મહાભારત · અધ્યાય 1.140
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.140.1
कृपस्यापि मम ब्रह्मन्संभवं वक्तुमर्हसि ।
शरस्तम्बात्कथं जज्ञे कथं वाऽस्त्राण्यवाप्तवान् ॥ १.१४०.१ ॥
હે બ્રાહ્મણ, કૃપનો પણ જન્મ મને કહેવો યોગ્ય છે. તે શરસ્તંબમાંથી કેવી રીતે જન્મ્યો અને અસ્ત્રો કેવી રીતે મેળવ્યાં?
1.140.2
महर्षेर्गौतमस्यासीच्छरद्वान्नाम गौतमः ।
पुत्रः किल महाराज जातः सहशरैर्विभो ॥ १.१४०.२ ॥
મહર્ષિ ગૌતમને શરદ્વાન ગૌતમ નામે એક પુત્ર હતો. હે મહારાજ, હે વિભુ, તે બાણો સહિત જ જન્મ્યો હતો.
1.140.3
न तस्य वेदाध्ययने तथा बुद्धिरजायत ।
यथास्य बुद्धिरभवद्धनुर्वेदे परन्तप ॥ १.१४०.३ ॥
તેની બુદ્ધિ વેદાધ્યયનમાં તેવી લાગી નહીં, જેવી ધનુર્વેદમાં લાગી. હે પરંતપ!
1.140.4
अधिजग्मुर्यथा वेदास्तपसा ब्रह्मचारिणः ।
तथा स तपसोपेतः सर्वाण्यस्त्राण्यवाप ह ॥ १.१४०.४ ॥
બ્રહ્મચારીઓ તપથી વેદ પ્રાપ્ત કરે છે તેમ, તે તપયુક્ત થઈ સર્વ અસ્ત્રો પામ્યો.
1.140.5
धनुर्वेदपरत्वाच्च तपसा विपुलेन च ।
भृशं सन्तापयामास देवराजं स गौतमः ॥ १.१४०.५ ॥
ધનુર્વેદમાં તત્પરતા અને વિપુલ તપને કારણે તે ગૌતમે દેવરાજ ઇન્દ્રને અત્યંત સંતપ્ત કર્યા.
1.140.6
ततो जालवतीं नाम देवकन्यां सुरेश्वरः ।
प्राहिणोत्तपसो विघ्नं कुरु तस्येति कौरव ॥ १.१४०.६ ॥
પછી સુરેશ્વરે જાલવતી નામની દેવકન્યાને મોકલી, 'તેની તપસ્યામાં વિઘ્ન નાખ', હે કૌરવ.
1.140.7
सा हि गत्वाऽऽश्रमं तस्य रमणीयं शरद्वतः ।
धनुर्बाणधरं बाला लोभयामास गौतमम् ॥ १.१४०.७ ॥
તે શરદ્વાનના રમણીય આશ્રમમાં જઈને, ધનુષ્યબાણ ધારણ કરેલા ગૌતમને તે બાળાએ લલચાવ્યા.
1.140.8
तामेकवसनां दृष्ट्वा गौतमोऽप्सरसं वने ।
लोकेऽप्रतिमसंस्थानां प्रोत्फुल्लनयनोऽभवत् ॥ १.१४०.८ ॥
વનમાં એકવસ્ત્રધારી, જગતમાં અનુપમ રૂપવાળી તે અપ્સરાને જોઈને ગૌતમની આંખો પહોળી થઈ ગઈ.
1.140.9
धनुश्च हि शरास्तस्य कराभ्यामपतन्भुवि ।
वेपथुश्चास्य सहसा शरीरे समजायत ॥ १.१४०.९ ॥
તેનું ધનુષ્ય અને બાણ હાથમાંથી સરકીને ભૂમિ પર પડ્યાં; અને તેના શરીરમાં અચાનક કંપન ઉત્પન્ન થયું.
1.140.10
स तु ज्ञानगरीयस्त्वात्तपसश्च समर्थनात् ।
अवतस्थे महाप्राज्ञो धैर्येण परमेण ह ॥ १.१४०.१० ॥
પરંતુ તે મહાપ્રાજ્ઞ પોતાના જ્ઞાનની ગંભીરતા અને તપના સામર્થ્યથી પરમ ધૈર્યથી સ્થિર રહ્યા.
1.140.11
यस्तस्य सहसा राजन्विकारः समदृश्यत ।
तेन सुस्राव रेतोऽस्य स च तन्नान्वबुध्यत ॥ १.१४०.११ ॥
હે રાજન્, તેનામાં અચાનક દેખાયેલા તે વિકારથી તેનું રેતસ્ ઝરી ગયું; અને તે તેને જાણ પણ ન થઈ.
1.140.12
धनुश्च सशरं त्यक्त्वा तथा कृष्णाजिनानि च ।
स विहायाश्रमं तं च तां चैवाप्सरसं मुनिः ॥ १.१४०.१२ ॥
ધનુષ્ય અને બાણ તથા કૃષ્ણમૃગચર્મ પણ છોડીને, તે મુનિ એ આશ્રમ અને તે અપ્સરાને પણ ત્યજીને ચાલ્યા ગયા.
1.140.13
जगाम रेतस्तत्तस्य शरस्तम्बे पपात च ।
शरस्तम्बे च पतितं द्विधा तदभवन्नृप ॥ १.१४०.१३ ॥
તેનું રેતસ્ સરી પડ્યું અને શરસ્તંબ (બરુના ઝૂંડ) પર પડ્યું. શરસ્તંબ પર પડેલું તે બે ભાગમાં વહેંચાઈ ગયું, હે રાજન્.
1.140.14
तस्याथ मिथुं जज्ञे गौतमस्य शरद्वतः ।
महर्षेर्गौतमस्यास्य ह्याश्रमस्य समीपतः
मृगयां चरतो राज्ञः शान्तनोस्तु यदृच्छया ॥ १.१४०.१४ ॥
પછી તેમાંથી ગૌતમના પુત્ર શરદ્વાનને એક જોડ (જોડિયા) જન્મ્યા. મહર્ષિ ગૌતમના તે આશ્રમની સમીપે, યદૃચ્છાએ શિકાર કરતા રાજા શંતનુ (આવ્યા).
1.140.15
कश्चित्सेनाचरोऽरण्ये मिथुनं तदपश्यत ।
धनुश्च सशरं दृष्ट्वा तथा कृष्णाजिनानि च ॥ १.१४०.१५ ॥
વનમાં એક સૈનિકે તે જોડને જોઈ. બાણ સહિત ધનુષ્ય અને કાળા મૃગચર્મ જોઈને (તે સમજી ગયો).
1.140.16
ज्ञात्वा द्विजस्य चापत्ये धनुर्वेदान्तगस्य ह ।
स राज्ञे दर्शयामास मिथुनं सशरं धनुः ॥ १.१४०.१६ ॥
તેઓ ધનુર્વેદમાં નિષ્ણાત એક બ્રાહ્મણના સંતાન છે એમ જાણીને તેણે રાજાને તે જોડ અને બાણ સહિત ધનુષ્ય બતાવ્યાં.
1.140.17
स तदादाय मिथुनं राजा च कृपयान्वितः ।
आजगाम गृहानेव मम पुत्राविति ब्रुवन् ॥ १.१४०.१७ ॥
રાજાએ તે જોડને લઈ, કરુણાથી ભરાઈને, "આ મારા પુત્રો છે" એમ કહેતાં પોતાના ઘરે જ આવ્યા.
1.140.18
ततः संवर्धयामास संस्कारैश्चाप्ययोजयत् ।
प्रातिपेयो नरश्रेष्ठो मिथुनं गौतमस्य तत् ॥ १.१४०.१८ ॥
પછી તે નરશ્રેષ્ઠ પ્રાતિપેય (શંતનુ) એ ગૌતમની તે જોડનું પાલનપોષણ કર્યું અને સંસ્કારોથી તેમના સંસ્કાર કરાવ્યા.
1.140.19
कृपया यन्मया बालाविमौ संवर्धिताविति ।
तस्मात्तयोर्नाम चक्रे तदेव स महीपतिः।
तस्मात्कृप इति ख्यातः कृपी कन्या च साऽभवत् ॥ १.१४०.१९ ॥
કરુણાથી મેં આ બે બાળકોનું પાલન કર્યું; તેથી તે રાજાએ બંનેનું તે જ નામ રાખ્યું. તેથી તે કૃપ તરીકે પ્રખ્યાત થયો, અને કન્યા કૃપી બની.
1.140.20
पितापि गौतमस्तत्र तपसा ताववन्दित ।
आगत्य तस्मै गोत्रादि सर्वमाख्यातवांस्तदा ॥ १.१४०.२० ॥
ત્યાં પિતા ગૌતમે પણ તપથી તેમને બંનેને આશીર્વાદ આપ્યા. આવીને, ત્યારે તેમને પોતાનું ગોત્ર વગેરે બધું કહ્યું.
1.140.21
कृपोऽपि च तदा राजन्धनुर्वेदपरोऽभवत् ।
चतुर्विधं धनुर्वेदं शास्त्राणि विविधानि च ॥ १.१४०.२१ ॥
હે રાજન્, ત્યારે કૃપ પણ ધનુર્વેદમાં નિષ્ઠ થયા. ચાર પ્રકારના ધનુર્વેદ અને વિવિધ શાસ્ત્રોમાં પણ તે પારંગત થયા.
1.140.22
निशिलेनास्य तत्सर्वं गुह्यमाख्यातवान्पिता ।
सोऽचिरेणैव कालेन परमाचार्यतां गतः ॥ १.१४०.२२ ॥
પિતાએ તેને તે બધું ગુપ્ત જ્ઞાન સંપૂર્ણપણે શીખવ્યું. તે થોડા જ સમયમાં, સમય જતાં, પરમ આચાર્યપદે પહોંચ્યો.
1.140.23
कृपमाहूय गाङ्गेयस्तव शिष्या इति ब्रुवन् ।
पौत्रान्परिसमाधाय कृपमाराधयत्तदा ॥ १.१४०.२३ ॥
ગાંગેય ભીષ્મે કૃપને બોલાવીને, 'આ તમારા શિષ્યો છે' એમ કહેતાં, પૌત્રોને સારી રીતે સોંપીને ત્યારે કૃપનું સન્માન કર્યું.
1.140.24
ततोऽधिजग्मुः सर्वे ते धनुर्वेदं महारथाः ।
धृतराष्ट्रात्मजाश्चैव पाण्डवाः सह यादवैः ॥ १.१४०.२४ ॥
પછી તે બધા મહારથીઓ ધનુર્વેદ શીખવા ગયા—ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો અને પાંડવો પણ, યાદવો સાથે.
1.140.25
वृष्णयश्च नृपाश्चान्ये नानादेशसमागताः ।
कृपमाचार्यमासाद्य परमास्त्रज्ञतां गतः।
विशेषार्थी ततो भीष्मः पौत्राणां विनयेप्सया ॥ १.१४०.२५ ॥
વૃષ્ણિઓ, અન્ય રાજાઓ અને અનેક દેશોમાંથી આવેલા લોકો કૃપાચાર્ય પાસે જઈ પરમ અસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ થયા. ત્યારે પૌત્રોને વિશેષ શિક્ષણ અપાવવાની ઇચ્છાથી ભીષ્મ.
1.140.26
इष्वस्त्रज्ञान्पर्यपृच्छदाचार्यान्वीर्यसंमतान् ।
नाल्पधीर्नामहाभागस्तथा नानस्त्रकोविदः ॥ १.१४०.२६ ॥
ધનુર્વિદ્યા અને અસ્ત્રોના જાણકાર, પરાક્રમથી માન્ય આચાર્યો વિશે તેમણે પૂછપરછ કરી. તે અલ્પબુદ્ધિ ન હતા, મહાભાગ્યશાળી ન હતા, અને અસ્ત્રવિદ્યામાં કુશળ પણ ન હતા.
1.140.27
नादेवसत्वो विनयेत्कुरूनस्त्रे महावलान् ।
इति संचिन्त्य गाङ्गेयस्तदा भरतसत्तमः ॥ १.१४०.२७ ॥
દૈવી સ્વભાવ વિનાનો માણસ મહાબળવાન કુરુઓને અસ્ત્રવિદ્યામાં શિક્ષણ આપે નહીં. એમ વિચારીને ભરતશ્રેષ્ઠ ગાંગેય (ભીષ્મ) ત્યારે.
1.140.28
द्रोणाय वेदविदुषे भारद्वाजाय धमते ।
पाण्डवान्कौरवांश्चैव ददौ शिष्यान्नरर्षभ ॥ १.१४०.२८ ॥
વેદવિદ્ અને કુશળ ભારદ્વાજપુત્ર દ્રોણને, હે નરશ્રેષ્ઠ, પાંડવો અને કૌરવોને શિષ્યો તરીકે આપ્યા.
1.140.29
शास्त्रतः पूजितश्चैव सम्यक्तेन महात्मना ।
स भीष्मेण महाभागस्तुष्टोऽस्त्रविदुषां वरः ॥ १.१४०.२९ ॥
શાસ્ત્રાનુસાર, તે મહાત્મા ભીષ્મ દ્વારા સારી રીતે સન્માનિત થઈને, તે મહાભાગ્યશાળી, અસ્ત્રવિદ્યાના જાણકારોમાં શ્રેષ્ઠ સંતુષ્ટ થયો.
1.140.30
प्रतिजग्राह तान्सर्वाञ्शिष्यत्वेन महायशाः ।
शिक्षयामास च द्रोणो धनुर्वेदमशेषतः ॥ १.१४०.३० ॥
મહાયશસ્વી દ્રોણે તે સૌને શિષ્યો તરીકે સ્વીકાર્યા, અને ધનુર્વેદનું સંપૂર્ણ શિક્ષણ આપ્યું.
1.140.31
तेऽचिरेणैव कालेन सर्वशस्त्रविशारदाः ।
बभूवुः कौरवा राजन्पाण्डवाश्चामितौजसः ॥ १.१४०.३१ ॥
હે રાજન, તેઓ થોડા સમયમાં જ સર્વ શસ્ત્રોમાં નિપુણ થયા; કૌરવો અને અમિત તેજસ્વી પાંડવો પણ એવા થયા.
1.140.32
कथं समभवद्द्रोणः कथं चास्त्राण्यवाप्तवान् ।
कथं चागात्कुरून्ब्रह्मन्कस्य पुत्रः स वीर्यवान् ॥ १.१४०.३२ ॥
હે બ્રાહ્મણ, દ્રોણ કેવી રીતે ઉત્પન્ન થયો? તેણે અસ્ત્રો કેવી રીતે મેળવ્યા? તે વીર કુરુઓ પાસે કેવી રીતે આવ્યો? તે કોનો પુત્ર હતો?
1.140.33
कथं चास्य सुतो जातः सोश्वत्थामाऽस्त्रवित्तमः ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण प्रकीर्तय ॥ १.१४०.३३ ॥
અને તેમનો તે પુત્ર અશ્વત્થામા, જે અસ્ત્રવિદ્યામાં શ્રેષ્ઠ હતો, કેવી રીતે જન્મ્યો? આ હું વિસ્તારથી સાંભળવા ઇચ્છું છું; કૃપા કરીને વર્ણવો.
1.140.34
गङ्गाद्वारं प्रति महान्बभूव भगवानृषिः ।
भरद्वाज इति ख्यातः सततं संशितव्रतः ॥ १.१४०.३४ ॥
ગંગાદ્વાર પાસે એક મહાન, પૂજ્ય ઋષિ હતા; ભરદ્વાજ નામે પ્રખ્યાત, સતત કઠોર વ્રત પાળનાર.
1.140.35
सोऽभिषेक्तुं गतो गङ्गां पूर्वमेवागतां सतीम् ।
महर्षिभिर्भरद्वाजो हविर्धाने चरन्पुरा ॥ १.१४०.३५ ॥
તેઓ સ્નાન માટે ગંગા પાસે ગયા; તે પહેલેથી ત્યાં આવી ચૂકી હતી. ભરદ્વાજ પહેલાં મહર્ષિઓ સાથે હવિર્ધાનમાં વિચરતા હતા.
1.140.36
ददर्शाप्सरसं साक्षाद्धृताचीमाप्लुतामृषिः ।
रूपयौवनसंपन्नां मददृप्तां मदालसाम् ॥ १.१४०.३६ ॥
ઋષિએ સ્નાન કરતી અપ્સરા ઘૃતાચીને સાક્ષાત જોઈ; તે રૂપ-યૌવનથી સંપન્ન, મદથી ગર્વિત અને મદથી આળસુ હતી.
1.140.37
तस्या वायुर्नदीतीर वसनं पर्यवर्तत ।
व्यपकृष्टाम्बरां दृष्ट्वा तामृषिश्चकमे ततः ॥ १.१४०.३७ ॥
નદીકાંઠે પવને તેનું વસ્ત્ર ઉડાડ્યું. વસ્ત્ર સરી ગયેલું જોઈને ઋષિએ તેની ઇચ્છા કરી.
1.140.38
तत्र संसक्तमनसो भरद्वाजस्य धीमतः ।
हृष्टस्य रेतश्चस्कन्द तदृषिर्द्रोण आदधे ॥ १.१४०.३८ ॥
ત્યાં આસક્ત મનવાળા બુદ્ધિમાન ભરદ્વાજનું વીર્ય હર્ષથી સરી પડ્યું; તે ઋષિએ તેને એક પાત્રમાં રાખ્યું.
1.140.39
ततः समभवद्द्रोणः कलशे तस्य धीमतः ।
अध्यगीष्ट स वेदांश्च वेदाङ्गानि च सर्वशः ॥ १.१४०.३९ ॥
પછી તે બુદ્ધિમાનના કળશમાં દ્રોણ ઉત્પન્ન થયા. તેમણે બધા વેદ અને વેદાંગોનો અભ્યાસ કર્યો.
1.140.40
अग्नेरस्त्रमुपादाय यदृषिर्वेद काश्यपः ।
अध्यगच्छद्भरद्वाजस्तदस्त्रं देवकार्यतः ॥ १.१४०.४० ॥
કાશ્યપ ઋષિ જાણતા હતા તે અગ્નિનું અસ્ત્ર લઈને, દેવકાર્ય માટે ભરદ્વાજે તે શીખ્યું.
1.140.41
अग्निवेश्यं महाभागं भरद्वाजः प्रतापवान् ।
प्रत्यपादयदाग्नेयमस्त्रमस्त्रविदां वरः ॥ १.१४०.४१ ॥
અસ્ત્રવિદોમાં શ્રેષ્ઠ પ્રતાપી ભરદ્વાજે મહાભાગ અગ્નિવેશ્યને આગ્નેય અસ્ત્ર આપ્યું.
1.140.42
कनिष्ठजातं स मुनिर्भ्राता भ्रातरमन्तिके ।
अग्निवेश्यस्तथा द्रोणं तदा भरतसत्तम।
भारद्वाजं तदाग्नेयं महास्त्रं प्रत्यपादयत् ॥ १.१४०.४२ ॥
તે મુનિ અગ્નિવેશ્યે, નાનાભાઈ દ્રોણને પાસે બોલાવીને, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, એ જ રીતે ભરદ્વાજપુત્ર દ્રોણને આગ્નેય મહાસ્ત્ર આપ્યું.
1.140.43
भरद्वाजसखा चासीत्पृषतो नाम पार्थिवः ।
तस्यापि द्रुपदो नाम तथा समभवत्सुतः ॥ १.१४०.४३ ॥
ભરદ્વાજના મિત્ર પૃષત નામે એક રાજા હતા. તેમને પણ દ્રુપદ નામે પુત્ર થયો.
1.140.44
स नित्यमाश्रमं गत्वा द्रोणेन सह पार्थिवः ।
चिक्रीडाध्ययनं चैव चकार क्षत्रियर्षभः ॥ १.१४०.४४ ॥
તે રાજા, ક્ષત્રિયોમાં શ્રેષ્ઠ, નિત્ય આશ્રમે જઈ દ્રોણ સાથે રમ્યા અને અધ્યયન કર્યું.
1.140.45
ततो व्यतीते पृषते स राजा द्रुपदोऽभवत् ।
पञ्चालेषु महाबाहुरुत्तरेषु नरेश्वरः ॥ १.१४०.४५ ॥
પૃષતના અવસાન પછી તે દ્રુપદ ઉત્તર પાંચાલોના મહાબાહુ નરેશ્વર થયા.
1.140.46
भरद्वाजोऽपि भगवानारुरोह दिवं तदा ।
तत्रैव च वसन्द्रोणस्तपस्तेपे महातपाः ॥ १.१४०.४६ ॥
ત્યારે ભગવાન ભરદ્વાજ પણ સ્વર્ગે ચડ્યા. ત્યાં જ રહીને મહાતપસ્વી દ્રોણે તપ કર્યું.
1.140.47
वेदवेदाङ्गविद्वान्स तपसा दग्धकिल्बिषः ।
ततः पितृनियुक्तात्मा पुत्रलोभान्महायशाः ॥ १.१४०.४७ ॥
વેદ-વેદાંગ જાણનાર તે, તપથી પાપ બાળેલા, પછી પિતૃઓની પ્રેરણાથી પુત્રલોભે મહાયશસ્વી બન્યા.
1.140.48
शारद्वतीं ततो भार्यां कृपीं द्रोणोऽन्वविन्दत ।
अग्निहोत्रे च धर्मे च दमे च सतत रताम् ॥ १.१४०.४८ ॥
પછી દ્રોણે શારદ્વતી કૃપીને પત્ની તરીકે મેળવી, જે અગ્નિહોત્ર, ધર્મ અને દમમાં સદા રત રહેતી.
1.140.49
अलभद्गौतमी पुत्रमश्वत्थामानमेव च ।
स जातमात्रो व्यनदद्यथैवोच्चैःश्रवा हयः ॥ १.१४०.४९ ॥
ગૌતમીએ અશ્વત્થામા નામનો પુત્ર મેળવ્યો. જન્મતાં જ તે ઉચ્ચૈઃશ્રવા ઘોડાની જેમ ગર્જ્યો.
1.140.50
तच्छ्रुत्वान्तर्हितं भूतमन्तरिक्षस्थमब्रवीत् ।
अश्वस्येवास्य यत्स्थाम नदतः प्रदिशो गतम् ॥ १.१४०.५० ॥
તે સાંભળીને અંતરિક્ષમાં અદૃશ્ય રહેલ એક પ્રાણીએ કહ્યું: ઘોડાની જેમ ગર્જીને દિશાઓમાં ફેલાયેલું આનું બળ...
1.140.51
अश्वत्थामैव बालोऽयं तस्मान्नाम्ना भविष्यति ।
सुतेन तेन सुप्रीतो भारद्वाजस्ततोऽभवत् ॥ १.१४०.५१ ॥
"આ બાળક અશ્વત્થામા નામે જ ઓળખાશે." એ પુત્રથી અત્યંત પ્રસન્ન થયેલો ભારદ્વાજ (દ્રોણ) પછી ભારદ્વાજ બન્યો.
1.140.52
तत्रैव च वसन्धीमान्धनुर्वेदपरोऽभवत् ।
स शुश्राव महात्मानं जामदग्न्यं परंतपम् ॥ १.१४०.५२ ॥
ત્યાં જ રહીને તે બુદ્ધિમાન ધનુર્વેદમાં નિષ્ણાત બન્યો. તેણે મહાત્મા, શત્રુઓને તપાવનાર જામદગ્ન્ય (પરશુરામ) વિશે સાંભળ્યું.
1.140.53
सर्वज्ञानविदं विप्रं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
ब्राह्मणेभ्यस्तदा राजन्दित्सन्तं वसु सर्वशः ॥ १.१४०.५३ ॥
સર્વજ્ઞાનના જાણકાર, સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા તે બ્રાહ્મણ વિશે — હે રાજન, જે તે સમયે બ્રાહ્મણોને સર્વ રીતે ધન આપવા ઇચ્છતા હતા.
1.140.54
स रामस्य धनुर्वेदं दिव्यान्यस्त्राणि चैव ह ।
श्रउत्वा तेषु मनश्चक्रे नीतिशास्त्रे तथैव च ॥ १.१४०.५४ ॥
તેણે રામના ધનુર્વેદ અને દિવ્ય અસ્ત્રો વિશે સાંભળીને તેમાં જ મન લગાવ્યું; તેવી જ રીતે નીતિશાસ્ત્રમાં પણ.
1.140.55
ततः स व्रतिभिः शिष्यैस्तपोयुक्तैर्महातपाः ।
वृतः प्रायान्महावाहुर्महेन्द्रं पर्वतोत्तमम् ॥ १.१४०.५५ ॥
ત્યારે વ્રતધારી અને તપોયુક્ત શિષ્યોથી ઘેરાયેલા તે મહાતપસ્વી, મહાબાહુ શ્રેષ્ઠ પર્વત મહેન્દ્ર તરફ ગયા.
1.140.56
ततो महेन्द्रमासाद्य भारद्वाजो महातपाः ।
क्षत्रघ्नं तममित्रघ्नमपश्यद्भृगुनन्दनम् ॥ १.१४०.५६ ॥
પછી મહેન્દ્ર પર પહોંચેલા મહાતપસ્વી ભારદ્વાજે ક્ષત્રિયોનો સંહાર કરનાર, શત્રુઓનો નાશ કરનાર ભૃગુનંદનને જોયા.
1.140.57
ततो द्रोणो वृतः शिष्यैरुपगम्य भृगूद्वहम् ।
आचख्यावात्मनो नाम जन्म चाङ्गिरसः कुले ॥ १.१४०.५७ ॥
પછી શિષ્યોથી ઘેરાયેલા દ્રોણે ભૃગુવંશના શ્રેષ્ઠ પાસે જઈ પોતાનું નામ અને આંગિરસ કુળમાં પોતાનો જન્મ જણાવ્યો.
1.140.58
निवेद्य शिरसा भूमौ पादौ चैवाभ्यवादयत् ।
ततस्तं सर्वमुत्सृज्य वनं जिगमिषुं तदा ॥ १.१४०.५८ ॥
માથું નમાવી ભૂમિ પર તેમના ચરણોમાં વંદન કર્યા; પછી સર્વ છોડીને વનમાં જવા ઇચ્છતા તેમને…
1.140.59
जामदग्न्यं महात्मानं भारद्वाजोऽब्रवीदिदम् ।
भरद्वाजात्समुत्पन्नं तथा त्वं मामयोनिजम् ॥ १.१४०.५९ ॥
ભારદ્વાજે મહાત્મા જામદગ્ન્યને કહ્યું: "ભારદ્વાજથી જેમ તું ઉત્પન્ન થયો, તેમ યોનિથી ન જન્મેલા મને…"
1.140.60
आगतं वित्तकामं मां विद्धि द्रोणं द्विजोत्तम ।
तमब्रवीन्महात्मा स सर्वक्षत्रियमर्दनः ॥ १.१४०.६० ॥
"હે દ્વિજોત્તમ, ધનની ઇચ્છાથી આવેલો દ્રોણ હું છું એમ જાણો." ત્યારે સર્વ ક્ષત્રિયોનું મર્દન કરનાર તે મહાત્માએ તેને કહ્યું…
1.140.61
स्वागतं ते द्विजश्रेष्ठ यदिच्छसि वदस्व मे ।
एवमुक्तस्तु रामेण भारद्वाजोऽब्रवीद्वचः ॥ १.१४०.६१ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, આપનું સ્વાગત છે. આપને જે જોઈએ તે મને કહો. રામે આમ કહેતાં ભારદ્વાજના પુત્રે આ વચન કહ્યું.
1.140.62
रामं प्रहरतां श्रेष्ठं दित्सन्तं विविधं वसु ।
अहं धनमनन्तं हि प्रार्थये विपुलव्रत ॥ १.१४०.६२ ॥
યોદ્ધાઓમાં શ્રેષ્ઠ રામ વિવિધ ધન આપવા તૈયાર હતા. હે વિપુલવ્રત, હું અનંત ધનની યાચના કરું છું.
1.140.63
हिरण्यं मम यच्चान्यद्वसु किंचिदिह स्थितम् ।
ब्राह्मणेभ्यो मया दत्तं सर्वमेतत्तपोधन ॥ १.१४०.६३ ॥
મારી પાસે અહીં જે સોનું અને બીજું ધન બાકી હતું તે બધું મેં બ્રાહ્મણોને આપી દીધું છે, હે તપોધન.
1.140.64
तथैवेयं धरा देवी सागरान्ता सपत्तना ।
कश्यपाय मया दत्ता कृत्स्ना नगरमालिनी ॥ १.१४०.६४ ॥
એ જ રીતે, સમુદ્રસુધી ફેલાયેલી, નગરોથી શોભતી આ દેવી પૃથ્વી મેં કશ્યપને સંપૂર્ણ આપી દીધી છે.
1.140.65
शरीरमात्रमेवाद्य ममेदमवशेषितम् ।
अस्त्राणि च महार्हाणि शस्त्राणि विविधानि च ॥ १.१४०.६५ ॥
આજે મારી પાસે બાકી રહ્યું છે માત્ર આ શરીર, અને અતિ મૂલ્યવાન અસ્ત્રો તથા વિવિધ શસ્ત્રો.
1.140.66
अस्त्राणि वा शरीरं वा ब्रह्मञ्शस्त्राणि वा पुनः ।
वृणीष्व किं प्रयच्छामि तुभ्यं द्रोण वदाशु तत् ॥ १.१४०.६६ ॥
હે બ્રાહ્મણ, અસ્ત્રો અથવા શરીર અથવા શસ્ત્રો — પસંદ કરો. તમને શું આપું? હે દ્રોણ, જલદી કહો તે.
1.140.67
अस्त्राणि मे समग्राणि ससंहाराणि भार्गव ।
स प्रयोगरहस्यानि दातुमर्हस्यशेषतः ॥ १.१४०.६७ ॥
હે ભાર્ગવ, સંહાર સહિતના અસ્ત્રો અને તેમના પ્રયોગના રહસ્યો સંપૂર્ણપણે મને આપવા યોગ્ય છો.
1.140.68
एतद्वसु वसूनां हि सर्वेषां विप्रसत्तम ।
तथेत्युक्त्वा ततस्तस्मै प्रादादस्त्राणि भार्गवः।
सरहस्यव्रतं चैव धनुर्वेदमशेषतः ॥ १.१४०.६८ ॥
હે વિપ્રશ્રેષ્ઠ, આ જ બધા વસુઓમાં શ્રેષ્ઠ ધન છે. 'એમ જ થાઓ' કહીને ભાર્ગવે તેમને અસ્ત્રો અને ગુપ્ત વ્રત સહિત ધનુર્વેદ સંપૂર્ણપણે આપ્યો.
1.140.69
प्रतिगृह्य तु तत्सर्वं कृतास्त्रे द्विजसत्तमः ।
प्रियं सखायं सुप्रीतो जगाम द्रुपदं प्रति ॥ १.१४०.६९ ॥
બધું સ્વીકારીને, અસ્ત્રવિદ્યામાં કુશળ બનેલા તે દ્વિજશ્રેષ્ઠ અત્યંત પ્રસન્ન થઈને પોતાના પ્રિય મિત્ર દ્રુપદ પાસે ગયા.