ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.140
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.140.1
कृपस्यापि मम ब्रह्मन्संभवं वक्तुमर्हसि ।
शरस्तम्बात्कथं जज्ञे कथं वाऽस्त्राण्यवाप्तवान् ॥ १.१४०.१ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃପଙ୍କ ଜନ୍ମକଥା ମଧ୍ୟ ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ। ସେ ଶରସ୍ତମ୍ବରୁ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ ଓ ଅସ୍ତ୍ର କିପରି ପାଇଲେ?
1.140.2
महर्षेर्गौतमस्यासीच्छरद्वान्नाम गौतमः ।
पुत्रः किल महाराज जातः सहशरैर्विभो ॥ १.१४०.२ ॥
ମହର୍ଷି ଗୌତମଙ୍କର ଶରଦ୍ୱାନ ଗୌତମ ନାମକ ଏକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ହେ ମହାରାଜ, ହେ ବିଭୋ, ସେ ଶରସହିତ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
1.140.3
न तस्य वेदाध्ययने तथा बुद्धिरजायत ।
यथास्य बुद्धिरभवद्धनुर्वेदे परन्तप ॥ १.१४०.३ ॥
ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ସେପରି ଲାଗିଲା ନାହିଁ, ଯେପରି ଧନୁର୍ବେଦରେ ଲାଗିଲା। ହେ ପରନ୍ତପ!
1.140.4
अधिजग्मुर्यथा वेदास्तपसा ब्रह्मचारिणः ।
तथा स तपसोपेतः सर्वाण्यस्त्राण्यवाप ह ॥ १.१४०.४ ॥
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଯେପରି ବେଦ ଲାଭ କରନ୍ତି, ସେପରି ସେ ତପସ୍ୟାଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସବୁ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଲା।
1.140.5
धनुर्वेदपरत्वाच्च तपसा विपुलेन च ।
भृशं सन्तापयामास देवराजं स गौतमः ॥ १.१४०.५ ॥
ଧନୁର୍ବେଦରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ବିପୁଳ ତପସ୍ୟା ଯୋଗୁଁ ସେହି ଗୌତମ ଦେବରାଜଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତପ୍ତ କଲେ।
1.140.6
ततो जालवतीं नाम देवकन्यां सुरेश्वरः ।
प्राहिणोत्तपसो विघ्नं कुरु तस्येति कौरव ॥ १.१४०.६ ॥
ତା'ପରେ ସୁରେଶ୍ୱର ଜାଳବତୀ ନାମକ ଦେବକନ୍ୟାକୁ ପଠାଇଲେ, 'ତା'ର ତପସ୍ୟାରେ ବିଘ୍ନ ଘଟାଅ', ହେ କୌରବ।
1.140.7
सा हि गत्वाऽऽश्रमं तस्य रमणीयं शरद्वतः ।
धनुर्बाणधरं बाला लोभयामास गौतमम् ॥ १.१४०.७ ॥
ସେ ଶରଦ୍ୱାନଙ୍କ ରମଣୀୟ ଆଶ୍ରମରେ ଯାଇ, ଧନୁର୍ବାଣଧାରୀ ଗୌତମଙ୍କୁ ସେ ବାଳିକା ଲୋଭିତ କଲା।
1.140.8
तामेकवसनां दृष्ट्वा गौतमोऽप्सरसं वने ।
लोकेऽप्रतिमसंस्थानां प्रोत्फुल्लनयनोऽभवत् ॥ १.१४०.८ ॥
ବନରେ ଏକବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ, ଜଗତରେ ଅତୁଳନୀୟ ରୂପବତୀ ସେଇ ଅପ୍ସରାକୁ ଦେଖି ଗୌତମଙ୍କ ଆଖି ବିସ୍ଫାରିତ ହେଲା।
1.140.9
धनुश्च हि शरास्तस्य कराभ्यामपतन्भुवि ।
वेपथुश्चास्य सहसा शरीरे समजायत ॥ १.१४०.९ ॥
ତାଙ୍କ ଧନୁ ଓ ବାଣ ହାତରୁ ଖସି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା; ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ହଠାତ୍ କମ୍ପନ ଜାତ ହେଲା।
1.140.10
स तु ज्ञानगरीयस्त्वात्तपसश्च समर्थनात् ।
अवतस्थे महाप्राज्ञो धैर्येण परमेण ह ॥ १.१४०.१० ॥
କିନ୍ତୁ ସେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ନିଜ ଜ୍ଞାନର ଗମ୍ଭୀରତା ଓ ତପର ସାମର୍ଥ୍ୟରେ ପରମ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ରହିଲେ।
1.140.11
यस्तस्य सहसा राजन्विकारः समदृश्यत ।
तेन सुस्राव रेतोऽस्य स च तन्नान्वबुध्यत ॥ १.१४०.११ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତାଙ୍କଠାରେ ହଠାତ୍ ଦେଖାଯାଇଥିବା ସେ ବିକାର ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କ ରେତସ୍ ସ୍ରବିତ ହେଲା; ଏବଂ ସେ ତାହା ଜାଣି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
1.140.12
धनुश्च सशरं त्यक्त्वा तथा कृष्णाजिनानि च ।
स विहायाश्रमं तं च तां चैवाप्सरसं मुनिः ॥ १.१४०.१२ ॥
ଧନୁ ଓ ବାଣ ଏବଂ କୃଷ୍ଣାଜିନ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ସେ ମୁନି ସେ ଆଶ୍ରମ ଓ ସେ ଅପ୍ସରାକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଚାଲିଗଲେ।
1.140.13
जगाम रेतस्तत्तस्य शरस्तम्बे पपात च ।
शरस्तम्बे च पतितं द्विधा तदभवन्नृप ॥ १.१४०.१३ ॥
ତାଙ୍କର ରେତସ୍ ନିର୍ଗତ ହୋଇ ଶରସ୍ତମ୍ବରେ (ନଳଗଛର ଗୁଚ୍ଛରେ) ପଡ଼ିଲା। ଶରସ୍ତମ୍ବରେ ପଡ଼ିଥିବା ତାହା ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା, ହେ ନୃପ।
1.140.14
तस्याथ मिथुं जज्ञे गौतमस्य शरद्वतः ।
महर्षेर्गौतमस्यास्य ह्याश्रमस्य समीपतः
मृगयां चरतो राज्ञः शान्तनोस्तु यदृच्छया ॥ १.१४०.१४ ॥
ତା'ପରେ ତାଙ୍କଠାରୁ ଗୌତମଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶରଦ୍ବାନଙ୍କର ଏକ ଯୋଡ଼ା (ଯମଜ) ଜନ୍ମିଲା। ମହର୍ଷି ଗୌତମଙ୍କ ସେହି ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ, ଦୈବାତ୍ ମୃଗୟା କରୁଥିବା ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ (ଆସିଲେ)।
1.140.15
कश्चित्सेनाचरोऽरण्ये मिथुनं तदपश्यत ।
धनुश्च सशरं दृष्ट्वा तथा कृष्णाजिनानि च ॥ १.१४०.१५ ॥
ବନରେ ଜଣେ ସୈନିକ ସେହି ଯୋଡ଼ାକୁ ଦେଖିଲା। ବାଣ ସହିତ ଧନୁ ଓ କଳା ହରିଣ-ଚର୍ମ ଦେଖି (ସେ ବୁଝିଗଲା)।
1.140.16
ज्ञात्वा द्विजस्य चापत्ये धनुर्वेदान्तगस्य ह ।
स राज्ञे दर्शयामास मिथुनं सशरं धनुः ॥ १.१४०.१६ ॥
ସେମାନେ ଧନୁର୍ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସନ୍ତାନ ବୋଲି ଜାଣି ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ସେହି ଯୋଡ଼ା ଏବଂ ବାଣ ସହିତ ଧନୁ ଦେଖାଇଲା।
1.140.17
स तदादाय मिथुनं राजा च कृपयान्वितः ।
आजगाम गृहानेव मम पुत्राविति ब्रुवन् ॥ १.१४०.१७ ॥
ରାଜା ସେହି ଯୋଡ଼ାକୁ ନେଇ, କରୁଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, "ଏମାନେ ମୋ ପୁତ୍ର" ବୋଲି କହି ନିଜ ଘରକୁ ହିଁ ଆସିଲେ।
1.140.18
ततः संवर्धयामास संस्कारैश्चाप्ययोजयत् ।
प्रातिपेयो नरश्रेष्ठो मिथुनं गौतमस्य तत् ॥ १.१४०.१८ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାତିପେୟ (ଶାନ୍ତନୁ) ସେହି ଗୌତମଙ୍କ ଯୋଡ଼ାକୁ ପାଳନ-ପୋଷଣ କଲେ ଏବଂ ସଂସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ସଂସ୍କାର କରାଇଲେ।
1.140.19
कृपया यन्मया बालाविमौ संवर्धिताविति ।
तस्मात्तयोर्नाम चक्रे तदेव स महीपतिः।
तस्मात्कृप इति ख्यातः कृपी कन्या च साऽभवत् ॥ १.१४०.१९ ॥
କରୁଣାବଶତଃ ମୁଁ ଏହି ଦୁଇ ବାଳକଙ୍କୁ ପାଳନ କରିଥିଲି; ତେଣୁ ସେହି ରାଜା ଦୁହିଁଙ୍କୁ ସେହି ନାମ ଦେଲେ। ସେଥିପାଇଁ ସେ କୃପ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ହେଲେ ଏବଂ କନ୍ୟା କୃପୀ ହେଲେ।
1.140.20
पितापि गौतमस्तत्र तपसा ताववन्दित ।
आगत्य तस्मै गोत्रादि सर्वमाख्यातवांस्तदा ॥ १.१४०.२० ॥
ସେଠାରେ ପିତା ଗୌତମ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। ଆସି, ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଗୋତ୍ର ଆଦି ସବୁକିଛି କହିଲେ।
1.140.21
कृपोऽपि च तदा राजन्धनुर्वेदपरोऽभवत् ।
चतुर्विधं धनुर्वेदं शास्त्राणि विविधानि च ॥ १.१४०.२१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେତେବେଳେ କୃପ ମଧ୍ୟ ଧନୁର୍ବେଦରେ ନିଷ୍ଠ ହେଲେ। ଚାରି ପ୍ରକାର ଧନୁର୍ବେଦ ଓ ବିବିଧ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସେ ପାରଙ୍ଗମ ହେଲେ।
1.140.22
निशिलेनास्य तत्सर्वं गुह्यमाख्यातवान्पिता ।
सोऽचिरेणैव कालेन परमाचार्यतां गतः ॥ १.१४०.२२ ॥
ପିତା ତାଙ୍କୁ ସେହି ସମସ୍ତ ଗୁହ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶିଖାଇଲେ। ସେ ଅତି ଶୀଘ୍ର, ଯଥାସମୟରେ, ପରମ ଆଚାର୍ଯ୍ୟତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
1.140.23
कृपमाहूय गाङ्गेयस्तव शिष्या इति ब्रुवन् ।
पौत्रान्परिसमाधाय कृपमाराधयत्तदा ॥ १.१४०.२३ ॥
ଗାଙ୍ଗେୟ ଭୀଷ୍ମ କୃପଙ୍କୁ ଡାକି, 'ଏମାନେ ତୁମର ଶିଷ୍ୟ' ବୋଲି କହି, ନାତିମାନଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବରେ ସମର୍ପଣ କରି ସେତେବେଳେ କୃପଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ।
1.140.24
ततोऽधिजग्मुः सर्वे ते धनुर्वेदं महारथाः ।
धृतराष्ट्रात्मजाश्चैव पाण्डवाः सह यादवैः ॥ १.१४०.२४ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ମହାରଥୀମାନେ ସମସ୍ତେ ଧନୁର୍ବେଦ ଶିଖିବାକୁ ଗଲେ—ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଯାଦବମାନଙ୍କ ସହିତ।
1.140.25
वृष्णयश्च नृपाश्चान्ये नानादेशसमागताः ।
कृपमाचार्यमासाद्य परमास्त्रज्ञतां गतः।
विशेषार्थी ततो भीष्मः पौत्राणां विनयेप्सया ॥ १.१४०.२५ ॥
ବୃଷ୍ଣି ବଂଶୀୟ, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଏବଂ ଅନେକ ଦେଶରୁ ଆସିଥିବା ଲୋକେ କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ପରମ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ହେଲେ। ତାପରେ ନାତିମାନଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଶିକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଭୀଷ୍ମ।
1.140.26
इष्वस्त्रज्ञान्पर्यपृच्छदाचार्यान्वीर्यसंमतान् ।
नाल्पधीर्नामहाभागस्तथा नानस्त्रकोविदः ॥ १.१४०.२६ ॥
ଧନୁ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟାର ଜ୍ଞାତା ଏବଂ ବୀରତ୍ୱରେ ସମ୍ମାନିତ ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ସେ ପଚାରିଲେ। ସେ ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି ନଥିଲେ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ନଥିଲେ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ମଧ୍ୟ ନଥିଲେ।
1.140.27
नादेवसत्वो विनयेत्कुरूनस्त्रे महावलान् ।
इति संचिन्त्य गाङ्गेयस्तदा भरतसत्तमः ॥ १.१४०.२७ ॥
ଦୈବୀ ସ୍ୱଭାବ ନ ଥିବା ଲୋକ ମହାବଳୀ କୁରୁମାନଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ଶିକ୍ଷା ଦେବେ ନାହିଁ। ଏହା ଭାବି ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାଙ୍ଗେୟ (ଭୀଷ୍ମ) ସେତେବେଳେ।
1.140.28
द्रोणाय वेदविदुषे भारद्वाजाय धमते ।
पाण्डवान्कौरवांश्चैव ददौ शिष्यान्नरर्षभ ॥ १.१४०.२८ ॥
ବେଦଜ୍ଞ, ନିପୁଣ ଭାରଦ୍ୱାଜ ପୁତ୍ର ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାଣ୍ଡବ ଓ କୌରବମାନଙ୍କୁ ଶିଷ୍ୟ ରୂପେ ଦେଲେ।
1.140.29
शास्त्रतः पूजितश्चैव सम्यक्तेन महात्मना ।
स भीष्मेण महाभागस्तुष्टोऽस्त्रविदुषां वरः ॥ १.१४०.२९ ॥
ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ, ସେହି ମହାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ୟକ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେହି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
1.140.30
प्रतिजग्राह तान्सर्वाञ्शिष्यत्वेन महायशाः ।
शिक्षयामास च द्रोणो धनुर्वेदमशेषतः ॥ १.१४०.३० ॥
ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଦ୍ରୋଣ ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶିଷ୍ୟ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ଧନୁର୍ବେଦ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଶିଖାଇଲେ।
1.140.31
तेऽचिरेणैव कालेन सर्वशस्त्रविशारदाः ।
बभूवुः कौरवा राजन्पाण्डवाश्चामितौजसः ॥ १.१४०.३१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ ହେଲେ; କୌରବ ଓ ଅମିତତେଜା ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହେଲେ।
1.140.32
कथं समभवद्द्रोणः कथं चास्त्राण्यवाप्तवान् ।
कथं चागात्कुरून्ब्रह्मन्कस्य पुत्रः स वीर्यवान् ॥ १.१४०.३२ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦ୍ରୋଣ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ? ସେ କିପରି ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଲେ? ସେ ବୀର କୁରୁମାନଙ୍କ ପାଖକୁ କିପରି ଆସିଲେ? ସେ କାହାର ପୁତ୍ର?
1.140.33
कथं चास्य सुतो जातः सोश्वत्थामाऽस्त्रवित्तमः ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण प्रकीर्तय ॥ १.१४०.३३ ॥
ଏବଂ ତାଙ୍କ ସେହି ପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା, ଯିଏ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିପରି ଜନ୍ମିଲେ? ମୁଁ ଏହା ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ଦୟାକରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ।
1.140.34
गङ्गाद्वारं प्रति महान्बभूव भगवानृषिः ।
भरद्वाज इति ख्यातः सततं संशितव्रतः ॥ १.१४०.३४ ॥
ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ଜଣେ ମହାନ୍, ପୂଜ୍ୟ ଋଷି ଥିଲେ; ଭରଦ୍ୱାଜ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ସର୍ବଦା କଠୋର ବ୍ରତ ପାଳନ କରୁଥିଲେ।
1.140.35
सोऽभिषेक्तुं गतो गङ्गां पूर्वमेवागतां सतीम् ।
महर्षिभिर्भरद्वाजो हविर्धाने चरन्पुरा ॥ १.१४०.३५ ॥
ସେ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଗଙ୍ଗା ନିକଟକୁ ଗଲେ; ସେ ପୂର୍ବରୁ ସେଠାରେ ଆସିଥିଲେ। ଭରଦ୍ୱାଜ ପୂର୍ବରୁ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ହବିର୍ଧାନରେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ।
1.140.36
ददर्शाप्सरसं साक्षाद्धृताचीमाप्लुतामृषिः ।
रूपयौवनसंपन्नां मददृप्तां मदालसाम् ॥ १.१४०.३६ ॥
ଋଷି ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଅପ୍ସରା ଘୃତାଚୀଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖିଲେ; ସେ ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ମଦରେ ଗର୍ବିତା ଓ ମଦରେ ଆଳସୀ ଥିଲେ।
1.140.37
तस्या वायुर्नदीतीर वसनं पर्यवर्तत ।
व्यपकृष्टाम्बरां दृष्ट्वा तामृषिश्चकमे ततः ॥ १.१४०.३७ ॥
ନଦୀ କୂଳରେ ପବନ ତାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ଉଡ଼ାଇଲା। ବସ୍ତ୍ର ଖସିଯାଇଥିବା ଦେଖି ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
1.140.38
तत्र संसक्तमनसो भरद्वाजस्य धीमतः ।
हृष्टस्य रेतश्चस्कन्द तदृषिर्द्रोण आदधे ॥ १.१४०.३८ ॥
ସେଠାରେ ମନ ଆସକ୍ତ ଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟ ହର୍ଷରେ ଝରି ପଡ଼ିଲା; ସେହି ଋଷି ତାହା ଏକ ପାତ୍ରରେ ରଖିଲେ।
1.140.39
ततः समभवद्द्रोणः कलशे तस्य धीमतः ।
अध्यगीष्ट स वेदांश्च वेदाङ्गानि च सर्वशः ॥ १.१४०.३९ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ କଳସରେ ଦ୍ରୋଣ ଜନ୍ମିଲେ। ସେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ସମସ୍ତ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ।
1.140.40
अग्नेरस्त्रमुपादाय यदृषिर्वेद काश्यपः ।
अध्यगच्छद्भरद्वाजस्तदस्त्रं देवकार्यतः ॥ १.१४०.४० ॥
କଶ୍ୟପ ଋଷି ଜାଣିଥିବା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଭରଦ୍ୱାଜ ତାହା ଶିଖିଲେ।
1.140.41
अग्निवेश्यं महाभागं भरद्वाजः प्रतापवान् ।
प्रत्यपादयदाग्नेयमस्त्रमस्त्रविदां वरः ॥ १.१४०.४१ ॥
ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରତାପୀ ଭରଦ୍ୱାଜ ମହାଭାଗ ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟଙ୍କୁ ଆଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରଦାନ କଲେ।
1.140.42
कनिष्ठजातं स मुनिर्भ्राता भ्रातरमन्तिके ।
अग्निवेश्यस्तथा द्रोणं तदा भरतसत्तम।
भारद्वाजं तदाग्नेयं महास्त्रं प्रत्यपादयत् ॥ १.१४०.४२ ॥
ସେହି ମୁନି ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟ, ସାନ ଭାଇ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଡାକି, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହିପରି ଭରଦ୍ୱାଜପୁତ୍ର ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଆଗ୍ନେୟ ମହାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଦାନ କଲେ।
1.140.43
भरद्वाजसखा चासीत्पृषतो नाम पार्थिवः ।
तस्यापि द्रुपदो नाम तथा समभवत्सुतः ॥ १.१४०.४३ ॥
ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ସଖା ପୃଷତ ନାମକ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୁପଦ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲା।
1.140.44
स नित्यमाश्रमं गत्वा द्रोणेन सह पार्थिवः ।
चिक्रीडाध्ययनं चैव चकार क्षत्रियर्षभः ॥ १.१४०.४४ ॥
ସେହି ରାଜା, କ୍ଷତ୍ରିୟଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରତିଦିନ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ସହ ଖେଳିଲେ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ।
1.140.45
ततो व्यतीते पृषते स राजा द्रुपदोऽभवत् ।
पञ्चालेषु महाबाहुरुत्तरेषु नरेश्वरः ॥ १.१४०.४५ ॥
ପୃଷତଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ ସେ ଦ୍ରୁପଦ ଉତ୍ତର ପାଞ୍ଚାଳର ମହାବାହୁ ନରେଶ୍ୱର ହେଲେ।
1.140.46
भरद्वाजोऽपि भगवानारुरोह दिवं तदा ।
तत्रैव च वसन्द्रोणस्तपस्तेपे महातपाः ॥ १.१४०.४६ ॥
ସେତେବେଳେ ଭଗବାନ ଭରଦ୍ୱାଜ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଆରୋହଣ କଲେ। ସେଠାରେ ରହି ମହାତପସ୍ୱୀ ଦ୍ରୋଣ ତପସ୍ୟା କଲେ।
1.140.47
वेदवेदाङ्गविद्वान्स तपसा दग्धकिल्बिषः ।
ततः पितृनियुक्तात्मा पुत्रलोभान्महायशाः ॥ १.१४०.४७ ॥
ବେଦ-ବେଦାଙ୍ଗ ଜ୍ଞାତା ସେ, ତପସ୍ୟାରେ ପାପ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା, ତାପରେ ପିତୃଗଣଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ପୁତ୍ରଲୋଭରୁ ମହାଯଶସ୍ବୀ ହେଲେ।
1.140.48
शारद्वतीं ततो भार्यां कृपीं द्रोणोऽन्वविन्दत ।
अग्निहोत्रे च धर्मे च दमे च सतत रताम् ॥ १.१४०.४८ ॥
ତା'ପରେ ଦ୍ରୋଣ ଶାରଦ୍ୱତୀ କୃପୀଙ୍କୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ପାଇଲେ, ଯିଏ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ଧର୍ମ ଓ ଦମରେ ସର୍ବଦା ନିରତ ଥିଲେ।
1.140.49
अलभद्गौतमी पुत्रमश्वत्थामानमेव च ।
स जातमात्रो व्यनदद्यथैवोच्चैःश्रवा हयः ॥ १.१४०.४९ ॥
ଗୌତମୀ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ନାମକ ପୁତ୍ର ଲାଭ କଲେ। ଜନ୍ମ ହେବା ମାତ୍ରେ ସେ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ଘୋଡ଼ା ପରି ଗର୍ଜନ କଲା।
1.140.50
तच्छ्रुत्वान्तर्हितं भूतमन्तरिक्षस्थमब्रवीत् ।
अश्वस्येवास्य यत्स्थाम नदतः प्रदिशो गतम् ॥ १.१४०.५० ॥
ତାହା ଶୁଣି ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ଏକ ପ୍ରାଣୀ କହିଲା: ଘୋଡ଼ା ପରି ଗର୍ଜନ କରି ଦିଗରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଏହାର ବଳ...
1.140.51
अश्वत्थामैव बालोऽयं तस्मान्नाम्ना भविष्यति ।
सुतेन तेन सुप्रीतो भारद्वाजस्ततोऽभवत् ॥ १.१४०.५१ ॥
"ଏହି ବାଳକ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ନାମରେ ହିଁ ପରିଚିତ ହେବ।" ସେହି ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଭାରଦ୍ୱାଜ (ଦ୍ରୋଣ) ପରେ ଭାରଦ୍ୱାଜ ହେଲେ।
1.140.52
तत्रैव च वसन्धीमान्धनुर्वेदपरोऽभवत् ।
स शुश्राव महात्मानं जामदग्न्यं परंतपम् ॥ १.१४०.५२ ॥
ସେଠାରେ ବାସ କରି ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଧନୁର୍ବେଦରେ ନିରତ ହେଲେ। ସେ ମହାତ୍ମା, ଶତ୍ରୁତାପନ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ (ପରଶୁରାମ)ଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ।
1.140.53
सर्वज्ञानविदं विप्रं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
ब्राह्मणेभ्यस्तदा राजन्दित्सन्तं वसु सर्वशः ॥ १.१४०.५३ ॥
ସର୍ବଜ୍ଞାନ ଜ୍ଞାତା, ସର୍ବଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ବିପ୍ର ବିଷୟରେ — ହେ ରାଜନ୍, ଯିଏ ସେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଧନ ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ।
1.140.54
स रामस्य धनुर्वेदं दिव्यान्यस्त्राणि चैव ह ।
श्रउत्वा तेषु मनश्चक्रे नीतिशास्त्रे तथैव च ॥ १.१४०.५४ ॥
ସେ ରାମଙ୍କ ଧନୁର୍ବେଦ ଓ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣି ସେଥିରେ ହିଁ ମନ ଲଗାଇଲେ; ସେହିପରି ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ।
1.140.55
ततः स व्रतिभिः शिष्यैस्तपोयुक्तैर्महातपाः ।
वृतः प्रायान्महावाहुर्महेन्द्रं पर्वतोत्तमम् ॥ १.१४०.५५ ॥
ତା'ପରେ ବ୍ରତନିଷ୍ଠ ଓ ତପୋଯୁକ୍ତ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ ସେହି ମହାତପସ୍ୱୀ ମହାବାହୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ମହେନ୍ଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
1.140.56
ततो महेन्द्रमासाद्य भारद्वाजो महातपाः ।
क्षत्रघ्नं तममित्रघ्नमपश्यद्भृगुनन्दनम् ॥ १.१४०.५६ ॥
ତା'ପରେ ମହେନ୍ଦ୍ରରେ ପହଞ୍ଚି ମହାତପସ୍ୱୀ ଭାରଦ୍ୱାଜ କ୍ଷତ୍ରିୟଘାତୀ ଓ ଶତ୍ରୁଘାତୀ ଭୃଗୁନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
1.140.57
ततो द्रोणो वृतः शिष्यैरुपगम्य भृगूद्वहम् ।
आचख्यावात्मनो नाम जन्म चाङ्गिरसः कुले ॥ १.१४०.५७ ॥
ତା'ପରେ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ ଦ୍ରୋଣ ଭୃଗୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ନିଜ ନାମ ଓ ଆଙ୍ଗିରସ କୁଳରେ ନିଜ ଜନ୍ମ କହିଲେ।
1.140.58
निवेद्य शिरसा भूमौ पादौ चैवाभ्यवादयत् ।
ततस्तं सर्वमुत्सृज्य वनं जिगमिषुं तदा ॥ १.१४०.५८ ॥
ମୁଣ୍ଡ ନତ କରି ଭୂମିରେ ତାଙ୍କ ଚରଣରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ତା'ପରେ ସବୁକିଛି ଛାଡ଼ି ବନକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ତାଙ୍କୁ…
1.140.59
जामदग्न्यं महात्मानं भारद्वाजोऽब्रवीदिदम् ।
भरद्वाजात्समुत्पन्नं तथा त्वं मामयोनिजम् ॥ १.१४०.५९ ॥
ଭାରଦ୍ୱାଜ ମହାତ୍ମା ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ: "ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କଠାରୁ ଯେମିତି ତୁମେ ଜନ୍ମିଛ, ସେମିତି ଯୋନିରୁ ନ ଜନ୍ମିତ ମୋତେ…"
1.140.60
आगतं वित्तकामं मां विद्धि द्रोणं द्विजोत्तम ।
तमब्रवीन्महात्मा स सर्वक्षत्रियमर्दनः ॥ १.१४०.६० ॥
"ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଧନ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସିଥିବା ଦ୍ରୋଣ ମୁଁ ବୋଲି ଜାଣ।" ତା'ପରେ ସର୍ବ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କରୁଥିବା ସେହି ମହାତ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ…
1.140.61
स्वागतं ते द्विजश्रेष्ठ यदिच्छसि वदस्व मे ।
एवमुक्तस्तु रामेण भारद्वाजोऽब्रवीद्वचः ॥ १.१४०.६१ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ। ଆପଣ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ। ରାମ ଏହିପରି କହିବାରୁ ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.140.62
रामं प्रहरतां श्रेष्ठं दित्सन्तं विविधं वसु ।
अहं धनमनन्तं हि प्रार्थये विपुलव्रत ॥ १.१४०.६२ ॥
ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ବିବିଧ ଧନ ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଥିଲେ। ହେ ବିପୁଲବ୍ରତ, ମୁଁ ଅନନ୍ତ ଧନ ଯାଚନା କରେ।
1.140.63
हिरण्यं मम यच्चान्यद्वसु किंचिदिह स्थितम् ।
ब्राह्मणेभ्यो मया दत्तं सर्वमेतत्तपोधन ॥ १.१४०.६३ ॥
ମୋ ପାଖରେ ଏଠାରେ ଯାହା ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟ ଧନ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲା, ସବୁ ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରିଛି, ହେ ତପୋଧନ।
1.140.64
तथैवेयं धरा देवी सागरान्ता सपत्तना ।
कश्यपाय मया दत्ता कृत्स्ना नगरमालिनी ॥ १.१४०.६४ ॥
ସେହିପରି, ସମୁଦ୍ରପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ, ନଗରମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଏହି ଦେବୀ ପୃଥିବୀକୁ ମୁଁ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରିଛି।
1.140.65
शरीरमात्रमेवाद्य ममेदमवशेषितम् ।
अस्त्राणि च महार्हाणि शस्त्राणि विविधानि च ॥ १.१४०.६५ ॥
ଆଜି ମୋ ପାଖରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି କେବଳ ଏହି ଶରୀର, ଏବଂ ଅତି ମୂଲ୍ୟବାନ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ବିବିଧ ଶସ୍ତ୍ର।
1.140.66
अस्त्राणि वा शरीरं वा ब्रह्मञ्शस्त्राणि वा पुनः ।
वृणीष्व किं प्रयच्छामि तुभ्यं द्रोण वदाशु तत् ॥ १.१४०.६६ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଶରୀର କିମ୍ବା ଶସ୍ତ୍ର — ବାଛନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କୁ କ'ଣ ଦେବି? ହେ ଦ୍ରୋଣ, ଶୀଘ୍ର କୁହନ୍ତୁ ତାହା।
1.140.67
अस्त्राणि मे समग्राणि ससंहाराणि भार्गव ।
स प्रयोगरहस्यानि दातुमर्हस्यशेषतः ॥ १.१४०.६७ ॥
ହେ ଭାର୍ଗବ, ସଂହାର ସହିତ ଅସ୍ତ୍ରସମୂହ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରୟୋଗ ରହସ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ମୋତେ ଦେବା ଉଚିତ।
1.140.68
एतद्वसु वसूनां हि सर्वेषां विप्रसत्तम ।
तथेत्युक्त्वा ततस्तस्मै प्रादादस्त्राणि भार्गवः।
सरहस्यव्रतं चैव धनुर्वेदमशेषतः ॥ १.१४०.६८ ॥
ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ସମସ୍ତ ବସୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ। 'ତାହା ହେଉ' କହି ଭାର୍ଗବ ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଗୋପନ ବ୍ରତ ସହିତ ଧନୁର୍ବେଦ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦେଲେ।
1.140.69
प्रतिगृह्य तु तत्सर्वं कृतास्त्रे द्विजसत्तमः ।
प्रियं सखायं सुप्रीतो जगाम द्रुपदं प्रति ॥ १.१४०.६९ ॥
ସବୁକିଛି ଗ୍ରହଣ କରି, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ହୋଇ ସେହି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ନିଜ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପ୍ରତି ଗଲେ।