ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयमुदीरयेत् ॥ १.१.१ ॥
ନାରାୟଣ, ନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନରଙ୍କୁ ଏବଂ ଦେବୀ ସରସ୍ଵତୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ତା'ପରେ 'ଜୟ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
1.1.2
नारायणं सुरगुरुं जगदेकनाथं ।
भक्तप्रियं सकललोकनमस्कृतं च।
त्रैगुण्यवर्जितमजं विभुमाद्यमीशं ।
वन्दे भवघ्नममरासुरसिद्धवन्द्यम् ॥ १.१.२ ॥
ଦେବଗୁରୁ, ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ନାଥ, ଭକ୍ତପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ, ତ୍ରିଗୁଣରହିତ, ଅଜ, ବିଭୁ, ଆଦ୍ୟ ଈଶ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ମୁଁ ବନ୍ଦନା କରେ; ଭବବନ୍ଧନ ନାଶକ, ଦେବ-ଅସୁର-ସିଦ୍ଧଙ୍କ ବନ୍ଦନୀୟ।
1.1.3
नमो धर्माय महते नमः कृष्णाय वेधसे ।
ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्य धर्मान्वक्ष्यामि शाश्वतान् ॥ १.१.३ ॥
ମହାନ ଧର୍ମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ କହିବି।
1.1.4
ॐ नमो भगवते वासुदेवाय ।
ॐ नमः पितामहाय। ॐ नमः प्रजापतिभ्यः।
ॐ नमः कृष्णद्वैपायनाय ।
ॐ नमः सर्वविघ्नविनायकेभ्यः ॥ १.१.४ ॥
ଓଁ, ଭଗବାନ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଓଁ, ପିତାମହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଓଁ, ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଓଁ, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଓଁ, ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ନାଶକ ବିନାୟକମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
1.1.5
रोमहर्षणपुत्र उग्रश्रवाः सौतिः पौराणिको ।
नैमिशारण्ये शौनकस्य कुलपतेर्द्वादशवार्षिके सत्रे ॥ १.१.५ ॥
ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଉଗ୍ରଶ୍ରବା, ସୌତି, ପୌରାଣିକ, ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ କୁଳପତି ଶୌନକଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶବାର୍ଷିକ ସତ୍ରରେ।
1.1.6
सुखासीनानभ्यगच्छद्ब्रह्मर्षीन्संशितव्रतान् ।
विनयावनतो भूत्वा कदाचित्सूतनन्दनः ॥ १.१.६ ॥
ସୁଖରେ ବସିଥିବା, କଠୋରବ୍ରତୀ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଥରେ ସୂତନନ୍ଦନ ବିନୟରେ ନତ ହୋଇ ଆସିଲେ।
1.1.7
तमाश्रममनुप्राप्य नैमिशारण्यवासिनः ।
उवाच तानृषीन्सर्वान्धन्यो वोऽस्म्यद्यदर्शनात् ॥ १.१.७ ॥
ସେହି ଆଶ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚି ନୈମିଷାରଣ୍ୟବାସୀ ସେହି ସମସ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ସେ କହିଲେ, "ଆଜି ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ ଧନ୍ୟ।"
1.1.8
वेद वैयासिकीः सर्वाः कथा धर्मार्यैसंहिताः ।
वक्ष्यामि वो द्विजश्रेष्ठाः शृण्वन्त्वद्य तपोधनाः ॥ १.१.८ ॥
ବ୍ୟାସରଚିତ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥଯୁକ୍ତ ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ଜାଣେ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଗଣ, ହେ ତପୋଧନଗଣ, ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ କହିବି; ଆଜି ଆପଣମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
1.1.9
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नैमिशारण्यवासिनः ।
चित्रा श्रोतुं कथास्तत्र परिव्रुस्तपस्विनः ॥ १.१.९ ॥
ତାଙ୍କର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ନୈମିଷାରଣ୍ୟବାସୀ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ସେଠାରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଏକାଠି ହେଲେ।
1.1.10
अभिवाद्य मुनींस्तांस्तु सर्वानेव कुताञ्जलिः ।
अपृच्छत्स तपोवृद्धिं सद्भिश्चैवाभिपूजितः ॥ १.१.१० ॥
ସେହି ସମସ୍ତ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, କରଯୋଡ଼ି, ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ସେ ସେମାନଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ବୃଦ୍ଧି ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
1.1.11
अथ तेषूपविष्टेषु सर्वेष्वेव तपस्विषु ।
निर्दिष्टमासनं भेजे विनयाद्रौमहर्षणिः ॥ १.१.११ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ସମସ୍ତ ତପସ୍ୱୀ ବସିଗଲେ, ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିନୟପୂର୍ବକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
1.1.12
सुखासीनं ततस्तं तु विश्रान्तमुपलक्ष्य च ।
अथापृच्छदृषिस्तत्र कश्चित्प्रस्तावयन्कथाः ॥ १.१.१२ ॥
ସେ ସୁଖରେ ବସି ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି ଦେଖି, ସେଠାକାର କୌଣସି ଜଣେ ଋଷି କଥାର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆରମ୍ଭ କରି ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
1.1.13
कुत आगम्यते सौते क्वचायं विहृतस्त्वया ।
कालः कमलपत्राक्ष शंसैतत्पृच्छतो मम ॥ १.१.१३ ॥
ହେ ସୌତି, ତୁମେ କେଉଁଠାରୁ ଆସୁଛ? ଏହି ସମୟ ତୁମେ କେଉଁଠି ବିତାଇଲ? ହେ କମଳନୟନ, ପଚାରୁଥିବା ମୋତେ ଏହା କୁହ।
1.1.14
एवं पृष्टोऽब्रवीत्सम्यग्यथावद्रौमहर्षणिः ।
वाक्यं वचनसंपन्नस्तेषां च चरिताश्रयम् ॥ १.१.१४ ॥
ଏହିପରି ପଚରାଗଲେ, ବାକ୍ୟରେ ନିପୁଣ ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୌତି, ସେମାନଙ୍କ ଚରିତ୍ର ବିଷୟକ କଥା ଯଥାଯଥ ଭାବେ କହିଲେ।
1.1.15
तस्मिन्सदसि विस्तीर्णे मुनीनां भावितात्मनाम् ।
जनमेजयस्य राजर्षेः सर्पसत्रे महात्मनः ॥ १.१.१५ ॥
ସେହି ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ସଭାରେ, ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ରାଜର୍ଷି ମହାତ୍ମା ଜନମେଜୟଙ୍କ ସର୍ପସତ୍ରରେ।
1.1.16
समीपे पार्थिवेन्द्रस्य सम्यक्पारिक्षितस्य च ।
कृष्णद्वैपायनप्रोक्ताः सुपुण्या विविधाः कथाः ॥ १.१.१६ ॥
ରାଜାଧିରାଜ ପାରିକ୍ଷିତଙ୍କ ନିକଟରେ, ଯଥାଯଥ ଭାବେ, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ କହିଥିବା ଅତି ପୁଣ୍ୟ ବିବିଧ କଥା।
1.1.17
कथिताश्चापि विधिवद्या वैशंपायनेन वै ।
श्रुत्वाऽहं ता विचित्रार्था महाभारतसंश्रिताः ॥ १.१.१७ ॥
ବୈଶମ୍ପାୟନ ବିଧିପୂର୍ବକ କହିଥିବା, ବିଚିତ୍ର ଅର୍ଥବିଶିଷ୍ଟ, ମହାଭାରତ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସେହି କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଛି।
1.1.18
बहूनि संपरिक्रम्य तीर्थान्यायतनानि च ।
समन्तपञ्चकं नाम पुण्यं द्विजनिषेवितम् ॥ १.१.१८ ॥
ବହୁ ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବସ୍ଥାନ ପରିକ୍ରମା କରି, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସେବିତ ସମନ୍ତପଞ୍ଚକ ନାମକ ପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ।
1.1.19
गतवानस्मि तं देशं युद्धं यत्राभवत्पुरा ।
कुरूणां पाण्डवानां च सर्वेषां च महीक्षिताम् ॥ १.१.१९ ॥
ପୂର୍ବରେ କୁରୁ, ପାଣ୍ଡବ ଓ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଯେଉଁଠାରେ ହୋଇଥିଲା, ସେହି ଦେଶକୁ ମୁଁ ଯାଇଥିଲି।
1.1.20
दिदृक्षुंरागतस्तस्मात्समीपं भावतामिह ।
आयुष्मन्तः सर्व एव ब्रह्मभाता हि मे मताः
अस्मिन्यज्ञे महाभङ्गाः सूर्यपावकवर्चसः ॥ १.१.२० ॥
ଦେଖିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ସେଠାରୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଛି। ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୀର୍ଘାୟୁ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମଭାଇ ବୋଲି ଭାବେ। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆପଣମାନେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ୱୀ।
1.1.21
कृताभिषेकाः शुचयः कृतजप्या हुताग्नयः ।
भवन्त आसते स्वस्था ब्रवीमि किमहं द्विजाः ॥ १.१.२१ ॥
ସ୍ନାନ କରି, ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଜପ କରି, ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଇ ଆପଣମାନେ ଶାନ୍ତିରେ ବସିଛନ୍ତି। ହେ ଦ୍ୱିଜଗଣ, ମୁଁ ଏବେ କ'ଣ କହିବି?
1.1.22
पुराणसंहिताः पुण्याः कथा धर्मार्थसंश्रिताः ।
इतिवृत्तं नरेन्द्राणामृषीणां च महात्मनाम् ॥ १.१.२२ ॥
ପୁରାଣ-ସଂହିତା, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଉପରେ ଆଧାରିତ ପୁଣ୍ୟ କଥା, ରାଜା ଓ ମହାତ୍ମା ଋଷିଙ୍କ ଇତିବୃତ୍ତ।
1.1.23
द्वैपायनेन यत्प्रोक्तं पुराणं परमर्षिणा ।
सुरैर्ब्रह्मर्षिभिश्चैव श्रुत्वा यदभिपूजितम् ॥ १.१.२३ ॥
ପରମର୍ଷି ଦ୍ୱୈପାୟନ (ବ୍ୟାସ)ଙ୍କ କଥିତ ପୁରାଣ, ଯାହାକୁ ଦେବତା ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଶୁଣି ପୂଜା କଲେ।
1.1.24
तस्याख्यानवरिष्ठस्य विचित्रपदपर्वणः ।
सूक्ष्मार्थन्याययुक्तस्य वेदार्थैर्भूषितस्य च ॥ १.१.२४ ॥
ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଖ୍ୟାନର, ଯାହାର ପଦ ଓ ପର୍ବ ବିଚିତ୍ର, ଯାହା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅର୍ଥ ଓ ନ୍ୟାୟରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ବେଦାର୍ଥରେ ଭୂଷିତ।
1.1.25
भारतस्येतिहासस्य पुण्यां ग्रन्थार्थसंयुताम् ।
संस्कारोपगतां ब्राह्मीं नानाशास्त्रोपबृंहिताम् ॥ १.१.२५ ॥
ଭାରତର ଇତିହାସର ପବିତ୍ର, ଗ୍ରନ୍ଥାର୍ଥ-ଯୁକ୍ତ, ସଂସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ, ବ୍ରାହ୍ମୀ ଭାଷାର ଏବଂ ଅନେକ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପୁଷ୍ଟ କଥା।
1.1.26
जनमेजयस्य यां राज्ञो वैशंपायन उक्तवान् ।
यथावत्स ऋषिः पृष्टः सत्रे द्वैपायनाज्ञया ॥ १.१.२६ ॥
ଜନମେଜୟ ରାଜାଙ୍କୁ ବୈଶମ୍ପାୟନ ଯାହା କହିଥିଲେ; ସତ୍ରରେ ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେଇ ଋଷି ଯଥାବତ୍ ପଗ୍ଧୁ ହେଲେ ।
1.1.27
वेदैश्चतुर्भिः सयुक्तां व्यासस्याद्भुतकर्मणः ।
संहितां श्रोतुमिच्छामः पुण्यां पापभयापहाम् ॥ १.१.२७ ॥
ଅଦ୍ଭୁତ କର୍ମା ବ୍ୟାସଙ୍କର, ଚାରି ବେଦରେ ଯୁକ୍ତ, ପାପଭୟ ଦୂର କରୁଥିବା ସେହି ପବିତ୍ର ସଂହିତା ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁ।
1.1.28
आद्यं पुरुषमीशानं पुरुहूतं पुरुष्टुतम् ।
ऋतमेकाक्षरं ब्रह्म व्यक्ताव्यक्तं सनातनम् ॥ १.१.२८ ॥
ଆଦି ପୁରୁଷ, ଈଶାନ, ପୁରୁହୂତ, ପୁରୁଷ୍ଟୁତ, ଋତ, ଏକାକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମ, ବ୍ୟକ୍ତାବ୍ୟକ୍ତ, ସନାତନଙ୍କୁ।
1.1.29
असच्च सच्चैव च यद्विश्वं सदसतः परम् ।
परावराणां स्रष्टारं पुराणं परमव्ययम् ॥ १.१.२९ ॥
ଯିଏ ଅସତ୍ ଏବଂ ସତ୍, ବିଶ୍ୱ; ସତ୍-ଅସତ୍ଙ୍କ ପରପାରେ; ଉଚ୍ଚ-ନୀଚର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ପୁରାଣ ଓ ପରମ ଅବ୍ୟୟ।
1.1.30
मङ्गल्यं मङ्गलं विष्णुं वरेण्यमनघं शुचिम् ।
नमस्कृत्य हृषीकेशं चराचरगुरुं हरिम् ॥ १.१.३० ॥
ମଙ୍ଗଳମୟ, ମଙ୍ଗଳ, ବିଷ୍ଣୁ, ବରେଣ୍ୟ, ନିଷ୍ପାପ, ଶୁଚି, ଚରାଚରଗୁରୁ ହୃଷୀକେଶ ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି।
1.1.31
महर्षेः पूजितस्येह सर्वलोकैर्महात्मनः ।
प्रवक्ष्यामि मतं पुण्यं व्यासस्याद्भुतकर्मणः ॥ १.१.३१ ॥
ଏଠାରେ ସର୍ବଲୋକ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ସେହି ମହର୍ଷି, ମହାତ୍ମା, ଅଦ୍ଭୁତକର୍ମା ବ୍ୟାସଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ମତ ମୁଁ କହିବି।
1.1.32
नमो भगवते तस्मै व्यासायामिततेजसे ।
यस्य प्रसादाद्वक्ष्यामि नारायणकथामिमाम् ॥ १.१.३२ ॥
ସେହି ଭଗବାନ, ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଯାହାଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ଏହି ନାରାୟଣକଥା କହିବି।
1.1.33
सर्वाश्रमाभिशमनं सर्वतीर्थावगाहनम् ।
न तथा फलद सूते नारायणकथा यथा ॥ १.१.३३ ॥
ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ଓ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବା ନାରାୟଣକଥା ପରି ଫଳ ଦିଏ ନାହିଁ।
1.1.34
नास्ति नारायणसमं न भूतं न भविष्यति ।
एतेन सत्यवाक्येन सर्वार्थान्साधयाम्यहम् ॥ १.१.३४ ॥
ନାରାୟଣଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହାଁନ୍ତି, ନ ଥିଲେ, ନ ହେବେ। ଏହି ସତ୍ୟ ବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତ ଅର୍ଥ ସାଧନ କରେ।
1.1.35
आचख्युः कवयः केचित्संप्रत्याचक्षते परे ।
आख्यास्यन्ति तथैवान्य इतिहासमिमं भुवि ॥ १.१.३५ ॥
କେତେକ କବି ଏହି ଇତିହାସ କହିଛନ୍ତି; କେହି ବର୍ତ୍ତମାନ କହୁଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ଏହିପରି କହିବେ।
1.1.36
इदं तु त्रिषु लोकेषु महज्ज्ञानं प्रतिष्ठितम् ।
विस्तरैश्च समासैश्च धार्यते यद्द्विजातिभिः ॥ १.१.३६ ॥
ଏହି ମହାନ ଜ୍ଞାନ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହାକୁ ବିସ୍ତାର ଓ ସଂକ୍ଷେପରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
1.1.37
अलङ्कृतं शुभैः शब्दैः समयैर्दिव्यधनुषैः ।
छन्दोवृत्तैश्च विविधैरन्वितं विदुषांप्रियम् ॥ १.१.३७ ॥
ଏହା ଶୁଭ ଶବ୍ଦ, ନିୟମବଦ୍ଧ ରୀତି, ଦିବ୍ୟ ଧନୁ ପରି ସୂକ୍ଷ୍ମ ପଦ୍ଧତି ଏବଂ ବିବିଧ ଛନ୍ଦ ଓ ବୃତ୍ତରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ।
1.1.38
तपसा ब्रह्मचर्येण व्यस्य वेदं सनातनम् ।
इतिहासमिमं चक्रे पुण्यं सत्यवतीसुतः ॥ १.१.३८ ॥
ତପ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସନାତନ ବେଦକୁ ବିଭାଗ କରି, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଇତିହାସ ରଚନା କଲେ।
1.1.39
पुण्ये हिमवतः पादे मेध्ये गिरिगुहालये ।
विशोध्य देहं धर्मात्मा दर्भसंस्तरमाश्रितः ॥ १.१.३९ ॥
ହିମାଳୟର ପବିତ୍ର ପାଦଦେଶରେ, ପର୍ବତ ଗୁମ୍ଫାରେ ବାସ କରି, ଶରୀର ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଧର୍ମାତ୍ମା କୁଶ ଶଯ୍ୟାରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
1.1.40
शुचिः सनियमो व्यासः शान्तात्मातपसि स्थितः ।
भारतस्येतिहासस्य धर्मेणान्वीक्ष्य तां गतिम् ॥ १.१.४० ॥
ଶୁଦ୍ଧ, ନିୟମନିଷ୍ଠ, ଶାନ୍ତାତ୍ମା ବ୍ୟାସ ତପରେ ସ୍ଥିର ରହି, ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଭାରତ ଇତିହାସର ସେହି ଗତି ଅନୁଧ୍ୟାନ କଲେ।
1.1.41
प्रविश्य योगं ज्ञानेन सोऽपश्यत्सर्वमन्ततः ॥ १.१.४१ ॥
ଯୋଗରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସେ ସବୁକିଛି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଦେଖିଲେ।
1.1.42
निष्प्रभेऽस्मिन्निरालोके सर्वतस्तमसा वृते ।
बृहदण्डमभूदेकं प्रजानां बीजमव्ययम् ॥ १.१.४२ ॥
ଆଲୋକହୀନ, ଦୃଷ୍ଟିହୀନ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ଏଥିରେ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଅବ୍ୟୟ ବୀଜ ଏକ ମହା ଅଣ୍ଡ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
1.1.43
युगस्यादिनिमित्तं तन्महद्दिव्यं प्रचक्षत ।
व्यस्मिंस्तच्छ्रूयते सत्यंज्योतिर्ब्रह्म सनातनम् ॥ १.१.४३ ॥
ଯୁଗର ଆଦିର କାରଣ ସେହି ମହାନ ଦିବ୍ୟ (ଅଣ୍ଡ) କୁହାଯାଏ। ତାହାଠାରେ ଏହା ଶୁଣାଯାଏ — ସତ୍ୟ, ଜ୍ୟୋତି, ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମ।
1.1.44
अद्भुतं चाप्यचिन्त्यं च सर्वत्र समतां मतम् ।
अव्यक्तं कारणं सूक्ष्मं यत्तत्सदसदात्मकम् ॥ १.१.४४ ॥
ତାହା ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ସର୍ବତ୍ର ସମାନ ବୋଲି ମାନାଯାଏ। ତାହା ଅବ୍ୟକ୍ତ, ସୂକ୍ଷ୍ମ କାରଣ, ଯାହା ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ସ୍ୱରୂପ।
1.1.45
यस्मिन्पितामहो जज्ञे प्रभुरेकः प्रजापतिः ।
ब्रह्मा सुरगुरुः स्थाणुर्मनुः कः परमेष्ठ्यथ ॥ १.१.४५ ॥
ଯାହାଠାରୁ ପିତାମହ, ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭୁ ପ୍ରଜାପତି ଜନ୍ମିଲେ — ବ୍ରହ୍ମା, ସୁରଗୁରୁ, ସ୍ଥାଣୁ, ମନୁ, କ, ପରମେଷ୍ଠୀ।
1.1.46
प्राचेतसस्तथा दक्षो दक्षपुत्राश्च सप्तवै ।
ततः प्रजानां पतयः प्राभवन्नेकविंशतिः ॥ १.१.४६ ॥
ପ୍ରାଚେତସ, ଦକ୍ଷ ଏବଂ ଦକ୍ଷର ସାତ ପୁତ୍ର — ତାପରେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଏକୋଇଶ ପତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
1.1.47
पुरुषश्चाप्रमेयात्मा यं सर्वऋषयो विदु ।
विश्वेदेवास्तथाऽऽदित्या वसवोऽथाश्विनावपि ॥ १.१.४७ ॥
ଅପ୍ରମେୟ ଆତ୍ମା ଥିବା ପୁରୁଷ, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଋଷି ଜାଣନ୍ତି; ବିଶ୍ୱେଦେବ, ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ ଏବଂ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ମଧ୍ୟ।
1.1.48
यक्षाः साध्याः पिशाचाश्च गुह्यकाः पितरस्तथा ।
ततः प्रसूता विद्वांसः शिष्टा ब्रह्मर्षिसत्तमाः ॥ १.१.४८ ॥
ଯକ୍ଷ, ସାଧ୍ୟ, ପିଶାଚ, ଗୁହ୍ୟକ ଏବଂ ପିତୃଗଣ ମଧ୍ୟ; ତାପରେ ବିଦ୍ୱାନ, ଶିଷ୍ଟ ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।
1.1.49
महर्षयश्च बहवः सर्वैः समुदिता गुणैः ।
आतो द्यौः पृथिवी वायुरन्तरिक्षं दिशस्तया ॥ १.१.४९ ॥
ବହୁ ମହର୍ଷି ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲେ; ସେହିପରି ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଓ ଦିଗସମୂହ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
1.1.50
संवत्सरर्तवो मासाः पक्षाहोरात्रयः क्रमात् ।
यच्चान्यदपि तत्सर्वं संभूतं लोकसाक्षिकम् ॥ १.१.५० ॥
ବର୍ଷ, ଋତୁ, ମାସ, ପକ୍ଷ, ଦିନ ଓ ରାତି କ୍ରମରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଆଉ ଯାହା କିଛି ଅଛି ସବୁ ଲୋକସାକ୍ଷୀ ରୂପେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
1.1.51
यदिदं दृश्यते किंचिद्बूतं स्थावरजङ्गमम् ।
पुनःसंक्षिप्यते सर्वं जगत्प्राप्ते युगक्षये ॥ १.१.५१ ॥
ଏଠାରେ ଯାହା କିଛି ଦେଖାଯାଏ, ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ଭୂତ, ଯୁଗକ୍ଷୟ ଆସିଲେ ସମଗ୍ର ଜଗତ ପୁନର୍ବାର ସଙ୍କୋଚିତ ହୁଏ।
1.1.52
यथर्तुष्वृतुलिङ्गानि नानारूपाणि पर्यये ।
दृश्यन्ते तानि तान्येव तथा भावा युगादिषु ॥ १.१.५२ ॥
ଋତୁମାନଙ୍କରେ ଋତୁଲକ୍ଷଣ ଯେପରି କ୍ରମରେ ନାନାରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଯୁଗାଦିରେ ସେହି ଭାବସମୂହ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରକାଶ ପାଏ।
1.1.53
एवमेतदनाद्यन्तं भूतसंघातकारकम् ।
अनादिनिधनं लोके चक्रं संपरिवर्तते ॥ १.१.५३ ॥
ଏହିପରି, ଆଦି-ଅନ୍ତହୀନ, ଭୂତସମୂହର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏହି ଚକ୍ର ଲୋକରେ ଘୂରିଚାଲେ।
1.1.54
त्रयस्त्रिंशत्सहस्राणि त्रयस्त्रिंशच्छतानि च ।
त्रयस्त्रिंशच्च देवनां सृष्टिः संक्षेपलक्षणा ॥ १.१.५४ ॥
ତେତିରିଶି ହଜାର, ତିନି ହଜାର ତିନିଶହ ତେତିରିଶି ଏବଂ ତେତିରିଶି ଦେବତାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଇଛି।
1.1.55
दिवः पुत्रो बृहद्भानुश्चक्षुरात्मा विभावसुः ।
सविता स ऋचीकोऽर्को भानुराशावहो रविः ॥ १.१.५५ ॥
ଦ୍ୟୁଲୋକର ପୁତ୍ର ବୃହଦ୍ଭାନୁ, ଚକ୍ଷୁ, ଆତ୍ମା ଓ ବିଭାବସୁ; ସବିତା, ସେ ହିଁ ଋଚୀକ, ଅର୍କ, ଭାନୁ, ଆଶାବହ ଓ ରବି।
1.1.56
पुत्रा विवस्वतः सर्वे मनुस्तेषां तथाऽवरः ।
देवभ्राट् तनयस्तस्य सुभ्राडिति ततः स्मृतः ॥ १.१.५६ ॥
ବିବସ୍ୱାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମନୁ ଓ କନିଷ୍ଠଜଣେ ମଧ୍ୟ। ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଦେବଭ୍ରାଟ୍; ପରେ ସେ ସୁଭ୍ରାଟ୍ ଭାବେ ସ୍ମୃତ ହେଲେ।
1.1.57
सुभ्राजस्तु त्रयः पुत्राः प्रजावन्तो बहुश्रुताः ।
दशज्योतिः शतज्योतिः सहस्रज्योतिरेव च ॥ १.१.५७ ॥
ସୁଭ୍ରାଜଙ୍କର ତିନି ପୁତ୍ର ଥିଲେ; ସେମାନେ ସନ୍ତାନବାନ ଓ ବହୁଶ୍ରୁତ: ଦଶଜ୍ୟୋତି, ଶତଜ୍ୟୋତି ଓ ସହସ୍ରଜ୍ୟୋତି।
1.1.58
दशपुत्रसहस्राणि दशज्योतेर्महात्मनः ।
ततो दशगुणाश्चान्ये शतज्योतेरिहात्मजाः ॥ १.१.५८ ॥
ମହାତ୍ମା ଦଶଜ୍ୟୋତିଙ୍କର ଦଶ ହଜାର ପୁତ୍ର; ତା'ପରେ ଶତଜ୍ୟୋତିଙ୍କର ତାଠାରୁ ଦଶଗୁଣ ଅନ୍ୟ ପୁତ୍ର ଏଠାରେ ଥିଲେ।
1.1.59
भूयस्ततो दशगुणाः सहस्रज्योतिषः सुताः ।
तेभ्योऽयं कुरुवंशश्च यदूनां भरतस्य च ॥ १.१.५९ ॥
ତା'ପରେ ସହସ୍ରଜ୍ୟୋତିଙ୍କର ତାଠାରୁ ଦଶଗୁଣ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଏହି କୁରୁବଂଶ, ଯଦୁବଂଶ ଓ ଭରତଙ୍କର ବଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
1.1.60
ययातीक्ष्वाकृवंशश्च राजर्षीणां च सर्वशः ।
संभूता बहवो वंशा भूतसर्गाः सुविस्तराः ॥ १.१.६० ॥
ଯଯାତି ଓ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କର ବଂଶ, ଓ ରାଜର୍ଷିମାନଙ୍କର ସବୁ ପ୍ରକାର ବଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଅତି ବିସ୍ତୃତ।
1.1.61
भूतस्थानानि सर्वाणि रहस्यं त्रिविधं च यत् ।
वेदा योगः सविज्ञानो धर्मोऽर्थः काम एव च ॥ १.१.६१ ॥
ଭୂତମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ, ତ୍ରିବିଧ ଯେଉଁ ରହସ୍ୟ, ବେଦ, ଯୋଗ, ବିଜ୍ଞାନ ସହିତ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ମଧ୍ୟ।
1.1.62
धर्मार्थकामयुक्तानि शास्त्राणि विविधानि च ।
लोकयात्राविधान च सर्व तद्दृष्टवानृषिः ॥ १.१.६२ ॥
ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ସହିତ ବିବିଧ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଲୋକବ୍ୟବହାରର ସମସ୍ତ ବିଧାନ—ସେ ସମସ୍ତ ସେହି ଋଷି ଦେଖିଥିଲେ।
1.1.63
नीतिर्भरतवंशस्य विस्तारश्चैव सर्वशः ।
इतिहासाः सहव्याख्या विविधाश्रुतयोऽपि च ॥ १.१.६३ ॥
ଭରତବଂଶର ନୀତି ଓ ତାର ସର୍ବତ୍ର ବିସ୍ତାର, ବ୍ୟାଖ୍ୟା ସହିତ ଇତିହାସ ଏବଂ ବିବିଧ ଶ୍ରୁତି ମଧ୍ୟ।
1.1.64
इह सर्वमनुक्रान्तमुक्तं ग्रन्थस्य लक्षणम् ।
संक्षेपेणेतिहासस्य ततो वक्ष्यति विस्तरम् ॥ १.१.६४ ॥
ଏଠାରେ ଗ୍ରନ୍ଥର ସମସ୍ତ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଇଛି; ଏହା ଗ୍ରନ୍ଥର ଲକ୍ଷଣ। ଇତିହାସର ବିସ୍ତାର ସେ ପରେ କହିବେ।
1.1.65
विस्तीर्यैतन्महज्ज्ञानमृषिः संक्षिप्य चाब्रवीत् ।
इष्टं हि विदुषां लोके समासव्यासधारणम् ॥ १.१.६५ ॥
ଏହି ମହାନ ଜ୍ଞାନକୁ ବିସ୍ତାର କରି ଋଷି ସଂକ୍ଷେପରେ ମଧ୍ୟ କହିଲେ; ଜଗତରେ ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କର ସଂକ୍ଷେପ ଓ ବିସ୍ତାର ଉଭୟ ଧାରଣ କରିବା ପ୍ରିୟ।
1.1.66
मन्वादि भारतं केचिदास्तीकादि तथाऽपरे ।
तथोपरिचराद्यन्ये विप्राः सम्यगधीयिरे ॥ १.१.६६ ॥
କେହି ମନୁରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ଭାରତ, କେହି ଆସ୍ତୀକରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରିଚରରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ଭାରତକୁ ଭଲ ଭାବେ ପଢ଼ିଲେ।
1.1.67
विविधं संहिताज्ञानं दीपयन्ति मनीषिणः ।
व्याख्यातुं कुशलाः केचिद्ग्रन्थान्धारयितुं परे ॥ १.१.६७ ॥
ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଂହିତାର ବିବିଧ ଜ୍ଞାନକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରନ୍ତି; କେହି କେହି ବ୍ୟାଖ୍ୟାରେ ନିପୁଣ, ଅନ୍ୟମାନେ ଗ୍ରନ୍ଥ ମନେ ରଖିବାରେ ନିପୁଣ।
1.1.68
तपसा ब्रह्मचर्येण व्यस्य वेदं सनातनम् ।
इतिहासमिमं चक्रे पुण्यं सत्यवतीत्सुतः ॥ १.१.६८ ॥
ତପ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ସନାତନ ବେଦକୁ ବିଭାଜନ କରି ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଇତିହାସ ରଚନା କଲେ।
1.1.69
पराशरात्मजो विद्वान्ब्रह्मर्षिः संशितव्रतः ।
मातुर्नियोगाद्धर्मात्मा गाङ्गेयस्य च धीमतः ॥ १.१.६९ ॥
ପରାଶରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, କଠୋରବ୍ରତୀ, ଧର୍ମାତ୍ମା ମାତୃଆଜ୍ଞା ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଗାଙ୍ଗେୟ (ଭୀଷ୍ମ)ଙ୍କ କଥାରେ ଏହା କଲେ।
1.1.70
क्षेत्रे विचित्रवीर्यस्य कृष्णद्वैपायनः पुरा ।
त्रीनग्नीनिव कौरव्याञ्जनयामास वीर्यवान् ॥ १.१.७० ॥
ପୂର୍ବରେ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ତିନି ଅଗ୍ନି ପରି କୌରବ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
1.1.71
उत्पाद्य धृतराष्ट्रं च पाण्डुं विदुरमेव च ।
जगाम तपसे धीमान्पुनरेवाश्रमं प्रति ॥ १.१.७१ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ପାଣ୍ଡୁ ଓ ବିଦୁରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ତପ ପାଇଁ ପୁନର୍ବାର ଆଶ୍ରମ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
1.1.72
तेषु जातेषु वृद्धेषु गतेषु परमां गतिम् ।
अब्रवीद्भारतं लोके मानुषेऽस्मिन्महानृषिः ॥ १.१.७२ ॥
ସେମାନେ ଜନ୍ମି, ବଡ଼ ହୋଇ ପରମଗତି ପାଇଲା ପରେ ସେହି ମହାନ ଋଷି ଏହି ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ ଭାରତ (ମହାକାବ୍ୟ) କହିଲେ।
1.1.73
जनमेजयेन पृष्टः सन्ब्राह्मणैश्च सहस्रशः ।
शशास शिष्यमासीनं वैशंपायनमन्तिके ॥ १.१.७३ ॥
ଜନମେଜୟ ଓ ହଜାର ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶ୍ନ ପଚରାଯିବାରୁ, ସେ ନିକଟରେ ବସିଥିବା ଶିଷ୍ୟ ବୈଶମ୍ପାୟନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ।
1.1.74
स सदस्यैः सहासीनं श्रावयामास भारतम् ।
कर्मान्तरेषु यज्ञस्य चोद्यमानः पुनः पुनः ॥ १.१.७४ ॥
ସଭ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ବସି ସେ ଭାରତ ଶୁଣାଇଲେ; ଯଜ୍ଞର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ବିରତିରେ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରେରିତ ହୋଇ।
1.1.75
विस्तारं कुरुवंशस्य गान्धार्या धर्मशीलताम् ।
क्षत्तुः प्रज्ञां धृतिं कुन्त्याः सम्यग्द्वैपायनोब्रवीत् ॥ १.१.७५ ॥
କୁରୁ ବଂଶର ବିସ୍ତାର, ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କ ଧର୍ମଶୀଳତା, କ୍ଷତ୍ତା (ବିଦୁର)ଙ୍କ ପ୍ରଜ୍ଞା, କୁନ୍ତୀଙ୍କ ଧୃତି — ଏସବୁ ଦ୍ୱୈପାୟନ (ବ୍ୟାସ) ସମ୍ୟକ୍ ରୂପେ କହିଥିଲେ।
1.1.76
वासुदेवस्य माहात्म्यं पाण्डवानां च सत्यताम् ।
दुर्वृत्तं धार्तराष्ट्राणामुक्तवान्भगवानृषिः ॥ १.१.७६ ॥
ବାସୁଦେବ (କୃଷ୍ଣ)ଙ୍କ ମହିମା, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠା, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟାଚରଣ — ଭଗବାନ ଋଷି କହିଥିଲେ।
1.1.77
इदं शतसहस्रं तु श्लोकानां पुण्यकर्मणाम् ।
उपाख्यानैः सह ज्ञेयं श्राव्यं भारतमुत्तमम् ॥ १.१.७७ ॥
ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକର ଉତ୍ତମ ଭାରତ ଉପାଖ୍ୟାନ ସହିତ ଜାଣିବା ଓ ଶୁଣାଇବା ଉଚିତ।
1.1.78
चतुर्विंशतिसाहस्रीं चक्रे भारतसंहिताम् ।
उपाख्यानैर्विना तावद्भारतं प्रोच्यते बुधैः ॥ १.१.७८ ॥
ଚବିଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ଭାରତ ସଂହିତା ସେ ରଚନା କରିଥିଲେ; ଉପାଖ୍ୟାନ ବିନା ସେତିକିକୁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଭାରତ କୁହନ୍ତି।
1.1.79
ततोऽध्यर्धशतं भूयः संक्षेपं कृतवानृषिः ।
अनुक्रमणिकाध्यायं वृत्तान्तं सर्वपर्वणाम् ॥ १.१.७९ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଋଷି ପୁଣି ଦେଢ଼ ଶହ ଶ୍ଲୋକରେ ସଂକ୍ଷେପ କଲେ; ତାହା ସମସ୍ତ ପର୍ବର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଥିବା ଅନୁକ୍ରମଣିକା ଅଧ୍ୟାୟ।
1.1.80
तस्याख्यानवरिष्ठस्य कृत्वा द्वैपायनः प्रभुः ।
कथमध्यापयानीह शिष्यानित्यन्वचिन्तयत् ॥ १.१.८० ॥
ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଖ୍ୟାନ ରଚନା କରି ପ୍ରଭୁ ଦ୍ୱୈପାୟନ ଭାବିଲେ, "ଏହାକୁ ଏଠାରେ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ କିପରି ପଢ଼ାଇବି?"
1.1.81
तस्य तच्चिन्तितं ज्ञात्वा ऋषेर्द्वैपायनस्य च ।
तत्राजगाम भगवान्ब्रह्मा लोकगुरुः स्वयम् ॥ १.१.८१ ॥
ଋଷି ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ସେହି ଚିନ୍ତା ଜାଣି, ଲୋକଗୁରୁ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
1.1.82
प्रीत्यर्थं तस्य चैवर्षेर्लोकानां हितकाम्यया ।
तं दृष्ट्वा विस्मितो भूत्वा प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः ॥ १.१.८२ ॥
ତାଙ୍କୁ ଓ ସେହି ଋଷିଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ହିତ କାମନାରେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ କରଯୋଡ଼ି ପ୍ରଣାମ କରି ଠିଆ ହେଲେ।
1.1.83
आसनं कल्पयामास सर्वैर्मुनिगणैर्वृतः ॥ १.१.८३ ॥
ସମସ୍ତ ମୁନିଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ ସେ ଏକ ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଇଲେ।
1.1.84
हिरण्यमर्भमासीनं तस्मिंस्तु परमासने ।
परिवृत्यासनभ्याशे वासवेयः स्थितोऽभवत् ॥ १.१.८४ ॥
ସେହି ପରମ ଆସନରେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ଉପବିଷ୍ଟ ହେଲେ, ବାସବେୟ (ବ୍ୟାସ) ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଆସନ ପାଖରେ ଠିଆ ହେଲେ।
1.1.85
अनुज्ञातोऽथ कृष्णस्तु ब्रह्मणा परमेष्ठिना ।
निषसादासनाभ्याशे प्रीयमाणः शुचिस्मितः ॥ १.१.८५ ॥
ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ନିର୍ମଳ ହାସ୍ୟରେ ଆସନ ନିକଟରେ ବସିଲେ।
1.1.86
उवाच स महातेजा ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ।
कृतं मयेदं भगवन्काव्यं परमपूजितम् ॥ १.१.८६ ॥
ସେହି ମହାତେଜା ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଭଗବନ୍, ମୋ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏହି କାବ୍ୟ ଅତି ପୂଜିତ।'
1.1.87
ब्रह्मन्वेदरहस्य च यच्चान्यत्स्थापितं मया ।
साङ्गोपनिषदां चैव वेदानां विस्तरक्रिया ॥ १.१.८७ ॥
ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ବେଦର ରହସ୍ୟ ଏବଂ ମୋ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ଅନ୍ୟ ବିଷୟ, ଏବଂ ଅଙ୍ଗ ଓ ଉପନିଷଦ ସହିତ ବେଦର ବିସ୍ତାରିତ ବର୍ଣ୍ଣନା।
1.1.88
इतिहासपुरापानामुन्मेषं निमिषं च यत् ।
भूतं भव्यं भविष्यच्च त्रिविधं कालसंज्ञितम् ॥ १.१.८८ ॥
ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣର ଉନ୍ମେଷ ଓ ନିମେଷ, ଏବଂ ଯାହା ଭୂତ, ଭବ୍ୟ ଓ ଭବିଷ୍ୟ, ତାହା ତ୍ରିବିଧ କାଳ ନାମରେ ଅଭିହିତ।
1.1.89
जरामृत्युभयव्याधिभावाभावविनिश्चयः ।
विविधस्य च धर्मस्य ह्याश्रमाणां च लक्षणम् ॥ १.१.८९ ॥
ଜରା, ମୃତ୍ୟୁ, ଭୟ, ବ୍ୟାଧି, ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଅଭାବର ନିଶ୍ଚୟ, ବିବିଧ ଧର୍ମ ଓ ଆଶ୍ରମର ଲକ୍ଷଣ।
1.1.90
चातुर्वर्ण्यविधानं च पुराणानां च कृत्स्नशः ।
तपसो ब्रह्मचर्यस्य पृथिव्याश्चन्द्रसूर्ययोः ॥ १.१.९० ॥
ଚାତୁର୍ବର୍ଣ୍ୟର ବିଧାନ, ପୁରାଣର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣନା, ତପ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ପୃଥିବୀ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ।
1.1.91
ग्रहनक्षत्रताराणां प्रमाणं च युगैः सह ।
ऋचो यजूषि सामानि वेदाध्यात्मं तथैव च ॥ १.१.९१ ॥
ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ତାରାଙ୍କ ପରିମାଣ, ଯୁଗ ସହିତ; ଋକ୍, ଯଜୁଃ ଓ ସାମ, ଏବଂ ବେଦର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ।
1.1.92
न्यायशिक्षा चिकित्सा च दानं पाशुपतं तथा ।
इति नैकाश्रयं जन्म दिव्यमानुषसंज्ञितम् ॥ १.१.९२ ॥
ନ୍ୟାୟ, ଶିକ୍ଷା, ଚିକିତ୍ସା, ଦାନ ଏବଂ ପାଶୁପତ; ଏହିପରି ଏହାର ଜନ୍ମ ଏକ ଆଶ୍ରୟରେ ନୁହେଁ; ଏହା ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନୁଷ ନାମରେ ପରିଚିତ।
1.1.93
तीर्थानां चैव पुण्यानां देशानां चैव कीर्तनम् ।
नदीनां पर्वतानां च वनानां सागरस्य च ॥ १.१.९३ ॥
ତୀର୍ଥ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଦେଶଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତନ; ନଦୀ, ପର୍ବତ, ବନ ଓ ସାଗରର ମଧ୍ୟ।
1.1.94
पुराणां चैव दिव्यानां कल्पानां युद्धकौशलम् ।
वाक्यजातिविशेषाश्च लोकयात्राक्रमश्च यः ॥ १.१.९४ ॥
ପୁରାଣ ଓ ଦିବ୍ୟ କଳ୍ପ, ଯୁଦ୍ଧକୌଶଳ, ବାକ୍ୟ-ଜାତିର ଭେଦ ଏବଂ ଲୋକଯାତ୍ରାର କ୍ରମ।
1.1.95
यच्चापि सर्वगं वस्तु तच्चैव प्रतिपादितम् ।
परं न लेखकः कश्चिदेतस्य भुवि विद्यते ॥ १.१.९५ ॥
ଯାହା ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବସ୍ତୁ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ପ୍ରତିପାଦିତ; ଏହାର ଲେଖକ ପୃଥିବୀରେ ଆଉ କେହି ନାହାନ୍ତି।
1.1.96
तपोविशिष्टदपि वै वसिष्ठान्मुनिपुंगवात् ।
मन्ये श्रेष्ठव्यं त्वां वै रहस्यज्ञानवेदनात् ॥ १.१.९६ ॥
ତପସ୍ୟାରେ ବିଶିଷ୍ଟ ବଶିଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରହସ୍ୟଜ୍ଞାନ ଜାଣିଥିବାରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନେ କରେ।
1.1.97
जन्मप्रभृति सत्यां ते वेद्मि गां ब्रह्मवादिनीम् ।
त्वयाच काव्यमित्युक्तं तस्मात्काव्यं भविष्यति ॥ १.१.९७ ॥
ଜନ୍ମଠାରୁ ମୁଁ ତୁମର ସତ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମବାଦିନୀ ବାଣୀକୁ ଜାଣେ। ତୁମେ ଏହାକୁ 'କାବ୍ୟ' କହିଛ, ଅତଏବ ଏହା କାବ୍ୟ ହେବ।
1.1.98
अस्य काव्यस्य कवयो न समर्था विशेषणे ।
विशेषणे गृहस्थस्य शेषास्त्रय इवाश्रमाः ॥ १.१.९८ ॥
ଏହି କାବ୍ୟର ବିଶେଷ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ କବିମାନେ ସମର୍ଥ ହେବେ ନାହିଁ; ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ୟତୀତ ଅବଶିଷ୍ଟ ତିନି ଆଶ୍ରମ ପରି।
1.1.99
जडान्धबधिरोन्मत्तं तमोभूतं जगद्भवेत् ।
यदि ज्ञानहुताशेन त्वया नोज्ज्वलियं भवेत् ॥ १.१.९९ ॥
ଯଦି ତୁମେ ଜ୍ଞାନାଗ୍ନିରେ ଏହାକୁ ଜାଳି ନ ଥାଆନ୍ତ, ତେବେ ଜଗତ ଜଡ଼, ଅନ୍ଧ, ବଧିର, ଉନ୍ମତ୍ତ ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ଡୁବିଥାଆନ୍ତା।
1.1.100
तमसान्धस्य लोकस्य वेष्टितस्य स्वकर्मभिः ।
ज्ञानाञ्जनशलाकाभिर्बुद्धिनेत्रोत्सवः कृतः ॥ १.१.१०० ॥
ନିଜ କର୍ମରେ ଘେରା ହୋଇ ଅନ୍ଧକାରରେ ଅନ୍ଧ ଜଗତ ପାଇଁ ତୁମେ ଜ୍ଞାନାଞ୍ଜନ-ଶଳାକାରେ ବୁଦ୍ଧିନେତ୍ରର ଉତ୍ସବ କରିଛ।
1.1.101
त्वया भारतसूर्येण नृणां विनिहतं तमः ॥ १.१.१०१ ॥
ଭରତବଂଶର ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଅନ୍ଧକାର ବିନାଶ କରିଛ।
1.1.102
पुराणपूर्णचन्द्रेण श्रुतिज्योत्स्नाप्रकाशिना ।
नृणां कुमुदसौम्यानां कृतं बुद्धिप्रसादनम् ॥ १.१.१०२ ॥
ଶ୍ରୁତିର ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାରେ ପ୍ରକାଶିତ ପୁରାଣର ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର କୁମୁଦ ପରି ସୌମ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲା।
1.1.103
इतिहासप्रदीपेन मोहावरणघातिना ।
लोकगर्भगृहं कृत्स्नं यथावत्संप्रकाशितम् ॥ १.१.१०३ ॥
ମୋହର ଆବରଣ ନଷ୍ଟକାରୀ ଇତିହାସର ଦୀପରେ ଲୋକର ସମସ୍ତ ଗର୍ଭଗୃହ ଯଥାବତ୍ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି।
1.1.104
संग्रहाध्यायबीजो वै पौलोमास्तीकमूलवान् ।
संभवस्कन्धविस्तारः सभापर्वविटङ्कवान् ॥ १.१.१०४ ॥
ସଂଗ୍ରହାଧ୍ୟାୟ ଯାହାର ବୀଜ, ପୌଲୋମ ଓ ଆସ୍ତୀକ କାହାଣୀ ଯାହାର ମୂଳ, ସମ୍ଭବ ପର୍ବ ଯାହାର ସ୍କନ୍ଧ ଓ ବିସ୍ତାର, ସଭା ପର୍ବ ଯାହାର ଶାଖା।
1.1.105
आरण्यपर्वरूपाढ्यो विराटोद्योगसारवान् ।
भीष्मपर्वमहाशाखो द्रोणपर्वपलाशवान् ॥ १.१.१०५ ॥
ଆରଣ୍ୟକ ପର୍ବର ରୂପରେ ସମୃଦ୍ଧ, ବିରାଟ ଓ ଉଦ୍ଯୋଗ ପର୍ବର ସାର ଯୁକ୍ତ, ଭୀଷ୍ମ ପର୍ବ ଯାହାର ବଡ଼ ଶାଖା, ଦ୍ରୋଣ ପର୍ବ ଯାହାର ପତ୍ର।
1.1.106
कर्णपर्वसितैः पुष्पैः शल्यपर्वसुगन्धिभिः ।
स्त्रीपर्वैषीकविश्रामः शान्तिपर्वमहाफलः ॥ १.१.१०६ ॥
କର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବର ଧଳା ଫୁଲ ଓ ଶଲ୍ୟ ପର୍ବର ସୁଗନ୍ଧି ଫୁଲରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; ସ୍ତ୍ରୀ ପର୍ବ ଯାହାର ବିଶ୍ରାମ ଓ ବାଣଦଣ୍ଡ, ଶାନ୍ତି ପର୍ବ ଯାହାର ମହାଫଳ।
1.1.107
अश्वमेधामृतसस्त्वाश्रमस्थानसंश्रयः ।
मौसलश्रुतिसंक्षेपः शिष्टद्विजनिषेवितः ॥ १.१.१०७ ॥
ଅଶ୍ୱମେଧର ଅମୃତ ସହିତ, ଆଶ୍ରମସ୍ଥାନ ଆଶ୍ରିତ, ମୌସଳ ଶ୍ରୁତିର ସଂକ୍ଷେପ, ଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।
1.1.108
सर्वेषां कविमुख्यानामुपजीव्यो भविष्यति ।
पर्जन्यइव भूतानामक्षयो भारद्रुमः ॥ १.१.१०८ ॥
ଏହି ଭାରତବୃକ୍ଷ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ କବିଙ୍କର ଉପଜୀବ୍ୟ ହେବ; ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମେଘ ପରି ଏହା ଅକ୍ଷୟ।
1.1.109
काव्यस्य लेखनार्थाय गणेशः स्मर्यतां मुने। ॥ १.१.१०९ ॥
ହେ ମୁନି, ଏହି କାବ୍ୟ ଲେଖିବା ପାଇଁ ଗଣେଶଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର।
1.1.110
एवमाभाष्य तं ब्रह्मा जगाम स्वं निवेशनम् ।
भगवान्स जगत्स्रष्टा ऋषिदेवगणैः सह ॥ १.१.११० ॥
ଏହିପରି ତାଙ୍କୁ କହି ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ନିବାସକୁ ଗଲେ। ସେହି ଭଗବାନ, ଜଗତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଋଷି ଓ ଦେବଗଣଙ୍କ ସହିତ।
1.1.111
ततः सस्मार हेरम्बं व्यासः सत्यवतीसुतः ॥ १.१.१११ ॥
ତା'ପରେ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ ହେରମ୍ବ (ଗଣେଶ)ଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
1.1.112
स्मृतमात्रो गणेशानो भक्तचिन्तितपूरकः ।
तत्राजगाम विघ्नेशो वेदव्यासो यतः स्थितः ॥ १.१.११२ ॥
ସ୍ମରଣ ମାତ୍ରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣକାରୀ ଗଣେଶ, ବିଘ୍ନେଶ, ଯେଉଁଠାରେ ବେଦବ୍ୟାସ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
1.1.113
पूजितश्चोपविष्टश्च व्यासेनोक्तस्तदानघ ।
लेखको भारतस्यास्य भव त्वं गणनायक
मयैव प्रोच्यमानस्य मनसा कल्पितस्य च ॥ १.१.११३ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ପୂଜିତ ହୋଇ ବସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ତଥନ ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ହେ ଗଣନାୟକ, ମୁଁ ମନରେ ରଚି କହୁଥିବା ଏହି ଭାରତର ଲେଖକ ତୁମେ ହୁଅ।
1.1.114
श्रुत्वैतत्प्राह विघ्नेशो यदि मे लेखनी क्षणम् ।
लिखतो नावतिष्ठेत तदा स्यां लेखको ह्यहम् ॥ १.१.११४ ॥
ଏହା ଶୁଣି ବିଘ୍ନେଶ କହିଲେ: ମୁଁ ଲେଖୁଥିବା ବେଳେ ମୋ ଲେଖନୀ ଏକ କ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ନ ଅଟକେ, ତେବେ ମୁଁ ଲେଖକ ହେବି।
1.1.115
व्यासोऽप्युवाच तं देवमबुद्ध्वा मा लिख क्वचित् ।
ओमित्युक्त्वा गणेशोपि बभूव किल लेखकः ॥ १.१.११५ ॥
ବ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ ସେହି ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ନ ବୁଝି କେଉଁଠି ଲେଖ ନାହିଁ।" "ଓମ୍" କହି ଗଣେଶ ମଧ୍ୟ ଲେଖକ ହେଲେ।
1.1.116
ग्रन्थग्रन्थिं तदा चक्रे मुनिर्गूढं कुतूहलात् ।
यस्मिन्प्रतिज्ञया प्राह मुनिर्द्वैपायनस्त्विदम् ॥ १.१.११६ ॥
ସେତେବେଳେ ମୁନି କୁତୂହଳରୁ ସେହି ଗୂଢ଼ ଗଣ୍ଠି ରଚିଲେ; ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଦ୍ୱୈପାୟନ ମୁନି ଏହା କହିଲେ।
1.1.117
अष्टौ श्लोकसहस्राणि अष्टौ श्लोकशतानि च ।
अहं वेद्मि शुको वेत्ति संजयो वेत्ति वा न वा ॥ १.१.११७ ॥
ଆଠ ହଜାର ଶ୍ଳୋକ ଓ ଆଠ ଶହ ଶ୍ଳୋକ — ମୁଁ ଜାଣେ; ଶୁକ ଜାଣନ୍ତି, ସଞ୍ଜୟ ଜାଣେ କି ନାହିଁ।
1.1.118
तच्छ्लोककूटमद्यापि ग्रथितं सुदृढं मुने ।
भेत्तुं न शक्यतेऽर्थस्यं गूढत्वात्प्रश्रितस्य च ॥ १.१.११८ ॥
ହେ ମୁନି, ସେହି ଶ୍ଳୋକ-ଗୁଚ୍ଛ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଗୁନ୍ଥିତ; ଏହାର ଅର୍ଥ ଗୂଢ଼ ଓ ବିନୀତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଭାଙ୍ଗିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
1.1.119
सर्वज्ञोपि गणेशो यत्क्षणमास्ते विचारयन् ।
तावच्चकार व्यासोपि श्लोकानन्यान्बहूनपि ॥ १.१.११९ ॥
ସର୍ବଜ୍ଞ ଗଣେଶ ଯେତେବେଳେ କ୍ଷଣେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ବ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଶ୍ଳୋକ ରଚିଲେ।
1.1.120
तस्य वृक्षस्य वक्ष्यामि शाखापुष्पफलोदयम् ।
स्वादुमेध्यरसोपेतमच्छेद्यममरैरपि ॥ १.१.१२० ॥
ସେହି ବୃକ୍ଷର ଶାଖା, ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳର ଉଦୟ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି; ଯାହା ମଧୁର ଓ ପବିତ୍ର ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଛେଦନ ଅସମ୍ଭବ।
1.1.121
अनुक्रमणिकाध्यायं वृत्तान्तं सर्वपर्वणाम् ।
इदं द्वैपायनः पूर्वं पुत्रमध्यापयच्छुकम् ॥ १.१.१२१ ॥
ସମସ୍ତ ପର୍ବର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଦେଉଥିବା ଅନୁକ୍ରମଣିକା ଅଧ୍ୟାୟ — ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଦ୍ୱୈପାୟନ ନିଜ ପୁତ୍ର ଶୁକଙ୍କୁ ପଢ଼ାଇଥିଲେ।
1.1.122
ततोऽन्येभ्योऽनुरूपेभ्यः शिष्येभ्यः प्रददौ प्रभु ।
षष्टिं शतसहस्राणि चकारान्यां स संहिताम्।
त्रिंशच्छतसहस्रं च देवलोके प्रतिष्ठितम् ॥ १.१.१२२ ॥
ଏହାପରେ ସେ ଯୋଗ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଏହା ଦେଲେ। ପ୍ରଭୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ସଂହିତା ରଚନା କଲେ — ଷାଠିଏ ଲକ୍ଷ (ଶ୍ଲୋକ); ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ତିରିଶ ଲକ୍ଷ ଦେବଲୋକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
1.1.123
पित्र्ये पञ्चदश प्रोक्तं रक्षोयक्षे चतुर्दश ।
एकं शतसहस्रं तु मानुषेषु प्रतिष्ठितम् ॥ १.१.१२३ ॥
ପିତୃଲୋକରେ ପନ୍ଦର (ଲକ୍ଷ) କୁହାଯାଇଛି; ରାକ୍ଷସ-ଯକ୍ଷ ଲୋକରେ ଚଉଦ (ଲକ୍ଷ); କିନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
1.1.124
नारदोऽश्रावयद्देवानसितो देवलः पितृन् ।
गन्धर्वयक्षरक्षांसि श्रावयामास वै शुकः ॥ १.१.१२४ ॥
ନାରଦ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଇଲେ; ଅସିତ ଓ ଦେବଳ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଇଲେ; ଶୁକ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଇଲେ।
1.1.125
वैशंपायनविप्रर्षिः श्रावयामास पार्थिवम् ।
पारिक्षितं महात्मानं नाम्ना तु जनमेजयम् ॥ १.१.१२५ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ବୈଶମ୍ପାୟନ ରାଜାଙ୍କୁ ଶୁଣାଇଲେ — ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ମହାତ୍ମା ପୁତ୍ର, ନାମରେ ଜନମେଜୟ।
1.1.126
अस्मिंस्तु मानुषे लोके वैशंपायन उक्तवान् ।
शिष्यो व्यासस्य धर्मात्मा सर्ववेदविदां वरः ॥ १.१.१२६ ॥
ଏହି ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ — ବ୍ୟାସଙ୍କ ଧର୍ମାତ୍ମା ଶିଷ୍ୟ, ସମସ୍ତ ବେଦଜ୍ଞଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
1.1.127
एकं शतसहस्रं तु मयोक्तं वै निबोधत ॥ १.१.१२७ ॥
ଏକ ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକ ମୁଁ କହିଛି; ଶୁଣ।
1.1.128
दुर्योधनो मन्युमयो महाद्रुमः ।
कर्णः स्कन्धः शकुनिस्तस्य शाखाः।
दुश्शासनः पुष्पफले समृद्धे ।
मूलं राजा धृतराष्ट्रोऽमनीषि। ॥ १.१.१२८ ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କ୍ରୋଧରେ ନିର୍ମିତ ମହାବୃକ୍ଷ; କର୍ଣ୍ଣ ତାହାର କାଣ୍ଡ, ଶକୁନି ତାହାର ଶାଖା, ଦୁଃଶାସନ ସମୃଦ୍ଧ ଫୁଲଫଳ; ତାହାର ମୂଳ ଅବିବେକୀ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର।
1.1.129
युधिष्ठिरे धर्ममयो महाद्रुमः ।
स्कन्धोऽर्जुनो भीमसेनोऽस्य शाखाः।
माद्रीसुतौ पुष्पफले समृद्धे ।
मूलं कृष्णो ब्रह्म च ब्राह्मणाश्च ॥ १.१.१२९ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିରରେ ଧର୍ମରେ ନିର୍ମିତ ମହାବୃକ୍ଷ; ଅର୍ଜୁନ ଓ ଭୀମସେନ ତାହାର କାଣ୍ଡ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ତାହାର ଶାଖା, ସମୃଦ୍ଧ ଫୁଲଫଳ; ତାହାର ମୂଳ କୃଷ୍ଣ, ବ୍ରହ୍ମ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
1.1.130
पाण्डुर्जित्वा बहून्देशान्युधा विक्रमणेन च ।
अरण्ये मृगयाशीलो न्यवसत्सजनस्तथा ॥ १.१.१३० ॥
ପାଣ୍ଡୁ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ବହୁ ଦେଶ ଜିତି, ମୃଗୟାରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ସହ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କଲେ।
1.1.131
मृगव्यवायनिधनात्कृच्छ्रां प्राप स आपदम् ।
जन्मप्रभृति पार्थानां तत्राचारविधिक्रमः ॥ १.१.१३१ ॥
ହରିଣ ରୂପରେ ସମ୍ଭୋଗ ସମୟରେ ହୋଇଥିବା ମୃତ୍ୟୁ ହେତୁ ସେ ଘୋର ବିପଦ ପାଇଲେ; ପୃଥାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମରୁ ଆଚାର-ବିଧିର କ୍ରମ ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
1.1.132
मात्रोरभ्युपपत्तिश्च धर्मोपनिषदं प्रति ।
धर्मानिलेन्द्रांस्ताभिः साऽऽजुहाव सुतवाञ्छया ॥ १.१.१३२ ॥
ଦୁଇ ମାତା ଧର୍ମର ଗୂଢ଼ ଉପଦେଶ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ; ପୁତ୍ର ଇଚ୍ଛାରେ ସେମାନେ ଧର୍ମ, ବାୟୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
1.1.133
ततो धर्मोपनिषदं भूत्वा भर्तुः प्रिया पृथा ।
धर्मानिलेन्द्रांस्ताभिः साऽऽजुहाव सुतवाञ्छया ॥ १.१.१३३ ॥
ତା'ପରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟା ପୃଥା ଧର୍ମୋପନିଷଦ (ମନ୍ତ୍ର) ପାଇ ପୁତ୍ରକାମନାରେ ସେହି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ, ଅନିଲ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
1.1.134
तद्दत्तोपनिषन्माद्री चाश्विनावाजुहाव च ।
जाताः पार्थास्ततः सर्वे कुन्त्या माद्र्याश्च मन्त्रतः।
तापसैः सह संवृद्धा मातृभ्यां परिरक्षिताः ॥ १.१.१३४ ॥
କୁନ୍ତୀ ଦେଇଥିବା ସେହି ଉପନିଷଦ (ମନ୍ତ୍ର) ଦ୍ୱାରା ମାଦ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ମନ୍ତ୍ରବଳରେ କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଜନ୍ମିଲେ। ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ସହ ବଢ଼ି ସେମାନେ ଦୁଇ ମାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେଲେ।
1.1.135
मेध्यारण्येषु पुण्येषु महतामाश्रमेषु च ।
तेषु जातेषु सर्वेषु पाण्डवेषु महात्मसु ॥ १.१.१३५ ॥
ପବିତ୍ର ଅରଣ୍ୟ, ପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଓ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ, ସେହି ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତେ ଜନ୍ମିଲେ ପରେ...
1.1.136
माद्र्या तु सह संगम्य ऋषिशापप्रभावतः ।
मृतः पाण्डुर्महापुण्ये शतशृङ्गे महागिरौ ॥ १.१.१३६ ॥
କିନ୍ତୁ ମାଦ୍ରୀ ସହିତ ସଙ୍ଗମ ହେବାରୁ ଋଷିଶାପର ପ୍ରଭାବରେ ପାଣ୍ଡୁ ଅତି ପୁଣ୍ୟ ଶତଶୃଙ୍ଗ ନାମକ ମହାପର୍ବତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
1.1.137
ऋषिभिश्च समानीता धार्तराष्ट्रान्प्रति स्वयम् ।
शिशवश्चाभिरूपाश्च जटिला ब्रह्मचारिणः ॥ १.१.१३७ ॥
ଋଷିମାନେ ନିଜେ ସେମାନଙ୍କୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଣିଲେ — ଛୋଟ, ସୁନ୍ଦର, ଜଟାଧାରୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ।
1.1.138
पुत्राश्च भ्रातरश्चेमे शिष्याश्च सुहृदश्च वः ।
पाण्डवा एत इत्युक्त्वा मुनयोऽन्तर्हितास्ततः ॥ १.१.१३८ ॥
"ଏମାନେ ତୁମର ପୁତ୍ର, ଭାଇ, ଶିଷ୍ୟ ଓ ସୁହୃଦ; ଏମାନେ ପାଣ୍ଡବ" ଏହା କହି ମୁନିମାନେ ତା'ପରେ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲେ।
1.1.139
तांस्तैर्निवेदितान्दृष्ट्वा पाण्डवान्कौरवास्तदा ।
शिष्टाश्च वर्णाः पौरा ये ते हर्षाच्चुक्रुशुर्भृशम् ॥ १.१.१३९ ॥
ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଇଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେତେବେଳେ କୌରବ ଓ ଅବଶିଷ୍ଟ ବର୍ଣ୍ଣର ନଗରବାସୀମାନେ ହର୍ଷରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜୋରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
1.1.140
आहुः केचिन्न तस्यैते तस्यैत इति चापरे ।
यदा चिरमृतः पाण्डुः कथं तस्येतदि चापरे ॥ १.१.१४० ॥
କେହି କହିଲେ, "ଏମାନେ ତାଙ୍କର ନୁହଁନ୍ତି"; ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ, "ଏମାନେ ତାଙ୍କରି।" ପାଣ୍ଡୁ ବହୁକାଳ ପୂର୍ବରୁ ମୃତ, ତେବେ ଏମାନେ ତାଙ୍କର କିପରି ହେବେ ବୋଲି ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ।
1.1.141
स्वागतं सर्वथा दिष्ट्या पाण्डोः पश्याम सन्ततिम् ।
उच्यतां स्वागतमिति वाचोऽश्रूयन्त सर्वशः ॥ १.१.१४१ ॥
"ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ସବୁ ପ୍ରକାରେ ଦେଖୁଛୁ, ସ୍ୱାଗତ!" "ସ୍ୱାଗତ କୁହ!" ଏଭଳି ବାକ୍ୟ ସବୁ ଦିଗରୁ ଶୁଣାଗଲା।
1.1.142
तस्मिन्नुपरते शब्दे दिशः सर्वा निनादयन् ।
अन्तर्हितानां भूतानां निःस्वनस्तुमुलीऽभवत् ॥ १.१.१४२ ॥
ସେହି ଶବ୍ଦ ଥମିଗଲା ପରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ କରି ଅଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଧ୍ୱନି ପ୍ରଚଣ୍ଡ କୋଲାହଳ ହୋଇଗଲା।
1.1.143
पुष्पवृष्टिः शुभा गन्धाः शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनाः ।
आसन्प्रवेशे पार्थानां तदद्भुतमिवाभवत् ॥ १.१.१४३ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ସମୟରେ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା ହେଲା, ଶୁଭ ସୁଗନ୍ଧ ବ୍ୟାପିଲା, ଶଙ୍ଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଧ୍ୱନି ହେଲା; ତାହା ଯେପରି ଅଦ୍ଭୁତ ହେଲା।
1.1.144
तत्प्रीत्या चैव सर्वेषां पौराणां हर्षसंभवः ।
शब्द आसीन्महांस्तत्र दिवस्पृक्कीर्तिवर्धनः ॥ १.१.१४४ ॥
ତେଣୁ ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରୀତି ଓ ହର୍ଷ ଜାତ ହେଲା; ସେଠାରେ ଆକାଶ ଛୁଇଁବା ମହାନ ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଯାହା ଯଶ ବଢ଼ାଇବା ପରି ଥିଲା।
1.1.145
तेऽधीत्य निखिलान्वेदाञ्शास्त्राणि विविधानि च ।
न्यवसन्पाण्डवास्तत्र पूजिता अकुतोभयाः ॥ १.१.१४५ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ବିବିଧ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ। ସେଠାରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିର୍ଭୟରେ ବାସ କଲେ।
1.1.146
युधिष्ठिरस्य शौचेन प्रीताः प्रकृतयोऽभवन् ।
धृत्या च भीमसेनस्य विक्रमेणार्जुनस्य च ॥ १.१.१४६ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପବିତ୍ରତାରେ ପ୍ରଜାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ଭୀମସେନଙ୍କ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପରାକ୍ରମରେ ମଧ୍ୟ।
1.1.147
गुरुशुश्रूषया कुन्त्या यमयोर्विनयेन च ।
तुतोष लोकः सकलस्तेषां शौर्यगुणेन च ॥ १.१.१४७ ॥
କୁନ୍ତୀଙ୍କ ଗୁରୁସେବାରେ, ଯମଳ ଭାଇମାନଙ୍କ ବିନୟରେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଶୌର୍ଯ୍ୟଗୁଣରେ ସମଗ୍ର ଲୋକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
1.1.148
समवाये ततो राज्ञां कन्यां भर्तृस्वयंवराम् ।
प्राप्तवानर्जुनः कृष्णां कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ १.१.१४८ ॥
ତା'ପରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ସଭାରେ ଅତି ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କରି ଅର୍ଜୁନ ସ୍ୱୟଂବରା କନ୍ୟା କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଲାଭ କଲେ।
1.1.149
ततः प्रभृति लोकेऽस्मिन्पूज्यः सर्वधनुष्मताम् ।
आदित्य इव दुष्प्रेक्ष्यः समरेष्वपि चाभवत् ॥ १.१.१४९ ॥
ସେହିଦିନଠାରୁ ଏ ଲୋକରେ ସେ ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜ୍ୟ ହେଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୁର୍ଦର୍ଶ ମଧ୍ୟ ହେଲେ।
1.1.150
स सर्वान्पार्थिवाञ्जित्वा सर्वांश्च महतो गणान् ।
आजहारार्जुनो राज्ञो राजसूयं महाक्रतुम् ॥ १.१.१५० ॥
ସେ ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ମହାନ ଗଣଙ୍କୁ ଜିଣି, ଅର୍ଜୁନ ରାଜା ପାଇଁ ରାଜସୂୟ ନାମକ ମହାଯଜ୍ଞ ଆଣିଲେ।
1.1.151
युधिष्ठिरेण संप्राप्तो राजसूयो महाक्रतुः ॥ १.१.१५१ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜସୂୟ ନାମକ ମହାଯଜ୍ଞ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
1.1.152
सुनयाद्वासुदेवस्य भीमार्जुनबलेन च ।
घातयित्वा जरासन्धं चैद्यं च बलगर्वितम् ॥ १.१.१५२ ॥
ବାସୁଦେବଙ୍କ ସୁନୀତି ଓ ଭୀମ-ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବଳରେ ଜରାସନ୍ଧ ଓ ବଳଗର୍ବିତ ଚୈଦ୍ୟଙ୍କୁ ବଧ କରାଇ।
1.1.153
दुर्योधनं समागच्छन्नर्हणानि ततस्ततः ।
मणिकाञ्चनरत्नानि गोहस्त्यश्वधनानि च ॥ १.१.१५३ ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ପାଖକୁ ଏଠାସେଠାରୁ ସମ୍ମାନର ଉପହାର ଆସିଲା — ମଣି, ସୁନା, ରତ୍ନ, ଗାଈ, ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ଧନ।
1.1.154
विचित्राणि च वासांसि प्रावारावरणानि च ।
कम्बलाजिनरत्नानि राङ्कवास्तरणानि च ॥ १.१.१५४ ॥
ବିଚିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ଓଢ଼ଣା, କମ୍ବଳ, ମୃଗଚର୍ମ, ରତ୍ନ ଓ ରାଙ୍କବ ମୃଗର ଚର୍ମର ଶଯ୍ୟା।
1.1.155
समृद्धां तां तथा दृष्ट्वा पाण्डवानां तदा श्रियम् ।
ईर्ष्यासमुत्थः सुमहांस्तस्य मन्युरजायत ॥ १.१.१५५ ॥
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସେହି ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି ଈର୍ଷାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମହାନ କ୍ରୋଧ ତାଙ୍କ ମନରେ ଜାତ ହେଲା।
1.1.156
विमानप्रतिमां तत्र मयेन सुकृतां सभाम् ।
पाण्डवानामुपहृतां स दृष्ट्वा पर्यतप्यत ॥ १.१.१५६ ॥
ସେଠାରେ ମୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ନିର୍ମିତ, ବିମାନ ପରି, ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ସଭା ଦେଖି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତପ୍ତ ହେଲା।
1.1.157
तत्रावहसितश्चासीत्प्रस्कन्दन्निव संभ्रमात् ।
प्रत्यक्षं वासुदेवस्य भीमेनानभिजातवत् ॥ १.१.१५७ ॥
ସେଠାରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସାକ୍ଷାତରେ ଭୀମ ତାକୁ ଉପହାସ କଲେ; ଘବରାହଟରେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଲୋକ ପରି, ଅକୁଳୀନ ପରି ସେ ହେଲା।
1.1.158
स भोगान्विविधान्भुञ्जन्रत्नानि विविधानि च ।
कथितो धृतराष्ट्रस्य विवर्णो हरिणः कृशः ॥ १.१.१५८ ॥
ବିବିଧ ଭୋଗ ଓ ବିବିଧ ରତ୍ନ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ହରିଣ ପରି ବିବର୍ଣ୍ଣ ଓ କୃଶ ହୋଇଯାଇଛି ବୋଲି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କୁହାଗଲା।
1.1.159
अन्वजानात्ततो द्यूतं धृतराष्ट्रः सुतप्रियः ।
तच्छ्रुत्वा वासुदेवस्य कोपः समभवन्महान् ॥ १.१.१५९ ॥
ତା'ପରେ ପୁତ୍ରପ୍ରିୟ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଦ୍ୟୂତ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦେଲେ; ତାହା ଶୁଣି ବାସୁଦେବଙ୍କର ମହା କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମିଲା।
1.1.160
नातिप्रीतमनाश्चासीद्विवादांश्चान्वमोदत ।
द्यूतादीननयान्घोरान्विविधांश्चाप्युपैक्षत ॥ १.१.१६० ॥
ତାଙ୍କ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ନଥିଲା; ତଥାପି ସେ ବିବାଦକୁ ଅନୁମୋଦନ କଲେ; ଦ୍ୟୂତ ଆଦି ଭୟଙ୍କର ଓ ବିବିଧ ଅନ୍ୟାୟକୁ ଉପେକ୍ଷା କଲେ।
1.1.161
निरस्य विदुरं भीष्मं द्रोणं शारद्वतं कृपम् ।
विग्रहे तुमुले तस्मिन्दहन्क्षत्रं परस्परम् ॥ १.१.१६१ ॥
ବିଦୁର, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ଶାରଦ୍ବତ କୃପଙ୍କୁ ଦୂରେଇ ଦେଇ, ସେ ସେହି ଭୀଷଣ ସଂଗ୍ରାମରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ପରସ୍ପରକୁ ଦହନ କରୁଥିଲା।
1.1.162
जयत्सु पाण्डुपुत्रेषु श्रुत्वा सुमहदप्रियम् ।
दुर्योधनमतं ज्ञात्वा कर्णस्य शकुनेस्तथा ॥ १.१.१६२ ॥
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଜିତୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ତାହା ଅତି ଅପ୍ରିୟ ସମ୍ବାଦ ଜାଣି, ଦୁର୍ଯୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶକୁନିଙ୍କ ମତ ଜାଣି...
1.1.163
धृतराष्ट्रश्चिरं ध्यात्वा संजयं वाक्यमब्रवीत् ।
शृणु संजय सर्वं मे नचासूयितुमर्हसि ॥ १.१.१६३ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ବହୁ ସମୟ ଚିନ୍ତା କରି ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୋର ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣ; ଦୋଷ ଖୋଜ ନାହିଁ।
1.1.164
श्रुतवानसि मेधावी बुद्धिमान्प्राज्ञसंमतः ।
न विग्रहे मम मतिर्न च प्रीये कुलक्षये ॥ १.१.१६४ ॥
ତୁମେ ବିଦ୍ୱାନ, ମେଧାବୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ। ମୋ ମନ ଯୁଦ୍ଧରେ ନାହିଁ, ଓ କୁଳକ୍ଷୟରେ ମୁଁ ଆନନ୍ଦ ପାଏ ନାହିଁ।
1.1.165
न मे विशेषः पुत्रेषु स्वेषु पाम्डुसुतेषु वा ।
वृद्धं मामभ्यसूयन्ति पुत्रा मन्युपरायणाः ॥ १.१.१६५ ॥
ମୋ ନିଜ ପୁତ୍ର ଓ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧରେ ମଗ୍ନ ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ ଏହି ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦିଅନ୍ତି।
1.1.166
अहं त्वचक्षुः कार्पण्यात्पुत्रप्रीत्या सहामि तत् ।
मुह्यन्तं चानुमुह्यामि दुर्योधनमचेतनम् ॥ १.१.१६६ ॥
ମୁଁ ଅନ୍ଧ; ଦୀନ ଦୁର୍ବଳତା ଓ ପୁତ୍ର-ସ୍ନେହରୁ ମୁଁ ତାହା ସହେ। ମୋହରେ ପଡ଼ିଥିବା, ଅଚେତନ ଦୁର୍ଯୋଧନର ମୋହକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଅନୁସରଣ କରେ।
1.1.167
राजसूये श्रियं दृष्ट्वा पाण्डवस्य महौजसः ।
तच्चावहसनं प्राप्य सभारोहणदर्शने ॥ १.१.१६७ ॥
ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଶ୍ରୀ ଦେଖି, ଓ ସଭାଭବନରେ ଚଢ଼ିବା ଦୃଶ୍ୟରେ ଉପହାସ ପାଇ...
1.1.168
अमर्षितः स्वयं जेतुमशक्तः पाण्डवान्रणे ।
निरुत्साहश्च संप्राप्तुं सुश्रियं क्षत्रियोऽपि सन् ॥ १.१.१६८ ॥
ନିଜେ ଅସହିଷ୍ଣୁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଜିଣିବାକୁ ଅସମର୍ଥ, ଉତ୍ତମ ଶ୍ରୀ ପାଇବାରେ ଉତ୍ସାହହୀନ - କ୍ଷତ୍ରିୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
1.1.169
गान्धारराजसहितश्छद्मद्यूतममन्त्रयत् ।
तत्र यद्यद्यथा ज्ञातं मयां संजय तच्छृणु ॥ १.१.१६९ ॥
ଗାନ୍ଧାରରାଜଙ୍କ ସହିତ ସେ କପଟ ଦ୍ୟୂତର ଯୋଜନା କଲା। ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେଠାରେ ମୁଁ ଯାହା ଯେପରି ଜାଣିଥିଲି, ତାହା ଶୁଣ।
1.1.170
श्रुत्वा तु मम वाक्यानि बुद्धियुक्तानि तत्त्वतः ।
ततो ज्ञास्यसि मां सौते प्रज्ञाटचक्षुषमित्युत ॥ १.१.१७० ॥
ମୋର ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ବାକ୍ୟସବୁ ଯଥାର୍ଥରେ ଶୁଣିବା ପରେ, ହେ ସୌତି, ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରଜ୍ଞାଚକ୍ଷୁ ବୋଲି ଜାଣିବ।
1.1.171
यदाऽश्रौषं धनुरायम्य चित्रं ।
विद्धं लक्ष्यं पातितं वै पृथिव्याम्।
कृष्णां हृतां प्रेक्षतां सर्वराज्ञां ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७१ ॥
ଧନୁ ଟାଣି ଅଦ୍ଭୁତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା ଓ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଦେଖାଦେଖିରେ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ (ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ) ହରଣ କରାଗଲା ବୋଲି ଶୁଣିଲି, ସେତେବେଳେ ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ବିଜୟ ଆଶା କରି ନ ଥିଲି।
1.1.172
यदाऽश्रौषं द्वारकायां सुभद्रां ।
प्रसह्योढां माधवीमर्जुनेन।
इन्द्रप्रस्थं वृष्णिवीरौ च यातौ ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७२ ॥
ଦ୍ୱାରକାରେ ଅର୍ଜୁନ ବଳପୂର୍ବକ ମାଧବଙ୍କ କନ୍ୟା ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ହରଣ କଲେ ଏବଂ ବୃଷ୍ଣିବୀରଦ୍ୱୟ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ଗଲେ ବୋଲି ଶୁଣିଲି, ସେତେବେଳେ ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ବିଜୟ ଆଶା କରି ନ ଥିଲି।
1.1.173
यदाऽश्रौषं देवराजं प्रवृष्टं ।
शरैर्दिव्यैर्वारितं चार्जुनेन।
अग्निं तथा तर्पितं खाण्डवे च ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७३ ॥
ବର୍ଷା କରୁଥିବା ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନ ଦିବ୍ୟ ବାଣରେ ନିବାରଣ କଲେ ଏବଂ ଖାଣ୍ଡବ ବନରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରାଗଲା ବୋଲି ଶୁଣିଲି, ସେତେବେଳେ ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ବିଜୟ ଆଶା କରି ନ ଥିଲି।
1.1.174
यदाऽश्रौषं जातुषाद्वेश्मनस्ता-
न्मुक्तान्पार्थान्पञ्च कुन्त्या समेतान्।
युक्तं चैषां विदुरं स्वार्थसिद्ध्यै ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७४ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଯେ ଲାକ୍ଷାଗୃହରୁ ପାଞ୍ଚ ପାର୍ଥ ମୁକ୍ତ ହୋଇ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ସହ ମିଳିତ ହୋଇଛନ୍ତି ଏବଂ ବିଦୁର ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ବିଜୟର ଆଶା କରି ନ ଥିଲି।
1.1.175
यदाऽश्रौषं द्रौपदीं रङ्गमध्ये ।
लक्ष्यं भित्त्वा निर्जितामर्जुनेन।
शूरान्पञ्चालान्पाण्डवेयांश्च युक्तां-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७५ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଯେ ରଙ୍ଗଭୂମିର ମଧ୍ୟରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବିଦ୍ଧ କରି ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଜିତିଛନ୍ତି ଏବଂ ବୀର ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ବିଜୟର ଆଶା କରି ନ ଥିଲି।
1.1.176
यदाऽश्रौषं मागधानां वरिष्ठं ।
जरासन्धं क्ष्वमध्ये ज्वलन्तम्।
दोर्भ्यां हतं भीमसेनेन गत्वा ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७६ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଯେ ମାଗଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜରାସନ୍ଧ … ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯାଇ ନିଜ ବାହୁରେ ନିହତ ହୋଇଛି, ତେବେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ବିଜୟର ଆଶା କରି ନ ଥିଲି।
1.1.177
यदाऽश्रौषं दिग्जये पाण्डुपुत्रै-
र्वशीकृतान्भूमिपालान्प्रसह्य।
महाक्रतुं राजसूयं कृतं च ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७७ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଯେ ଦିଗ୍ବିଜୟରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ବଳରେ ଭୂପାଳମାନଙ୍କୁ ବଶ କରି ମହାଯଜ୍ଞ ରାଜସୂୟ ସମ୍ପାଦନ କରିଛନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ବିଜୟର ଆଶା କରି ନ ଥିଲି।
1.1.178
यदाऽश्रौषं द्रौपदीमश्रुकण्ठीं ।
सभां नीतां दुःखितामेकवस्त्राम्।
रजस्वलां नाथवतीमनाथव-
त्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७८ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଯେ ଅଶ୍ରୁରୁଦ୍ଧକଣ୍ଠୀ, ଦୁଃଖିତା, ଏକବସ୍ତ୍ରା, ରଜସ୍ୱଳା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ସଭାକୁ ଟାଣି ଆଣାଯାଇଛି, ଯିଏ ରକ୍ଷକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନାଥା ପରି ଥିଲେ, ତେବେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ବିଜୟର ଆଶା କରି ନ ଥିଲି।
1.1.179
यदाऽश्रौषं वाससां तत्र राशिं ।
समाक्षिपत्कितवो मन्दबुद्धिः।
दुःशासनो गतवान्नैवं चान्तं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१७९ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେଠାରେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ଜୁଆଡ଼ି ଦୁଃଶାସନ ବସ୍ତ୍ରର ରାଶି ଟାଣିଥିଲା ଓ ତାହା ଶେଷ ହେଲା ନାହିଁ ବୋଲି ଶୁଣି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
1.1.180
यदाऽश्रौषं हृतराज्यं युधिष्ठिरं ।
पराजितं सौबलेनाक्षवत्याम्।
अन्वागतं भ्रातृभिरप्रमेयै-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८० ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସୌବଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଶାଖେଳରେ ପରାଜିତ ହୋଇ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛନ୍ତି ଓ ସେ ଅପ୍ରମେୟ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
1.1.181
यदाश्रौषं विविधास्तत्र चेष्टा ।
धर्मात्मनां प्रस्थितानां वनाय।
ज्येष्ठप्रीत्या क्लिश्यतां पाण्डवानां ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८१ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଧର୍ମାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତାଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ବନକୁ ଯାତ୍ରା କରି ନାନା କ୍ଳେଶ ସହୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
1.1.182
यदाऽश्रौषं स्नातकानां सहस्रै-
रन्वागतं धर्मराजं वनस्थम्। ॥ १.१.१८२ ॥
ବନରେ ରହୁଥିବା ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସହ ହଜାର ହଜାର ସ୍ନାତକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନୁଗମନ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣିଲି।
1.1.183
भिक्षाभुजां ब्राह्मणानां महात्मनां ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८३ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଭିକ୍ଷାଭୋଜୀ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ (ପାଣ୍ଡବମାନେ ବନରେ ଅଛନ୍ତି), ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
1.1.184
यदाऽश्रौषं वनवासेन पार्था-
न्समागतान्महर्षिभिः पुराणैः।
उपास्यमानान्सगणैर्जातसख्यां-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजर्य ॥ १.१.१८४ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ବନବାସରେ ପୃଥାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ପୁରାତନ ମହର୍ଷିଙ୍କୁ ଭେଟି, ନିଜ ପରିବାର ସହ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ହେଉଛନ୍ତି ଓ ବନ୍ଧୁତା ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
1.1.185
यदाश्रौषं त्रिदिवस्थं धनंजयं ।
शक्रात्साक्षाद्दिव्यमस्त्रं यथावत्।
अधीयानं शंसितं सत्यसन्धं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८५ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଯଥାବତ୍ ଶିଖୁଥିବା ଏବଂ ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସିତ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ କଥା ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ଆଶା କରି ନ ଥିଲି।
1.1.186
यदाऽश्रोषं कालकेयास्ततस्ते ।
पौलोमानो वरदानाच्च दृप्ताः।
देवैरजेया निर्जिताश्चार्जुनेन ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८६ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ବରଦାନରେ ଗର୍ବିତ କାଳକେୟ ଓ ପୌଲୋମମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଜେୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ ବୋଲି ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ଆଶା କରି ନ ଥିଲି।
1.1.187
यदाऽश्रौषमसुराणां वधार्थे ।
किरीटिनं यान्तममित्रकर्शनम्।
कृतार्थं चाप्यागतं शक्रलोका-
त्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८७ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଅସୁରମାନଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଯାଉଥିବା କିରୀଟୀ, ଶତ୍ରୁ ଦମନକାରୀ, କୃତାର୍ଥ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରୁ ଫେରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ଆଶା କରି ନ ଥିଲି।
1.1.188
यदाऽश्रौषं तीर्थयात्राप्रवृत्तं ।
पाण्डोः सुतं सहितं लोमशेन।
बृहदश्वादक्षहृदयं च प्राप्तं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१८८ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି, ଲୋମଶଙ୍କ ସହିତ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ବୃହଦଶ୍ୱଙ୍କଠାରୁ ଅକ୍ଷହୃଦୟ (ପାଶା ବିଦ୍ୟା) ପାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ଆଶା କରି ନ ଥିଲି।
1.1.189
यदाऽश्रौषं वैश्रवणेन सार्धं ।
समागतं भीमन्यांश्च पार्थान्।
तस्मिन्देशे मानुषाणामगम्ये ।
तदा नाशंसि विजयाय संजया ॥ १.१.१८९ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ପାର୍ଥମାନେ ଓ ଭୀମ ପ୍ରଭୃତି ବୈଶ୍ରବଣ (କୁବେର) ସହିତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗମ୍ୟ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ମିଳିତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ଆଶା କରି ନ ଥିଲି।
1.1.190
यदाऽश्रौषं घोषयात्रागतानां ।
बन्धं गन्धर्वैर्मोक्षणं चार्जुनेन।
स्वेषां सुतानां कर्णबुद्धौ रतानां ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९० ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଘୋଷଯାତ୍ରାରେ ଯାଇଥିବା ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବାନ୍ଧିଲେ ଏବଂ ଅର୍ଜୁନ ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିରେ ରତ ଥିବାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କଲି ନାହିଁ।
1.1.191
यदाऽश्रौषं यक्षरूपेण धर्मं ।
समागतं धर्मराजेन सूत।
प्रश्नान्कांश्चिद्विब्रुवाणं च सम्यक् ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९१ ॥
ହେ ସୂତ ସଞ୍ଜୟ, ଯକ୍ଷରୂପରେ ଧର୍ମ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଭେଟି କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ ଭଲ ଭାବେ ପଚାରିଲେ ବୋଲି ଶୁଣିଲି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କଲି ନାହିଁ।
1.1.192
यदाऽश्रौषं न विदुर्मामकास्तान् ।
प्रच्छन्नरूपान्वसतः पाण्डवेयान्।
विराटराष्ट्रे सह कृष्णया च ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९२ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ବିରାଟ ରାଜ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ରୂପରେ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ସହିତ ବାସ କରୁଥିବା ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମୋ ଲୋକେ ଚିହ୍ନିଲେ ନାହିଁ ବୋଲି ଶୁଣିଲି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କଲି ନାହିଁ।
1.1.193
यदाऽश्रौषं कीचकानां वरिष्ठं ।
निषूदितं भ्रातृशतेन सार्धम्।
द्रौपद्यर्थे भीमसेनेन सङ्ख्ये ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९३ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଭୀମସେନ ଯୁଦ୍ଧରେ କୀଚକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଶହେ ଭାଇ ସହିତ ବଧ କଲେ ବୋଲି ଶୁଣିଲି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କଲି ନାହିଁ।
1.1.194
यदाऽश्रौषं मामकानां वरिष्ठा-
न्धनंजयेनैकरथेन भग्नान्।
विराटराष्ट्रे वसता महात्मना ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९४ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ବିରାଟ ରାଜ୍ୟରେ ବାସ କରୁଥିବା ମହାତ୍ମା ଧନଞ୍ଜୟ ଏକ ରଥରେ ମୋ ଲୋକଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କଲେ ବୋଲି ଶୁଣିଲି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କଲି ନାହିଁ।
1.1.195
यदाऽश्रौषं सत्कृतं मत्स्यराज्ञा ।
सुतां दत्तामुत्तरामर्जुनाय।
तां चार्जुनः प्रत्यगृह्णात्सुतार्थे ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९५ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଯେ ମତ୍ସ୍ୟରାଜ ସମ୍ମାନ ସହିତ ନିଜ କନ୍ୟା ଉତ୍ତରାକୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦାନ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.196
यदाऽश्रौषं निर्जितस्याधनस्य ।
प्रव्राजितस्य स्वजनात्प्रच्युतस्य।
अक्षौहिणीः सप्त युधिष्ठिरस्य ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९६ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଯେ ପରାଜିତ, ଧନହୀନ, ନିର୍ବାସିତ ଓ ସ୍ୱଜନଙ୍କଠାରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କର ସାତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଅଛି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.197
यदाऽश्रौषं माधवं वासुदेवं ।
सर्वात्मना पाण्डवार्थे निविष्टम्।
यस्येमां गां विक्रममेकमाहु-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९७ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଯେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବାତ୍ମଭାବେ ନିବିଷ୍ଟ ମାଧବ ବାସୁଦେବ, ଯାଙ୍କର ଏକ ପାଦରେ ଏହି ପୃଥିବୀ ମାପାଗଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେ ଅଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.198
यदाऽश्रौषं नरनारायणौ तौ ।
कृष्णार्जुनौ वदतो नारदस्य।
अहं द्रष्टा ब्रह्मलोके च सम्यक् ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९८ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଯେ ନାରଦଙ୍କ କଥନରେ ନର ଓ ନାରାୟଣ, ଅର୍ଥାତ୍ କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ ସେ ଦୁଇଜଣ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ମୁଁ ତାହା ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଦେଖିବି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.199
यदाऽश्रौषं लोकहिताय कृष्णं ।
शमार्थिनमुपयातं कुरूणाम्।
शमं कुर्वाणमकृतार्थं च यातं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.१९९ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଯେ ଲୋକହିତ ପାଇଁ, ଶାନ୍ତି ଇଚ୍ଛା କରି କୃଷ୍ଣ କୁରୁମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରୁଥିବାବେଳେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ନ କରି ଫେରିଗଲେ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.200
बुद्धिं कृतां निग्रहे केशवस्य ।
तं चात्मानं बहुधा दर्शयानं
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०० ॥
କେଶବ (କୃଷ୍ଣ) ନିଗ୍ରହ ପାଇଁ ଯୋଜନା କରି ନିଜକୁ ବହୁ ପ୍ରକାରରେ ଦେଖାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.201
यदाऽश्रौषं वासुदेवे प्रयाते ।
रथस्यैकामग्रतस्तिष्ठमानाम्।
आर्तां पृथां सान्त्वितां केशवेन ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०१ ॥
ବାସୁଦେବ (କୃଷ୍ଣ) ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ, ରଥ ଆଗରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦୁଃଖିତା ପୃଥାଙ୍କୁ (କୁନ୍ତୀ) କେଶବ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ ବୋଲି ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.202
यदाऽश्रौषं मन्त्रिणं वासुदेवं ।
तथा भीष्मं शान्तनवं च तेषाम्।
भारद्वाजं चाशिषोऽनुब्रुवाणं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०२ ॥
ମନ୍ତ୍ରୀ ବାସୁଦେବ (କୃଷ୍ଣ), ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଏବଂ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର (ଦ୍ରୋଣ) ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ କହୁଛନ୍ତି ବୋଲି ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.203
यदा कर्णो भीष्ममुवाच वाक्यं ।
नाहं योत्स्ये युध्यमाने त्वयीति।
हित्वा सेनामपचक्राम चापि ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०३ ॥
କର୍ଣ୍ଣ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ "ଆପଣ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଯାଏ ମୁଁ ଲଢ଼ିବି ନାହିଁ", ଏହା କହି ସେନା ଛାଡ଼ି ସେ ଫେରିଗଲେ, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.204
यदाऽश्रौषं वासुदेवार्जुनौ तौ ।
तथा धनुर्गाण्डिवमप्रमेयम्।
त्रीण्युग्रवीर्याणि समागतानि ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०४ ॥
ବାସୁଦେବ ଓ ଅର୍ଜୁନ ସେହି ଦୁଇଜଣ, ଏବଂ ଅପ୍ରମେୟ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ, ଏହି ତିନି ଉଗ୍ର ବୀର୍ଯ୍ୟ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.205
यदाऽश्रौषं कश्ललेनाभिपन्ने ।
रथोपस्थे सीदमानेऽर्जुने वै।
कृष्णं लोकान्दर्शयानं शरीरे ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०५ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଯେ ଅର୍ଜୁନ କରୁଣାରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ରଥ-ଆସନରେ ଅବସନ୍ନ ହେଉଛି ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ଶରୀରରେ ଲୋକସମୂହ ଦେଖାଉଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.206
यदाऽश्रौषं भीष्ममित्रकर्शनं ।
निघ्नन्तमाजावयुतं रथानाम्।
नैषां कश्चिद्वध्यते ख्यातरूप-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०६ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଶତ୍ରୁ-ଦମନକାରୀ ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଶ ହଜାର ରଥ ସଂହାର କରୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରୂପବାନ ବୀର ବଧ ହେଉନାହାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.207
यदाऽश्रौषं चापगेयेन सङ्ख्ये ।
स्वयं मृत्युं विहितं धार्मिकेण।
तच्चाकार्षुः पाण्डवेयाः प्रहृष्टा-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०७ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଧାର୍ମିକ ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜେ ନିଜର ମୃତ୍ୟୁର ଉପାୟ କହିଲେ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ରମାନେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ତାହା କଲେ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.208
यदाऽश्रौषं भीष्ममत्यन्तशूरं ।
हतं पार्थेनाहवेष्वप्रधृष्यम्।
शिखण्डिनं पुरतः स्थापयित्वा ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०८ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୂର ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜେୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ପୃଥାପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ବଧ କଲେ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.209
यदाऽश्रौषं शरतल्पे शयानं ।
वृद्धं वीरं सादितं चित्रपुङ्खैः।
भीष्मं कृत्वा सोमकानल्पशेषां-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२०९ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି ବୃଦ୍ଧ ବୀର ଭୀଷ୍ମ ବିଚିତ୍ର ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ ଶରଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ସୋମକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଳ୍ପ କେତେଜଣ ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.210
यदाऽश्रौषं शान्तनवे शयाने ।
पानीयार्थे चोदितेनार्जुनेन।
भूमिं भित्त्वा तर्पितं तत्र भीष्मं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१० ॥
ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଶରଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଜଳ ପାଇଁ ପୃଥିବୀ ଭେଦ କରି ସେଠାରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ତୃଷ୍ଣା ମେଣ୍ଟାଯାଇଥିଲା, ଏହା ଶୁଣିଲି ବେଳେ, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.211
यदाश्रौषं शुक्रसूर्यौ च युक्तौ ।
कौन्तेयानामनुलोमौ जयाय।
नित्यं चास्माञ्श्वापदा भीषयन्ति ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२११ ॥
ଶୁକ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ କୌନ୍ତେୟଙ୍କ ପାଇଁ ବିଜୟ ଅନୁକୂଳ ଭାବେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଶିଆଳ ପରି ହିଂସ୍ର ପଶୁମାନେ ଆମକୁ ସର୍ବଦା ଭୟ ଦେଖାନ୍ତି, ଏହା ଶୁଣିଲି ବେଳେ, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.212
यदा द्रोणो विविधानस्त्रमार्गा-
न्निदर्शयन्समरे चित्रयोधी।
न पाण्डवाञ्श्रेष्ठतरान्निहन्ति ।
तदा नाशंसे विजयायं संजय ॥ १.१.२१२ ॥
ଦ୍ରୋଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିବିଧ ଅସ୍ତ୍ରମାର୍ଗ ଦେଖାଉ ଦେଖାଉ, ଅଦ୍ଭୁତ ଯୋଦ୍ଧା ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠତର ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ବଧ କରୁ ନାହାନ୍ତି, ଏହା ଶୁଣିଲି ବେଳେ, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.213
यदाऽश्रौषं चास्मदीयान्महारथा-
न्व्यवस्थितानर्जुनस्यान्तकाय।
संशप्तकान्निहतानर्जुनेन ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१३ ॥
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଠିଆ କରାଯାଇଥିବା ଆମ ମହାରଥୀ, ସଂଶପ୍ତକମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ, ଏହା ଶୁଣିଲି ବେଳେ, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.214
यदाऽश्रौषं व्यूहमभेद्यमन्यै-
र्भारद्वाजेनात्तशस्त्रेण गुप्तम्।
भित्त्वा सौभद्रं वीरमेकं प्रविष्टं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१४ ॥
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଭେଦ୍ୟ ବ୍ୟୂହ, ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ (ଦ୍ରୋଣଙ୍କ) ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ତାହା ଭେଦ କରି ବୀର ସୌଭଦ୍ର (ଅଭିମନ୍ୟୁ) ଏକାକୀ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏହା ଶୁଣିଲି ବେଳେ, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.215
यदाऽभिमन्युं परिवार्य बालं ।
सर्वे हत्त्वा हृष्टरूपा बभूवुः।
महारथाः पार्थमशक्नुवन्त-
स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१५ ॥
ବାଳକ ଅଭିମନ୍ୟୁକୁ ଘେରି ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.216
यदाऽश्रौषमभिमन्युं निहत्य ।
हर्षान्मूढान्क्रोशतो धार्तराष्ट्रान्।
क्रोधादुक्तं सैन्धवे चार्जुनेन ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१६ ॥
ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ଆନନ୍ଦରେ ମୂଢ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ଅର୍ଜୁନ ସୈନ୍ଧବଙ୍କୁ ଯାହା କହିଥିଲେ ତାହା ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ସେତେବେଳେ ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.217
यदाऽश्रौषं सैन्धवार्थे प्रतिज्ञां ।
प्रतिज्ञातां तद्वधायार्जुनेन।
सत्यां तीर्णां शत्रुमध्ये च तेन ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१७ ॥
ସୈନ୍ଧବଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ ହୋଇ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ବୋଲି ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.218
यदाऽश्रौषं श्रान्तहये धनंजये ।
मुक्त्वा हयान्पाययित्वोपवृत्तान्।
पुनर्युक्त्वा वासुदेवं प्रयातं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१८ ॥
କ୍ଳାନ୍ତ ଘୋଡ଼ାଥିବା ଧନଞ୍ଜୟ ଘୋଡ଼ା ଖୋଲି, ପାଣି ପିଆଇ, ପୁନର୍ବାର ଯୋଡ଼ି ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନେଇ ଯାତ୍ରା କଲେ ବୋଲି ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.219
यदाऽश्रौषं वाहनेष्वक्षमेषु ।
रथोपस्थे तिष्ठता पाण्डवेन।
सर्वान्योधान्वारितानर्जुनेन ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२१९ ॥
ବାହନ ଅକ୍ଷମ ହେଲେ ରଥର ମଞ୍ଚରେ ଠିଆ ହୋଇ ପାଣ୍ଡବ ଅର୍ଜୁନ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ରୋକିଥିଲେ ବୋଲି ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.220
यदाऽश्रौषं नागबलैः सुदुःसहं ।
द्रोणानीकं युयुधानं प्रमथ्य।
यातं वार्ष्णेयं यत्र तौ कृष्णपार्थौ ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२० ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ହାତୀ ସେନାଦ୍ୱାରା ଅତି ଦୁଃସହ ଦ୍ରୋଣସେନାକୁ ଯୁଯୁଧାନ ମଥିଛି ଏବଂ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ (କୃଷ୍ଣ) ସେଠାକୁ ଗଲେ ଯେଉଁଠାରେ ସେହି ଦୁଇ କୃଷ୍ଣ ଓ ପାର୍ଥ ଥିଲେ, ଏହା ଶୁଣିଲାବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
1.1.221
यदाऽश्रौषं कर्णमासाद्य मुक्तं ।
वधाद्भीमं कुत्सयित्वा वचोभिः।
धनुष्कोट्याऽऽतुद्य कर्णेन वीरं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२१ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରି ଭୀମ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି ଧନୁର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ସେହି ବୀରଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ ବୋଲି ଶୁଣିଲାବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
1.1.222
यदा द्रोणः कृतवर्मा कृपश्च ।
कर्णो द्रौणिर्मद्रराजश्च शूरः।
अमर्षयन्सैन्धवं वध्यमानं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२२ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଦ୍ରୋଣ, କୃତବର୍ମା, କୃପ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦ୍ରୌଣି (ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା) ଓ ଶୂର ମଦ୍ରରାଜ ସୈନ୍ଧବ (ଜୟଦ୍ରଥ)ଙ୍କ ବଧ ହେଉଥିବା ବେଳେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ବୋଲି ଶୁଣିଲାବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
1.1.223
यदाऽश्रौषं देवराजेन दत्तां ।
दिव्यां शक्तिं व्यंसितां माधवेन।
घटोत्कचे राक्षसे घोररूपे ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२३ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦତ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ ମାଧବ (କୃଷ୍ଣ) ଭୟଙ୍କର ରୂପ ବିଶିଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ଘଟୋତ୍କଚଙ୍କ ଉପରୁ ହଟାଇ ଦେଲେ ବୋଲି ଶୁଣିଲାବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
1.1.224
यदाऽश्रौषं कर्णघटोत्कचाभ्यां ।
युद्धे मुक्तां सूतपुत्रेण शक्तिम्।
यया वध्यः समरे सव्यसाची ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२४ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଘଟୋତ୍କଚଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ସୂତପୁତ୍ର ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ିଲେ, ଯଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ସବ୍ୟସାଚୀ (ଅର୍ଜୁନ) ବଧ ହେବାର ଯୋଗ୍ୟ ଥିଲେ, ଏହା ଶୁଣିଲାବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
1.1.225
यदाऽश्रौषं द्रोणमाचार्यमेकं ।
धृष्टद्युम्नेनाभ्यतिक्रम्य धर्मम्।
रथोपस्थे प्रायगतं विशस्तं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२५ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ରୋଣ ଏକାକୀ ଥିବାବେଳେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଧର୍ମ ଲଙ୍ଘନ କରି ରଥରେ ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରି ମୃତ୍ୟୁପଥକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣିଲା ବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.226
यदाऽश्रौषं द्रौणिना द्वैरथस्थं ।
माद्रीसुतं नकुलं लोकमध्ये।
समं युद्धे मण्डलेभ्यश्चरन्तं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२६ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ର ନକୁଳଙ୍କୁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବୃତ୍ତାକାର ଗତିରେ ସମାନଭାବେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କଲେ ବୋଲି ଶୁଣିଲା ବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.227
यदा द्रोणे निहते द्रोणपुत्रो ।
नारायणं दिव्यमस्त्रं विकुर्वन्।
नैषामन्तं गतवान्पाण्डवानां ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२७ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଦ୍ରୋଣ ନିହତ ହେବା ପରେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଦିବ୍ୟ ନାରାୟଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲେ ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଅନ୍ତ ଘଟାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ ବୋଲି ଶୁଣିଲା ବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.228
यदाऽश्रौषं भीमसेनेन पीतं ।
रक्तं भ्रातुर्युधि दुःशासनस्य।
निवारितं नान्यतमेन भीमं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२८ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନ ନିଜ ଭାଇ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ରକ୍ତ ପାନ କଲେ ଏବଂ ଭୀମଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କେହି ରୋକିଲେ ନାହିଁ ବୋଲି ଶୁଣିଲା ବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.229
यदाऽश्रौषं कर्णमत्यन्तशूरं ।
हतं पार्थेनाहवेष्वप्रधृष्यम्।
तस्मिन्भ्रातृणां विग्रहे देवगुह्ये ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२२९ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୂର ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜେୟ କର୍ଣ୍ଣ ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ ବୋଲି, ଭାଇମାନଙ୍କ ସେହି ସଂଘର୍ଷରେ, ଯାହା ଦେବତାଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ଥିଲା, ଶୁଣିଲା ବେଳେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରିନଥିଲି।
1.1.230
यदाऽश्रौषं द्रोणपुत्रं च शूरं ।
दुःशासनं कृतवर्माणमुग्रम्।
युधिष्टिरं धर्मराजं जयन्तं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३० ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର, ଶୂର ଦୁଃଶାସନ, ଉଗ୍ର କୃତବର୍ମା ଓ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜୟୀ ହେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣିଲି ବେଳେ, ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
1.1.231
यदाऽश्रौषं निहतं मद्रराजं ।
रणे शूरं धर्मराजेन सूत।
सदा सङ्ग्रामे स्प्रधते यस्तु कृष्णं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३१ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ରଣରେ ଶୂର ମଦ୍ରରାଜ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ ଏବଂ ଯିଏ ସର୍ବଦା ଯୁଦ୍ଧରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ସ୍ପର୍ଧା କରେ, ଏହା ଶୁଣିଲି ବେଳେ, ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
1.1.232
यदाऽश्रौषं कलहद्यूतमूलं ।
मायाबलं सौबलं पाण्डवेन।
हतं सङ्ग्रामे सहदेवेन पापं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३२ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, କଳହ ଓ ଜୂଆର ମୂଳ, ମାୟାବଳ ଥିବା ସୌବଳ (ଶକୁନି) ପାଣ୍ଡବ ସହଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଣରେ ନିହତ ହେଲା ବୋଲି ଶୁଣିଲି ବେଳେ, ସେହି ପାପୀ ବିଷୟରେ ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
1.1.233
यदाऽश्रौषं श्रान्तमेकं शयानं ।
ह्रदं गत्वा स्तम्भयित्वा तदम्भः।
दुर्योधनं विरथं भग्नशक्तिं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३३ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ଏକାକୀ ଶୋଇଥିବା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ହ୍ରଦକୁ ଯାଇ ତାର ଜଳ ସ୍ତମ୍ଭିତ କରିବା ପରେ, ରଥହୀନ ଓ ଶକ୍ତିଭଗ୍ନ ହୋଇଛି ବୋଲି ଶୁଣିଲି ବେଳେ, ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
1.1.234
यदाऽश्रौषं पाण्डवांस्तिष्ठमानान् ।
गत्वा ह्रदे वासुदेवेन सार्धम्।
अमर्षणं धर्षयतः सुतं मे ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३४ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହ ହ୍ରଦ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଠିଆ ହୋଇ ମୋ ଅସହିଷ୍ଣୁ ପୁତ୍ରକୁ ଅପମାନ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣିଲି ବେଳେ, ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
1.1.235
यदाऽश्रौषं विविधांश्चित्रमार्गान् ।
गदायुद्धे मण्डलशश्चरन्तम्।
मिथ्या हतं वासुदेवस्य बुद्ध्या ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३५ ॥
ବିବିଧ ଓ ବିଚିତ୍ର ପଥରେ ଗଦାଯୁଦ୍ଧରେ ବୃତ୍ତାକାରେ ଗତି କରୁଥିବା ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧିର ଛଳରେ ମିଥ୍ୟାରେ ବଧ କରାଯାଇଛି ବୋଲି ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ସେତେବେଳେ ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ବିଜୟ ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
1.1.236
यदाऽश्रौषं द्रोणपुत्रादिभिस्तै-
र्हतान्पञ्चालान्द्रौपदेयांश्च सुप्तान्।
कृतं बीभत्समयशस्यं च कर्म ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३६ ॥
ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଶୋଇଥିବା ସମୟରେ ବଧ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଘୃଣ୍ୟ ଓ ଅପଯଶକର କର୍ମ କରାଯାଇଛି ବୋଲି ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ସେତେବେଳେ ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ବିଜୟ ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
1.1.237
यदाऽश्रौषं भीमसेनानुयाते-
नाश्वत्थाम्ना परमास्त्रं प्रयुक्तम्।
क्रुद्धेनैषीकमवधीद्येन गर्भं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३७ ॥
ଭୀମସେନ ପଛେ ପଛେ ଯିବାରୁ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ପରମାସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏଷୀକାସ୍ତ୍ର ଗର୍ଭକୁ ବଧ କଲା ବୋଲି ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ସେତେବେଳେ ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ବିଜୟ ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
1.1.238
यदाऽश्रौषं ब्रह्मशिरोऽर्जुनेन ।
स्वस्तीत्युक्त्वाऽस्त्रमस्त्रेण शान्तम्।
अश्वत्थाम्ना मणिरत्नं च दत्तं ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३८ ॥
ଅର୍ଜୁନ 'ସ୍ୱସ୍ତି' କହି ବ୍ରହ୍ମଶିରସ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଶାନ୍ତ କଲେ ଏବଂ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ମଣିରତ୍ନ ଦେଲା ବୋଲି ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ସେତେବେଳେ ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ବିଜୟ ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
1.1.239
यदाऽश्रौषं द्रोणपुत्रेण गर्भे ।
वैराट्या वै पात्यमाने महास्त्रैः।
संजीवयामीति हरेः प्रतिज्ञां ।
तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥ १.१.२३९ ॥
ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ବିରାଟକନ୍ୟାର ଗର୍ଭରେ ମହାଶସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ କରୁଥିବା ଏବଂ 'ମୁଁ ଏହାକୁ ଜୀବିତ କରିବି' ବୋଲି ହରିଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଥିବାବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ସେତେବେଳେ ହିଁ, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ବିଜୟର ଆଶା ଛାଡ଼ିଦେଲି।
1.1.240
द्वैपायनः केशवो द्रोणपुत्रं ।
परस्पेरणाभिशापैः शशाप।
बुद्ध्वा चाहं बुद्धिहीनोऽद्य सूत ।
संतप्ये वै पुत्रपौत्रैश्च हीनः ॥ १.१.२४० ॥
ଦ୍ୱୈପାୟନ ଓ କେଶବ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପରସ୍ପର ଅଭିଶାପରେ ଶାପିତ କଲେ। ହେ ସୂତ, ଏହା ଜାଣି ମଧ୍ୟ ଆଜି ମୁଁ ବୁଦ୍ଧିହୀନ ହୋଇ, ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରହୀନ ହୋଇ ଶୋକ କରୁଛି।
1.1.241
शोच्या गान्धारी पुत्रपौत्रैर्विहीना ।
तथा वध्वा पितृभिर्भ्रातृभिश्च।
कृतं कार्यं दुष्करं पाण्डवेयैः ।
प्राप्तं राज्यमसपत्नं पुनस्तैः ॥ १.१.२४१ ॥
ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରହୀନା ଗାନ୍ଧାରୀ ଶୋଚନୀୟା; ପୁତ୍ରବଧୂ, ପିତା, ଭ୍ରାତା ସହିତ ମଧ୍ୟ ସେପରି। ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କଲେ ଏବଂ ପୁଣି ଶତ୍ରୁହୀନ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ।
1.1.242
कष्टं युद्धे दश शेषाः श्रुता मे ।
त्रयोऽस्माकं पाण्डवानां च सप्त।
द्व्यूना विंशतिराहताऽक्षौहिणीनां ।
तस्मिन्सङ्ग्रामे भैरवे क्षत्रियाणाम् ॥ १.१.२४२ ॥
ସେହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର କୋଡ଼ିଏଟି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଆହତ ହେଲା; ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଦଶଟି ବଳିଥିବା ମୁଁ ଶୁଣିଲି — ଆମର ତିନି ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ସାତ। ତାହା କଷ୍ଟଦାୟକ।
1.1.243
तमस्त्वतीव विस्तीर्णं मोह आविशतीव माम् ।
संज्ञां नोपलभे सूत मनो विह्वलतीव मे ॥ १.१.२४३ ॥
ଅତି ବିସ୍ତୃତ ଅନ୍ଧକାର ଆସୁଛି; ମୋହ ଯେମିତି ମୋ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି। ହେ ସୂତ, ମୁଁ ଚେତନା ବୁଝି ପାରୁନାହିଁ; ମୋ ମନ ଯେମିତି ବ୍ୟାକୁଳ ହେଉଛି।
1.1.244
इत्युक्त्वा धृतराष्ट्रोऽथ विलप्य बहु दुःखितः ।
मूर्च्छितः पुनराश्वस्तः संजयं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.१.२४४ ॥
ଏହା କହି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ବହୁ ବିଳାପ କଲେ। ପୁଣି ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହେଲେ, ଆଉ ଚେତା ଫେରି ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.1.245
संजयैवं गते प्राणांस्त्यक्तुमिच्छामि मा चिरम् ।
स्तोकं ह्यपि न पश्यामि फलं जीवितधारणे ॥ १.१.२४५ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଏପରି ହେଲା ପରେ ମୁଁ ବିଳମ୍ବ ନ କରି ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ଜୀବନ ଧାରଣରେ ମୋତେ ସାମାନ୍ୟ ଲାଭ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉ ନାହିଁ।
1.1.246
तं तथा वादिनं दीनं विलपन्तं महीपतिम् ।
निःश्वसन्तं यथा नागं मुह्यमानं पुनः पुनः ॥ १.१.२४६ ॥
ସେପରି କହୁଥିବା, ଦୀନ ହୋଇ ବିଳାପ କରୁଥିବା, ହାତୀ ପରି ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡୁଥିବା ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହେଉଥିବା ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ (ସଞ୍ଜୟ ଦେଖିଲେ)।
1.1.247
गावल्गणिरिदं धीमान्महार्थं वाक्यमब्रवीत् ।
श्रुतवानसि वै राजन्महोत्साहान्महाबलान् ॥ १.१.२४७ ॥
ଗାବଲଗଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନ ସଞ୍ଜୟ ଏହି ମହାର୍ଥ ବାକ୍ୟ କହିଲେ: "ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣ ମହୋତ୍ସାହୀ ଓ ମହାବଳୀ ବୀରମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଛନ୍ତି।"
1.1.248
द्वैपायनस्य वदतो नारदस्य च धीमतः ।
महत्सु राजवंशेषु गुणैः समुदितेषु च ॥ १.१.२४८ ॥
ଦ୍ୱୈପାୟନ (ବ୍ୟାସ) ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନାରଦ କହିଥିବା (କଥା ଆପଣ ଶୁଣିଛନ୍ତି) — ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ମହାନ ରାଜବଂଶ ବିଷୟରେ।
1.1.249
जातान्दिव्यास्त्रविदुषः शक्रप्रतिमतेजसः ।
धर्मेण पृथिवीं जित्वा यज्ञैरिष्ट्वाप्तदक्षिणैः ॥ १.१.२४९ ॥
(ଜନ୍ମିତ), ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଜାଣିଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ, ଧର୍ମରେ ପୃଥିବୀ ଜିତି ପ୍ରଚୁର ଦକ୍ଷିଣା ସହ ଯଜ୍ଞରେ (ଦେବତାଙ୍କୁ) ପୂଜା କରିଥିବା।
1.1.250
अस्मिँल्लोके यशः प्राप्य ततः कालवशं गतान् ।
शैब्यं महारथं वीरं सृंजयं जयतां वरम् ॥ १.१.२५० ॥
ଏହି ଲୋକରେ ଯଶ ପାଇ ପରେ କାଳର ବଶରେ ଯାଇଥିବା ମହାରଥୀ ବୀର ଶୈବ୍ୟ ଏବଂ ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୃଞ୍ଜୟ (ମଧ୍ୟ)।
1.1.251
बाह्लीकं दमनं चैद्यं शर्यातिमजितं नलम् ॥ १.१.२५१ ॥
ବାହ୍ଲୀକ, ଦମନ, ଚୈଦ୍ୟ, ଶର୍ୟାତି, ଅଜିତ ଏବଂ ନଳ (ମଧ୍ୟ)।
1.1.252
विश्वामित्रममित्रघ्नमम्बरीषं महाबलम् ।
मरुत्तं मनुमिक्ष्वाकुं गयं भरतमेव च ॥ १.१.२५२ ॥
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ମହାବଳ ଅମ୍ବରୀଷ, ମରୁତ୍ତ, ମନୁ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ଗୟ ଏବଂ ଭରତ (ମଧ୍ୟ)।
1.1.253
रामं दाशरथिं चैव शशबिन्दुं भगीरथम् ।
कृतवीर्यं महाभागं तथैव जनमेजयम् ॥ १.१.२५३ ॥
ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ, ଶଶବିନ୍ଦୁ, ଭଗୀରଥ, ମହାଭାଗ କୃତବୀର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଜନମେଜୟ (ମଧ୍ୟ)।
1.1.254
ययातिं शुभकर्माणं देवैर्यो याजितः स्वयम् ।
चैत्ययूपाङ्किता भूमिर्यस्येयं सवनाकरा ॥ १.१.२५४ ॥
ଶୁଭକର୍ମା ଯଯାତି, ଯାହାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ନିଜେ ଯଜ୍ଞ କରାଇଥିଲେ, ଯୂପ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଚିହ୍ନିତ ଓ ସୋମଯଜ୍ଞର ଖଣି ଏହି ପୃଥିବୀ ଯାହାର ଥିଲା (ମଧ୍ୟ)।
1.1.255
इति राज्ञां चतुर्विंशन्नारदेन सुरर्षिणा ।
पुत्रशोकाभितप्ताय पुरा श्वैत्याय कीर्तितम् ॥ १.१.२५५ ॥
ଏହିପରି ଚବିଶ ରାଜାଙ୍କ ବିବରଣ ପୂର୍ବେ ପୁତ୍ରଶୋକରେ ସନ୍ତପ୍ତ ଶ୍ୱୈତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବର୍ଷି ନାରଦ କହିଥିଲେ।
1.1.256
तेभ्यश्चान्ये गताः पूर्वं राजानो बलवत्तराः ।
महारथा महात्मानः सर्वैः समुदिता गुणैः ॥ १.१.२५६ ॥
ସେମାନଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଆହୁରି ବଳବାନ୍ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଗତ ହୋଇଛନ୍ତି; ସେମାନେ ମହାରଥୀ, ମହାତ୍ମା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲେ।
1.1.257
पूरुः कुरुर्यदुः शूरो विष्वगश्वो महाद्युतिः ।
अणुहो युवनाश्वश्च ककुत्स्थो विक्रमी रघुः ॥ १.१.२५७ ॥
ପୂରୁ, କୁରୁ, ଯଦୁ, ଶୂର ବିଷ୍ୱଗଶ୍ୱ, ମହାଦ୍ୟୁତି, ଅଣୁହ, ଯୁବନାଶ୍ୱ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ଓ ପରାକ୍ରମୀ ରଘୁ।
1.1.258
विजयो वीतिहोत्रोऽह्गो भवः श्वेतो बृहद्गुरुः ।
उशीनरः शतरथः कङ्को दुलिदुहो द्रुमः ॥ १.१.२५८ ॥
ବିଜୟ, ବୀତିହୋତ୍ର, ଅଙ୍ଗ, ଭବ, ଶ୍ୱେତ, ବୃହଦ୍ଗୁରୁ, ଉଶୀନର, ଶତରଥ, କଙ୍କ, ଦୁଲିଦୁହ ଓ ଦ୍ରୁମ।
1.1.259
दम्भोद्भवः परो वेनः सगरः संकृतिर्निमिः ।
अजेयः परशुः पुण्ड्रः शंभुर्देवावृधोऽनघः ॥ १.१.२५९ ॥
ଦମ୍ଭୋଦ୍ଭବ, ପରମ ବେନ, ସଗର, ସଂକୃତି, ନିମି, ଅଜେୟ, ପରଶୁ, ପୁଣ୍ଡ୍ର, ଶମ୍ଭୁ, ଦେବାବୃଧ ଓ ନିଷ୍ପାପ ଅନଘ।
1.1.260
देवाह्वयः सुप्रतिमः सुप्रतीको बृहद्रथः ।
महोत्साहो विनीतात्मा सुक्रतुर्नैषधो नलः ॥ १.१.२६० ॥
ଦେବାହ୍ୱୟ, ସୁପ୍ରତିମ, ସୁପ୍ରତୀକ, ବୃହଦ୍ରଥ, ମହୋତ୍ସାହ, ବିନୀତାତ୍ମା, ସୁକ୍ରତୁ, ନୈଷଧ ନଳ।
1.1.261
सत्यव्रतः शान्तभयः सुमित्रः सुबलः प्रभुः ।
जानुजङ्घोऽनरण्योऽर्कः प्रियभृत्यः शुचिव्रतः ॥ १.१.२६१ ॥
ସତ୍ୟବ୍ରତ, ଶାନ୍ତଭୟ, ସୁମିତ୍ର, ସୁବଳ, ପ୍ରଭୁ, ଜାନୁଜଂଘ, ଅନରଣ୍ୟ, ଅର୍କ, ପ୍ରିୟଭୃତ୍ୟ ଓ ଶୁଚିବ୍ରତ।
1.1.262
बलबन्धुर्निरामर्दः केतुशृङ्गो बृहद्बलः ।
धृष्टकेतुर्बृहत्केतुर्दीप्तकेतुर्निरामयः ॥ १.१.२६२ ॥
ବଳବନ୍ଧୁ, ନିରାମର୍ଦ୍ଦ, କେତୁଶୃଙ୍ଗ, ବୃହଦ୍ବଳ, ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ବୃହତ୍କେତୁ, ଦୀପ୍ତକେତୁ ଏବଂ ନିରାମୟ।
1.1.263
अविक्षिच्चपलो धूर्तः कृतबन्धुर्दृढेषुधिः ।
महापुराणसंभाव्यः प्रत्यङ्गः परहा श्रुतिः ॥ १.१.२६३ ॥
ଅବିକ୍ଷିତ୍, ଚପଳ, ଧୂର୍ତ୍ତ, କୃତବନ୍ଧୁ, ଦୃଢ଼େଷୁଧି, ମହାପୁରାଣସମ୍ଭାବ୍ୟ, ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ, ପରହା ଏବଂ ଶ୍ରୁତି।
1.1.264
एते चान्ये च राजानः शतशोऽथ सहस्रशः ।
श्रूयन्ते शतशश्चान्ये सङ्ख्याताश्चैव पद्मशः ॥ १.१.२६४ ॥
ଏମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଶହ ଶହ ଓ ହଜାର ହଜାର; ଅନ୍ୟ ଶହ ଶହ ଶୁଣାଯାଏ, ଏବଂ ପଦ୍ମ ସଂଖ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ଗଣାଯାଇଛନ୍ତି।
1.1.265
हित्वा सुविपुलान्भोगान्बुद्धिमन्तो महाबलाः ।
राजानो निधनं प्राप्तास्तव पुत्रैर्महत्तरः ॥ १.१.२६५ ॥
ଅତ୍ୟଧିକ ବିପୁଳ ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ମହାବଳ ରାଜାମାନେ ତୁମ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୃହତ୍ ଭାବରେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲେ।
1.1.266
येषां दिव्यानि कर्माणि विक्रमस्त्याग एव च ।
माहात्म्यमपि चास्तिक्यं सत्यं शौचं दयाऽर्जवम् ॥ १.१.२६६ ॥
ଯାହାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ କର୍ମ, ପରାକ୍ରମ, ତ୍ୟାଗ, ମହାତ୍ମ୍ୟ, ଆସ୍ତିକ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ଶୌଚ, ଦୟା ଓ ଋଜୁତା ଥିଲା।
1.1.267
विद्वद्भिः कथ्यते लोके पुराणैः कविसत्तमैः ।
सर्वर्द्धिगुणसंपन्नास्ते चापि निधनं गताः ॥ १.१.२६७ ॥
ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ପୁରାଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କବିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜଗତରେ ସେମାନେ କୀର୍ତ୍ତିତ ହୁଅନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲେ।
1.1.268
तव पुत्रा दुरात्मानः प्रतप्ताश्चैव मन्युना ।
लुब्धा दुर्वृत्तभूयिष्ठा न ताञ्छोचितुमर्हसि ॥ १.१.२६८ ॥
ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଦୁରାତ୍ମା, କ୍ରୋଧରେ ଦଗ୍ଧ, ଲୋଭୀ ଏବଂ ଅଧିକାଂଶ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଥିବା ଲୋକ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆପଣ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.1.269
श्रुतवानसि मेधावी बुद्धिमान्प्राज्ञसंमतः ।
येषां शास्त्रानुगा बुद्धिर्न ते मुह्यन्ति भारत ॥ १.१.२६९ ॥
ଆପଣ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ମେଧାବୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ; ହେ ଭରତ, ଯାହାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଶାସ୍ତ୍ରାନୁଗ ସେମାନେ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
1.1.270
निग्रहानुग्रहौ चापि विदितौ ते नराधिप ।
नात्यन्तमेवानुवृत्तिः कार्या ते पुत्ररक्षणे ॥ १.१.२७० ॥
ହେ ନରାଧିପ, ଦଣ୍ଡ ଓ ଅନୁଗ୍ରହ ଦୁଇଟି ଆପଣଙ୍କୁ ଜଣା; ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ରକ୍ଷଣରେ ଆପଣ ଅତ୍ୟଧିକ ଅନୁବୃତ୍ତି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.1.271
भवितव्यं तथा तच्च नानुशोचितुमर्हसि ।
दैवं पुरुषकारेण को निवर्तितुमर्हति ॥ १.१.२७१ ॥
ଯାହା ହେବାର ଥିଲା ତାହା ହୋଇଛି, ତେଣୁ ଆପଣ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଦୈବକୁ ପୁରୁଷକାରରେ କିଏ ଫେରାଇ ପାରିବ?
1.1.272
विधातृविहितं मार्गं न कश्चिदतिवर्तते ।
कालमूलमिदं सर्वं भावाभावौ सुखासुखे ॥ १.१.२७२ ॥
ବିଧାତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପଥ କେହି ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏ ସବୁ କାଳମୂଳକ — ହେବା ଓ ନ ହେବା, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ।
1.1.273
कालः सृजति भूतानि कालः संहरते प्रजाः ।
संहरन्तं प्रजाः कालं कालः शमयते पुनः ॥ १.१.२७३ ॥
କାଳ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ, କାଳ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରେ; ସଂହାରକାରୀ କାଳକୁ ପୁଣି କାଳ ହିଁ ଶାନ୍ତ କରେ।
1.1.274
कालो विकुरुते भावान्सर्वांल्लोके शुभाशुभान् ।
कालः संक्षिपते सर्वाः प्रजा विसृजते पुनः ॥ १.१.२७४ ॥
କାଳ ଜଗତରେ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ସମସ୍ତ ଭାବକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରେ; କାଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସଂହାର କରି ପୁଣି ସୃଷ୍ଟି କରେ।
1.1.275
कालः सुप्तेषु जागर्ति कालो हि दुरतिक्रमः ।
कालः सर्वेषु भूतेषु चरत्यविधतः समः ॥ १.१.२७५ ॥
କାଳ ଶୋଉଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଜାଗ୍ରତ ରହେ; କାଳ ପ୍ରକୃତରେ ଅତିକ୍ରମ କରିବା କଷ୍ଟକର। କାଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ଭାବରେ, ବିଧାନ ବିନା ବିଚରଣ କରେ।
1.1.276
अतीतानागता भावा ये च वर्तन्ति सांप्रतम् ।
तान्कालनिर्मितान्बुद्ध्वा न संज्ञां हातुमर्हसि ॥ १.१.२७६ ॥
ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନରେ ଥିବା ଭାବସମୂହକୁ କାଳ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ବୋଲି ଜାଣି ତୁମେ ନିଜ ଚେତନା ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.1.277
इत्येवं पुत्रशोकार्तं धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ।
आश्वास्य स्वस्थमकरोत्सूतो गावल्गणिस्तदा ॥ १.१.२७७ ॥
ଏହିପରି ପୁତ୍ରଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ଜନେଶ୍ୱର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଗାବଲ୍ଗଣିର ସୂତ ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱସ୍ଥ କଲେ।
1.1.278
धृतराष्ट्रोऽपि तच्छ्रुत्वा धृतिमेव समाश्रयत् ।
दिष्ट्येदमागतमिति मत्त्वा स प्राज्ञसत्तमः ॥ १.१.२७८ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ମଧ୍ୟ ତାହା ଶୁଣି ଧୈର୍ଯ୍ୟକୁ ହିଁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ; ଏହା ଦୈବରୁ ଆସିଛି ବୋଲି ଭାବି, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧାରଣ କଲେ।
1.1.279
लोकानां च हितार्थाय कारुण्यान्मुनिसत्तमः ।
अत्रोपनिषदं पुण्यां कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १.१.२७९ ॥
ଲୋକଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ କରୁଣାରୁ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ଏଠାରେ ଏହି ପବିତ୍ର ଉପନିଷଦ କହିଲେ।
1.1.280
विद्वद्भिः कथ्यते लोके पुराणे कविसत्तमैः ।
भारताध्ययनं पुण्यमपि पादमधीयतः।
श्रद्दधानस्य पूयन्ते सर्वपापान्यशेषतः ॥ १.१.२८० ॥
ଜଗତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କବିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁରାଣରେ ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହିଛନ୍ତି: ମହାଭାରତ ଅଧ୍ୟୟନ ପୁଣ୍ୟଜନକ; ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏହାର ଗୋଟିଏ ପାଦ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ପଢ଼େ, ତାର ସମସ୍ତ ପାପ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧୋଇ ଯାଏ।
1.1.281
देवा देवर्षयो ह्यत्र तथा ब्रह्मर्षयोऽमलाः ।
कीर्त्यन्ते शुमकर्माणस्तथा यक्षा महोरगाः ॥ १.१.२८१ ॥
ଏଠାରେ ଦେବତା, ଦେବର୍ଷି ଓ ନିର୍ମଳ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ କୀର୍ତ୍ତିତ ହୁଅନ୍ତି; ଶୁଭକର୍ମା ଯକ୍ଷ ଓ ମହାନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତିତ ହୁଅନ୍ତି।
1.1.282
भगवान्वासुदेवश्च कीर्त्यतेऽत्र सनातनः ।
स हि सत्यमृतं चैव पवित्रं पुण्यमेव च ॥ १.१.२८२ ॥
ଏଠାରେ ସନାତନ ଭଗବାନ ବାସୁଦେବ କୀର୍ତ୍ତିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ହିଁ ସତ୍ୟ ଓ ଋତ; ସେ ପବିତ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟସ୍ୱରୂପ।
1.1.283
शाश्वतं ब्रह्म परमं ध्रुवं ज्योतिः सनातनम् ।
यस्य दिव्यानि कर्माणि कथन्ति मनीषिणः ॥ १.१.२८३ ॥
ଶାଶ୍ୱତ, ପରମ, ଧ୍ରୁବ, ସନାତନ ଜ୍ୟୋତି ଯେ ବ୍ରହ୍ମ, ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ କର୍ମସବୁ ମନୀଷୀମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି।
1.1.284
असत्सत्सदसच्चैव यस्माद्विश्वं प्रवर्तते ।
सन्ततिश्च प्रवृत्तिश्च जन्ममृत्युपुनर्भवाः ॥ १.१.२८४ ॥
ଅସତ୍, ସତ୍ ଓ ସଦସତ୍ ଯାହାଠାରୁ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରବର୍ତ୍ତେ; ସନ୍ତତି, ପ୍ରବୃତ୍ତି, ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ-ପୁନର୍ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ତାଠାରୁ।
1.1.285
अध्यात्मं श्रूयतें यत्र पञ्चभूतगुणात्मकम् ।
अव्यक्तादि परं यच्च स एव परिगीयते ॥ १.१.२८५ ॥
ପଞ୍ଚଭୂତ ଗୁଣାତ୍ମକ ଅଧ୍ୟାତ୍ମ ଯେଉଁଠାରେ ଶୁଣାଯାଏ, ଅବ୍ୟକ୍ତାଦିଠାରୁ ପର ଯେ ପରମ—ସେ ହିଁ ଗାଯାଯାଏ।
1.1.286
यं ध्यायन्ति सदा मुक्ता ध्यानयोगबलान्विताः ।
प्रतिबिम्बमिवादर्शे पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ॥ १.१.२८६ ॥
ଧ୍ୟାନଯୋଗ ବଳରେ ଯୁକ୍ତ ମୁକ୍ତ ପୁରୁଷମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ସଦା ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ପରି ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେଖନ୍ତି।
1.1.287
श्रद्दधानः सदा युक्तः सदा धर्मपरायणः ।
आसेवन्निममध्यायं नरः पापात्प्रमुच्यते ॥ १.१.२८७ ॥
ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ, ସଦା ସଂଯମୀ ଏବଂ ସଦା ଧର୍ମପରାୟଣ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ସେବନ କଲେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
1.1.288
अनुक्रमणिकाध्यायं भारतस्येममादितः ।
आस्तिकः सततं शृण्वन्न कृच्छ्रेष्ववसीदति ॥ १.१.२८८ ॥
ମହାଭାରତର ଏହି ଅନୁକ୍ରମଣିକା ଅଧ୍ୟାୟ ଆଦିରୁ ଆସ୍ତିକ ପୁରୁଷ ନିରନ୍ତର ଶୁଣିଲେ, ସେ କଷ୍ଟରେ ମଧ୍ୟ ଅବସନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ।
1.1.289
उभे सन्ध्ये जपन्किंचित्सद्यो मुच्येत किल्बिषात् ।
अनुक्रमण्या यावत्स्यादह्नारात्र्या च संचितम् ॥ १.१.२८९ ॥
ଉଭୟ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଅନୁକ୍ରମଣିକାର କିଛି ଜପ କଲେ, ଦିନରାତିରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ସେ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
1.1.290
भारतस्य वपुर्ह्येतत्सत्यं चामृतमेव च ।
नवनीतं यथा दध्नो द्विपदां ब्राह्मणो यथा ॥ १.१.२९० ॥
ଏହା ହିଁ ମହାଭାରତର ଶରୀର; ଏହା ହିଁ ସତ୍ୟ ଓ ଅମୃତ। ଦହିରୁ ନବନୀତ ପରି, ଦ୍ୱିପଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରି।
1.1.291
आरण्यकं च वेदेभ्य ओषधिभ्योऽमृतं यथा ।
ह्रदानामुदधिः श्रेष्ठो गौर्वरिष्ठा चतुष्पदाम् ॥ १.१.२९१ ॥
ବେଦରେ ଆରଣ୍ୟକ ପରି, ଔଷଧରେ ଅମୃତ ପରି, ହ୍ରଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମୁଦ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ଚତୁଷ୍ପଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗାଈ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
1.1.292
यथैतानीतिहासानां तथा भारतमुच्यते ।
यश्चैनं श्रावयेच्छ्राद्धे ब्राह्मणान्पादमन्ततः ॥ १.१.२९२ ॥
ଯେପରି ଏଗୁଡ଼ିକ ଇତିହାସ, ସେହିପରି ଭାରତ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଏହାର ଅତି କମରେ ଏକ ପାଦ ଶୁଣାଏ।
1.1.293
अक्षय्यमन्नपानं वै पितृंस्तस्योपतिष्ठते ।
इतिहासपुराणाभ्यां वेदं समुपबृंहयेत् ॥ १.१.२९३ ॥
ତାଙ୍କ ପିତୃଗଣ ଅକ୍ଷୟ ଅନ୍ନପାନ ପାଆନ୍ତି। ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ଦ୍ୱାରା ବେଦକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସ୍ତାର କରିବା ଉଚିତ।
1.1.294
बिभेत्यल्पश्रुताद्वेदो मामयं प्रतरिष्यति ।
कार्ष्णं वेदमिमं विद्वाञ्श्रावयित्वार्थमश्नुते ॥ १.१.२९४ ॥
'ଏ ମୋତେ ଅତିକ୍ରମ କରିବ' ବୋଲି ଅଳ୍ପଶ୍ରୁତଙ୍କଠାରୁ ବେଦ ଭୟ କରେ। ଏହି କାର୍ଷ୍ଣ ବେଦ ଶୁଣାଇଥିବା ପଣ୍ଡିତ ଫଳ ପାଏ।
1.1.295
भ्रूणहत्यादिकं चापि पापं जह्यादसंशयम् ।
य इमं शुचिरध्यायं पठेत्पर्वणि पर्वणि ॥ १.१.२९५ ॥
ଭ୍ରୁଣହତ୍ୟା ଆଦି ପାପକୁ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ତ୍ୟାଗ କରେ, ଯିଏ ଶୁଚି ହୋଇ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପ୍ରତି ପର୍ବରେ ପଢ଼େ।
1.1.296
अधीतं भारतं तेन कृत्स्नं स्यादिति मे मतिः ।
यश्चैनं शृणुयान्नित्यमार्षं श्रद्धासमन्वितः ॥ १.१.२९६ ॥
ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାରତ ପଢ଼ିଛି ବୋଲି ମୋର ମତ। ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନିତ୍ୟ ଏହି ଆର୍ଷ ଗ୍ରନ୍ଥ ଶୁଣେ।
1.1.297
स दीर्घमायुः कीर्तिं च स्वर्गतिं चाप्नुयान्नरः ।
एकतश्चतुरो वेदा भारतं चैतदेकतः ॥ १.१.२९७ ॥
ସେହି ମଣିଷ ଦୀର୍ଘାୟୁ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ସ୍ୱର୍ଗଗତି ପାଏ। ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚାରି ବେଦ, ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏହି ଭାରତ।
1.1.298
पुरा किल सुरैः सर्वैः समेत्य तुलया धृतम् ।
चतुर्भ्यः सरहस्येभ्यो वेदेभ्यो ह्यधिकं यदा ॥ १.१.२९८ ॥
ପୂର୍ବକାଳରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକତ୍ର ହୋଇ ତୁଳାରେ ଓଜନ କଲେ; ସେତେବେଳେ ଏହା ରହସ୍ୟ ସହିତ ଚାରି ବେଦଠାରୁ ଅଧିକ ଭାରୀ ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା।
1.1.299
तदाप्रभृति लोकेऽस्मिन्महाभारतमुच्यते ।
महत्त्वे च गुरुत्वे च ध्रियमाणं यतोऽधिकम् ॥ १.१.२९९ ॥
ସେହି ସମୟଠାରୁ ଏହି ଜଗତରେ ଏହାକୁ ମହାଭାରତ କୁହାଯାଏ; କାରଣ ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱରେ ଏହା ଅଧିକ ଧରାଯାଇଥିଲା।
1.1.300
महत्त्वाद्भारवत्त्वाच्च महाभारतमुच्यते ।
निरुक्तमस्य यो वेद सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १.१.३०० ॥
ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ଭାରବତ୍ତ୍ୱ ହେତୁ ଏହାକୁ ମହାଭାରତ କୁହାଯାଏ। ଯିଏ ଏହାର ନିରୁକ୍ତି (ବ୍ୟୁତ୍ପତ୍ତି) ଜାଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
1.1.301
तपो नकल्कोऽध्ययनं नकल्कः ।
स्वाभाविको वेदविधिर्नकल्कः।
प्रसह्य वित्ताहरणं नकल्क-
स्तान्येव भावोपहतानि कल्कः ॥ १.१.३०१ ॥
ତପ କଲ୍ମଷ ନୁହେଁ, ଅଧ୍ୟୟନ କଲ୍ମଷ ନୁହେଁ। ସ୍ୱାଭାବିକ ବେଦବିଧି କଲ୍ମଷ ନୁହେଁ। ବଳପୂର୍ବକ ଧନ ହରଣ ମଧ୍ୟ କଲ୍ମଷ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଭାବ ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ ହେଲେ ସେଗୁଡ଼ିକ କଲ୍ମଷ ହୁଏ।