंज्योतिर्ब्रह्म सनातनम् ॥ १.१.४३ ॥
ಯುಗದ ಆದಿಗೆ ಕಾರಣವಾದದ್ದು ಆ ಮಹಾ ದಿವ್ಯ ಅಂಡವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಇದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ: ಸತ್ಯ, ಜ್ಯೋತಿ, ಸನಾತನ ಬ್ರಹ್ಮ.
1.1.44
अद्भुतं चाप्यचिन्त्यं च सर्वत्र समतां मतम् ।
अव्यक्तं कारणं सूक्ष्मं यत्तत्सदसदात्मकम् ॥ १.१.४४ ॥
ಅದು ಅದ್ಭುತವಾದದ್ದು, ಅಚಿಂತ್ಯವಾದದ್ದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮವಾದದ್ದೆಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅದು ಅವ್ಯಕ್ತ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಾರಣ; ಸತ್-ಅಸತ್ ಸ್ವರೂಪವುಳ್ಳದ್ದು.
1.1.45
यस्मिन्पितामहो जज्ञे प्रभुरेकः प्रजापतिः ।
ब्रह्मा सुरगुरुः स्थाणुर्मनुः कः परमेष्ठ्यथ ॥ १.१.४५ ॥
ಇದರಿಂದ ಪಿತಾಮಹ, ಏಕೈಕ ಪ್ರಭು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಹುಟ್ಟಿದರು — ಬ್ರಹ್ಮ, ಸುರಗುರು, ಸ್ಥಾಣು, ಮನು, ಕ, ಪರಮೇಷ್ಠಿ.
1.1.46
प्राचेतसस्तथा दक्षो दक्षपुत्राश्च सप्तवै ।
ततः प्रजानां पतयः प्राभवन्नेकविंशतिः ॥ १.१.४६ ॥
ಪ್ರಚೇತಸ, ದಕ್ಷ, ದಕ್ಷನ ಏಳು ಪುತ್ರರು — ಆಮೇಲೆ ಪ್ರಜೆಗಳ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಪತಿಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.
1.1.47
पुरुषश्चाप्रमेयात्मा यं सर्वऋषयो विदु ।
विश्वेदेवास्तथाऽऽदित्या वसवोऽथाश्विनावपि ॥ १.१.४७ ॥
ಅಳೆಯಲಾಗದ ಆತ್ಮವುಳ್ಳ ಪುರುಷ, ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಳು ಯಾರನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೋ ಅವನು; ವಿಶ್ವೇದೇವರು, ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನಿಗಳೂ.
1.1.48
यक्षाः साध्याः पिशाचाश्च गुह्यकाः पितरस्तथा ।
ततः प्रसूता विद्वांसः शिष्टा ब्रह्मर्षिसत्तमाः ॥ १.१.४८ ॥
ಯಕ್ಷರು, ಸಾಧ್ಯರು, ಪಿಶಾಚರು, ಗುಹ್ಯಕರು, ಪಿತೃಗಳು ಕೂಡ; ಆಮೇಲೆ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಶಿಷ್ಟರು, ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮರು ಹುಟ್ಟಿದರು.
1.1.49
महर्षयश्च बहवः सर्वैः समुदिता गुणैः ।
आतो द्यौः पृथिवी वायुरन्तरिक्षं दिशस्तया ॥ १.१.४९ ॥
ಅನೇಕ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ವಾಯು, ಅಂತರಿಕ್ಷ, ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು.
1.1.50
संवत्सरर्तवो मासाः पक्षाहोरात्रयः क्रमात् ।
यच्चान्यदपि तत्सर्वं संभूतं लोकसाक्षिकम् ॥ १.१.५० ॥
ಸಂವತ್ಸರ, ಋತುಗಳು, ಮಾಸಗಳು, ಪಕ್ಷಗಳು, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ಇನ್ನೂ ಇರುವ ಎಲ್ಲವೂ ಲೋಕಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದವು.
1.1.51
यदिदं दृश्यते किंचिद्बूतं स्थावरजङ्गमम् ।
पुनःसंक्षिप्यते सर्वं जगत्प्राप्ते युगक्षये ॥ १.१.५१ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ಯುಗಾಂತದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತು ಮತ್ತೆ ಸಂಕ್ಷೇಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
1.1.52
यथर्तुष्वृतुलिङ्गानि नानारूपाणि पर्यये ।
दृश्यन्ते तानि तान्येव तथा भावा युगादिषु ॥ १.१.५२ ॥
ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಋತುಲಕ್ಷಣಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾನಾ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ, ಅವೇ ಯುಗಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾವಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
1.1.53
एवमेतदनाद्यन्तं भूतसंघातकारकम् ।
अनादिनिधनं लोके चक्रं संपरिवर्तते ॥ १.१.५३ ॥
ಹೀಗೆ, ಆದಿ-ಅಂತವಿಲ್ಲದ, ಜೀವಸಮೂಹವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಈ ಚಕ್ರವು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
1.1.54
त्रयस्त्रिंशत्सहस्राणि त्रयस्त्रिंशच्छतानि च ।
त्रयस्त्रिंशच्च देवनां सृष्टिः संक्षेपलक्षणा ॥ १.१.५४ ॥
ಮೂವತ್ತಮೂರು ಸಾವಿರ, ಮೂರು ಸಾವಿರದ ಮೂರುನೂರು ಮತ್ತು ಮೂವತ್ತಮೂರು ದೇವತೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.1.55
दिवः पुत्रो बृहद्भानुश्चक्षुरात्मा विभावसुः ।
सविता स ऋचीकोऽर्को भानुराशावहो रविः ॥ १.१.५५ ॥
ದ್ಯುಲೋಕದ ಪುತ್ರರು: ಬೃಹದ್ಭಾನು, ಚಕ್ಷು, ಆತ್ಮ, ವಿಭಾವಸು; ಸವಿತೃ, ಅವನೇ ಋಚೀಕ, ಅರ್ಕ, ಭಾನು, ಆಶಾವಹ, ರವಿ.
1.1.56
पुत्रा विवस्वतः सर्वे मनुस्तेषां तथाऽवरः ।
देवभ्राट् तनयस्तस्य सुभ्राडिति ततः स्मृतः ॥ १.१.५६ ॥
ವಿವಸ್ವಂತನ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲರೂ; ಅವರಲ್ಲಿ ಮನು ಮತ್ತು ಕಿರಿಯವನೂ. ಅವನ ಪುತ್ರ ದೇವಭ್ರಾಟ್; ಅನಂತರ ಅವನು ಸುಭ್ರಾಟ್ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.
1.1.57
सुभ्राजस्तु त्रयः पुत्राः प्रजावन्तो बहुश्रुताः ।
दशज्योतिः शतज्योतिः सहस्रज्योतिरेव च ॥ १.१.५७ ॥
ಸುಭ್ರಾಜನಿಗೆ ಮೂರು ಪುತ್ರರಿದ್ದರು; ಅವರು ಸಂತತಿಯುಳ್ಳವರು ಮತ್ತು ಬಹುಶ್ರುತರು: ದಶಜ್ಯೋತಿ, ಶತಜ್ಯೋತಿ, ಸಹಸ್ರಜ್ಯೋತಿ.
1.1.58
दशपुत्रसहस्राणि दशज्योतेर्महात्मनः ।
ततो दशगुणाश्चान्ये शतज्योतेरिहात्मजाः ॥ १.१.५८ ॥
ಮಹಾತ್ಮ ದಶಜ್ಯೋತಿಗೆ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಮಕ್ಕಳು; ಅನಂತರ ಶತಜ್ಯೋತಿಗೆ ಅದರ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಇತರ ಮಕ್ಕಳು ಇಲ್ಲಿದ್ದರು.
1.1.59
भूयस्ततो दशगुणाः सहस्रज्योतिषः सुताः ।
तेभ्योऽयं कुरुवंशश्च यदूनां भरतस्य च ॥ १.१.५९ ॥
ನಂತರ ಸಹಸ್ರಜ್ಯೋತಿಗೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಮಕ್ಕಳು. ಅವರಿಂದಲೇ ಈ ಕುರುವಂಶ, ಯದುವಂಶ ಮತ್ತು ಭರತನ ವಂಶ ಉದ್ಭವಿಸಿತು.
1.1.60
ययातीक्ष्वाकृवंशश्च राजर्षीणां च सर्वशः ।
संभूता बहवो वंशा भूतसर्गाः सुविस्तराः ॥ १.१.६० ॥
ಯಯಾತಿ ಮತ್ತು ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶಗಳು, ರಾಜರ್ಷಿಗಳ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ವಂಶಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ಜೀವಿಗಳ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾದವು.
1.1.61
भूतस्थानानि सर्वाणि रहस्यं त्रिविधं च यत् ।
वेदा योगः सविज्ञानो धर्मोऽर्थः काम एव च ॥ १.१.६१ ॥
ಜೀವಿಗಳ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಾನಗಳು, ಮೂರು ವಿಧದ ರಹಸ್ಯ, ವೇದಗಳು, ಯೋಗ, ವಿಜ್ಞಾನಸಹಿತ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಮ ಕೂಡ.
1.1.62
धर्मार्थकामयुक्तानि शास्त्राणि विविधानि च ।
लोकयात्राविधान च सर्व तद्दृष्टवानृषिः ॥ १.१.६२ ॥
ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿವಿಧ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಲೋಕವ್ಯವಹಾರದ ಎಲ್ಲ ವಿಧಾನಗಳು—ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಆ ಋಷಿ ಕಂಡನು.
1.1.63
नीतिर्भरतवंशस्य विस्तारश्चैव सर्वशः ।
इतिहासाः सहव्याख्या विविधाश्रुतयोऽपि च ॥ १.१.६३ ॥
ಭರತವಂಶದ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಎಲ್ಲೆಡೆಯ ವಿಸ್ತಾರ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಸಹಿತ ಇತಿಹಾಸಗಳು, ವಿವಿಧ ಶ್ರುತಿಗಳು ಕೂಡ.
1.1.64
इह सर्वमनुक्रान्तमुक्तं ग्रन्थस्य लक्षणम् ।
संक्षेपेणेतिहासस्य ततो वक्ष्यति विस्तरम् ॥ १.१.६४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥದ ಎಲ್ಲವೂ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಇದೇ ಗ್ರಂಥದ ಲಕ್ಷಣ. ಇತಿಹಾಸದ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಮುಂದೆ ಅವನು ವಿವರಿಸುವನು.
1.1.65
विस्तीर्यैतन्महज्ज्ञानमृषिः संक्षिप्य चाब्रवीत् ।
इष्टं हि विदुषां लोके समासव्यासधारणम् ॥ १.१.६५ ॥
ಈ ಮಹಾ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಋಷಿ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿಯೂ ಹೇಳಿದನು; ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರ ಎರಡನ್ನೂ ಧರಿಸುವುದೇ ಇಷ್ಟ.
1.1.66
मन्वादि भारतं केचिदास्तीकादि तथाऽपरे ।
तथोपरिचराद्यन्ये विप्राः सम्यगधीयिरे ॥ १.१.६६ ॥
ಕೆಲವರು ಮನುವಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಭಾರತವನ್ನೂ, ಕೆಲವರು ಆಸ್ತೀಕದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವುದನ್ನೂ, ಇತರರು ಉಪರಿಚರನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವುದನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಓದಿದರು.
1.1.67
विविधं संहिताज्ञानं दीपयन्ति मनीषिणः ।
व्याख्यातुं कुशलाः केचिद्ग्रन्थान्धारयितुं परे ॥ १.१.६७ ॥
ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಂಹಿತೆಯ ವಿವಿಧ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು, ಇತರರು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಕಂಠಸ್ಥಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು.
1.1.68
तपसा ब्रह्मचर्येण व्यस्य वेदं सनातनम् ।
इतिहासमिमं चक्रे पुण्यं सत्यवतीत्सुतः ॥ १.१.६८ ॥
ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಿಂದ ಸತ್ಯವತಿಯ ಮಗನು ಸನಾತನ ವೇದವನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿ ಈ ಪುಣ್ಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು.
1.1.69
पराशरात्मजो विद्वान्ब्रह्मर्षिः संशितव्रतः ।
मातुर्नियोगाद्धर्मात्मा गाङ्गेयस्य च धीमतः ॥ १.१.६९ ॥
ಪರಾಶರನ ಮಗ, ವಿದ್ವಾನ್, ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ, ದೃಢವ್ರತನು, ಧರ್ಮಾತ್ಮನು, ತಾಯಿಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಗಾಂಗೇಯನ (ಭೀಷ್ಮನ) ಮಾತಿನಿಂದ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದನು.
1.1.70
क्षेत्रे विचित्रवीर्यस्य कृष्णद्वैपायनः पुरा ।
त्रीनग्नीनिव कौरव्याञ्जनयामास वीर्यवान् ॥ १.१.७० ॥
ಹಿಂದೆ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವೀರ್ಯವಂತ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನನು ಮೂರು ಅಗ್ನಿಗಳಂತಿರುವ ಕೌರವ್ಯರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು.
1.1.71
उत्पाद्य धृतराष्ट्रं च पाण्डुं विदुरमेव च ।
जगाम तपसे धीमान्पुनरेवाश्रमं प्रति ॥ १.१.७१ ॥
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ಪಾಂಡು ಮತ್ತು ವಿದುರರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ, ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಆಶ್ರಮದತ್ತ ಮರಳಿ ಹೋದನು.
1.1.72
तेषु जातेषु वृद्धेषु गतेषु परमां गतिम् ।
अब्रवीद्भारतं लोके मानुषेऽस्मिन्महानृषिः ॥ १.१.७२ ॥
ಅವರು ಹುಟ್ಟಿ, ಬೆಳೆದು, ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಂತರ, ಆ ಮಹಾ ಋಷಿ ಈ ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
1.1.73
जनमेजयेन पृष्टः सन्ब्राह्मणैश्च सहस्रशः ।
शशास शिष्यमासीनं वैशंपायनमन्तिके ॥ १.१.७३ ॥
ಜನಮೇಜಯ ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕೇಳಿದಾಗ, ಹತ್ತಿರ ಕುಳಿತಿದ್ದ ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯ ವೈಶಂಪಾಯನನಿಗೆ ಅವರು ಉಪದೇಶಿಸಿದರು.
1.1.74
स सदस्यैः सहासीनं श्रावयामास भारतम् ।
कर्मान्तरेषु यज्ञस्य चोद्यमानः पुनः पुनः ॥ १.१.७४ ॥
ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಭಾರತವನ್ನು ಕೇಳಿಸಿದರು; ಯಜ್ಞದ ಮಧ್ಯಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇಪದೇ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ.
1.1.75
विस्तारं कुरुवंशस्य गान्धार्या धर्मशीलताम् ।
क्षत्तुः प्रज्ञां धृतिं कुन्त्याः सम्यग्द्वैपायनोब्रवीत् ॥ १.१.७५ ॥
ಕುರುವಂಶದ ವಿಸ್ತಾರ, ಗಾಂಧಾರಿಯ ಧರ್ಮಶೀಲತೆ, ಕ್ಷತ್ತುವಿನ (ವಿದುರನ) ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಕುಂತಿಯ ಧೈರ್ಯ — ಇವುಗಳನ್ನು ದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ) ಸಮ್ಯಕ್ ಆಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು.
1.1.76
वासुदेवस्य माहात्म्यं पाण्डवानां च सत्यताम् ।
दुर्वृत्तं धार्तराष्ट्राणामुक्तवान्भगवानृषिः ॥ १.१.७६ ॥
ವಾಸುದೇವನ (ಕೃಷ್ಣನ) ಮಹಿಮೆ, ಪಾಂಡವರ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳ ದುರ್ನಡತೆ — ಇವುಗಳನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಋಷಿ ಹೇಳಿದರು.
1.1.77
इदं शतसहस्रं तु श्लोकानां पुण्यकर्मणाम् ।
उपाख्यानैः सह ज्ञेयं श्राव्यं भारतमुत्तमम् ॥ १.१.७७ ॥
ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಲಕ್ಷ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಉತ್ತಮ ಭಾರತವನ್ನು ಉಪಾಖ್ಯಾನಗಳ ಸಹಿತ ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಕೇಳಿಸಬೇಕು.
1.1.78
चतुर्विंशतिसाहस्रीं चक्रे भारतसंहिताम् ।
उपाख्यानैर्विना तावद्भारतं प्रोच्यते बुधैः ॥ १.१.७८ ॥
ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಭಾರತ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಅವರು ರಚಿಸಿದರು; ಉಪಾಖ್ಯಾನಗಳಿಲ್ಲದೆ ಅಷ್ಟನ್ನೇ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಭಾರತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
1.1.79
ततोऽध्यर्धशतं भूयः संक्षेपं कृतवानृषिः ।
अनुक्रमणिकाध्यायं वृत्तान्तं सर्वपर्वणाम् ॥ १.१.७९ ॥
ಆಗ ಆ ಋಷಿ ಮತ್ತೆ ನೂರೈವತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿದನು; ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಪರ್ವಗಳ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕಾ ಅಧ್ಯಾಯ.
1.1.80
तस्याख्यानवरिष्ठस्य कृत्वा द्वैपायनः प्रभुः ।
कथमध्यापयानीह शिष्यानित्यन्वचिन्तयत् ॥ १.१.८० ॥
ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಖ್ಯಾನವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಪ್ರಭು ದ್ವೈಪಾಯನನು "ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬೋಧಿಸಲಿ?" ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದನು.
1.1.81
तस्य तच्चिन्तितं ज्ञात्वा ऋषेर्द्वैपायनस्य च ।
तत्राजगाम भगवान्ब्रह्मा लोकगुरुः स्वयम् ॥ १.१.८१ ॥
ಋಷಿ ದ್ವೈಪಾಯನನ ಆ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ಲೋಕಗುರುವಾದ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ವತಃ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು.
1.1.82
प्रीत्यर्थं तस्य चैवर्षेर्लोकानां हितकाम्यया ।
तं दृष्ट्वा विस्मितो भूत्वा प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः ॥ १.१.८२ ॥
ಅವನನ್ನೂ ಆ ಋಷಿಯನ್ನೂ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು, ಲೋಕಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ, ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾಗಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾ ನಿಂತನು.
1.1.83
आसनं कल्पयामास सर्वैर्मुनिगणैर्वृतः ॥ १.१.८३ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಣಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಅವನು ಆಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು.
1.1.84
हिरण्यमर्भमासीनं तस्मिंस्तु परमासने ।
परिवृत्यासनभ्याशे वासवेयः स्थितोऽभवत् ॥ १.१.८४ ॥
ಆ ಪರಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನು ಆಸೀನನಾಗಿರಲು, ವಾಸವೇಯನು (ವ್ಯಾಸನು) ಅವನನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ಆಸನದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಿಂತನು.
1.1.85
अनुज्ञातोऽथ कृष्णस्तु ब्रह्मणा परमेष्ठिना ।
निषसादासनाभ्याशे प्रीयमाणः शुचिस्मितः ॥ १.१.८५ ॥
ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಕೃಷ್ಣನು, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಶುದ್ಧ ನಗೆಯೊಡನೆ ಆಸನದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು.
1.1.86
उवाच स महातेजा ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ।
कृतं मयेदं भगवन्काव्यं परमपूजितम् ॥ १.१.८६ ॥
ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಭಗವನ್, ನಾನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಕಾವ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜನೀಯವಾಗಿದೆ.'
1.1.87
ब्रह्मन्वेदरहस्य च यच्चान्यत्स्थापितं मया ।
साङ्गोपनिषदां चैव वेदानां विस्तरक्रिया ॥ १.१.८७ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ವೇದಗಳ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು, ನಾನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಇತರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು, ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳೊಡನೆ ವೇದಗಳ ವಿಸ್ತಾರ ವಿವರಣೆಯನ್ನು.
1.1.88
इतिहासपुरापानामुन्मेषं निमिषं च यत् ।
भूतं भव्यं भविष्यच्च त्रिविधं कालसंज्ञितम् ॥ १.१.८८ ॥
ಇತಿಹಾಸ ಪುರಾಣಗಳ ಉನ್ಮೇಷ ಮತ್ತು ನಿಮೇಷ, ಹಾಗೂ ಭೂತ, ಭವ್ಯ, ಭವಿಷ್ಯ ಎಂಬ ಮೂರು ವಿಧದ ಕಾಲವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು.
1.1.89
जरामृत्युभयव्याधिभावाभावविनिश्चयः ।
विविधस्य च धर्मस्य ह्याश्रमाणां च लक्षणम् ॥ १.१.८९ ॥
ಮುಪ್ಪು, ಮರಣ, ಭಯ, ರೋಗ, ಇರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯ ನಿರ್ಣಯ, ವಿವಿಧ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಮಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು.
1.1.90
चातुर्वर्ण्यविधानं च पुराणानां च कृत्स्नशः ।
तपसो ब्रह्मचर्यस्य पृथिव्याश्चन्द्रसूर्ययोः ॥ १.१.९० ॥
ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ವಿಧಾನ, ಪುರಾಣಗಳ ಸಮಗ್ರ ವಿವರ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಭೂಮಿ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ.
1.1.91
ग्रहनक्षत्रताराणां प्रमाणं च युगैः सह ।
ऋचो यजूषि सामानि वेदाध्यात्मं तथैव च ॥ १.१.९१ ॥
ಗ್ರಹ, ನಕ್ಷತ್ರ, ತಾರೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ, ಯುಗಗಳೊಂದಿಗೆ; ಋಕ್ಕುಗಳು, ಯಜುಸ್ಸುಗಳು, ಸಾಮಗಳು, ವೇದಗಳ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅರ್ಥವೂ ಹಾಗೆಯೇ.
1.1.92
न्यायशिक्षा चिकित्सा च दानं पाशुपतं तथा ।
इति नैकाश्रयं जन्म दिव्यमानुषसंज्ञितम् ॥ १.१.९२ ॥
ನ್ಯಾಯ, ಶಿಕ್ಷೆ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ದಾನ, ಪಾಶುಪತ; ಹೀಗೆ ಇದರ ಜನ್ಮ ಒಂದೇ ಆಶ್ರಯದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿಲ್ಲ; ಇದು ದಿವ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನುಷ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
1.1.93
तीर्थानां चैव पुण्यानां देशानां चैव कीर्तनम् ।
नदीनां पर्वतानां च वनानां सागरस्य च ॥ १.१.९३ ॥
ತೀರ್ಥಗಳ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯ ದೇಶಗಳ ಕೀರ್ತನೆ; ನದಿಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ವನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಗರದ ಕೀರ್ತನೆ ಕೂಡ.
1.1.94
पुराणां चैव दिव्यानां कल्पानां युद्धकौशलम् ।
वाक्यजातिविशेषाश्च लोकयात्राक्रमश्च यः ॥ १.१.९४ ॥
ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ಕಲ್ಪಗಳು, ಯುದ್ಧಕೌಶಲ, ವಾಕ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ವಿಶೇಷಗಳು, ಲೋಕಯಾತ್ರೆಯ ಕ್ರಮ.
1.1.95
यच्चापि सर्वगं वस्तु तच्चैव प्रतिपादितम् ।
परं न लेखकः कश्चिदेतस्य भुवि विद्यते ॥ १.१.९५ ॥
ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ವಸ್ತುವೂ ಇಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಲೇಖಕ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.
1.1.96
तपोविशिष्टदपि वै वसिष्ठान्मुनिपुंगवात् ।
मन्ये श्रेष्ठव्यं त्वां वै रहस्यज्ञानवेदनात् ॥ १.१.९६ ॥
ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟನಾದ ವಸಿಷ್ಠ ಮುನಿಗಿಂತಲೂ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ರಹಸ್ಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
1.1.97
जन्मप्रभृति सत्यां ते वेद्मि गां ब्रह्मवादिनीम् ।
त्वयाच काव्यमित्युक्तं तस्मात्काव्यं भविष्यति ॥ १.१.९७ ॥
ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ನಿನ್ನ ಸತ್ಯವಾದ, ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಿಯಾದ ವಾಣಿಯನ್ನು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ. ನೀನು ಅದನ್ನು 'ಕಾವ್ಯ' ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರಿಂದ ಅದು ಕಾವ್ಯವಾಗುವುದು.
1.1.98
अस्य काव्यस्य कवयो न समर्था विशेषणे ।
विशेषणे गृहस्थस्य शेषास्त्रय इवाश्रमाः ॥ १.१.९८ ॥
ಈ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳು ಸಮರ್ಥರಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಗೃಹಸ್ಥನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಮೂರು ಆಶ್ರಮಗಳಂತೆ.
1.1.99
जडान्धबधिरोन्मत्तं तमोभूतं जगद्भवेत् ।
यदि ज्ञानहुताशेन त्वया नोज्ज्वलियं भवेत् ॥ १.१.९९ ॥
ನೀನು ಜ್ಞಾನಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಬೆಳಗಿಸದಿದ್ದರೆ, ಜಗತ್ತು ಜಡ, ಕುರುಡು, ಕಿವುಡು, ಹುಚ್ಚು ಮತ್ತು ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.
1.1.100
तमसान्धस्य लोकस्य वेष्टितस्य स्वकर्मभिः ।
ज्ञानाञ्जनशलाकाभिर्बुद्धिनेत्रोत्सवः कृतः ॥ १.१.१०० ॥
ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟು ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಕುರುಡಾದ ಲೋಕಕ್ಕೆ, ಜ್ಞಾನದ ಅಂಜನದ ಕಡ್ಡಿಗಳಿಂದ ನೀನು ಬುದ್ಧಿನೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಉತ್ಸವ ಮಾಡಿದೆ.
1.1.101
त्वया भारतसूर्येण नृणां विनिहतं तमः ॥ १.१.१०१ ॥
ಭರತವಂಶದ ಸೂರ್ಯನೇ, ನೀನು ಮನುಷ್ಯರ ಕತ್ತಲನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದೆ.
1.1.102
पुराणपूर्णचन्द्रेण श्रुतिज्योत्स्नाप्रकाशिना ।
नृणां कुमुदसौम्यानां कृतं बुद्धिप्रसादनम् ॥ १.१.१०२ ॥
ಶ್ರುತಿಯ ಬೆಳದಿಂಗಳಿನಿಂದ ಬೆಳಗುವ ಪುರಾಣದ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಿಂದ, ಮನುಷ್ಯರ ಕುಮುದದಂತಹ ಸೌಮ್ಯ ಬುದ್ಧಿ ಪ್ರಸನ್ನಗೊಂಡಿತು.
1.1.103
इतिहासप्रदीपेन मोहावरणघातिना ।
लोकगर्भगृहं कृत्स्नं यथावत्संप्रकाशितम् ॥ १.१.१०३ ॥
ಮೋಹದ ಮುಸುಕನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಇತಿಹಾಸದ ದೀಪದಿಂದ ಲೋಕದ ಒಳಗರ್ಭಗೃಹವೆಲ್ಲವೂ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಬೆಳಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
1.1.104
संग्रहाध्यायबीजो वै पौलोमास्तीकमूलवान् ।
संभवस्कन्धविस्तारः सभापर्वविटङ्कवान् ॥ १.१.१०४ ॥
ಸಂಗ್ರಹ ಅಧ್ಯಾಯ ಅದರ ಬೀಜ, ಪೌಲೋಮ ಮತ್ತು ಆಸ್ತೀಕ ಕಥೆಗಳು ಅದರ ಬೇರು, ಸಂಭವ ಪರ್ವ ಅದರ ಕಾಂಡದ ವಿಸ್ತಾರ, ಸಭಾ ಪರ್ವ ಅದರ ರೆಂಬೆಗಳು.
1.1.105
आरण्यपर्वरूपाढ्यो विराटोद्योगसारवान् ।
भीष्मपर्वमहाशाखो द्रोणपर्वपलाशवान् ॥ १.१.१०५ ॥
ಆರಣ್ಯಕ ಪರ್ವದ ರೂಪದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ, ವಿರಾಟ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಪರ್ವಗಳ ಸಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಭೀಷ್ಮ ಪರ್ವ ಅದರ ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬೆ, ದ್ರೋಣ ಪರ್ವ ಅದರ ಎಲೆಗಳು.
1.1.106
कर्णपर्वसितैः पुष्पैः शल्यपर्वसुगन्धिभिः ।
स्त्रीपर्वैषीकविश्रामः शान्तिपर्वमहाफलः ॥ १.१.१०६ ॥
ಕರ್ಣ ಪರ್ವದ ಬಿಳಿಯ ಹೂವುಗಳಿಂದಲೂ ಶಲ್ಯ ಪರ್ವದ ಸುಗಂಧ ಹೂವುಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿದೆ; ಸ್ತ್ರೀ ಪರ್ವ ಅದರ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಬಾಣದ ದಂಡ; ಶಾಂತಿ ಪರ್ವ ಅದರ ಮಹಾಫಲ.
1.1.107
अश्वमेधामृतसस्त्वाश्रमस्थानसंश्रयः ।
मौसलश्रुतिसंक्षेपः शिष्टद्विजनिषेवितः ॥ १.१.१०७ ॥
ಅಶ್ವಮೇಧದ ಅಮೃತದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಆಶ್ರಮಗಳ ಆಶ್ರಯ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ, ಮೌಸಲ ಶ್ರುತಿಯ ಸಂಕ್ಷೇಪ, ಸಜ್ಜನ ದ್ವಿಜರಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ.
1.1.108
सर्वेषां कविमुख्यानामुपजीव्यो भविष्यति ।
पर्जन्यइव भूतानामक्षयो भारद्रुमः ॥ १.१.१०८ ॥
ಈ ಭಾರತವೃಕ್ಷ ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮೇಘದಂತೆ ಇದು ಅಕ್ಷಯವಾಗಿದೆ.
1.1.109
काव्यस्य लेखनार्थाय गणेशः स्मर्यतां मुने। ॥ १.१.१०९ ॥
ಓ ಮುನಿಯೇ, ಈ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಬರೆಯಲು ಗಣೇಶನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು.
1.1.110
एवमाभाष्य तं ब्रह्मा जगाम स्वं निवेशनम् ।
भगवान्स जगत्स्रष्टा ऋषिदेवगणैः सह ॥ १.१.११० ॥
ಹೀಗೆ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಆ ಭಗವಂತನು, ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ.
1.1.111
ततः सस्मार हेरम्बं व्यासः सत्यवतीसुतः ॥ १.१.१११ ॥
ಆಗ ಸತ್ಯವತಿಯ ಪುತ್ರ ವ್ಯಾಸನು ಹೇರಂಬನನ್ನು (ಗಣೇಶನನ್ನು) ಸ್ಮರಿಸಿದನು.
1.1.112
स्मृतमात्रो गणेशानो भक्तचिन्तितपूरकः ।
तत्राजगाम विघ्नेशो वेदव्यासो यतः स्थितः ॥ १.१.११२ ॥
ಸ್ಮರಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಭಕ್ತರ ಮನೋರಥಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಗಣೇಶನು, ವಿಘ್ನೇಶನು, ವೇದವ್ಯಾಸನು ಇದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು.
1.1.113
पूजितश्चोपविष्टश्च व्यासेनोक्तस्तदानघ ।
लेखको भारतस्यास्य भव त्वं गणनायक
मयैव प्रोच्यमानस्य मनसा कल्पितस्य च ॥ १.१.११३ ॥
ಓ ಪಾಪರಹಿತನೇ, ಪೂಜಿತನಾಗಿ ಕುಳಿತ ಅವನಿಗೆ ವ್ಯಾಸನು ಆಗ ಹೇಳಿದನು: ಗಣನಾಯಕನೇ, ನಾನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿ ಹೇಳುವ ಈ ಭಾರತಕ್ಕೆ ನೀನು ಲೇಖಕನಾಗು.
1.1.114
श्रुत्वैतत्प्राह विघ्नेशो यदि मे लेखनी क्षणम् ।
लिखतो नावतिष्ठेत तदा स्यां लेखको ह्यहम् ॥ १.१.११४ ॥
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಘ್ನೇಶನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಬರೆಯುವಾಗ ನನ್ನ ಲೇಖನಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣವಾದರೂ ನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆಗ ನಾನು ಲೇಖಕನಾಗುವೆನು.
1.1.115
व्यासोऽप्युवाच तं देवमबुद्ध्वा मा लिख क्वचित् ।
ओमित्युक्त्वा गणेशोपि बभूव किल लेखकः ॥ १.१.११५ ॥
ವ್ಯಾಸರು ಕೂಡ ಆ ದೇವರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಅರ್ಥವಾಗದೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಬರೆಯಬೇಡ." "ಓಂ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಗಣೇಶನೂ ಲೇಖಕನಾದನು.
1.1.116
ग्रन्थग्रन्थिं तदा चक्रे मुनिर्गूढं कुतूहलात् ।
यस्मिन्प्रतिज्ञया प्राह मुनिर्द्वैपायनस्त्विदम् ॥ १.१.११६ ॥
ಆಗ ಮುನಿ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಆ ಗುಪ್ತ ಗಂಟನ್ನು ಹಾಕಿದರು; ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಿಂದ ದ್ವೈಪಾಯನ ಮುನಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
1.1.117
अष्टौ श्लोकसहस्राणि अष्टौ श्लोकशतानि च ।
अहं वेद्मि शुको वेत्ति संजयो वेत्ति वा न वा ॥ १.१.११७ ॥
ಎಂಟು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಟು ನೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳು — ನಾನು ಬಲ್ಲೆ; ಶುಕರು ಬಲ್ಲರು, ಸಂಜಯನು ಬಲ್ಲನೋ ಇಲ್ಲವೋ.
1.1.118
तच्छ्लोककूटमद्यापि ग्रथितं सुदृढं मुने ।
भेत्तुं न शक्यतेऽर्थस्यं गूढत्वात्प्रश्रितस्य च ॥ १.१.११८ ॥
ಓ ಮುನಿಯೇ, ಆ ಶ್ಲೋಕ-ಕೂಟ ಇಂದಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ದೃಢವಾಗಿ ಹೆಣೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅದರ ಅರ್ಥ ಗೂಢವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ವಿನಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಭೇದಿಸಲಾಗದು.
1.1.119
सर्वज्ञोपि गणेशो यत्क्षणमास्ते विचारयन् ।
तावच्चकार व्यासोपि श्लोकानन्यान्बहूनपि ॥ १.१.११९ ॥
ಸರ್ವಜ್ಞನಾದ ಗಣೇಶನು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ವ್ಯಾಸರೂ ಅನೇಕ ಇತರ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.
1.1.120
तस्य वृक्षस्य वक्ष्यामि शाखापुष्पफलोदयम् ।
स्वादुमेध्यरसोपेतमच्छेद्यममरैरपि ॥ १.१.१२० ॥
ಆ ವೃಕ್ಷದ ಕೊಂಬೆಗಳು, ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳ ಉದಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಸಿಹಿಯಾದ, ಪವಿತ್ರ ರಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗದ್ದು.
1.1.121
अनुक्रमणिकाध्यायं वृत्तान्तं सर्वपर्वणाम् ।
इदं द्वैपायनः पूर्वं पुत्रमध्यापयच्छुकम् ॥ १.१.१२१ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಪರ್ವಗಳ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕಾ ಅಧ್ಯಾಯ — ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ ದ್ವೈಪಾಯನರು ತಮ್ಮ ಮಗ ಶುಕನಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದರು.
1.1.122
ततोऽन्येभ्योऽनुरूपेभ्यः शिष्येभ्यः प्रददौ प्रभु ।
षष्टिं शतसहस्राणि चकारान्यां स संहिताम्।
त्रिंशच्छतसहस्रं च देवलोके प्रतिष्ठितम् ॥ १.१.१२२ ॥
ನಂತರ ಅವರು ಅರ್ಹರಾದ ಇತರ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಇದನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಪ್ರಭುವು ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು — ಅರವತ್ತು ಲಕ್ಷ (ಶ್ಲೋಕಗಳು); ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಲಕ್ಷ ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ.
1.1.123
पित्र्ये पञ्चदश प्रोक्तं रक्षोयक्षे चतुर्दश ।
एकं शतसहस्रं तु मानुषेषु प्रतिष्ठितम् ॥ १.१.१२३ ॥
ಪಿತೃಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು (ಲಕ್ಷ) ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ರಾಕ್ಷಸ-ಯಕ್ಷ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು (ಲಕ್ಷ); ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ನೆಲೆಸಿದೆ.
1.1.124
नारदोऽश्रावयद्देवानसितो देवलः पितृन् ।
गन्धर्वयक्षरक्षांसि श्रावयामास वै शुकः ॥ १.१.१२४ ॥
ನಾರದರು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕೇಳಿಸಿದರು; ಅಸಿತ ಮತ್ತು ದೇವಲರು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಕೇಳಿಸಿದರು; ಶುಕರು ಗಂಧರ್ವ, ಯಕ್ಷ, ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ ಕೇಳಿಸಿದರು.
1.1.125
वैशंपायनविप्रर्षिः श्रावयामास पार्थिवम् ।
पारिक्षितं महात्मानं नाम्ना तु जनमेजयम् ॥ १.१.१२५ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಋಷಿ ವೈಶಂಪಾಯನರು ರಾಜನಿಗೆ ಕೇಳಿಸಿದರು — ಪರೀಕ್ಷಿತನ ಮಹಾತ್ಮ ಪುತ್ರ, ಹೆಸರಿನಿಂದ ಜನಮೇಜಯನಿಗೆ.
1.1.126
अस्मिंस्तु मानुषे लोके वैशंपायन उक्तवान् ।
शिष्यो व्यासस्य धर्मात्मा सर्ववेदविदां वरः ॥ १.१.१२६ ॥
ಈ ಮನುಷ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ವೈಶಂಪಾಯನರು ಹೇಳಿದರು — ವ್ಯಾಸರ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಶಿಷ್ಯ, ಎಲ್ಲ ವೇದಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
1.1.127
एकं शतसहस्रं तु मयोक्तं वै निबोधत ॥ १.१.१२७ ॥
ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಕೇಳಿರಿ.
1.1.128
दुर्योधनो मन्युमयो महाद्रुमः ।
कर्णः स्कन्धः शकुनिस्तस्य शाखाः।
दुश्शासनः पुष्पफले समृद्धे ।
मूलं राजा धृतराष्ट्रोऽमनीषि। ॥ १.१.१२८ ॥
ದುರ್ಯೋಧನನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾವೃಕ್ಷ; ಕರ್ಣನು ಅದರ ಕಾಂಡ, ಶಕುನಿ ಅದರ ಕೊಂಬೆಗಳು, ದುಶ್ಶಾಸನನು ಸಮೃದ್ಧ ಹೂವು-ಹಣ್ಣುಗಳು; ಅದರ ಬೇರು ಅವಿವೇಕಿ ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ.
1.1.129
युधिष्ठिरे धर्ममयो महाद्रुमः ।
स्कन्धोऽर्जुनो भीमसेनोऽस्य शाखाः।
माद्रीसुतौ पुष्पफले समृद्धे ।
मूलं कृष्णो ब्रह्म च ब्राह्मणाश्च ॥ १.१.१२९ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಹಾವೃಕ್ಷ; ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಭೀಮಸೇನರು ಅದರ ಕಾಂಡ, ಮಾದ್ರಿಯ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಅದರ ಕೊಂಬೆಗಳು, ಸಮೃದ್ಧ ಹೂವು-ಹಣ್ಣುಗಳು; ಅದರ ಬೇರು ಕೃಷ್ಣ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು.
1.1.130
पाण्डुर्जित्वा बहून्देशान्युधा विक्रमणेन च ।
अरण्ये मृगयाशीलो न्यवसत्सजनस्तथा ॥ १.१.१३० ॥
ಪಾಂಡು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು, ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ, ತನ್ನ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು.
1.1.131
मृगव्यवायनिधनात्कृच्छ्रां प्राप स आपदम् ।
जन्मप्रभृति पार्थानां तत्राचारविधिक्रमः ॥ १.१.१३१ ॥
ಜಿಂಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಭೋಗದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಮರಣದಿಂದ ಅವನು ಘೋರ ಆಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆದನು; ಪೃಥೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಜನನದಿಂದ ಆಚಾರ ವಿಧಿಗಳ ಕ್ರಮವು ಅಲ್ಲಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
1.1.132
मात्रोरभ्युपपत्तिश्च धर्मोपनिषदं प्रति ।
धर्मानिलेन्द्रांस्ताभिः साऽऽजुहाव सुतवाञ्छया ॥ १.१.१३२ ॥
ಇಬ್ಬರೂ ತಾಯಿಯರು ಧರ್ಮದ ರಹಸ್ಯೋಪದೇಶದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರು; ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಯಸಿ ಅವರು ಧರ್ಮ, ವಾಯು, ಇಂದ್ರರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು.
1.1.133
ततो धर्मोपनिषदं भूत्वा भर्तुः प्रिया पृथा ।
धर्मानिलेन्द्रांस्ताभिः साऽऽजुहाव सुतवाञ्छया ॥ १.१.१३३ ॥
ನಂತರ ಪತಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾದ ಪೃಥೆ ಧರ್ಮೋಪನಿಷತ್ತನ್ನು (ಮಂತ್ರ) ಪಡೆದು, ಪುತ್ರಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಆ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಧರ್ಮ, ಅನಿಲ, ಇಂದ್ರರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಳು.
1.1.134
तद्दत्तोपनिषन्माद्री चाश्विनावाजुहाव च ।
जाताः पार्थास्ततः सर्वे कुन्त्या माद्र्याश्च मन्त्रतः।
तापसैः सह संवृद्धा मातृभ्यां परिरक्षिताः ॥ १.१.१३४ ॥
ಕುಂತಿ ಕೊಟ್ಟ ಆ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಿಂದ ಮಾದ್ರಿಯೂ ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನಿಯರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಳು. ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ ಕುಂತಿ ಮತ್ತು ಮಾದ್ರಿಯರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಪಾಂಡವರು ಜನಿಸಿದರು. ತಾಪಸರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದು, ಇಬ್ಬರು ತಾಯಿಯರಿಂದ ರಕ್ಷಿತರಾದರು.
1.1.135
मेध्यारण्येषु पुण्येषु महतामाश्रमेषु च ।
तेषु जातेषु सर्वेषु पाण्डवेषु महात्मसु ॥ १.१.१३५ ॥
ಪವಿತ್ರ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಪುಣ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಾತ್ಮರ ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಪಾಂಡವರೆಲ್ಲರೂ ಜನಿಸಿದಾಗ...
1.1.136
माद्र्या तु सह संगम्य ऋषिशापप्रभावतः ।
मृतः पाण्डुर्महापुण्ये शतशृङ्गे महागिरौ ॥ १.१.१३६ ॥
ಆದರೆ ಮಾದ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ ಕಾರಣ ಋಷಿಶಾಪದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪಾಂಡು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯವಾದ ಶತಶೃಂಗ ಮಹಾಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಮೃತನಾದನು.
1.1.137
ऋषिभिश्च समानीता धार्तराष्ट्रान्प्रति स्वयम् ।
शिशवश्चाभिरूपाश्च जटिला ब्रह्मचारिणः ॥ १.१.१३७ ॥
ಋಷಿಗಳೇ ಸ್ವತಃ ಅವರನ್ನು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳ ಬಳಿಗೆ ಕರೆತಂದರು — ಚಿಕ್ಕವರು, ಸುಂದರರು, ಜಟಾಧಾರಿಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳು.
1.1.138
पुत्राश्च भ्रातरश्चेमे शिष्याश्च सुहृदश्च वः ।
पाण्डवा एत इत्युक्त्वा मुनयोऽन्तर्हितास्ततः ॥ १.१.१३८ ॥
"ಇವರು ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರರು, ಸಹೋದರರು, ಶಿಷ್ಯರು, ಮಿತ್ರರು; ಇವರು ಪಾಂಡವರು" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮುನಿಗಳು ಆಗ ಅಂತರ್ಧಾನರಾದರು.
1.1.139
तांस्तैर्निवेदितान्दृष्ट्वा पाण्डवान्कौरवास्तदा ।
शिष्टाश्च वर्णाः पौरा ये ते हर्षाच्चुक्रुशुर्भृशम् ॥ १.१.१३९ ॥
ಮುನಿಗಳಿಂದ ತಿಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾಂಡವರನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೌರವರು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ವರ್ಣದ ನಗರವಾಸಿಗಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ಬಹಳವಾಗಿ ಕೂಗಿದರು.
1.1.140
आहुः केचिन्न तस्यैते तस्यैत इति चापरे ।
यदा चिरमृतः पाण्डुः कथं तस्येतदि चापरे ॥ १.१.१४० ॥
ಕೆಲವರು "ಇವರು ಅವನವರಲ್ಲ" ಎಂದರು; ಇತರರು "ಇವರು ಅವನವರೇ" ಎಂದರು. ಪಾಂಡು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ, ಹಾಗಾದರೆ ಇವರು ಅವನವರು ಹೇಗಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಹೇಳಿದರು.
1.1.141
स्वागतं सर्वथा दिष्ट्या पाण्डोः पश्याम सन्ततिम् ।
उच्यतां स्वागतमिति वाचोऽश्रूयन्त सर्वशः ॥ १.१.१४१ ॥
"ಸೌಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಪಾಂಡುವಿನ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ಸ್ವಾಗತ!" "ಸ್ವಾಗತ ಎನ್ನಿರಿ!" ಎಂಬ ಮಾತುಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಕೇಳಿಬಂದವು.
1.1.142
तस्मिन्नुपरते शब्दे दिशः सर्वा निनादयन् ।
अन्तर्हितानां भूतानां निःस्वनस्तुमुलीऽभवत् ॥ १.१.१४२ ॥
ಆ ಶಬ್ದ ನಿಂತ ಬಳಿಕ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತ ಅಗೋಚರ ಜೀವಿಗಳ ಧ್ವನಿ ಮಹಾ ಕೋಲಾಹಲವಾಯಿತು.
1.1.143
पुष्पवृष्टिः शुभा गन्धाः शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनाः ।
आसन्प्रवेशे पार्थानां तदद्भुतमिवाभवत् ॥ १.१.१४३ ॥
ಪಾಂಡವರ ಪ್ರವೇಶ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು, ಶುಭ ಸುಗಂಧಗಳು ಹರಡಿದವು, ಶಂಖ ದುಂದುಭಿಗಳ ನಾದ ಮೊಳಗಿತು; ಅದು ಅದ್ಭುತದಂತೆ ತೋರಿತು.
1.1.144
तत्प्रीत्या चैव सर्वेषां पौराणां हर्षसंभवः ।
शब्द आसीन्महांस्तत्र दिवस्पृक्कीर्तिवर्धनः ॥ १.१.१४४ ॥
ಅದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ನಗರವಾಸಿಗಳಿಗೂ ಪ್ರೀತಿ ಹರ್ಷ ಉಂಟಾಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವಂತಹ ಮಹಾ ನಾದ ಮೊಳಗಿತು, ಅದು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವಂತಹದ್ದು.
1.1.145
तेऽधीत्य निखिलान्वेदाञ्शास्त्राणि विविधानि च ।
न्यवसन्पाण्डवास्तत्र पूजिता अकुतोभयाः ॥ १.१.१४५ ॥
ಅವರು ಸಮಸ್ತ ವೇದಗಳನ್ನೂ ವಿವಿಧ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾಂಡವರು ನಿರ್ಭಯರಾಗಿ ವಾಸಿಸಿದರು.
1.1.146
युधिष्ठिरस्य शौचेन प्रीताः प्रकृतयोऽभवन् ।
धृत्या च भीमसेनस्य विक्रमेणार्जुनस्य च ॥ १.१.१४६ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಶುದ್ಧತೆಯಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು; ಭೀಮಸೇನನ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದಲೂ.
1.1.147
गुरुशुश्रूषया कुन्त्या यमयोर्विनयेन च ।
तुतोष लोकः सकलस्तेषां शौर्यगुणेन च ॥ १.१.१४७ ॥
ಕುಂತಿಯ ಗುರುಸೇವೆಯಿಂದ, ಯಮಳರ ವಿನಯದಿಂದ, ಅವರ ಶೌರ್ಯಗುಣದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕವು ಸಂತುಷ್ಟವಾಯಿತು.
1.1.148
समवाये ततो राज्ञां कन्यां भर्तृस्वयंवराम् ।
प्राप्तवानर्जुनः कृष्णां कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ १.१.१४८ ॥
ನಂತರ ರಾಜರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಕರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿ, ತಾನೇ ಪತಿಯನ್ನು ಆರಿಸುವ ಕನ್ಯೆ ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ಅರ್ಜುನ ಪಡೆದನು.
1.1.149
ततः प्रभृति लोकेऽस्मिन्पूज्यः सर्वधनुष्मताम् ।
आदित्य इव दुष्प्रेक्ष्यः समरेष्वपि चाभवत् ॥ १.१.१४९ ॥
ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನು ಎಲ್ಲ ಬಿಲ್ಲುಗಾರರಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯನಾದನು; ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ನೋಡಲಾಗದವನೂ ಆದನು.
1.1.150
स सर्वान्पार्थिवाञ्जित्वा सर्वांश्च महतो गणान् ।
आजहारार्जुनो राज्ञो राजसूयं महाक्रतुम् ॥ १.१.१५० ॥
ಅವನು ಎಲ್ಲ ರಾಜರನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಮಹಾ ಗಣಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು, ಅರ್ಜುನ ರಾಜನಿಗಾಗಿ ರಾಜಸೂಯವೆಂಬ ಮಹಾಯಜ್ಞವನ್ನು ತಂದನು.
1.1.151
युधिष्ठिरेण संप्राप्तो राजसूयो महाक्रतुः ॥ १.१.१५१ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಂದ ರಾಜಸೂಯ ಎಂಬ ಮಹಾಯಜ್ಞ ನೆರವೇರಿತು.
1.1.152
सुनयाद्वासुदेवस्य भीमार्जुनबलेन च ।
घातयित्वा जरासन्धं चैद्यं च बलगर्वितम् ॥ १.१.१५२ ॥
ವಾಸುದೇವನ ಸುನೀತಿಯಿಂದ, ಭೀಮಾರ್ಜುನರ ಬಲದಿಂದ ಜರಾಸಂಧನನ್ನೂ, ಬಲಗರ್ವಿತ ಚೈದ್ಯನನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲಿಸಿ.
1.1.153
दुर्योधनं समागच्छन्नर्हणानि ततस्ततः ।
मणिकाञ्चनरत्नानि गोहस्त्यश्वधनानि च ॥ १.१.१५३ ॥
ದುರ್ಯೋಧನನಿಗೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿಂದ ಗೌರವೋಪಹಾರಗಳು ಬಂದವು — ಮಣಿ, ಚಿನ್ನ, ರತ್ನ, ಗೋವು, ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ಧನ.
1.1.154
विचित्राणि च वासांसि प्रावारावरणानि च ।
कम्बलाजिनरत्नानि राङ्कवास्तरणानि च ॥ १.१.१५४ ॥
ವಿಚಿತ್ರ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಹೊದಿಕೆಗಳು, ಕಂಬಳಿಗಳು, ಚರ್ಮಗಳು, ರತ್ನಗಳು, ರಾಂಕವ ಹಾಸಿಗೆಗಳು.
1.1.155
समृद्धां तां तथा दृष्ट्वा पाण्डवानां तदा श्रियम् ।
ईर्ष्यासमुत्थः सुमहांस्तस्य मन्युरजायत ॥ १.१.१५५ ॥
ಪಾಂಡವರ ಆ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹಾಗೆ ನೋಡಿ, ಈರ್ಷ್ಯೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಹಾ ಕೋಪ ಅವನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಯಿತು.
1.1.156
विमानप्रतिमां तत्र मयेन सुकृतां सभाम् ।
पाण्डवानामुपहृतां स दृष्ट्वा पर्यतप्यत ॥ १.१.१५६ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಮಯನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ವಿಮಾನದಂತಿದ್ದ, ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಭೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಬಹಳ ಸಂತಪ್ತನಾದನು.
1.1.157
तत्रावहसितश्चासीत्प्रस्कन्दन्निव संभ्रमात् ।
प्रत्यक्षं वासुदेवस्य भीमेनानभिजातवत् ॥ १.१.१५७ ॥
ಅಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಭೀಮನು ಅವನನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದನು; ಗಾಬರಿಯಿಂದ ಓಡುವವನಂತೆ, ಕುಲಹೀನನಂತೆ ಅವನು ತೋರಿದನು.
1.1.158
स भोगान्विविधान्भुञ्जन्रत्नानि विविधानि च ।
कथितो धृतराष्ट्रस्य विवर्णो हरिणः कृशः ॥ १.१.१५८ ॥
ಅವನು ವಿವಿಧ ಭೋಗಗಳನ್ನು, ವಿವಿಧ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಜಿಂಕೆಯಂತೆ ಬಿಳಿಚಿಕೊಂಡು ಕೃಶನಾದನೆಂದು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಲಾಯಿತು.
1.1.159
अन्वजानात्ततो द्यूतं धृतराष्ट्रः सुतप्रियः ।
तच्छ्रुत्वा वासुदेवस्य कोपः समभवन्महान् ॥ १.१.१५९ ॥
ಆಗ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಯುಳ್ಳ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಜೂಜಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು; ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ಮಹಾ ಕೋಪ ಉಂಟಾಯಿತು.
1.1.160
नातिप्रीतमनाश्चासीद्विवादांश्चान्वमोदत ।
द्यूतादीननयान्घोरान्विविधांश्चाप्युपैक्षत ॥ १.१.१६० ॥
ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಬಹಳ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದನು; ಜೂಜು ಮೊದಲಾದ ಭಯಂಕರ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅನ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿದನು.
1.1.161
निरस्य विदुरं भीष्मं द्रोणं शारद्वतं कृपम् ।
विग्रहे तुमुले तस्मिन्दहन्क्षत्रं परस्परम् ॥ १.१.१६१ ॥
ವಿದುರ, ಭೀಷ್ಮ, ದ್ರೋಣ, ಶಾರದ್ವತ ಕೃಪರನ್ನು ದೂರ ಸರಿಸಿ, ಆ ಭೀಕರ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ದಹಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
1.1.162
जयत्सु पाण्डुपुत्रेषु श्रुत्वा सुमहदप्रियम् ।
दुर्योधनमतं ज्ञात्वा कर्णस्य शकुनेस्तथा ॥ १.१.१६२ ॥
ಪಾಂಡುಪುತ್ರರು ಜಯಶಾಲಿಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಅದು ಬಹಳ ಅಪ್ರಿಯ ಸುದ್ದಿ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ದುರ್ಯೋಧನ, ಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಶಕುನಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅರಿತು...
1.1.163
धृतराष्ट्रश्चिरं ध्यात्वा संजयं वाक्यमब्रवीत् ।
शृणु संजय सर्वं मे नचासूयितुमर्हसि ॥ १.१.१६३ ॥
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಯೋಚಿಸಿ ಸಂಜಯನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಓ ಸಂಜಯ, ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೇಳು; ದೋಷ ಹುಡುಕಬೇಡ.
1.1.164
श्रुतवानसि मेधावी बुद्धिमान्प्राज्ञसंमतः ।
न विग्रहे मम मतिर्न च प्रीये कुलक्षये ॥ १.१.१६४ ॥
ನೀನು ಕಲಿತವನು, ಮೇಧಾವಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು. ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಲ್ಲ; ಕುಲನಾಶದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲ.
1.1.165
न मे विशेषः पुत्रेषु स्वेषु पाम्डुसुतेषु वा ।
वृद्धं मामभ्यसूयन्ति पुत्रा मन्युपरायणाः ॥ १.१.१६५ ॥
ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಪಾಂಡುವಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ನನಗೆ ಭೇದವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಈ ವೃದ್ಧನನ್ನು ದೂಷಿಸುತ್ತಾರೆ.
1.1.166
अहं त्वचक्षुः कार्पण्यात्पुत्रप्रीत्या सहामि तत् ।
मुह्यन्तं चानुमुह्यामि दुर्योधनमचेतनम् ॥ १.१.१६६ ॥
ನಾನು ಕುರುಡ; ದೀನ ದುರ್ಬಲತೆಯಿಂದ ಮಗನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಸಹಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮೋಹಗೊಂಡ, ಅರಿವಿಲ್ಲದ ದುರ್ಯೋಧನನ ಮೋಹವನ್ನು ನಾನೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇನೆ.
1.1.167
राजसूये श्रियं दृष्ट्वा पाण्डवस्य महौजसः ।
तच्चावहसनं प्राप्य सभारोहणदर्शने ॥ १.१.१६७ ॥
ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಪಾಂಡವನ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಭಾ ಭವನವನ್ನು ಏರುವ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಪಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿ...
1.1.168
अमर्षितः स्वयं जेतुमशक्तः पाण्डवान्रणे ।
निरुत्साहश्च संप्राप्तुं सुश्रियं क्षत्रियोऽपि सन् ॥ १.१.१६८ ॥
ತಾನೇ ಅಸಹನೆಯಿಂದ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಾರದೆ, ಉತ್ತಮ ಸಿರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಉತ್ಸಾಹವಿಲ್ಲದೆ - ಕ್ಷತ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದರೂ.
1.1.169
गान्धारराजसहितश्छद्मद्यूतममन्त्रयत् ।
तत्र यद्यद्यथा ज्ञातं मयां संजय तच्छृणु ॥ १.१.१६९ ॥
ಗಾಂಧಾರರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವನು ಕಪಟ ದ್ಯೂತವನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದನು. ಸಂಜಯ, ಅಲ್ಲಿ ನನಗೆ ತಿಳಿದಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳು.
1.1.170
श्रुत्वा तु मम वाक्यानि बुद्धियुक्तानि तत्त्वतः ।
ततो ज्ञास्यसि मां सौते प्रज्ञाटचक्षुषमित्युत ॥ १.१.१७० ॥
ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯುಕ್ತ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಸೌತಿ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞಾಚಕ್ಷುವೆಂದು ತಿಳಿಯುವೆ.
1.1.171
यदाऽश्रौषं धनुरायम्य चित्रं ।
विद्धं लक्ष्यं पातितं वै पृथिव्याम्।
कृष्णां हृतां प्रेक्षतां सर्वराज्ञां ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७१ ॥
ಅದ್ಭುತ ಗುರಿಯನ್ನು ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆದು ಭೇದಿಸಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಉರುಳಿಸಲಾಯಿತೆಂದೂ, ಎಲ್ಲ ರಾಜರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು (ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು) ಅಪಹರಿಸಲಾಯಿತೆಂದೂ ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಸಂಜಯ, ನಾನು ವಿಜಯದ ಆಶೆ ಇಡಲಿಲ್ಲ.
1.1.172
यदाऽश्रौषं द्वारकायां सुभद्रां ।
प्रसह्योढां माधवीमर्जुनेन।
इन्द्रप्रस्थं वृष्णिवीरौ च यातौ ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७२ ॥
ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ಬಲದಿಂದ ಮಾಧವನ ಮಗಳು ಸುಭದ್ರೆಯನ್ನು ವಿವಾಹಕ್ಕಾಗಿ ಅಪಹರಿಸಿದನೆಂದೂ, ವೃಷ್ಣಿಯ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋದರೆಂದೂ ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಸಂಜಯ, ನಾನು ವಿಜಯದ ಆಶೆ ಇಡಲಿಲ್ಲ.
1.1.173
यदाऽश्रौषं देवराजं प्रवृष्टं ।
शरैर्दिव्यैर्वारितं चार्जुनेन।
अग्निं तथा तर्पितं खाण्डवे च ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७३ ॥
ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಅರ್ಜುನನು ದಿವ್ಯ ಬಾಣಗಳಿಂದ ತಡೆದನೆಂದೂ, ಖಾಂಡವ ವನದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲಾಯಿತೆಂದೂ ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಸಂಜಯ, ನಾನು ವಿಜಯದ ಆಶೆ ಇಡಲಿಲ್ಲ.
1.1.174
यदाऽश्रौषं जातुषाद्वेश्मनस्ता-
न्मुक्तान्पार्थान्पञ्च कुन्त्या समेतान्।
युक्तं चैषां विदुरं स्वार्थसिद्ध्यै ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७४ ॥
ಸಂಜಯ, ಅರಗಿನ ಮನೆಯಿಂದ ಪಾಂಡವರು ಐವರೂ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಕುಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದರೆಂದು, ವಿದುರನು ಅವರ ಸ್ವಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅವರೊಡನೆ ಸೇರಿದನೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವರ ಗೆಲುವನ್ನು ನಾನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.175
यदाऽश्रौषं द्रौपदीं रङ्गमध्ये ।
लक्ष्यं भित्त्वा निर्जितामर्जुनेन।
शूरान्पञ्चालान्पाण्डवेयांश्च युक्तां-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७५ ॥
ಸಂಜಯ, ರಂಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುರಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಅರ್ಜುನನು ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದನೆಂದೂ, ಶೂರರಾದ ಪಾಂಚಾಲರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರು ಅವನೊಡನೆ ಸೇರಿದರೆಂದೂ ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವರ ಗೆಲುವನ್ನು ನಾನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.176
यदाऽश्रौषं मागधानां वरिष्ठं ।
जरासन्धं क्ष्वमध्ये ज्वलन्तम्।
दोर्भ्यां हतं भीमसेनेन गत्वा ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७६ ॥
ಸಂಜಯ, ಮಾಗಧರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಜರಾಸಂಧನು … ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಭೀಮಸೇನನಿಂದ ತೆರಳಿ ತನ್ನ ಬಾಹುಗಳಿಂದಲೇ ಹತನಾದನೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವರ ಗೆಲುವನ್ನು ನಾನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.177
यदाऽश्रौषं दिग्जये पाण्डुपुत्रै-
र्वशीकृतान्भूमिपालान्प्रसह्य।
महाक्रतुं राजसूयं कृतं च ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७७ ॥
ಸಂಜಯ, ದಿಗ್ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡುಪುತ್ರರು ಬಲದಿಂದ ಭೂಪಾಲರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಮಹಾಯಜ್ಞ ರಾಜಸೂಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವರ ಗೆಲುವನ್ನು ನಾನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.178
यदाऽश्रौषं द्रौपदीमश्रुकण्ठीं ।
सभां नीतां दुःखितामेकवस्त्राम्।
रजस्वलां नाथवतीमनाथव-
त्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७८ ॥
ಸಂಜಯ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗಂಟಲು ಕಟ್ಟಿದ, ದುಃಖಿತಳಾದ, ಒಂದೇ ವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ, ರಜಸ್ವಲೆಯಾದ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಸಭೆಗೆ ಎಳೆದು ತರಲಾಯಿತೆಂದು, ರಕ್ಷಕರಿದ್ದರೂ ಅನಾಥೆಯಂತಿದ್ದಳೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವರ ಗೆಲುವನ್ನು ನಾನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.179
यदाऽश्रौषं वाससां तत्र राशिं ।
समाक्षिपत्कितवो मन्दबुद्धिः।
दुःशासनो गतवान्नैवं चान्तं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७९ ॥
ಸಂಜಯ, ಅಲ್ಲಿ ಮಂದಬುದ್ಧಿಯ ಜೂಜುಗಾರ ದುಃಶಾಸನನು ವಸ್ತ್ರರಾಶಿಯನ್ನು ಎಳೆದನೆಂದೂ ಅದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.1.180
यदाऽश्रौषं हृतराज्यं युधिष्ठिरं ।
पराजितं सौबलेनाक्षवत्याम्।
अन्वागतं भ्रातृभिरप्रमेयै-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८० ॥
ಸಂಜಯ, ಸೌಬಲನಿಂದ ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಸೋತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನೆಂದೂ ಅಪ್ರಮೇಯ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದನೆಂದೂ ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.1.181
यदाश्रौषं विविधास्तत्र चेष्टा ।
धर्मात्मनां प्रस्थितानां वनाय।
ज्येष्ठप्रीत्या क्लिश्यतां पाण्डवानां ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८१ ॥
ಸಂಜಯ, ಧರ್ಮಾತ್ಮರಾದ ಪಾಂಡವರು ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕಾಡಿಗೆ ಹೊರಟು ನಾನಾ ರೀತಿಯ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.1.182
यदाऽश्रौषं स्नातकानां सहस्रै-
रन्वागतं धर्मराजं वनस्थम्। ॥ १.१.१८२ ॥
ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೊಂದಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಸ್ನಾತಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇದ್ದಾರೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ.
1.1.183
भिक्षाभुजां ब्राह्मणानां महात्मनां ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८३ ॥
ಸಂಜಯ, ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಬದುಕುವ ಮಹಾತ್ಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ (ಪಾಂಡವರು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ), ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.1.184
यदाऽश्रौषं वनवासेन पार्था-
न्समागतान्महर्षिभिः पुराणैः।
उपास्यमानान्सगणैर्जातसख्यां-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजर्य ॥ १.१.१८४ ॥
ಸಂಜಯ, ವನವಾಸದಲ್ಲಿ ಪೃಥೆಯ ಮಕ್ಕಳು ಪುರಾತನ ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಅವರಿಂದ ಸೇವೆ ಪಡೆದು ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.1.185
यदाश्रौषं त्रिदिवस्थं धनंजयं ।
शक्रात्साक्षाद्दिव्यमस्त्रं यथावत्।
अधीयानं शंसितं सत्यसन्धं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८५ ॥
ಸಂಜಯ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ಇಂದ್ರನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಕಲಿಯುತ್ತಿರುವ, ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞನೆಂದು ಹೊಗಳಲ್ಪಡುವ ಧನಂಜಯನ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಶಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.186
यदाऽश्रोषं कालकेयास्ततस्ते ।
पौलोमानो वरदानाच्च दृप्ताः।
देवैरजेया निर्जिताश्चार्जुनेन ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८६ ॥
ಸಂಜಯ, ವರದಿಂದ ಗರ್ವಿತರಾದ ಕಾಲಕೇಯರೂ ಪೌಲೋಮರೂ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಜಯಿಸಲಾಗದವರಾಗಿದ್ದರೂ ಅರ್ಜುನನಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಶಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.187
यदाऽश्रौषमसुराणां वधार्थे ।
किरीटिनं यान्तममित्रकर्शनम्।
कृतार्थं चाप्यागतं शक्रलोका-
त्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८७ ॥
ಸಂಜಯ, ಅಸುರರನ್ನು ವಧಿಸಲು ಹೊರಟಿದ್ದ ಕಿರೀಟಿಯು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವವನು, ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ಇಂದ್ರಲೋಕದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದನೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಶಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.188
यदाऽश्रौषं तीर्थयात्राप्रवृत्तं ।
पाण्डोः सुतं सहितं लोमशेन।
बृहदश्वादक्षहृदयं च प्राप्तं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८८ ॥
ಸಂಜಯ, ಪಾಂಡುವಿನ ಮಗನು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಲೋಮಶನೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾನೆಂದೂ, ಬೃಹದಶ್ವನಿಂದ ಅಕ್ಷಹೃದಯವನ್ನು (ದ್ಯೂತವಿದ್ಯೆ) ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆಂದೂ ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಶಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.189
यदाऽश्रौषं वैश्रवणेन सार्धं ।
समागतं भीमन्यांश्च पार्थान्।
तस्मिन्देशे मानुषाणामगम्ये ।
तदा नाशंसि विजयाय संजया ॥ १.१.१८९ ॥
ಸಂಜಯ, ಪಾರ್ಥರೂ ಭೀಮನೇ ಮೊದಲಾದವರೂ ವೈಶ್ರವಣನೊಂದಿಗೆ ಮಾನವರಿಗೆ ಅಗಮ್ಯವಾದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಶಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.190
यदाऽश्रौषं घोषयात्रागतानां ।
बन्धं गन्धर्वैर्मोक्षणं चार्जुनेन।
स्वेषां सुतानां कर्णबुद्धौ रतानां ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९० ॥
ಸಂಜಯ, ಘೋಷಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಗಂಧರ್ವರು ಬಂಧಿಸಿದರೆಂದೂ, ಅರ್ಜುನನು ಅವರನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದನೆಂದೂ, ಕರ್ಣನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದವರ ಕುರಿತೂ ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ಆಶಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.191
यदाऽश्रौषं यक्षरूपेण धर्मं ।
समागतं धर्मराजेन सूत।
प्रश्नान्कांश्चिद्विब्रुवाणं च सम्यक् ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९१ ॥
ಸೂತನೇ ಸಂಜಯ, ಯಕ್ಷರೂಪದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮನು ಧರ್ಮರಾಜನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೇಳಿದನೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ಆಶಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.192
यदाऽश्रौषं न विदुर्मामकास्तान् ।
प्रच्छन्नरूपान्वसतः पाण्डवेयान्।
विराटराष्ट्रे सह कृष्णया च ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९२ ॥
ಸಂಜಯ, ವಿರಾಟ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿಯೊಂದಿಗೆ ಗುಪ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಪಾಂಡುಪುತ್ರರನ್ನು ನನ್ನವರು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ಆಶಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.193
यदाऽश्रौषं कीचकानां वरिष्ठं ।
निषूदितं भ्रातृशतेन सार्धम्।
द्रौपद्यर्थे भीमसेनेन सङ्ख्ये ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९३ ॥
ಸಂಜಯ, ದ್ರೌಪದಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಭೀಮಸೇನನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೀಚಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಅವನ ನೂರು ಸಹೋದರರ ಸಹಿತ ಕೊಂದನೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ಆಶಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.194
यदाऽश्रौषं मामकानां वरिष्ठा-
न्धनंजयेनैकरथेन भग्नान्।
विराटराष्ट्रे वसता महात्मना ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९४ ॥
ಸಂಜಯ, ವಿರಾಟ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಾತ್ಮ ಧನಂಜಯನು ಒಂದೇ ರಥದಿಂದ ನನ್ನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ಆಶಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.195
यदाऽश्रौषं सत्कृतं मत्स्यराज्ञा ।
सुतां दत्तामुत्तरामर्जुनाय।
तां चार्जुनः प्रत्यगृह्णात्सुतार्थे ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९५ ॥
ಸಂಜಯ, ಮತ್ಸ್ಯರಾಜನು ಗೌರವದಿಂದ ತನ್ನ ಮಗಳು ಉತ್ತರೆಯನ್ನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ನೀಡಿದನೆಂದೂ, ಮಗನಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜುನನು ಅವಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನೆಂದೂ ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ವಿಜಯದ ಆಶೆ ನನಗಿರಲಿಲ್ಲ.
1.1.196
यदाऽश्रौषं निर्जितस्याधनस्य ।
प्रव्राजितस्य स्वजनात्प्रच्युतस्य।
अक्षौहिणीः सप्त युधिष्ठिरस्य ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९६ ॥
ಸಂಜಯ, ಸೋತು, ಧನವಿಲ್ಲದೆ, ಗಡೀಪಾರಾಗಿ, ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಏಳು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆ ಇದೆ ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ವಿಜಯದ ಆಶೆ ನನಗಿರಲಿಲ್ಲ.
1.1.197
यदाऽश्रौषं माधवं वासुदेवं ।
सर्वात्मना पाण्डवार्थे निविष्टम्।
यस्येमां गां विक्रममेकमाहु-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९७ ॥
ಸಂಜಯ, ಪಾಂಡವರಿಗಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತೊಡಗಿರುವ ಮಾಧವ ವಾಸುದೇವನು, ಯಾರ ಒಂದೇ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದ ಈ ಭೂಮಿ ಅಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅವನು ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ವಿಜಯದ ಆಶೆ ನನಗಿರಲಿಲ್ಲ.
1.1.198
यदाऽश्रौषं नरनारायणौ तौ ।
कृष्णार्जुनौ वदतो नारदस्य।
अहं द्रष्टा ब्रह्मलोके च सम्यक् ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९८ ॥
ಸಂಜಯ, ನಾರದನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ ನರ ನಾರಾಯಣರು, ಅಂದರೆ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನರು ಆ ಇಬ್ಬರೇ ಎಂದೂ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣುವವನು ನಾನೇ ಎಂದೂ ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ವಿಜಯದ ಆಶೆ ನನಗಿರಲಿಲ್ಲ.
1.1.199
यदाऽश्रौषं लोकहिताय कृष्णं ।
शमार्थिनमुपयातं कुरूणाम्।
शमं कुर्वाणमकृतार्थं च यातं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९९ ॥
ಸಂಜಯ, ಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಬಯಸಿ ಕೃಷ್ಣನು ಕುರುಗಳ ಬಳಿ ಬಂದು, ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಈಡೇರದೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ವಿಜಯದ ಆಶೆ ನನಗಿರಲಿಲ್ಲ.
1.1.200
बुद्धिं कृतां निग्रहे केशवस्य ।
तं चात्मानं बहुधा दर्शयानं
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०० ॥
ಕೇಶವನು (ಕೃಷ್ಣನು) ನಿಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿ ತನ್ನನ್ನು ಹಲವು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದನೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಓ ಸಂಜಯ, ವಿಜಯದ ಆಶೆ ನನಗಿರಲಿಲ್ಲ.
1.1.201
यदाऽश्रौषं वासुदेवे प्रयाते ।
रथस्यैकामग्रतस्तिष्ठमानाम्।
आर्तां पृथां सान्त्वितां केशवेन ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०१ ॥
ವಾಸುದೇವ (ಕೃಷ್ಣ) ಹೊರಟುಹೋದಾಗ, ರಥದ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ದುಃಖಿತೆ ಪೃಥೆ (ಕುಂತಿ) ಕೇಶವನಿಂದ ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡಳೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಓ ಸಂಜಯ, ವಿಜಯದ ಆಶೆ ನನಗಿರಲಿಲ್ಲ.
1.1.202
यदाऽश्रौषं मन्त्रिणं वासुदेवं ।
तथा भीष्मं शान्तनवं च तेषाम्।
भारद्वाजं चाशिषोऽनुब्रुवाणं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०२ ॥
ಮಂತ್ರಿ ವಾಸುದೇವ (ಕೃಷ್ಣ), ಶಂತನುವಿನ ಮಗ ಭೀಷ್ಮ, ಭಾರದ್ವಾಜನ ಮಗ (ದ್ರೋಣ) ಅವರಿಗಾಗಿ ಆಶೀರ್ವಾದ ನುಡಿದರೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಓ ಸಂಜಯ, ವಿಜಯದ ಆಶೆ ನನಗಿರಲಿಲ್ಲ.
1.1.203
यदा कर्णो भीष्ममुवाच वाक्यं ।
नाहं योत्स्ये युध्यमाने त्वयीति।
हित्वा सेनामपचक्राम चापि ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०३ ॥
ಕರ್ಣನು ಭೀಷ್ಮನಿಗೆ "ನೀನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರೆಗೆ ನಾನು ಹೋರಾಡುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ನುಡಿದು, ಸೇನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ, ಓ ಸಂಜಯ, ವಿಜಯದ ಆಶೆ ನನಗಿರಲಿಲ್ಲ.
1.1.204
यदाऽश्रौषं वासुदेवार्जुनौ तौ ।
तथा धनुर्गाण्डिवमप्रमेयम्।
त्रीण्युग्रवीर्याणि समागतानि ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०४ ॥
ವಾಸುದೇವ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ಆ ಇಬ್ಬರು, ಹಾಗೆಯೇ ಅಳೆಯಲಾಗದ ಗಾಂಡೀವ ಧನುಸ್ಸು, ಈ ಮೂರು ಉಗ್ರ ಪರಾಕ್ರಮಗಳು ಒಂದಾಗಿವೆ ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಓ ಸಂಜಯ, ವಿಜಯದ ಆಶೆ ನನಗಿರಲಿಲ್ಲ.
1.1.205
यदाऽश्रौषं कश्ललेनाभिपन्ने ।
रथोपस्थे सीदमानेऽर्जुने वै।
कृष्णं लोकान्दर्शयानं शरीरे ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०५ ॥
ಸಂಜಯ, ಅರ್ಜುನನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅಭಿಭೂತನಾಗಿ ರಥದ ಆಸನದ ಮೇಲೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.206
यदाऽश्रौषं भीष्ममित्रकर्शनं ।
निघ्नन्तमाजावयुतं रथानाम्।
नैषां कश्चिद्वध्यते ख्यातरूप-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०६ ॥
ಸಂಜಯ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವ ಭೀಷ್ಮನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ರಥಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರೂಪದವನೂ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.207
यदाऽश्रौषं चापगेयेन सङ्ख्ये ।
स्वयं मृत्युं विहितं धार्मिकेण।
तच्चाकार्षुः पाण्डवेयाः प्रहृष्टा-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०७ ॥
ಸಂಜಯ, ಗಂಗಾಪುತ್ರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭೀಷ್ಮನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮರಣೋಪಾಯವನ್ನು ತಾನೇ ತಿಳಿಸಿದನು, ಪಾಂಡವರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅದನ್ನೇ ಮಾಡಿದರು ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.208
यदाऽश्रौषं भीष्ममत्यन्तशूरं ।
हतं पार्थेनाहवेष्वप्रधृष्यम्।
शिखण्डिनं पुरतः स्थापयित्वा ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०८ ॥
ಸಂಜಯ, ಅತ್ಯಂತ ಶೂರನೂ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಜೇಯನೂ ಆದ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಶಿಖಂಡಿಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಪೃಥೆಯ ಮಗ ಅರ್ಜುನನು ಕೊಂದನು ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.209
यदाऽश्रौषं शरतल्पे शयानं ।
वृद्धं वीरं सादितं चित्रपुङ्खैः।
भीष्मं कृत्वा सोमकानल्पशेषां-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०९ ॥
ಸಂಜಯ, ವೃದ್ಧ ವೀರ ಭೀಷ್ಮನು ವಿಚಿತ್ರ ಗರಿಯ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಬಾಣಗಳ ಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಸೋಮಕರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.210
यदाऽश्रौषं शान्तनवे शयाने ।
पानीयार्थे चोदितेनार्जुनेन।
भूमिं भित्त्वा तर्पितं तत्र भीष्मं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१० ॥
ಶಂತನುವಿನ ಮಗ ಭೀಷ್ಮನು ಬಾಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆಂದೂ, ಅರ್ಜುನನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ನೀರಿಗಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಭೀಷ್ಮನು ತೃಪ್ತಿಗೊಂಡನೆಂದೂ ಕೇಳಿದಾಗ, ಓ ಸಂಜಯ, ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ಆಶಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.211
यदाश्रौषं शुक्रसूर्यौ च युक्तौ ।
कौन्तेयानामनुलोमौ जयाय।
नित्यं चास्माञ्श्वापदा भीषयन्ति ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२११ ॥
ಶುಕ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರು ಕೌಂತೇಯರಿಗೆ ವಿಜಯಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ಕೂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನರಿಗಳಂತಹ ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ನಿರಂತರ ಭಯಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಓ ಸಂಜಯ, ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ಆಶಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.212
यदा द्रोणो विविधानस्त्रमार्गा-
न्निदर्शयन्समरे चित्रयोधी।
न पाण्डवाञ्श्रेष्ठतरान्निहन्ति ।
तदा नाशंसे विजयायं संजय ॥ १.१.२१२ ॥
ದ್ರೋಣನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಅಸ್ತ್ರಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತ, ಅದ್ಭುತ ಯೋಧನಾದರೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾರನು ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಓ ಸಂಜಯ, ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ಆಶಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.213
यदाऽश्रौषं चास्मदीयान्महारथा-
न्व्यवस्थितानर्जुनस्यान्तकाय।
संशप्तकान्निहतानर्जुनेन ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१३ ॥
ಅರ್ಜುನನ ಮರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಮ್ಮ ಮಹಾರಥರು, ಸಂಶಪ್ತಕರು, ಅರ್ಜುನನಿಂದ ಹತರಾದರು ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಓ ಸಂಜಯ, ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ಆಶಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.214
यदाऽश्रौषं व्यूहमभेद्यमन्यै-
र्भारद्वाजेनात्तशस्त्रेण गुप्तम्।
भित्त्वा सौभद्रं वीरमेकं प्रविष्टं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१४ ॥
ಇತರರಿಗೆ ಭೇದಿಸಲಾಗದ ವ್ಯೂಹವನ್ನು, ಭಾರದ್ವಾಜನ (ದ್ರೋಣನ) ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ವೀರ ಸೌಭದ್ರ (ಅಭಿಮನ್ಯು) ಒಬ್ಬನೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಓ ಸಂಜಯ, ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ಆಶಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.215
यदाऽभिमन्युं परिवार्य बालं ।
सर्वे हत्त्वा हृष्टरूपा बभूवुः।
महारथाः पार्थमशक्नुवन्त-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१५ ॥
ಬಾಲಕ ಅಭಿಮನ್ಯುವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಎಲ್ಲರೂ ಅವನನ್ನು ಕೊಂದು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಾಗ, ಪಾರ್ಥನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ, ಓ ಸಂಜಯ, ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.216
यदाऽश्रौषमभिमन्युं निहत्य ।
हर्षान्मूढान्क्रोशतो धार्तराष्ट्रान्।
क्रोधादुक्तं सैन्धवे चार्जुनेन ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१६ ॥
ಅಭಿಮನ್ಯುವನ್ನು ಕೊಂದು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮೂಢರಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳ ಬಗ್ಗೆ, ಕೋಪದಿಂದ ಅರ್ಜುನನು ಸೈಂಧವನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಓ ಸಂಜಯ, ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.217
यदाऽश्रौषं सैन्धवार्थे प्रतिज्ञां ।
प्रतिज्ञातां तद्वधायार्जुनेन।
सत्यां तीर्णां शत्रुमध्ये च तेन ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१७ ॥
ಸೈಂಧವನ ವಧೆಗಾಗಿ ಅರ್ಜುನನು ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಶತ್ರುಗಳ ನಡುವೆ ಅವನಿಂದ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಈಡೇರಿತೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಓ ಸಂಜಯ, ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.218
यदाऽश्रौषं श्रान्तहये धनंजये ।
मुक्त्वा हयान्पाययित्वोपवृत्तान्।
पुनर्युक्त्वा वासुदेवं प्रयातं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१८ ॥
ದಣಿದ ಕುದುರೆಗಳಿದ್ದ ಧನಂಜಯನು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿ, ನೀರು ಕುಡಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಿ ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಹೂಡಿಕೊಂಡು ಹೊರಟನೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಓ ಸಂಜಯ, ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.219
यदाऽश्रौषं वाहनेष्वक्षमेषु ।
रथोपस्थे तिष्ठता पाण्डवेन।
सर्वान्योधान्वारितानर्जुनेन ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१९ ॥
ವಾಹನಗಳು ಸಮರ್ಥವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ರಥದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಪಾಂಡವ ಅರ್ಜುನನು ಎಲ್ಲಾ ಯೋಧರನ್ನು ತಡೆದನೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಓ ಸಂಜಯ, ಆಗ ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.1.220
यदाऽश्रौषं नागबलैः सुदुःसहं ।
द्रोणानीकं युयुधानं प्रमथ्य।
यातं वार्ष्णेयं यत्र तौ कृष्णपार्थौ ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२० ॥
ಸಂಜಯ, ಆನೆಗಳ ಸೇನೆಯಿಂದ ಅತಿ ದುಸ್ಸಹವಾದ ದ್ರೋಣನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಯುಯುಧಾನನು ಮಥಿಸಿದನೆಂದೂ, ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ (ಕೃಷ್ಣ) ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದನೆಂದೂ, ಆ ಇಬ್ಬರು ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಥರು ಅಲ್ಲಿದ್ದರೆಂದೂ ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಆಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.1.221
यदाऽश्रौषं कर्णमासाद्य मुक्तं ।
वधाद्भीमं कुत्सयित्वा वचोभिः।
धनुष्कोट्याऽऽतुद्य कर्णेन वीरं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२१ ॥
ಸಂಜಯ, ಕರ್ಣನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಭೀಮನು ಮರಣದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿದನೆಂದೂ, ಕರ್ಣನು ಮಾತುಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿ ಬಿಲ್ಲಿನ ತುದಿಯಿಂದ ಆ ವೀರನನ್ನು ಹೊಡೆದನೆಂದೂ ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಆಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.1.222
यदा द्रोणः कृतवर्मा कृपश्च ।
कर्णो द्रौणिर्मद्रराजश्च शूरः।
अमर्षयन्सैन्धवं वध्यमानं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२२ ॥
ಸಂಜಯ, ದ್ರೋಣ, ಕೃತವರ್ಮ, ಕೃಪ, ಕರ್ಣ, ದ್ರೋಣನ ಮಗ (ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ), ಶೂರನಾದ ಮದ್ರರಾಜ ಇವರು ಸೈಂಧವನನ್ನು (ಜಯದ್ರಥನನ್ನು) ವಧಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಕೋಪಗೊಂಡರೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಆಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.1.223
यदाऽश्रौषं देवराजेन दत्तां ।
दिव्यां शक्तिं व्यंसितां माधवेन।
घटोत्कचे राक्षसे घोररूपे ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२३ ॥
ಸಂಜಯ, ಇಂದ್ರನು ನೀಡಿದ ದಿವ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಧವ (ಕೃಷ್ಣ) ಭಯಂಕರ ರೂಪದ ರಾಕ್ಷಸ ಘಟೋತ್ಕಚನ ಮೇಲಿನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿದನೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಆಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.1.224
यदाऽश्रौषं कर्णघटोत्कचाभ्यां ।
युद्धे मुक्तां सूतपुत्रेण शक्तिम्।
यया वध्यः समरे सव्यसाची ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२४ ॥
ಸಂಜಯ, ಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಘಟೋತ್ಕಚರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೂತಪುತ್ರನು ಯಾವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸವ್ಯಸಾಚಿ (ಅರ್ಜುನ) ವಧಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದವನಾದನೋ ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಆಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.1.225
यदाऽश्रौषं द्रोणमाचार्यमेकं ।
धृष्टद्युम्नेनाभ्यतिक्रम्य धर्मम्।
रथोपस्थे प्रायगतं विशस्तं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२५ ॥
ಸಂಜಯ, ಆಚಾರ್ಯ ದ್ರೋಣನು ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಮೀರಿ ರಥದ ಮೇಲೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು ಮರಣದ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ವಿಜಯದ ಆಶೆ ನಾನು ಇಡಲಿಲ್ಲ.
1.1.226
यदाऽश्रौषं द्रौणिना द्वैरथस्थं ।
माद्रीसुतं नकुलं लोकमध्ये।
समं युद्धे मण्डलेभ्यश्चरन्तं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२६ ॥
ಸಂಜಯ, ದ್ರೋಣನ ಮಗನು ದ್ವಂದ್ವ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಮಾದ್ರಿಯ ಮಗ ನಕುಲನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನೆಂದು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಲನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವನನ್ನು ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ವಿಜಯದ ಆಶೆ ನಾನು ಇಡಲಿಲ್ಲ.
1.1.227
यदा द्रोणे निहते द्रोणपुत्रो ।
नारायणं दिव्यमस्त्रं विकुर्वन्।
नैषामन्तं गतवान्पाण्डवानां ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२७ ॥
ಸಂಜಯ, ದ್ರೋಣನು ಹತನಾದ ಬಳಿಕ ದ್ರೋಣನ ಮಗನು ದಿವ್ಯ ನಾರಾಯಣಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ಪಾಂಡವರ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ತಲುಪಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ವಿಜಯದ ಆಶೆ ನಾನು ಇಡಲಿಲ್ಲ.
1.1.228
यदाऽश्रौषं भीमसेनेन पीतं ।
रक्तं भ्रातुर्युधि दुःशासनस्य।
निवारितं नान्यतमेन भीमं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२८ ॥
ಸಂಜಯ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೀಮಸೇನನು ತನ್ನ ಸಹೋದರ ದುಃಶಾಸನನ ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿದನೆಂದು, ಭೀಮನನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ತಡೆಯಲಿಲ್ಲವೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ವಿಜಯದ ಆಶೆ ನಾನು ಇಡಲಿಲ್ಲ.
1.1.229
यदाऽश्रौषं कर्णमत्यन्तशूरं ।
हतं पार्थेनाहवेष्वप्रधृष्यम्।
तस्मिन्भ्रातृणां विग्रहे देवगुह्ये ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२९ ॥
ಸಂಜಯ, ಅತ್ಯಂತ ಶೂರನಾದ, ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಜೇಯನಾದ ಕರ್ಣನು ಪಾರ್ಥನಿಂದ ಹತನಾದನೆಂದು, ಸಹೋದರರ ಆ ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ, ದೇವರ ರಹಸ್ಯವಾದ ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ವಿಜಯದ ಆಶೆ ನಾನು ಇಡಲಿಲ್ಲ.
1.1.230
यदाऽश्रौषं द्रोणपुत्रं च शूरं ।
दुःशासनं कृतवर्माणमुग्रम्।
युधिष्टिरं धर्मराजं जयन्तं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३० ॥
ಸಂಜಯ, ದ್ರೋಣನ ಮಗ, ಶೂರ ದುಃಶಾಸನ, ಉಗ್ರ ಕೃತವರ್ಮ, ಮತ್ತು ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಜಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ವಿಜಯದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ನನಗಿಲ್ಲ.
1.1.231
यदाऽश्रौषं निहतं मद्रराजं ।
रणे शूरं धर्मराजेन सूत।
सदा सङ्ग्रामे स्प्रधते यस्तु कृष्णं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३१ ॥
ಸಂಜಯ, ರಣದಲ್ಲಿ ಶೂರ ಮದ್ರರಾಜನು ಧರ್ಮರಾಜನಿಂದ ಹತನಾದನೆಂದು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕೃಷ್ಣನೊಡನೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದವನು ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ವಿಜಯದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ನನಗಿಲ್ಲ.
1.1.232
यदाऽश्रौषं कलहद्यूतमूलं ।
मायाबलं सौबलं पाण्डवेन।
हतं सङ्ग्रामे सहदेवेन पापं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३२ ॥
ಸಂಜಯ, ಕಲಹ ಮತ್ತು ಜೂಜಿನ ಮೂಲ, ಮಾಯಾಬಲದ ಸೌಬಲ (ಶಕುನಿ) ಪಾಂಡವನಾದ ಸಹದೇವನಿಂದ ರಣದಲ್ಲಿ ಹತನಾದನೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆ ಪಾಪಿಯ ಕುರಿತು, ವಿಜಯದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ನನಗಿಲ್ಲ.
1.1.233
यदाऽश्रौषं श्रान्तमेकं शयानं ।
ह्रदं गत्वा स्तम्भयित्वा तदम्भः।
दुर्योधनं विरथं भग्नशक्तिं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३३ ॥
ಸಂಜಯ, ದಣಿದು ಒಬ್ಬನೇ ಮಲಗಿದ್ದ ದುರ್ಯೋಧನನು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅದರ ನೀರನ್ನು ತಡೆದ ನಂತರ, ರಥವಿಲ್ಲದೆ ಶಕ್ತಿ ಭಗ್ನನಾಗಿದ್ದಾನೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ವಿಜಯದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ನನಗಿಲ್ಲ.
1.1.234
यदाऽश्रौषं पाण्डवांस्तिष्ठमानान् ।
गत्वा ह्रदे वासुदेवेन सार्धम्।
अमर्षणं धर्षयतः सुतं मे ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३४ ॥
ಸಂಜಯ, ಪಾಂಡವರು ವಾಸುದೇವನೊಡನೆ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನಿಂತು, ನನ್ನ ಅಸಹನೆಯ ಮಗನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ವಿಜಯದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ನನಗಿಲ್ಲ.
1.1.235
यदाऽश्रौषं विविधांश्चित्रमार्गान् ।
गदायुद्धे मण्डलशश्चरन्तम्।
मिथ्या हतं वासुदेवस्य बुद्ध्या ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३५ ॥
ವಿವಿಧ ವಿಚಿತ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಗದಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಬುದ್ಧಿಯ ಮೋಸದಿಂದ ಸುಳ್ಳಾಗಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಸಂಜಯಾ, ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಆಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.1.236
यदाऽश्रौषं द्रोणपुत्रादिभिस्तै-
र्हतान्पञ्चालान्द्रौपदेयांश्च सुप्तान्।
कृतं बीभत्समयशस्यं च कर्म ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३६ ॥
ದ್ರೋಣನ ಮಗ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪಾಂಚಾಲರನ್ನು ಮತ್ತು ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಲಗಿದ್ದಾಗ ಕೊಂದರು, ಅಸಹ್ಯಕರ ಮತ್ತು ಅಪಕೀರ್ತಿಕರ ಕೃತ್ಯ ನಡೆಯಿತು ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಸಂಜಯಾ, ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಆಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.1.237
यदाऽश्रौषं भीमसेनानुयाते-
नाश्वत्थाम्ना परमास्त्रं प्रयुक्तम्।
क्रुद्धेनैषीकमवधीद्येन गर्भं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३७ ॥
ಭೀಮಸೇನನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದಾಗ ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಪರಮಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು, ಅದರಿಂದ ಏಷೀಕಾಸ್ತ್ರ ಗರ್ಭವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿತು ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಸಂಜಯಾ, ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಆಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.1.238
यदाऽश्रौषं ब्रह्मशिरोऽर्जुनेन ।
स्वस्तीत्युक्त्वाऽस्त्रमस्त्रेण शान्तम्।
अश्वत्थाम्ना मणिरत्नं च दत्तं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३८ ॥
ಅರ್ಜುನನು 'ಸ್ವಸ್ತಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿದನು, ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಮಣಿರತ್ನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಸಂಜಯಾ, ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಆಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.1.239
यदाऽश्रौषं द्रोणपुत्रेण गर्भे ।
वैराट्या वै पात्यमाने महास्त्रैः।
संजीवयामीति हरेः प्रतिज्ञां ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३९ ॥
ದ್ರೋಣನ ಮಗನು ವಿರಾಟನ ಮಗಳ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಹಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವಾಗ, 'ಇದನ್ನು ನಾನು ಪುನರ್ಜೀವಗೊಳಿಸುವೆನು' ಎಂಬ ಹರಿಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಿದ್ದರೂ, ಆಗಲೇ, ಓ ಸಂಜಯ, ನನಗೆ ವಿಜಯದ ಆಶೆ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದೆ.
1.1.240
द्वैपायनः केशवो द्रोणपुत्रं ।
परस्पेरणाभिशापैः शशाप।
बुद्ध्वा चाहं बुद्धिहीनोऽद्य सूत ।
संतप्ये वै पुत्रपौत्रैश्च हीनः ॥ १.१.२४० ॥
ದ್ವೈಪಾಯನನು ಮತ್ತು ಕೇಶವನು ದ್ರೋಣನ ಮಗನನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಶಾಪಗಳಿಂದ ಶಪಿಸಿದರು. ಓ ಸೂತ, ಇದನ್ನು ತಿಳಿದೂ ಇಂದು ನಾನು ಬುದ್ಧಿಹೀನನಾಗಿ, ಮಕ್ಕಳು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಸಂತಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
1.1.241
शोच्या गान्धारी पुत्रपौत्रैर्विहीना ।
तथा वध्वा पितृभिर्भ्रातृभिश्च।
कृतं कार्यं दुष्करं पाण्डवेयैः ।
प्राप्तं राज्यमसपत्नं पुनस्तैः ॥ १.१.२४१ ॥
ಮಕ್ಕಳು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಗಾಂಧಾರಿ ಶೋಚನೀಯಳು; ಸೊಸೆಯರು, ತಂದೆಯರು, ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಪಾಂಡವರು ಕಷ್ಟಕರ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದರು; ಮತ್ತೆ ಎದುರಾಳಿಯಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದರು.
1.1.242
कष्टं युद्धे दश शेषाः श्रुता मे ।
त्रयोऽस्माकं पाण्डवानां च सप्त।
द्व्यूना विंशतिराहताऽक्षौहिणीनां ।
तस्मिन्सङ्ग्रामे भैरवे क्षत्रियाणाम् ॥ १.१.२४२ ॥
ಆ ಭಯಂಕರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಇಪ್ಪತ್ತು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆಗಳು ಹತವಾದವು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಉಳಿದವೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದೆ — ನಮ್ಮದು ಮೂರು, ಪಾಂಡವರದು ಏಳು. ಅದು ಕಷ್ಟಕರ.
1.1.243
तमस्त्वतीव विस्तीर्णं मोह आविशतीव माम् ।
संज्ञां नोपलभे सूत मनो विह्वलतीव मे ॥ १.१.२४३ ॥
ಅತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕತ್ತಲೆ ಆವರಿಸುತ್ತಿದೆ; ಮೋಹ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿರುವಂತಿದೆ. ಓ ಸೂತ, ನನಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಅರಿವಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಕಳವಳಗೊಂಡಿದೆ.
1.1.244
इत्युक्त्वा धृतराष्ट्रोऽथ विलप्य बहु दुःखितः ।
मूर्च्छितः पुनराश्वस्तः संजयं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.१.२४४ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಬಹಳ ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದನು. ಮತ್ತೆ ಮೂರ್ಛಿತನಾಗಿ, ಪುನಃ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಜಯನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
1.1.245
संजयैवं गते प्राणांस्त्यक्तुमिच्छामि मा चिरम् ।
स्तोकं ह्यपि न पश्यामि फलं जीवितधारणे ॥ १.१.२४५ ॥
ಸಂಜಯ, ಹೀಗಾದ ಮೇಲೆ ನಾನು ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ತಡವಿಲ್ಲದೆ ತ್ಯಜಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಪ್ರಯೋಜನ ನನಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
1.1.246
तं तथा वादिनं दीनं विलपन्तं महीपतिम् ।
निःश्वसन्तं यथा नागं मुह्यमानं पुनः पुनः ॥ १.१.२४६ ॥
ಹಾಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ, ದೀನನಾಗಿ ಪ್ರಲಾಪಿಸುತ್ತ, ಆನೆಯಂತೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಡುತ್ತ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಮೂರ್ಛೆಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಆ ರಾಜನನ್ನು (ಸಂಜಯ ನೋಡಿದನು).
1.1.247
गावल्गणिरिदं धीमान्महार्थं वाक्यमब्रवीत् ।
श्रुतवानसि वै राजन्महोत्साहान्महाबलान् ॥ १.१.२४७ ॥
ಗವಲ್ಗಣನ ಮಗನಾದ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಸಂಜಯ ಈ ಮಹತ್ತರ ಅರ್ಥವುಳ್ಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು: "ರಾಜನೇ, ಮಹಾ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಮಹಾ ಬಲವುಳ್ಳವರ ಕುರಿತು ನೀವು ಕೇಳಿದ್ದೀರಿ."
1.1.248
द्वैपायनस्य वदतो नारदस्य च धीमतः ।
महत्सु राजवंशेषु गुणैः समुदितेषु च ॥ १.१.२४८ ॥
ದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ) ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತ ನಾರದ ಹೇಳಿದ (ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೀವು ಕೇಳಿದ್ದೀರಿ) — ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಹಾ ರಾಜವಂಶಗಳ ಕುರಿತು.
1.1.249
जातान्दिव्यास्त्रविदुषः शक्रप्रतिमतेजसः ।
धर्मेण पृथिवीं जित्वा यज्ञैरिष्ट्वाप्तदक्षिणैः ॥ १.१.२४९ ॥
(ಹುಟ್ಟಿದವರು), ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವರು, ಇಂದ್ರನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಸಮಾನರು, ಧರ್ಮದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದು ಸಮೃದ್ಧ ದಕ್ಷಿಣೆಯುಳ್ಳ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ (ದೇವತೆಗಳನ್ನು) ಪೂಜಿಸಿದವರು.
1.1.250
अस्मिँल्लोके यशः प्राप्य ततः कालवशं गतान् ।
शैब्यं महारथं वीरं सृंजयं जयतां वरम् ॥ १.१.२५० ॥
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ನಂತರ ಕಾಲದ ವಶಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮಹಾರಥ ವೀರ ಶೈಬ್ಯನನ್ನು ಮತ್ತು ಜಯಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೃಂಜಯನನ್ನು (ಕೂಡ).
1.1.251
बाह्लीकं दमनं चैद्यं शर्यातिमजितं नलम् ॥ १.१.२५१ ॥
ಬಾಹ್ಲೀಕ, ದಮನ, ಚೈದ್ಯ, ಶರ್ಯಾತಿ, ಅಜಿತ ಮತ್ತು ನಳ (ಕೂಡ).
1.1.252
विश्वामित्रममित्रघ्नमम्बरीषं महाबलम् ।
मरुत्तं मनुमिक्ष्वाकुं गयं भरतमेव च ॥ १.१.२५२ ॥
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ಶತ್ರುಘ್ನ, ಮಹಾಬಲ ಅಂಬರೀಷ, ಮರುತ್ತ, ಮನು, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು, ಗಯ ಮತ್ತು ಭರತ (ಕೂಡ).
1.1.253
रामं दाशरथिं चैव शशबिन्दुं भगीरथम् ।
कृतवीर्यं महाभागं तथैव जनमेजयम् ॥ १.१.२५३ ॥
ದಶರಥನ ಮಗ ರಾಮ, ಶಶಬಿಂದು, ಭಗೀರಥ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯ ಕೃತವೀರ್ಯ ಮತ್ತು ಜನಮೇಜಯ (ಕೂಡ).
1.1.254
ययातिं शुभकर्माणं देवैर्यो याजितः स्वयम् ।
चैत्ययूपाङ्किता भूमिर्यस्येयं सवनाकरा ॥ १.१.२५४ ॥
ಶುಭಕರ್ಮಿ ಯಯಾತಿ, ದೇವತೆಗಳೇ ಸ್ವತಃ ಯಾಗ ಮಾಡಿಸಿದವನು, ಯೂಪ ಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಸೋಮಯಾಗಗಳ ಖನಿಯಾದ ಈ ಭೂಮಿ ಯಾರದೋ ಅವನು (ಕೂಡ).
1.1.255
इति राज्ञां चतुर्विंशन्नारदेन सुरर्षिणा ।
पुत्रशोकाभितप्ताय पुरा श्वैत्याय कीर्तितम् ॥ १.१.२५५ ॥
ಹೀಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ರಾಜರನ್ನು, ಹಿಂದೆ ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾದ ಶ್ವೈತ್ಯನಿಗೆ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನು ವರ್ಣಿಸಿದನು.
1.1.256
तेभ्यश्चान्ये गताः पूर्वं राजानो बलवत्तराः ।
महारथा महात्मानः सर्वैः समुदिता गुणैः ॥ १.१.२५६ ॥
ಅವರಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಶಾಲಿಗಳಾದ ಇತರ ರಾಜರು ಕಳೆದು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಮಹಾರಥರು, ಮಹಾತ್ಮರು, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರು.
1.1.257
पूरुः कुरुर्यदुः शूरो विष्वगश्वो महाद्युतिः ।
अणुहो युवनाश्वश्च ककुत्स्थो विक्रमी रघुः ॥ १.१.२५७ ॥
ಪೂರು, ಕುರು, ಯದು, ಶೂರ ವಿಷ್ವಗಶ್ವ, ಮಹಾದ್ಯುತಿ, ಅಣುಹ, ಯುವನಾಶ್ವ, ಕಕುತ್ಸ್ಥ, ಪರಾಕ್ರಮಿ ರಘು.
1.1.258
विजयो वीतिहोत्रोऽह्गो भवः श्वेतो बृहद्गुरुः ।
उशीनरः शतरथः कङ्को दुलिदुहो द्रुमः ॥ १.१.२५८ ॥
ವಿಜಯ, ವೀತಿಹೋತ್ರ, ಅಂಗ, ಭವ, ಶ್ವೇತ, ಬೃಹದ್ಗುರು, ಉಶೀನರ, ಶತರಥ, ಕಂಕ, ದುಲಿದುಹ, ದ್ರುಮ.
1.1.259
दम्भोद्भवः परो वेनः सगरः संकृतिर्निमिः ।
अजेयः परशुः पुण्ड्रः शंभुर्देवावृधोऽनघः ॥ १.१.२५९ ॥
ದಂಭೋದ್ಭವ, ಪರ ವೇನ, ಸಗರ, ಸಂಕೃತಿ, ನಿಮಿ, ಅಜೇಯ, ಪರಶು, ಪುಂಡ್ರ, ಶಂಭು, ದೇವಾವೃಧ, ಅನಘ.
1.1.260
देवाह्वयः सुप्रतिमः सुप्रतीको बृहद्रथः ।
महोत्साहो विनीतात्मा सुक्रतुर्नैषधो नलः ॥ १.१.२६० ॥
ದೇವಾಹ್ವಯ, ಸುಪ್ರತಿಮ, ಸುಪ್ರತೀಕ, ಬೃಹದ್ರಥ, ಮಹೋತ್ಸಾಹ, ವಿನೀತಾತ್ಮ, ಸುಕ್ರತು, ನೈಷಧ ನಳ.
1.1.261
सत्यव्रतः शान्तभयः सुमित्रः सुबलः प्रभुः ।
जानुजङ्घोऽनरण्योऽर्कः प्रियभृत्यः शुचिव्रतः ॥ १.१.२६१ ॥
ಸತ್ಯವ್ರತ, ಶಾಂತಭಯ, ಸುಮಿತ್ರ, ಸುಬಲ, ಪ್ರಭು, ಜಾನುಜಂಘ, ಅನರಣ್ಯ, ಅರ್ಕ, ಪ್ರಿಯಭೃತ್ಯ, ಶುಚಿವ್ರತ.
1.1.262
बलबन्धुर्निरामर्दः केतुशृङ्गो बृहद्बलः ।
धृष्टकेतुर्बृहत्केतुर्दीप्तकेतुर्निरामयः ॥ १.१.२६२ ॥
ಬಲಬಂಧು, ನಿರಾಮರ್ದ, ಕೇತುಶೃಂಗ, ಬೃಹದ್ಬಲ, ಧೃಷ್ಟಕೇತು, ಬೃಹತ್ಕೇತು, ದೀಪ್ತಕೇತು, ನಿರಾಮಯ.
1.1.263
अविक्षिच्चपलो धूर्तः कृतबन्धुर्दृढेषुधिः ।
महापुराणसंभाव्यः प्रत्यङ्गः परहा श्रुतिः ॥ १.१.२६३ ॥
ಅವಿಕ್ಷಿತ್, ಚಪಲ, ಧೂರ್ತ, ಕೃತಬಂಧು, ದೃಢೇಷುಧಿ, ಮಹಾಪುರಾಣಸಂಭಾವ್ಯ, ಪ್ರತ್ಯಂಗ, ಪರಹಾ, ಶ್ರುತಿ.
1.1.264
एते चान्ये च राजानः शतशोऽथ सहस्रशः ।
श्रूयन्ते शतशश्चान्ये सङ्ख्याताश्चैव पद्मशः ॥ १.१.२६४ ॥
ಇವರು ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜರು ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ; ಇತರರು ನೂರಾರು ಎಂದು ಕೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಪದ್ಮಗಳಾಗಿಯೂ ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
1.1.265
हित्वा सुविपुलान्भोगान्बुद्धिमन्तो महाबलाः ।
राजानो निधनं प्राप्तास्तव पुत्रैर्महत्तरः ॥ १.१.२६५ ॥
ಅಪಾರ ಭೋಗಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತರೂ ಮಹಾಬಲರೂ ಆದ ರಾಜರು ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರಿಂದ ಮಹಾ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು.
1.1.266
येषां दिव्यानि कर्माणि विक्रमस्त्याग एव च ।
माहात्म्यमपि चास्तिक्यं सत्यं शौचं दयाऽर्जवम् ॥ १.१.२६६ ॥
ಯಾರ ದಿವ್ಯ ಕರ್ಮಗಳು, ಪರಾಕ್ರಮ, ತ್ಯಾಗ, ಮಹಿಮೆ, ಆಸ್ತಿಕ್ಯ, ಸತ್ಯ, ಶೌಚ, ದಯೆ, ಋಜುತ್ವ ಇದ್ದವೋ.
1.1.267
विद्वद्भिः कथ्यते लोके पुराणैः कविसत्तमैः ।
सर्वर्द्धिगुणसंपन्नास्ते चापि निधनं गताः ॥ १.१.२६७ ॥
ಪಂಡಿತರಿಂದ, ಪುರಾಣಗಳಿಂದ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಗಳಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೀರ್ತಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಎಲ್ಲ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ ಅವರೂ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು.
1.1.268
तव पुत्रा दुरात्मानः प्रतप्ताश्चैव मन्युना ।
लुब्धा दुर्वृत्तभूयिष्ठा न ताञ्छोचितुमर्हसि ॥ १.१.२६८ ॥
ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ದುರಾತ್ಮರು, ಕೋಪದಿಂದ ಸುಟ್ಟವರು, ಲೋಭಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದುರ್ನಡತೆಯುಳ್ಳವರು; ಅವರಿಗಾಗಿ ನೀವು ಶೋಕಿಸಬಾರದು.
1.1.269
श्रुतवानसि मेधावी बुद्धिमान्प्राज्ञसंमतः ।
येषां शास्त्रानुगा बुद्धिर्न ते मुह्यन्ति भारत ॥ १.१.२६९ ॥
ನೀವು ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಮೇಧಾವಿಗಳು, ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು; ಓ ಭರತವಂಶಜನೇ, ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರು ಮೋಹಕ್ಕೊಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
1.1.270
निग्रहानुग्रहौ चापि विदितौ ते नराधिप ।
नात्यन्तमेवानुवृत्तिः कार्या ते पुत्ररक्षणे ॥ १.१.२७० ॥
ಓ ನರಾಧಿಪನೇ, ದಂಡ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹ ಎರಡೂ ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿವೆ; ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನೀವು ಅತಿಯಾಗಿ ಒಲಿಯಬಾರದು.
1.1.271
भवितव्यं तथा तच्च नानुशोचितुमर्हसि ।
दैवं पुरुषकारेण को निवर्तितुमर्हति ॥ १.१.२७१ ॥
ನಡೆಯಬೇಕಾದದ್ದು ನಡೆದಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಶೋಕಿಸಬಾರದು. ದೈವವನ್ನು ಪುರುಷಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಯಾರು ತಡೆಯಬಲ್ಲರು?
1.1.272
विधातृविहितं मार्गं न कश्चिदतिवर्तते ।
कालमूलमिदं सर्वं भावाभावौ सुखासुखे ॥ १.१.२७२ ॥
ವಿಧಾತನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಯಾರೂ ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ; ಇದೆಲ್ಲವೂ ಕಾಲಮೂಲವಾಗಿದೆ — ಇರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ, ಸುಖ ಮತ್ತು ದುಃಖ.
1.1.273
कालः सृजति भूतानि कालः संहरते प्रजाः ।
संहरन्तं प्रजाः कालं कालः शमयते पुनः ॥ १.१.२७३ ॥
ಕಾಲವು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ; ಕಾಲವು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತದೆ; ಸಂಹರಿಸುವ ಕಾಲವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಾಲವೇ ಶಾಂತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
1.1.274
कालो विकुरुते भावान्सर्वांल्लोके शुभाशुभान् ।
कालः संक्षिपते सर्वाः प्रजा विसृजते पुनः ॥ १.१.२७४ ॥
ಕಾಲವು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶುಭ ಮತ್ತು ಅಶುಭವಾದ ಎಲ್ಲ ಭಾವಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ; ಕಾಲವು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
1.1.275
कालः सुप्तेषु जागर्ति कालो हि दुरतिक्रमः ।
कालः सर्वेषु भूतेषु चरत्यविधतः समः ॥ १.१.२७५ ॥
ಕಾಲವು ಮಲಗಿದವರ ನಡುವೆಯೂ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಕಾಲವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ದಾಟಲಾಗದ್ದು. ಕಾಲವು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ, ನಿಯಮವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ.
1.1.276
अतीतानागता भावा ये च वर्तन्ति सांप्रतम् ।
तान्कालनिर्मितान्बुद्ध्वा न संज्ञां हातुमर्हसि ॥ १.१.२७६ ॥
ಭೂತ, ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿರುವ ಭಾವಗಳನ್ನು ಕಾಲದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದವು ಎಂದು ತಿಳಿದು, ನೀನು ನಿನ್ನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಬಿಡಬಾರದು.
1.1.277
इत्येवं पुत्रशोकार्तं धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ।
आश्वास्य स्वस्थमकरोत्सूतो गावल्गणिस्तदा ॥ १.१.२७७ ॥
ಹೀಗೆ ಪುತ್ರ-ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಜನೇಶ್ವರ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ನೀಡಿ, ಗಾವಲ್ಗಣಿಯ ಸೂತನು ಆಗ ಅವನನ್ನು ಸ್ವಸ್ಥಗೊಳಿಸಿದನು.
1.1.278
धृतराष्ट्रोऽपि तच्छ्रुत्वा धृतिमेव समाश्रयत् ।
दिष्ट्येदमागतमिति मत्त्वा स प्राज्ञसत्तमः ॥ १.१.२७८ ॥
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನೂ ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಧೈರ್ಯವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು; ಇದು ದೈವದಿಂದ ಬಂದದ್ದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು.
1.1.279
लोकानां च हितार्थाय कारुण्यान्मुनिसत्तमः ।
अत्रोपनिषदं पुण्यां कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १.१.२७९ ॥
ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕರುಣೆಯಿಂದ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನನು ಇಲ್ಲಿ ಈ ಪವಿತ್ರ ಉಪನಿಷತ್ತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
1.1.280
विद्वद्भिः कथ्यते लोके पुराणे कविसत्तमैः ।
भारताध्ययनं पुण्यमपि पादमधीयतः।
श्रद्दधानस्य पूयन्ते सर्वपापान्यशेषतः ॥ १.१.२८० ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಗಳಿಂದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಯನ ಪುಣ್ಯಕರ; ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಅದರ ಒಂದು ಪಾದವನ್ನಾದರೂ ಓದುವವನ ಸರ್ವ ಪಾಪಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಳೆಯುತ್ತವೆ.
1.1.281
देवा देवर्षयो ह्यत्र तथा ब्रह्मर्षयोऽमलाः ।
कीर्त्यन्ते शुमकर्माणस्तथा यक्षा महोरगाः ॥ १.१.२८१ ॥
ಇಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು, ದೇವರ್ಷಿಗಳು, ನಿರ್ಮಲ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಶುಭಕರ್ಮಿಗಳಾದ ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಮಹಾನಾಗರೂ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
1.1.282
भगवान्वासुदेवश्च कीर्त्यतेऽत्र सनातनः ।
स हि सत्यमृतं चैव पवित्रं पुण्यमेव च ॥ १.१.२८२ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಸನಾತನನಾದ ಭಗವಾನ್ ವಾಸುದೇವನು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನೇ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಋತ; ಪವಿತ್ರನೂ ಪುಣ್ಯಸ್ವರೂಪನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
1.1.283
शाश्वतं ब्रह्म परमं ध्रुवं ज्योतिः सनातनम् ।
यस्य दिव्यानि कर्माणि कथन्ति मनीषिणः ॥ १.१.२८३ ॥
ಶಾಶ್ವತ, ಪರಮ, ಸ್ಥಿರ, ಸನಾತನ ಜ್ಯೋತಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮ ಅವನೇ; ಅವನ ದಿವ್ಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮನೀಷಿಗಳು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
1.1.284
असत्सत्सदसच्चैव यस्माद्विश्वं प्रवर्तते ।
सन्ततिश्च प्रवृत्तिश्च जन्ममृत्युपुनर्भवाः ॥ १.१.२८४ ॥
ಅಸತ್, ಸತ್, ಸದಸತ್ ಯಾವುದರಿಂದ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆಯೋ; ಸಂತತಿ, ಪ್ರವೃತ್ತಿ, ಜನ್ಮ-ಮರಣ-ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಸಹ ಅದರಿಂದಲೇ.
1.1.285
अध्यात्मं श्रूयतें यत्र पञ्चभूतगुणात्मकम् ।
अव्यक्तादि परं यच्च स एव परिगीयते ॥ १.१.२८५ ॥
ಪಂಚಭೂತ ಗುಣಾತ್ಮಕವಾದ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಎಲ್ಲಿ ಕೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೋ, ಅವ್ಯಕ್ತಾದಿಗಳಿಗಿಂತ ಪರವಾದುದು ಯಾವುದೋ—ಅದೇ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
1.1.286
यं ध्यायन्ति सदा मुक्ता ध्यानयोगबलान्विताः ।
प्रतिबिम्बमिवादर्शे पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ॥ १.१.२८६ ॥
ಧ್ಯಾನಯೋಗಬಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮುಕ್ತರು ಯಾರನ್ನು ಸದಾ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರನ್ನು ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಂತೆ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
1.1.287
श्रद्दधानः सदा युक्तः सदा धर्मपरायणः ।
आसेवन्निममध्यायं नरः पापात्प्रमुच्यते ॥ १.१.२८७ ॥
ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳವನು, ಸದಾ ಸಂಯಮಿಯಾದವನು, ಸದಾ ಧರ್ಮಪರಾಯಣನಾದ ಮನುಷ್ಯನು ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿದರೆ ಪಾಪದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
1.1.288
अनुक्रमणिकाध्यायं भारतस्येममादितः ।
आस्तिकः सततं शृण्वन्न कृच्छ्रेष्ववसीदति ॥ १.१.२८८ ॥
ಮಹಾಭಾರತದ ಈ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕಾ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಆದಿಯಿಂದಲೇ ಆಸ್ತಿಕನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೇಳಿದರೆ, ಕಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಕುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ.
1.1.289
उभे सन्ध्ये जपन्किंचित्सद्यो मुच्येत किल्बिषात् ।
अनुक्रमण्या यावत्स्यादह्नारात्र्या च संचितम् ॥ १.१.२८९ ॥
ಎರಡು ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಜಪಿಸಿದರೆ, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಿತವಾದ ಪಾಪದಷ್ಟು ತಕ್ಷಣ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
1.1.290
भारतस्य वपुर्ह्येतत्सत्यं चामृतमेव च ।
नवनीतं यथा दध्नो द्विपदां ब्राह्मणो यथा ॥ १.१.२९० ॥
ಇದೇ ಮಹಾಭಾರತದ ದೇಹ; ಇದೇ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಮೃತ. ಮೊಸರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆಯಂತೆ, ದ್ವಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಂತೆ.
1.1.291
आरण्यकं च वेदेभ्य ओषधिभ्योऽमृतं यथा ।
ह्रदानामुदधिः श्रेष्ठो गौर्वरिष्ठा चतुष्पदाम् ॥ १.१.२९१ ॥
ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಆರಣ್ಯಕದಂತೆ, ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೃತದಂತೆ, ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗರ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದಂತೆ, ಚತುಷ್ಪಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಸು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದಂತೆ.
1.1.292
यथैतानीतिहासानां तथा भारतमुच्यते ।
यश्चैनं श्रावयेच्छ्राद्धे ब्राह्मणान्पादमन्ततः ॥ १.१.२९२ ॥
ಇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ಭಾರತವೂ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಪಾದವನ್ನಾದರೂ ಕೇಳಿಸುವವನು.
1.1.293
अक्षय्यमन्नपानं वै पितृंस्तस्योपतिष्ठते ।
इतिहासपुराणाभ्यां वेदं समुपबृंहयेत् ॥ १.१.२९३ ॥
ಅವನ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಷಯವಾದ ಅನ್ನಪಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇತಿಹಾಸ-ಪುರಾಣಗಳಿಂದ ವೇದವನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕು.
1.1.294
बिभेत्यल्पश्रुताद्वेदो मामयं प्रतरिष्यति ।
कार्ष्णं वेदमिमं विद्वाञ्श्रावयित्वार्थमश्नुते ॥ १.१.२९४ ॥
'ಇವನು ನನ್ನನ್ನು ಮೀರಿಸುವನು' ಎಂದು ಅಲ್ಪಶ್ರುತನಿಂದ ವೇದ ಭಯಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಷ್ಣ ವೇದವನ್ನು ಕೇಳಿಸಿದ ವಿದ್ವಾಂಸ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
1.1.295
भ्रूणहत्यादिकं चापि पापं जह्यादसंशयम् ।
य इमं शुचिरध्यायं पठेत्पर्वणि पर्वणि ॥ १.१.२९५ ॥
ಭ್ರೂಣಹತ್ಯೆ ಮೊದಲಾದ ಪಾಪವನ್ನೂ ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ, ಶುಚಿಯಾಗಿ ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಠಿಸುವವನು.
1.1.296
अधीतं भारतं तेन कृत्स्नं स्यादिति मे मतिः ।
यश्चैनं शृणुयान्नित्यमार्षं श्रद्धासमन्वितः ॥ १.१.२९६ ॥
ಅವನು ಭಾರತವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದಿದಂತೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನಿತ್ಯವೂ ಈ ಋಷಿಗ್ರಂಥವನ್ನು ಕೇಳುವವನು.
1.1.297
स दीर्घमायुः कीर्तिं च स्वर्गतिं चाप्नुयान्नरः ।
एकतश्चतुरो वेदा भारतं चैतदेकतः ॥ १.१.२९७ ॥
ಆ ಮನುಷ್ಯನು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ, ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಒಂದೆಡೆ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳು, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಈ ಭಾರತ.
1.1.298
पुरा किल सुरैः सर्वैः समेत्य तुलया धृतम् ।
चतुर्भ्यः सरहस्येभ्यो वेदेभ्यो ह्यधिकं यदा ॥ १.१.२९८ ॥
ಹಿಂದೆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಸೇರಿ ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ ತೂಗಿದಾಗ, ಇದು ರಹಸ್ಯೋಪದೇಶಗಳ ಸಹಿತ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಾರವಾಗಿತ್ತು.
1.1.299
तदाप्रभृति लोकेऽस्मिन्महाभारतमुच्यते ।
महत्त्वे च गुरुत्वे च ध्रियमाणं यतोऽधिकम् ॥ १.१.२९९ ॥
ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಹಾಭಾರತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಭಾರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
1.1.300
महत्त्वाद्भारवत्त्वाच्च महाभारतमुच्यते ।
निरुक्तमस्य यो वेद सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १.१.३०० ॥
ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಭಾರದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದನ್ನು ಮಹಾಭಾರತ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ನಿರುಕ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
1.1.301
तपो नकल्कोऽध्ययनं नकल्कः ।
स्वाभाविको वेदविधिर्नकल्कः।
प्रसह्य वित्ताहरणं नकल्क-
स्तान्येव भावोपहतानि कल्कः ॥ १.१.३०१ ॥
ತಪಸ್ಸು ಕಲ್ಮಷವಲ್ಲ, ಅಧ್ಯಯನವೂ ಕಲ್ಮಷವಲ್ಲ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವೇದವಿಧಿಯೂ ಕಲ್ಮಷವಲ್ಲ. ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಧನಾಪಹರಣವೂ ಕಲ್ಮಷವಲ್ಲ; ಆದರೆ ಭಾವದಿಂದ ಕೆಟ್ಟಾಗ ಅವೇ ಕಲ್ಮಷವಾಗುತ್ತವೆ.