ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.140
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.140.1
कृपस्यापि मम ब्रह्मन्संभवं वक्तुमर्हसि ।
शरस्तम्बात्कथं जज्ञे कथं वाऽस्त्राण्यवाप्तवान् ॥ १.१४०.१ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕ੍ਰਿਪ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਰਕੰਡਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ?
1.140.2
महर्षेर्गौतमस्यासीच्छरद्वान्नाम गौतमः ।
पुत्रः किल महाराज जातः सहशरैर्विभो ॥ १.१४०.२ ॥
ਮਹਰਸ਼ੀ ਗੌਤਮ ਦਾ ਸ਼ਰਦ੍ਵਾਨ ਗੌਤਮ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਹੇ ਵਿਭੂ, ਉਹ ਬਾਣਾਂ ਸਮੇਤ ਹੀ ਜਨਮਿਆ ਸੀ।
1.140.3
न तस्य वेदाध्ययने तथा बुद्धिरजायत ।
यथास्य बुद्धिरभवद्धनुर्वेदे परन्तप ॥ १.१४०.३ ॥
ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਨੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ। ਹੇ ਪਰੰਤਪ!
1.140.4
अधिजग्मुर्यथा वेदास्तपसा ब्रह्मचारिणः ।
तथा स तपसोपेतः सर्वाण्यस्त्राण्यवाप ह ॥ १.१४०.४ ॥
ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਤਪ ਦੁਆਰਾ ਵੇਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ।
1.140.5
धनुर्वेदपरत्वाच्च तपसा विपुलेन च ।
भृशं सन्तापयामास देवराजं स गौतमः ॥ १.१४०.५ ॥
ਧਨੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਾਰਨ ਉਸ ਗੌਤਮ ਨੇ ਦੇਵਰਾਜ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੰਤਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
1.140.6
ततो जालवतीं नाम देवकन्यां सुरेश्वरः ।
प्राहिणोत्तपसो विघ्नं कुरु तस्येति कौरव ॥ १.१४०.६ ॥
ਫਿਰ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਜਾਲਵਤੀ ਨਾਮਕ ਦੇਵਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, 'ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾ', ਹੇ ਕੌਰਵ।
1.140.7
सा हि गत्वाऽऽश्रमं तस्य रमणीयं शरद्वतः ।
धनुर्बाणधरं बाला लोभयामास गौतमम् ॥ १.१४०.७ ॥
ਉਹ ਸ਼ਰਦਵਾਨ ਦੇ ਰਮਣੀਕ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਧਾਰੀ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਉਸ ਬਾਲਾ ਨੇ ਲੁਭਾਇਆ।
1.140.8
तामेकवसनां दृष्ट्वा गौतमोऽप्सरसं वने ।
लोकेऽप्रतिमसंस्थानां प्रोत्फुल्लनयनोऽभवत् ॥ १.१४०.८ ॥
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੀ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਉਸ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਗੌਤਮ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈਆਂ।
1.140.9
धनुश्च हि शरास्तस्य कराभ्यामपतन्भुवि ।
वेपथुश्चास्य सहसा शरीरे समजायत ॥ १.१४०.९ ॥
ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬਾਣ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖਿਸਕ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਕੰਬਣੀ ਛਿੜ ਗਈ।
1.140.10
स तु ज्ञानगरीयस्त्वात्तपसश्च समर्थनात् ।
अवतस्थे महाप्राज्ञो धैर्येण परमेण ह ॥ १.१४०.१० ॥
ਪਰ ਉਹ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ਼ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਤੇ ਤਪ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਪਰਮ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
1.140.11
यस्तस्य सहसा राजन्विकारः समदृश्यत ।
तेन सुस्राव रेतोऽस्य स च तन्नान्वबुध्यत ॥ १.१४०.११ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਉਸ ਵਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਵੀਰਜ ਵਹਿ ਤੁਰਿਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵੀ ਨਾ ਸਕਿਆ।
1.140.12
धनुश्च सशरं त्यक्त्वा तथा कृष्णाजिनानि च ।
स विहायाश्रमं तं च तां चैवाप्सरसं मुनिः ॥ १.१४०.१२ ॥
ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬਾਣ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਹਿਰਨ ਦੀ ਛਾਲ ਵੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਉਸ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਗ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.140.13
जगाम रेतस्तत्तस्य शरस्तम्बे पपात च ।
शरस्तम्बे च पतितं द्विधा तदभवन्नृप ॥ १.१४०.१३ ॥
ਉਸ ਦਾ ਰੇਤਸ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਸਰਕੰਡਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉੱਤੇ ਜਾ ਪਿਆ। ਸਰਕੰਡਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਾ ਉਹ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
1.140.14
तस्याथ मिथुं जज्ञे गौतमस्य शरद्वतः ।
महर्षेर्गौतमस्यास्य ह्याश्रमस्य समीपतः
मृगयां चरतो राज्ञः शान्तनोस्तु यदृच्छया ॥ १.१४०.१४ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਗੌਤਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਰਦਵਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੋੜਾ (ਜੁੜਵਾਂ) ਜਨਮਿਆ। ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਗੌਤਮ ਦੇ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ (ਆਏ)।
1.140.15
कश्चित्सेनाचरोऽरण्ये मिथुनं तदपश्यत ।
धनुश्च सशरं दृष्ट्वा तथा कृष्णाजिनानि च ॥ १.१४०.१५ ॥
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ ਉਸ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਤੀਰ ਸਮੇਤ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਹਿਰਨ-ਛਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ (ਉਹ ਸਮਝ ਗਿਆ)।
1.140.16
ज्ञात्वा द्विजस्य चापत्ये धनुर्वेदान्तगस्य ह ।
स राज्ञे दर्शयामास मिथुनं सशरं धनुः ॥ १.१४०.१६ ॥
ਉਹ ਧਨੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਹ ਜੋੜਾ ਅਤੇ ਤੀਰ ਸਮੇਤ ਧਨੁਸ਼ ਵਿਖਾਇਆ।
1.140.17
स तदादाय मिथुनं राजा च कृपयान्वितः ।
आजगाम गृहानेव मम पुत्राविति ब्रुवन् ॥ १.१४०.१७ ॥
ਰਾਜਾ ਉਸ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਤਰਸ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, "ਇਹ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ" ਆਖਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਘਰ ਹੀ ਆਇਆ।
1.140.18
ततः संवर्धयामास संस्कारैश्चाप्ययोजयत् ।
प्रातिपेयो नरश्रेष्ठो मिथुनं गौतमस्य तत् ॥ १.१४०.१८ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਾਤਿਪੇਯ (ਸ਼ਾਂਤਨੂ) ਨੇ ਉਸ ਗੌਤਮ ਦੇ ਜੋੜੇ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ।
1.140.19
कृपया यन्मया बालाविमौ संवर्धिताविति ।
तस्मात्तयोर्नाम चक्रे तदेव स महीपतिः।
तस्मात्कृप इति ख्यातः कृपी कन्या च साऽभवत् ॥ १.१४०.१९ ॥
ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਬਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਉਹੀ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕ੍ਰਿਪ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਕੰਨਿਆ ਕ੍ਰਿਪੀ ਬਣੀ।
1.140.20
पितापि गौतमस्तत्र तपसा ताववन्दित ।
आगत्य तस्मै गोत्रादि सर्वमाख्यातवांस्तदा ॥ १.१४०.२० ॥
ਉੱਥੇ ਪਿਤਾ ਗੌਤਮ ਨੇ ਵੀ ਤਪ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਆ ਕੇ, ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੋਤਰ ਆਦਿ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
1.140.21
कृपोऽपि च तदा राजन्धनुर्वेदपरोऽभवत् ।
चतुर्विधं धनुर्वेदं शास्त्राणि विविधानि च ॥ १.१४०.२१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਦ ਕ੍ਰਿਪ ਵੀ ਧਨੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਕਈ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖੇ।
1.140.22
निशिलेनास्य तत्सर्वं गुह्यमाख्यातवान्पिता ।
सोऽचिरेणैव कालेन परमाचार्यतां गतः ॥ १.१४०.२२ ॥
ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰਾ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਾਇਆ। ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ, ਸਮੇਂ ਨਾਲ, ਪਰਮ ਆਚਾਰੀਆ ਦੀ ਪਦਵੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
1.140.23
कृपमाहूय गाङ्गेयस्तव शिष्या इति ब्रुवन् ।
पौत्रान्परिसमाधाय कृपमाराधयत्तदा ॥ १.१४०.२३ ॥
ਗਾਂਗੇਯ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕ੍ਰਿਪ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, 'ਇਹ ਤੇਰੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਹਨ' ਇਹ ਆਖਦਿਆਂ, ਪੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੌਂਪ ਕੇ ਤਦ ਕ੍ਰਿਪ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
1.140.24
ततोऽधिजग्मुः सर्वे ते धनुर्वेदं महारथाः ।
धृतराष्ट्रात्मजाश्चैव पाण्डवाः सह यादवैः ॥ १.१४०.२४ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਥੀ ਧਨੁਰਵੇਦ ਸਿੱਖਣ ਗਏ—ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ, ਯਾਦਵਾਂ ਸਮੇਤ।
1.140.25
वृष्णयश्च नृपाश्चान्ये नानादेशसमागताः ।
कृपमाचार्यमासाद्य परमास्त्रज्ञतां गतः।
विशेषार्थी ततो भीष्मः पौत्राणां विनयेप्सया ॥ १.१४०.२५ ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ, ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਲੋਕ ਕ੍ਰਿਪਾਚਾਰੀਆ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪਰਮ ਅਸਤਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਪੋਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਵਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭੀਸ਼ਮ।
1.140.26
इष्वस्त्रज्ञान्पर्यपृच्छदाचार्यान्वीर्यसंमतान् ।
नाल्पधीर्नामहाभागस्तथा नानस्त्रकोविदः ॥ १.१४०.२६ ॥
ਤੀਰ-ਅਸਤਰ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਮਾਨੇ ਗਏ ਆਚਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਹ ਘੱਟ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਮਹਾਭਾਗ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਸਤਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ।
1.140.27
नादेवसत्वो विनयेत्कुरूनस्त्रे महावलान् ।
इति संचिन्त्य गाङ्गेयस्तदा भरतसत्तमः ॥ १.१४०.२७ ॥
ਦੇਵੀ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਬਲੀ ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਅਸਤਰ ਵਿਦਿਆ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਗਾਂਗੇਯ (ਭੀਸ਼ਮ) ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ।
1.140.28
द्रोणाय वेदविदुषे भारद्वाजाय धमते ।
पाण्डवान्कौरवांश्चैव ददौ शिष्यान्नरर्षभ ॥ १.१४०.२८ ॥
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਨਿਪੁੰਨ ਭਾਰਦਵਾਜ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ, ਹੇ ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਾਂਡਵ ਅਤੇ ਕੌਰਵ ਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ।
1.140.29
शास्त्रतः पूजितश्चैव सम्यक्तेन महात्मना ।
स भीष्मेण महाभागस्तुष्टोऽस्त्रविदुषां वरः ॥ १.१४०.२९ ॥
ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਭੀਸ਼ਮ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਭਾਗ, ਅਸਤਰ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਗਿਆਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।
1.140.30
प्रतिजग्राह तान्सर्वाञ्शिष्यत्वेन महायशाः ।
शिक्षयामास च द्रोणो धनुर्वेदमशेषतः ॥ १.१४०.३० ॥
ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਧਨੁਰਵੇਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਾਇਆ।
1.140.31
तेऽचिरेणैव कालेन सर्वशस्त्रविशारदाः ।
बभूवुः कौरवा राजन्पाण्डवाश्चामितौजसः ॥ १.१४०.३१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਏ; ਕੌਰਵ ਅਤੇ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਏ।
1.140.32
कथं समभवद्द्रोणः कथं चास्त्राण्यवाप्तवान् ।
कथं चागात्कुरून्ब्रह्मन्कस्य पुत्रः स वीर्यवान् ॥ १.१४०.३२ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦ੍ਰੋਣ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ? ਉਸ ਨੇ ਅਸਤ੍ਰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ? ਉਹ ਵੀਰ ਕੁਰੂਆਂ ਕੋਲ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ? ਉਹ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ?
1.140.33
कथं चास्य सुतो जातः सोश्वत्थामाऽस्त्रवित्तमः ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण प्रकीर्तय ॥ १.१४०.३३ ॥
ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ, ਜੋ ਅਸਤ੍ਰ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਿਆ? ਮੈਂ ਇਹ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।
1.140.34
गङ्गाद्वारं प्रति महान्बभूव भगवानृषिः ।
भरद्वाज इति ख्यातः सततं संशितव्रतः ॥ १.१४०.३४ ॥
ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ, ਪੂਜਯ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ; ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸਦਾ ਕਠੋਰ ਵਰਤ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ।
1.140.35
सोऽभिषेक्तुं गतो गङ्गां पूर्वमेवागतां सतीम् ।
महर्षिभिर्भरद्वाजो हविर्धाने चरन्पुरा ॥ १.१४०.३५ ॥
ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਗੰਗਾ ਕੋਲ ਗਏ; ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉੱਥੇ ਆਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਹਵਿਰਧਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੇ ਸਨ।
1.140.36
ददर्शाप्सरसं साक्षाद्धृताचीमाप्लुतामृषिः ।
रूपयौवनसंपन्नां मददृप्तां मदालसाम् ॥ १.१४०.३६ ॥
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਅਪਸਰਾ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਨੂੰ ਸਾਖਾਤ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਰੂਪ-ਯੌਵਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਦ ਨਾਲ ਗਰਵੀਲੀ ਅਤੇ ਮਦ ਨਾਲ ਆਲਸੀ ਸੀ।
1.140.37
तस्या वायुर्नदीतीर वसनं पर्यवर्तत ।
व्यपकृष्टाम्बरां दृष्ट्वा तामृषिश्चकमे ततः ॥ १.१४०.३७ ॥
ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹਵਾ ਨੇ ਉਸਦਾ ਵਸਤਰ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ। ਵਸਤਰ ਖਿਸਕਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ।
1.140.38
तत्र संसक्तमनसो भरद्वाजस्य धीमतः ।
हृष्टस्य रेतश्चस्कन्द तदृषिर्द्रोण आदधे ॥ १.१४०.३८ ॥
ਉੱਥੇ ਮਨ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਦਾ ਵੀਰਜ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।
1.140.39
ततः समभवद्द्रोणः कलशे तस्य धीमतः ।
अध्यगीष्ट स वेदांश्च वेदाङ्गानि च सर्वशः ॥ १.१४०.३९ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਜੰਮੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗ ਪੜ੍ਹੇ।
1.140.40
अग्नेरस्त्रमुपादाय यदृषिर्वेद काश्यपः ।
अध्यगच्छद्भरद्वाजस्तदस्त्रं देवकार्यतः ॥ १.१४०.४० ॥
ਕਸ਼ਯਪ ਰਿਸ਼ੀ ਜਿਸ ਅਗਨੀ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਨੇ ਦੇਵਕਾਰਜ ਲਈ ਉਹ ਅਸਤ੍ਰ ਸਿੱਖਿਆ।
1.140.41
अग्निवेश्यं महाभागं भरद्वाजः प्रतापवान् ।
प्रत्यपादयदाग्नेयमस्त्रमस्त्रविदां वरः ॥ १.१४०.४१ ॥
ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਨੇ ਮਹਾਭਾਗ ਅਗਨੀਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਗਨੇਯ ਅਸਤ੍ਰ ਦਿੱਤਾ।
1.140.42
कनिष्ठजातं स मुनिर्भ्राता भ्रातरमन्तिके ।
अग्निवेश्यस्तथा द्रोणं तदा भरतसत्तम।
भारद्वाजं तदाग्नेयं महास्त्रं प्रत्यपादयत् ॥ १.१४०.४२ ॥
ਉਸ ਮੁਨੀ ਅਗਨੀਵੇਸ਼ ਨੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਕੋਲ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਆਗਨੇਯ ਮਹਾਸਤ੍ਰ ਦਿੱਤਾ।
1.140.43
भरद्वाजसखा चासीत्पृषतो नाम पार्थिवः ।
तस्यापि द्रुपदो नाम तथा समभवत्सुतः ॥ १.१४०.४३ ॥
ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵੀ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
1.140.44
स नित्यमाश्रमं गत्वा द्रोणेन सह पार्थिवः ।
चिक्रीडाध्ययनं चैव चकार क्षत्रियर्षभः ॥ १.१४०.४४ ॥
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਖੱਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਸ਼ਰਮ ਜਾ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ।
1.140.45
ततो व्यतीते पृषते स राजा द्रुपदोऽभवत् ।
पञ्चालेषु महाबाहुरुत्तरेषु नरेश्वरः ॥ १.१४०.४५ ॥
ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਦੇ ਬੀਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦ੍ਰੁਪਦ ਉੱਤਰੀ ਪੰਚਾਲਾਂ ਦਾ ਮਹਾਬਾਹੂ ਨਰੇਸ਼ਵਰ ਬਣਿਆ।
1.140.46
भरद्वाजोऽपि भगवानारुरोह दिवं तदा ।
तत्रैव च वसन्द्रोणस्तपस्तेपे महातपाः ॥ १.१४०.४६ ॥
ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਵੀ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ।
1.140.47
वेदवेदाङ्गविद्वान्स तपसा दग्धकिल्बिषः ।
ततः पितृनियुक्तात्मा पुत्रलोभान्महायशाः ॥ १.१४०.४७ ॥
ਵੇਦ-ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਉਹ, ਤਪ ਨਾਲ ਪਾਪ ਸਾੜੇ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਹੋਇਆ।
1.140.48
शारद्वतीं ततो भार्यां कृपीं द्रोणोऽन्वविन्दत ।
अग्निहोत्रे च धर्मे च दमे च सतत रताम् ॥ १.१४०.४८ ॥
ਫਿਰ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤੀ ਕ੍ਰਿਪੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅਗਨੀਹੋਤਰ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਦਮ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
1.140.49
अलभद्गौतमी पुत्रमश्वत्थामानमेव च ।
स जातमात्रो व्यनदद्यथैवोच्चैःश्रवा हयः ॥ १.१४०.४९ ॥
ਗੌਤਮੀ ਨੇ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਉਹ ਉੱਚੈਃਸ਼ਰਵਾ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਗਰਜਿਆ।
1.140.50
तच्छ्रुत्वान्तर्हितं भूतमन्तरिक्षस्थमब्रवीत् ।
अश्वस्येवास्य यत्स्थाम नदतः प्रदिशो गतम् ॥ १.१४०.५० ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਇੱਕ ਜੀਵ ਬੋਲਿਆ: ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਗਰਜ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਇਸ ਦਾ ਬਲ...
1.140.51
अश्वत्थामैव बालोऽयं तस्मान्नाम्ना भविष्यति ।
सुतेन तेन सुप्रीतो भारद्वाजस्ततोऽभवत् ॥ १.१४०.५१ ॥
"ਇਹ ਬਾਲਕ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।" ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਭਾਰਦਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਫਿਰ ਭਾਰਦਵਾਜ ਬਣਿਆ।
1.140.52
तत्रैव च वसन्धीमान्धनुर्वेदपरोऽभवत् ।
स शुश्राव महात्मानं जामदग्न्यं परंतपम् ॥ १.१४०.५२ ॥
ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਧਨੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਮਹਾਤਮਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਾਮਦਗਨਯ (ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ) ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ।
1.140.53
सर्वज्ञानविदं विप्रं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
ब्राह्मणेभ्यस्तदा राजन्दित्सन्तं वसु सर्वशः ॥ १.१४०.५३ ॥
ਸਰਬ-ਗਿਆਨ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਸਭ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੇਸ਼ਟ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਾਰੇ — ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
1.140.54
स रामस्य धनुर्वेदं दिव्यान्यस्त्राणि चैव ह ।
श्रउत्वा तेषु मनश्चक्रे नीतिशास्त्रे तथैव च ॥ १.१४०.५४ ॥
ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਦਿਵਿਅ ਅਸਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਨ ਲਾਇਆ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੀਤੀਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ।
1.140.55
ततः स व्रतिभिः शिष्यैस्तपोयुक्तैर्महातपाः ।
वृतः प्रायान्महावाहुर्महेन्द्रं पर्वतोत्तमम् ॥ १.१४०.५५ ॥
ਫਿਰ ਵਰਤੀ ਅਤੇ ਤਪੱਸਵੀ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਉਹ ਮਹਾਤਪਸਵੀ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤ ਮਹੇਂਦਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
1.140.56
ततो महेन्द्रमासाद्य भारद्वाजो महातपाः ।
क्षत्रघ्नं तममित्रघ्नमपश्यद्भृगुनन्दनम् ॥ १.१४०.५६ ॥
ਫਿਰ ਮਹੇਂਦਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਭ੍ਰਿਗੂ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
1.140.57
ततो द्रोणो वृतः शिष्यैरुपगम्य भृगूद्वहम् ।
आचख्यावात्मनो नाम जन्म चाङ्गिरसः कुले ॥ १.१४०.५७ ॥
ਫਿਰ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੂ-ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਆਂਗਿਰਸ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਦੱਸਿਆ।
1.140.58
निवेद्य शिरसा भूमौ पादौ चैवाभ्यवादयत् ।
ततस्तं सर्वमुत्सृज्य वनं जिगमिषुं तदा ॥ १.१४०.५८ ॥
ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ…
1.140.59
जामदग्न्यं महात्मानं भारद्वाजोऽब्रवीदिदम् ।
भरद्वाजात्समुत्पन्नं तथा त्वं मामयोनिजम् ॥ १.१४०.५९ ॥
ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਜਾਮਦਗਨਯ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ: "ਭਾਰਦਵਾਜ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਯੋਨੀ ਤੋਂ ਨਾ ਜਨਮੇ ਮੈਨੂੰ…"
1.140.60
आगतं वित्तकामं मां विद्धि द्रोणं द्विजोत्तम ।
तमब्रवीन्महात्मा स सर्वक्षत्रियमर्दनः ॥ १.१४०.६० ॥
"ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਧਨ ਦੀ ਚਾਹ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰੋਣ ਆਇਆ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣੋ।" ਤਦ ਸਰਬ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਸਲਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ…
1.140.61
स्वागतं ते द्विजश्रेष्ठ यदिच्छसि वदस्व मे ।
एवमुक्तस्तु रामेण भारद्वाजोऽब्रवीद्वचः ॥ १.१४०.६१ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ। ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਰਾਮ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.140.62
रामं प्रहरतां श्रेष्ठं दित्सन्तं विविधं वसु ।
अहं धनमनन्तं हि प्रार्थये विपुलव्रत ॥ १.१४०.६२ ॥
ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਹੇ ਵਿਪੁਲਵ੍ਰਤ, ਮੈਂ ਬੇਅੰਤ ਧਨ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ।
1.140.63
हिरण्यं मम यच्चान्यद्वसु किंचिदिह स्थितम् ।
ब्राह्मणेभ्यो मया दत्तं सर्वमेतत्तपोधन ॥ १.१४०.६३ ॥
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜੋ ਵੀ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਨ ਬਚਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਤਪੋਧਨ।
1.140.64
तथैवेयं धरा देवी सागरान्ता सपत्तना ।
कश्यपाय मया दत्ता कृत्स्ना नगरमालिनी ॥ १.१४०.६४ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਅਤੇ ਨਗਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਇਹ ਦੇਵੀ ਧਰਤੀ ਮੈਂ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
1.140.65
शरीरमात्रमेवाद्य ममेदमवशेषितम् ।
अस्त्राणि च महार्हाणि शस्त्राणि विविधानि च ॥ १.१४०.६५ ॥
ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੇਵਲ ਇਹ ਸਰੀਰ ਬਚਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਅਸਤ੍ਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਸਤ੍ਰ।
1.140.66
अस्त्राणि वा शरीरं वा ब्रह्मञ्शस्त्राणि वा पुनः ।
वृणीष्व किं प्रयच्छामि तुभ्यं द्रोण वदाशु तत् ॥ १.१४०.६६ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਸਤ੍ਰ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਸ਼ਸਤ੍ਰ — ਚੁਣੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦਿਆਂ? ਹੇ ਦ੍ਰੋਣ, ਝੱਟ ਦੱਸੋ।
1.140.67
अस्त्राणि मे समग्राणि ससंहाराणि भार्गव ।
स प्रयोगरहस्यानि दातुमर्हस्यशेषतः ॥ १.१४०.६७ ॥
ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਸੰਹਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਰਹੱਸ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
1.140.68
एतद्वसु वसूनां हि सर्वेषां विप्रसत्तम ।
तथेत्युक्त्वा ततस्तस्मै प्रादादस्त्राणि भार्गवः।
सरहस्यव्रतं चैव धनुर्वेदमशेषतः ॥ १.१४०.६८ ॥
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹੀ ਸਾਰੇ ਵਸੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਨ ਹੈ। 'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਵ੍ਰਤ ਸਮੇਤ ਧਨੁਰਵੇਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤਾ।
1.140.69
प्रतिगृह्य तु तत्सर्वं कृतास्त्रे द्विजसत्तमः ।
प्रियं सखायं सुप्रीतो जगाम द्रुपदं प्रति ॥ १.१४०.६९ ॥
ਸਭ ਕੁਝ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ, ਅਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਏ ਉਸ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਦ੍ਰੁਪਦ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।