มหาภารตะ · อัธยายะ 1.140

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.140.1

कृपस्यापि मम ब्रह्मन्संभवं वक्तुमर्हसि ।
शरस्तम्बात्कथं जज्ञे कथं वाऽस्त्राण्यवाप्तवान् ॥ १.१४०.१ ॥

ข้าแต่พราหมณ์ ขอท่านโปรดบอกกำเนิดของพระกฤปาแก่ข้าพเจ้าด้วย ท่านเกิดจากกอหญ้าแห้งได้อย่างไร และได้อาวุธมาได้อย่างไร

1.140.2

महर्षेर्गौतमस्यासीच्छरद्वान्नाम गौतमः ।
पुत्रः किल महाराज जातः सहशरैर्विभो ॥ १.१४०.२ ॥

มหาฤๅษีเคาตมะมีบุตรชายชื่อศรัทวานเคาตมะ ข้าแต่มหาราชผู้ยิ่งใหญ่ ข้าแต่ท่านผู้ทรงอานุภาพ เขาเกิดมาพร้อมกับลูกศรจริงๆ

1.140.3

न तस्य वेदाध्ययने तथा बुद्धिरजायत ।
यथास्य बुद्धिरभवद्धनुर्वेदे परन्तप ॥ १.१४०.३ ॥

จิตใจของเขาไม่ได้ใฝ่ศึกษาพระเวทเหมือนที่ใฝ่ในศาสตร์แห่งธนู ข้าแต่ผู้ทำลายศัตรู

1.140.4

अधिजग्मुर्यथा वेदास्तपसा ब्रह्मचारिणः ।
तथा स तपसोपेतः सर्वाण्यस्त्राण्यवाप ह ॥ १.१४०.४ ॥

ดังที่พรหมจารีได้ศึกษาพระเวทจนสำเร็จด้วยการบำเพ็ญตบะ เขาผู้ประกอบด้วยตบะก็ได้อาวุธทั้งปวงมาเช่นนั้นจริงๆ

1.140.5

धनुर्वेदपरत्वाच्च तपसा विपुलेन च ।
भृशं सन्तापयामास देवराजं स गौतमः ॥ १.१४०.५ ॥

เพราะความทุ่มเทให้แก่ศาสตร์แห่งธนูและการบำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่ เคาตมะผู้นั้นได้ทำให้พระราชาแห่งเทวดาทรงทุกข์ใจอย่างยิ่ง

1.140.6

ततो जालवतीं नाम देवकन्यां सुरेश्वरः ।
प्राहिणोत्तपसो विघ्नं कुरु तस्येति कौरव ॥ १.१४०.६ ॥

ครั้นแล้วจอมเทพได้ส่งนางอัปสรผู้เป็นธิดาของเทวดาชื่อชาลวดีไป โดยตรัสว่า จงสร้างอุปสรรคแก่การบำเพ็ญตบะของเขาเถิด ข้าแต่ชาวกุรุ

1.140.7

सा हि गत्वाऽऽश्रमं तस्य रमणीयं शरद्वतः ।
धनुर्बाणधरं बाला लोभयामास गौतमम् ॥ १.१४०.७ ॥

นางไปยังอาศรมอันงดงามของศรัทวัต ผู้ทรงธนูและลูกศร และได้ยั่วยวนเคาตมะด้วยความเป็นสาวน้อย

1.140.8

तामेकवसनां दृष्ट्वा गौतमोऽप्सरसं वने ।
लोकेऽप्रतिमसंस्थानां प्रोत्फुल्लनयनोऽभवत् ॥ १.१४०.८ ॥

เมื่อเคาตมะเห็นนางอัปสรผู้มีรูปร่างหาใครเทียบมิได้ในโลก นุ่งผ้าผืนเดียวอยู่ในป่า ดวงตาของเขาก็เบิกกว้าง

1.140.9

धनुश्च हि शरास्तस्य कराभ्यामपतन्भुवि ।
वेपथुश्चास्य सहसा शरीरे समजायत ॥ १.१४०.९ ॥

คันธนูและลูกศรของเขาหลุดจากมือร่วงลงสู่พื้นดิน และร่างของเขาก็สั่นสะท้านขึ้นทันที

1.140.10

स तु ज्ञानगरीयस्त्वात्तपसश्च समर्थनात् ।
अवतस्थे महाप्राज्ञो धैर्येण परमेण ह ॥ १.१४०.१० ॥

แต่ฤๅษีผู้มีปัญญายิ่งนั้น ด้วยน้ำหนักแห่งความรู้และกำลังแห่งตบะของตน จึงตั้งมั่นอยู่ได้ด้วยความหนักแน่นอย่างยิ่ง

1.140.11

यस्तस्य सहसा राजन्विकारः समदृश्यत ।
तेन सुस्राव रेतोऽस्य स च तन्नान्वबुध्यत ॥ १.१४०.११ ॥

ข้าแต่พระราชา ความหวั่นไหวที่ปรากฏขึ้นในตัวเขาอย่างฉับพลันนั้น ทำให้น้ำอสุจิของเขาไหลออกมา แต่เขาก็ไม่รู้สึกตัวเลย

1.140.12

धनुश्च सशरं त्यक्त्वा तथा कृष्णाजिनानि च ।
स विहायाश्रमं तं च तां चैवाप्सरसं मुनिः ॥ १.१४०.१२ ॥

ฤๅษีทิ้งคันธนูและลูกศร รวมทั้งหนังกวางดำไว้ จากนั้นก็ละทิ้งอาศรมนั้นและนางอัปสรนั้นด้วย แล้วจากไป

1.140.13

जगाम रेतस्तत्तस्य शरस्तम्बे पपात च ।
शरस्तम्बे च पतितं द्विधा तदभवन्नृप ॥ १.१४०.१३ ॥

น้ำอสุจิของเขาไหลออกไปตกลงบนกอหญ้าแห้ง ข้าแต่พระราชา น้ำอสุจิที่ตกลงบนกอหญ้าแห้งนั้นแยกออกเป็นสองส่วน

1.140.14

तस्याथ मिथुं जज्ञे गौतमस्य शरद्वतः ।
महर्षेर्गौतमस्यास्य ह्याश्रमस्य समीपतः
मृगयां चरतो राज्ञः शान्तनोस्तु यदृच्छया ॥ १.१४०.१४ ॥

จากนั้น ศรัทวัตบุตรของมหาฤๅษีเคาตมะ จึงได้เกิดเป็นฝาแฝดจากน้ำอสุจินั้น ใกล้อาศรมของมหาฤๅษีเคาตมะนั่นเอง ขณะที่พระเจ้าศานตนุเสด็จล่าสัตว์ในป่าโดยบังเอิญ ได้เสด็จมาถึงที่นั่น

1.140.15

कश्चित्सेनाचरोऽरण्ये मिथुनं तदपश्यत ।
धनुश्च सशरं दृष्ट्वा तथा कृष्णाजिनानि च ॥ १.१४०.१५ ॥

ในป่านั้น ทหารผู้หนึ่งได้เห็นฝาแฝดนั้น เมื่อเห็นธนูพร้อมลูกศรและหนังกวางดำด้วย เขาก็เข้าใจ

1.140.16

ज्ञात्वा द्विजस्य चापत्ये धनुर्वेदान्तगस्य ह ।
स राज्ञे दर्शयामास मिथुनं सशरं धनुः ॥ १.१४०.१६ ॥

เมื่อรู้ว่าเป็นบุตรของพราหมณ์ผู้ได้ศึกษาศาสตร์แห่งธนูจนถึงที่สุด เขาจึงนำฝาแฝดกับธนูพร้อมลูกศรไปแสดงให้พระราชาดู

1.140.17

स तदादाय मिथुनं राजा च कृपयान्वितः ।
आजगाम गृहानेव मम पुत्राविति ब्रुवन् ॥ १.१४०.१७ ॥

พระราชานั้นรับฝาแฝดนั้นไว้ ด้วยความเมตตาปรานี เสด็จกลับไปยังพระราชวังของพระองค์ พลางตรัสว่า นี่คือบุตรทั้งสองของเรา

1.140.18

ततः संवर्धयामास संस्कारैश्चाप्ययोजयत् ।
प्रातिपेयो नरश्रेष्ठो मिथुनं गौतमस्य तत् ॥ १.१४०.१८ ॥

จากนั้นพระองค์ก็เลี้ยงดูเด็กทั้งสอง และให้ประกอบพิธีสังการแก่เขา ประติเปยะ นรศรีษฐ์ผู้นั้น ได้ทำพิธีแก่ฝาแฝดของเคาตมะ

1.140.19

कृपया यन्मया बालाविमौ संवर्धिताविति ।
तस्मात्तयोर्नाम चक्रे तदेव स महीपतिः।
तस्मात्कृप इति ख्यातः कृपी कन्या च साऽभवत् ॥ १.१४०.१९ ॥

เพราะข้าได้เลี้ยงดูเด็กทั้งสองนี้ด้วยความเมตตา เจ้าผู้เป็นใหญ่แห่งแผ่นดินจึงตั้งชื่อให้ทั้งสองว่า กฤปะ เช่นนั้น เขาจึงมีชื่อเสียงว่ากฤปะ และธิดาก็ได้ชื่อว่ากฤปี

1.140.20

पितापि गौतमस्तत्र तपसा ताववन्दित ।
आगत्य तस्मै गोत्रादि सर्वमाख्यातवांस्तदा ॥ १.१४०.२० ॥

แม้บิดาคือเคาตมะก็บูชาทั้งสองด้วยตบะของตนที่นั่น แล้วเสด็จมาหาทั้งสองและบอกเรื่องวงศ์ตระกูลและทุกสิ่งแก่เขาในเวลานั้น

1.140.21

कृपोऽपि च तदा राजन्धनुर्वेदपरोऽभवत् ।
चतुर्विधं धनुर्वेदं शास्त्राणि विविधानि च ॥ १.१४०.२१ ॥

กฤปะก็เช่นกัน ครั้งนั้น ข้าแต่พระราชา ได้ทุ่มเทให้แก่วิชาธนุรเวท ทั้งธนุรเวทสี่ประการและคัมภีร์ต่างๆ

1.140.22

निशिलेनास्य तत्सर्वं गुह्यमाख्यातवान्पिता ।
सोऽचिरेणैव कालेन परमाचार्यतां गतः ॥ १.१४०.२२ ॥

บิดาของเขาได้สอนความลับทั้งหมดนั้นให้โดยครบถ้วน และไม่นานนัก เมื่อถึงเวลา เขาก็บรรลุความเป็นอาจารย์ผู้สูงสุด

1.140.23

कृपमाहूय गाङ्गेयस्तव शिष्या इति ब्रुवन् ।
पौत्रान्परिसमाधाय कृपमाराधयत्तदा ॥ १.१४०.२३ ॥

ภีษมะบุตรแห่งคงคาเรียกกฤปะมา พลางกล่าวว่า "เหล่านี้เป็นศิษย์ของท่าน" แล้วมอบหลานชายทั้งหลายไว้ในความดูแลของกฤปะอย่างสมบูรณ์ และให้เกียรติกฤปะในครั้งนั้น

1.140.24

ततोऽधिजग्मुः सर्वे ते धनुर्वेदं महारथाः ।
धृतराष्ट्रात्मजाश्चैव पाण्डवाः सह यादवैः ॥ १.१४०.२४ ॥

จากนั้น มหารถทั้งหลายเหล่านั้นต่างก็ไปศึกษาวิชาธนุรเวท บรรดาบุตรของธฤตราษฎร์และปาณฑพก็ไปด้วย พร้อมกับยาทพทั้งหลาย

1.140.25

वृष्णयश्च नृपाश्चान्ये नानादेशसमागताः ।
कृपमाचार्यमासाद्य परमास्त्रज्ञतां गतः।
विशेषार्थी ततो भीष्मः पौत्राणां विनयेप्सया ॥ १.१४०.२५ ॥

วฤษณิทั้งหลาย กษัตริย์อื่นๆ และผู้คนที่มาจากแคว้นต่างๆ ก็ไปหาอาจารย์กฤปะ และได้บรรลุความเชี่ยวชาญในอาวุธชั้นสูง จากนั้น ภีษมะปรารถนาจะให้หลานชายได้รับการฝึกฝนเป็นพิเศษ

1.140.26

इष्वस्त्रज्ञान्पर्यपृच्छदाचार्यान्वीर्यसंमतान् ।
नाल्पधीर्नामहाभागस्तथा नानस्त्रकोविदः ॥ १.१४०.२६ ॥

จึงสอบถามถึงอาจารย์ผู้รู้ธนูและอาวุธ ผู้เป็นที่นับถือในความกล้าหาญ ท่านมิใช่ผู้มีปัญญาน้อย มิใช่ผู้โชคร้าย และมิใช่ผู้ไม่รู้ในอาวุธ

1.140.27

नादेवसत्वो विनयेत्कुरूनस्त्रे महावलान् ।
इति संचिन्त्य गाङ्गेयस्तदा भरतसत्तमः ॥ १.१४०.२७ ॥

ผู้ที่ไม่มีธรรมชาติของเทพจะไม่ฝึกฝนกุรุผู้ทรงพลังในวิชาอาวุธ ภีษมะบุตรแห่งคงคา ผู้ประเสริฐที่สุดในภรตะ คิดดังนี้แล้ว

1.140.28

द्रोणाय वेदविदुषे भारद्वाजाय धमते ।
पाण्डवान्कौरवांश्चैव ददौ शिष्यान्नरर्षभ ॥ १.१४०.२८ ॥

จึงมอบปาณฑพและเการพให้เป็นศิษย์ของโทรณะ บุตรของภารทวาชะ ผู้รอบรู้ในพระเวทและมีความชำนาญ ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ

1.140.29

शास्त्रतः पूजितश्चैव सम्यक्तेन महात्मना ।
स भीष्मेण महाभागस्तुष्टोऽस्त्रविदुषां वरः ॥ १.१४०.२९ ॥

ภีษมะผู้มีจิตใจสูงส่งได้ถวายเกียรติแก่โทรณะโดยชอบตามคัมภีร์ โทรณะผู้โชคดียิ่ง ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้รู้อาวุธ จึงมีความพอใจ

1.140.30

प्रतिजग्राह तान्सर्वाञ्शिष्यत्वेन महायशाः ।
शिक्षयामास च द्रोणो धनुर्वेदमशेषतः ॥ १.१४०.३० ॥

โทรณะผู้มีเกียรติยศอันรุ่งโรจน์ได้รับทั้งหมดเป็นศิษย์ และสอนวิชาธนุรเวทให้อย่างครบถ้วน

1.140.31

तेऽचिरेणैव कालेन सर्वशस्त्रविशारदाः ।
बभूवुः कौरवा राजन्पाण्डवाश्चामितौजसः ॥ १.१४०.३१ ॥

ข้าแต่พระราชา ไม่นานนัก บรรดาเการพและปาณฑพผู้มีพลานุภาพอันหาที่สุดมิได้ ต่างก็เชี่ยวชาญในอาวุธทุกชนิด

1.140.32

कथं समभवद्द्रोणः कथं चास्त्राण्यवाप्तवान् ।
कथं चागात्कुरून्ब्रह्मन्कस्य पुत्रः स वीर्यवान् ॥ १.१४०.३२ ॥

โทรณะเกิดขึ้นได้อย่างไร และเขาได้อาวุธมาอย่างไร ข้าแต่พราหมณ์ ผู้มีพลังนั้นมาถึงกุรุได้อย่างไร และเขาเป็นบุตรของผู้ใด

1.140.33

कथं चास्य सुतो जातः सोश्वत्थामाऽस्त्रवित्तमः ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण प्रकीर्तय ॥ १.१४०.३३ ॥

และอัศวัตถามา บุตรของโทรณะ ผู้เชี่ยวชาญในอาวุธยิ่งกว่าผู้ใด เกิดขึ้นได้อย่างไร ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังเรื่องนี้โดยพิสดาร ขอท่านโปรดเล่าให้ฟังด้วยเถิด

1.140.34

गङ्गाद्वारं प्रति महान्बभूव भगवानृषिः ।
भरद्वाज इति ख्यातः सततं संशितव्रतः ॥ १.१४०.३४ ॥

ใกล้ประตูแม่น้ำคงคามีฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่และน่าเคารพองค์หนึ่งอาศัยอยู่ นามว่าภารทวาชะ ผู้มั่นคงในวัตรอันเคร่งครัดเสมอ

1.140.35

सोऽभिषेक्तुं गतो गङ्गां पूर्वमेवागतां सतीम् ।
महर्षिभिर्भरद्वाजो हविर्धाने चरन्पुरा ॥ १.१४०.३५ ॥

ท่านไปอาบน้ำในแม่น้ำคงคา ซึ่งมาถึงที่นั่นก่อนท่านแล้ว ภารทวาชะเคยท่องเที่ยวอยู่กับมหาฤๅษีที่หวิรธานมาก่อน ท่านจึงมาถึงที่นั่น

1.140.36

ददर्शाप्सरसं साक्षाद्धृताचीमाप्लुतामृषिः ।
रूपयौवनसंपन्नां मददृप्तां मदालसाम् ॥ १.१४०.३६ ॥

ฤๅษีได้เห็นอัปสรา ฆฤตาจี กำลังอาบน้ำอยู่ด้วยตนเอง นางประกอบด้วยรูปโฉมและความเยาว์วัย เต็มไปด้วยความเมามัน และอ่อนล้าด้วยความมึนเมา

1.140.37

तस्या वायुर्नदीतीर वसनं पर्यवर्तत ।
व्यपकृष्टाम्बरां दृष्ट्वा तामृषिश्चकमे ततः ॥ १.१४०.३७ ॥

ลมพัดเอาผ้านุ่งของนางปลิวไปบนฝั่งแม่น้ำ เมื่อเห็นผ้าของนางถูกพัดไป ฤๅษีก็เกิดความปรารถนาในนาง

1.140.38

तत्र संसक्तमनसो भरद्वाजस्य धीमतः ।
हृष्टस्य रेतश्चस्कन्द तदृषिर्द्रोण आदधे ॥ १.१४०.३८ ॥

เมื่อภารทวาชะผู้มีปัญญามีใจจดจ่ออยู่ที่นั่น ก็เกิดความตื่นเต้น และน้ำอสุจิของเขาก็หลั่งออกมา ฤๅษีได้เก็บไว้ในภาชนะชื่อโทรณะ

1.140.39

ततः समभवद्द्रोणः कलशे तस्य धीमतः ।
अध्यगीष्ट स वेदांश्च वेदाङ्गानि च सर्वशः ॥ १.१४०.३९ ॥

จากนั้น โทรณะก็ถือกำเนิดขึ้นในหม้อของผู้มีปัญญาผู้นั้น และเขาได้ศึกษาพระเวทและเวทางคัมภีร์ทั้งหมดอย่างครบถ้วน

1.140.40

अग्नेरस्त्रमुपादाय यदृषिर्वेद काश्यपः ।
अध्यगच्छद्भरद्वाजस्तदस्त्रं देवकार्यतः ॥ १.१४०.४० ॥

ภารทวาชะได้รับอาวุธของพระอัคนีซึ่งฤๅษีกัศยปรู้มาก่อน และเรียนรู้อาวุธนั้นเพื่อกิจของเทพทั้งหลาย

1.140.41

अग्निवेश्यं महाभागं भरद्वाजः प्रतापवान् ।
प्रत्यपादयदाग्नेयमस्त्रमस्त्रविदां वरः ॥ १.१४०.४१ ॥

ภรทวาชผู้ทรงพลัง ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้รู้อาวุธ ได้ถ่ายทอดอาคเนยาสตรให้แก่อัคนิเวศยะผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่

1.140.42

कनिष्ठजातं स मुनिर्भ्राता भ्रातरमन्तिके ।
अग्निवेश्यस्तथा द्रोणं तदा भरतसत्तम।
भारद्वाजं तदाग्नेयं महास्त्रं प्रत्यपादयत् ॥ १.१४०.४२ ॥

มุนีอัคนิเวศยะนั้น เรียกโทรณะ น้องชายผู้เกิดทีหลัง มาอยู่ใกล้ตน แล้วถ่ายทอดมหาสตรอาคเนยาสตรให้แก่โทรณะ บุตรของภรทวาช ดูก่อนผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ภรตะ

1.140.43

भरद्वाजसखा चासीत्पृषतो नाम पार्थिवः ।
तस्यापि द्रुपदो नाम तथा समभवत्सुतः ॥ १.१४०.४३ ॥

กษัตริย์พระนามว่าปฤษตะเป็นมิตรของภรทวาช และพระองค์ก็มีโอรสพระนามว่าทรุปทะ

1.140.44

स नित्यमाश्रमं गत्वा द्रोणेन सह पार्थिवः ।
चिक्रीडाध्ययनं चैव चकार क्षत्रियर्षभः ॥ १.१४०.४४ ॥

กษัตริย์ผู้ประเสริฐในหมู่กษัตริย์พระองค์นั้น ไปยังอาศรมทุกวันพร้อมกับโทรณะ ทรงเล่นและเรียนไปด้วยกัน

1.140.45

ततो व्यतीते पृषते स राजा द्रुपदोऽभवत् ।
पञ्चालेषु महाबाहुरुत्तरेषु नरेश्वरः ॥ १.१४०.४५ ॥

เมื่อปฤษตะล่วงลับไปแล้ว ทรุปทะผู้มีแขนทรงพลังก็ได้เป็นจอมนรินทร์เหนือปัญจาละทางเหนือ

1.140.46

भरद्वाजोऽपि भगवानारुरोह दिवं तदा ।
तत्रैव च वसन्द्रोणस्तपस्तेपे महातपाः ॥ १.१४०.४६ ॥

ฝ่ายภควานภรทวาชก็เสด็จขึ้นสู่สวรรค์ในเวลานั้น ส่วนโทรณะผู้มีตบะยิ่งใหญ่ ประทับอยู่ที่นั้นและบำเพ็ญตบะ

1.140.47

वेदवेदाङ्गविद्वान्स तपसा दग्धकिल्बिषः ।
ततः पितृनियुक्तात्मा पुत्रलोभान्महायशाः ॥ १.१४०.४७ ॥

ท่านผู้รู้พระเวทและเวทางคะ บาปทั้งหลายถูกเผาผลาญด้วยตบะ จากนั้นเพราะบิดรของท่านได้ชี้นำจิตใจ และเพราะความปรารถนาจะมีบุตร ท่านจึงกลายเป็นผู้มีชื่อเสียงอันยิ่งใหญ่

1.140.48

शारद्वतीं ततो भार्यां कृपीं द्रोणोऽन्वविन्दत ।
अग्निहोत्रे च धर्मे च दमे च सतत रताम् ॥ १.१४०.४८ ॥

จากนั้นโทรณะได้นางกฤปีธิดาของศารทวัต เป็นภริยา ผู้มีจิตผูกพันอยู่เสมอกับการบูชาไฟ ธรรม และการข่มใจ

1.140.49

अलभद्गौतमी पुत्रमश्वत्थामानमेव च ।
स जातमात्रो व्यनदद्यथैवोच्चैःश्रवा हयः ॥ १.१४०.४९ ॥

นางเคาตมีให้กำเนิดบุตรพระนามว่าอัศวัตถามา ทันทีที่เกิดมา เขาก็ร้องดังเหมือนม้าอุจไฃศรวาส

1.140.50

तच्छ्रुत्वान्तर्हितं भूतमन्तरिक्षस्थमब्रवीत् ।
अश्वस्येवास्य यत्स्थाम नदतः प्रदिशो गतम् ॥ १.१४०.५० ॥

ได้ยินดังนั้น มีภูตผู้ซ่อนอยู่บนท้องฟ้ากล่าวว่า "พลังของผู้นี้ เสียงคำรามของเขาดุจเสียงม้า แผ่ไปทั่วทุกทิศ...

1.140.51

अश्वत्थामैव बालोऽयं तस्मान्नाम्ना भविष्यति ।
सुतेन तेन सुप्रीतो भारद्वाजस्ततोऽभवत् ॥ १.१४०.५१ ॥

"เด็กคนนี้จักได้นามว่าอัศวัตถามาอย่างแน่นอน" ภารทวาชผู้ปีติยินดีอย่างยิ่งในบุตรนั้น จึงได้รับนามว่าภารทวาชเช่นกัน (โทรณะ)

1.140.52

तत्रैव च वसन्धीमान्धनुर्वेदपरोऽभवत् ।
स शुश्राव महात्मानं जामदग्न्यं परंतपम् ॥ १.१४०.५२ ॥

ท่านผู้มีปัญญาประทับอยู่ที่นั้น และได้ทุ่มเทให้แก่ธนุรเวท ท่านได้ยินเรื่องของจามทัคนยะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ผู้ทำลายศัตรูทั้งหลาย

1.140.53

सर्वज्ञानविदं विप्रं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
ब्राह्मणेभ्यस्तदा राजन्दित्सन्तं वसु सर्वशः ॥ १.१४०.५३ ॥

กล่าวถึงพราหมณ์ผู้รู้ความรู้ทั้งปวง ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ถืออาวุธทั้งปวง ผู้ในเวลานั้น ดูก่อนพระราชา ทรงปรารถนาจะให้ทรัพย์แก่พราหมณ์ทั้งหลายโดยทุกวิถีทาง

1.140.54

स रामस्य धनुर्वेदं दिव्यान्यस्त्राणि चैव ह ।
श्रउत्वा तेषु मनश्चक्रे नीतिशास्त्रे तथैव च ॥ १.१४०.५४ ॥

ท่านได้ฟังเรื่องธนุรเวทของพระราม และทิพยอาวุธทั้งหลาย ท่านจึงตั้งจิตจดจ่ออยู่กับสิ่งเหล่านั้น และเช่นเดียวกันกับศาสตร์แห่งนีติ

1.140.55

ततः स व्रतिभिः शिष्यैस्तपोयुक्तैर्महातपाः ।
वृतः प्रायान्महावाहुर्महेन्द्रं पर्वतोत्तमम् ॥ १.१४०.५५ ॥

ต่อมา มหาตปสวีผู้มีแขนทรงพลังนั้น มีศิษย์ผู้รักษาวัตรและประกอบด้วยตบะล้อมรอบ ได้เสด็จออกไปยังมเหนทร ภูเขาอันประเสริฐ

1.140.56

ततो महेन्द्रमासाद्य भारद्वाजो महातपाः ।
क्षत्रघ्नं तममित्रघ्नमपश्यद्भृगुनन्दनम् ॥ १.१४०.५६ ॥

ครั้นถึงมเหนทรแล้ว มหาตปสวีภารทวาชได้เห็นบุตรแห่งภฤคุผู้นั้น ผู้ทำลายกษัตริย์และผู้ทำลายศัตรู

1.140.57

ततो द्रोणो वृतः शिष्यैरुपगम्य भृगूद्वहम् ।
आचख्यावात्मनो नाम जन्म चाङ्गिरसः कुले ॥ १.१४०.५७ ॥

จากนั้นโทรณะซึ่งมีศิษย์ล้อมรอบ ได้เข้าไปหาผู้เลิศแห่งภฤคุวงศ์ และกล่าวนามของตนพร้อมกำเนิดของตนในตระกูลอังคิรส

1.140.58

निवेद्य शिरसा भूमौ पादौ चैवाभ्यवादयत् ।
ततस्तं सर्वमुत्सृज्य वनं जिगमिषुं तदा ॥ १.१४०.५८ ॥

ท่านก้มศีรษะลงที่พื้นดินและกราบเท้าของท่าน แล้วจากนั้น เมื่อท่านสละทุกสิ่งแล้ว ผู้ปรารถนาจะไปสู่ป่า...

1.140.59

जामदग्न्यं महात्मानं भारद्वाजोऽब्रवीदिदम् ।
भरद्वाजात्समुत्पन्नं तथा त्वं मामयोनिजम् ॥ १.१४०.५९ ॥

ภารทวาชได้กล่าวแก่จามทัคนยะผู้ยิ่งใหญ่ว่า "เช่นเดียวกับที่ท่านเกิดจากภรทวาช ข้าพเจ้าก็มิได้เกิดจากครรภ์..."

1.140.60

आगतं वित्तकामं मां विद्धि द्रोणं द्विजोत्तम ।
तमब्रवीन्महात्मा स सर्वक्षत्रियमर्दनः ॥ १.१४०.६० ॥

"ขอท่านจงทราบว่าข้าพเจ้าคือโทรณะ ผู้มาด้วยความปรารถนาทรัพย์ ดูก่อนผู้ประเสริฐแห่งทวิชา" ฝ่ายท่านผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ผู้ทำลายกษัตริย์ทั้งปวงจึงตรัสตอบท่านว่า...

1.140.61

स्वागतं ते द्विजश्रेष्ठ यदिच्छसि वदस्व मे ।
एवमुक्तस्तु रामेण भारद्वाजोऽब्रवीद्वचः ॥ १.१४०.६१ ॥

ยินดีต้อนรับท่าน ผู้ประเสริฐสุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง จงบอกข้าพเจ้าเถิดว่าท่านปรารถนาสิ่งใด เมื่อพระรามตรัสถามเช่นนั้น ภารทวาชะ บุตรของภารทวาชะจึงกล่าววาจาดังนี้

1.140.62

रामं प्रहरतां श्रेष्ठं दित्सन्तं विविधं वसु ।
अहं धनमनन्तं हि प्रार्थये विपुलव्रत ॥ १.१४०.६२ ॥

ข้าแต่พระราม ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบ ผู้กำลังจะพระราชทานทรัพย์สมบัตินานาประการ ข้าพเจ้าขอทรัพย์อันหาที่สุดมิได้ ข้าแต่ผู้มีวัตรอันยิ่งใหญ่

1.140.63

हिरण्यं मम यच्चान्यद्वसु किंचिदिह स्थितम् ।
ब्राह्मणेभ्यो मया दत्तं सर्वमेतत्तपोधन ॥ १.१४०.६३ ॥

ทองคำและทรัพย์อื่นใดที่เหลืออยู่ที่นี่ ข้าพระองค์ได้มอบให้แก่พราหมณ์ทั้งหมดแล้ว ข้าแต่ผู้มั่งคั่งด้วยตบะ

1.140.64

तथैवेयं धरा देवी सागरान्ता सपत्तना ।
कश्यपाय मया दत्ता कृत्स्ना नगरमालिनी ॥ १.१४०.६४ ॥

แผ่นดินนี้ ซึ่งเป็นเทวีผู้ปกครองทวีปที่มีสมุทรเป็นขอบเขต พร้อมทั้งเหล่าชายาร่วม ประดับด้วยนครทั้งปวง ข้าพระองค์ได้มอบให้แก่กัศยปจนหมดสิ้นแล้ว

1.140.65

शरीरमात्रमेवाद्य ममेदमवशेषितम् ।
अस्त्राणि च महार्हाणि शस्त्राणि विविधानि च ॥ १.१४०.६५ ॥

บัดนี้สิ่งที่เหลืออยู่แก่ข้าพระองค์มีเพียงร่างกายนี้ กับทั้งศาสตราอันมีค่ายิ่งและอาวุธนานาชนิด

1.140.66

अस्त्राणि वा शरीरं वा ब्रह्मञ्शस्त्राणि वा पुनः ।
वृणीष्व किं प्रयच्छामि तुभ्यं द्रोण वदाशु तत् ॥ १.१४०.६६ ॥

ข้าแต่พราหมณ์ จงเลือกเถิด จะเป็นศาสตรา หรือร่างกาย หรืออาวุธอื่นอีก ข้าพเจ้าจะให้สิ่งใดแก่ท่าน ข้าแต่ทรณะ จงบอกโดยเร็วเถิด

1.140.67

अस्त्राणि मे समग्राणि ससंहाराणि भार्गव ।
स प्रयोगरहस्यानि दातुमर्हस्यशेषतः ॥ १.१४०.६७ ॥

ข้าแต่ภารควะ ขอให้ข้าพเจ้าได้ศาสตราทั้งหมดพร้อมทั้งบทสังหาร และความลับแห่งการใช้งาน ขอท่านได้โปรดประทานให้โดยครบถ้วนไม่เหลือเลย

1.140.68

एतद्वसु वसूनां हि सर्वेषां विप्रसत्तम ।
तथेत्युक्त्वा ततस्तस्मै प्रादादस्त्राणि भार्गवः।
सरहस्यव्रतं चैव धनुर्वेदमशेषतः ॥ १.१४०.६८ ॥

ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งพราหมณ์ ทรัพย์นี้เป็นสมบัติอันสูงสุดในบรรดาทรัพย์ของวสุทั้งปวง ภารควะจึงกล่าวว่า "เป็นเช่นนั้น" แล้วประทานศาสตราทั้งหลาย และวิชาธนุรเวทพร้อมด้วยวัตรและความลับ ให้แก่พระองค์โดยครบถ้วน

1.140.69

प्रतिगृह्य तु तत्सर्वं कृतास्त्रे द्विजसत्तमः ।
प्रियं सखायं सुप्रीतो जगाम द्रुपदं प्रति ॥ १.१४०.६९ ॥

พราหมณ์ผู้ประเสริฐนั้นรับสิ่งทั้งปวงไว้แล้ว เมื่อมีความชำนาญในศาสตราแล้ว ก็ปลื้มใจยิ่ง เดินทางไปหาสหายที่รักของตน คือท้าวทรุปทะ